İzmir’de Trafik Kazasında Ceza Soruşturması

İzmir’de trafik kazası ceza soruşturması, kazada biri yaralandığı ya da hayatını kaybettiği anda kendiliğinden başlar: kolluk olay yerine gelir, savcıya bilgi verilir ve dosya kazanın gerçekleştiği yerin Cumhuriyet başsavcılığına kaydedilir. Sürücü için ilk saatlerde yapılan tespitler, aylar sonra yazılacak kusur raporunun ve iddianamenin temelini oluşturur.

Bu yazı, soruşturmanın İzmir’de hangi başsavcılıkta yürüyeceğini, hangi suçun ve cezanın gündeme geldiğini, uzlaştırma ile kusur raporunun dosyayı nasıl etkilediğini anlatır. Tazminat tarafı, yani sigortadan ve karşı taraftan alınacak maddi ve manevi tazminat, ayrı bir süreçtir; onu İzmir trafik kazası tazminat süreci yazısına bıraktık.

İzmir’de Trafik Kazası Ceza Soruşturması Hangi Başsavcılıkta Yürür?

İzmir’de trafik kazası ceza soruşturması, kazanın gerçekleştiği yerin Cumhuriyet başsavcılığında yürür; 5271 s. CMK md. 12/1 yetkiyi suçun işlendiği yer mahkemesine verir. Sürücünün veya yaralının nerede oturduğu belirleyici değildir. Bornova’da oturan bir sürücünün Çeşme yolunda yaptığı kaza, Çeşme Cumhuriyet Başsavcılığı’nda soruşturulur.

İzmir’in yargı haritası son iki yılda değişti. Çeşme ve Torbalı 02.09.2024’ten beri ayrı ağır ceza merkezidir; Menemen, Aliağa ve Foça ise HSK kararıyla Menemen Ağır Ceza çevresine alınmıştır. Bu değişiklik, özellikle ölümlü kazalarda dosyanın hangi ağır ceza mahkemesine gideceğini belirler. Aşağıdaki tablo, İzmir Adalet Komisyonu ve ilgili adliyelerin resmi kayıtlarına dayanır.

Kaza gece veya hafta sonu olduysa ilk talimatı nöbetçi savcı verir; İzmir’deki nöbet düzeni İzmir nöbetçi savcılık sistemi yazısında anlatılıyor. Ağır ceza merkezlerinin görev alanı için İzmir ağır ceza mahkemelerinin görevi yazısına bakılabilir.

Trafik Kazasında Hangi Suç ve Ceza Gündeme Gelir?

Trafik kazası kendi başına bir suç değildir; sonuca göre suç belirlenir. Yaralanma varsa 5237 s. TCK md. 89 kapsamında taksirle yaralama, ölüm varsa md. 85 kapsamında taksirle öldürme soruşturulur. Yalnızca maddi hasar varsa ve taraflar anlaşmışsa 2918 s. KTK md. 83 uyarınca adli kovuşturma yapılmaz.

Taksirle yaralama

TCK md. 89/1’e göre taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Bu sınırlar 24.12.2025 tarihli 7571 s. Kanun’la artırılmıştır; daha önce üç ay ile bir yıl arasındaydı. Kemik kırılması, yüzde sabit iz veya hayati tehlike gibi sonuçlarda ceza yarı oranında, organ işlevinin yitirilmesi gibi ağır sonuçlarda ise bir kat artırılır (md. 89/2 ve 89/3). Kazada birden fazla kişi yaralanmışsa ceza dokuz aydan beş yıla kadardır (md. 89/4).

Taksirle öldürme

TCK md. 85/1, taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişiye iki yıldan altı yıla kadar hapis öngörür. Birden fazla kişinin ölümü ya da ölümle birlikte başkalarının yaralanması hâlinde ceza iki yıldan on beş yıla kadardır (md. 85/2). Üst sınır on yılı aştığı için bu ikinci hâlde dava, 5235 s. Kanun md. 12 uyarınca ağır ceza mahkemesinde görülür. Tek kişinin öldüğü kazalar ise asliye ceza mahkemesinin görevindedir. Ceza davası ile tazminat davasının birbirine etkisini ölümlü trafik kazasında ceza ve tazminat ilişkisi yazımızda ayrıca ele aldık.

Bilinçli Taksir Dosyayı Nasıl Değiştirir?

Bilinçli taksir, sürücünün sonucu öngörmesine rağmen istememesidir ve TCK md. 22/3 uyarınca cezayı üçte birden yarıya kadar artırır. Kırmızı ışıkta geçen, aşırı hızla şerit değiştiren veya alkollü araç kullanan sürücü için savcılık çoğu zaman bu nitelendirmeyi tartışır. Sonuçları yalnızca cezanın miktarıyla sınırlı kalmaz.

Bilinçli taksirin üç pratik sonucu

• Şikâyet şartı: TCK md. 89/5’e göre taksirle yaralama şikâyete bağlıdır; ancak basit yaralama dışındaki yaralamalar bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz. Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi bu dosyayı kapatmaz.
• Adli para cezasına çevirme: TCK md. 50/4, taksirli suçlarda uzun süreli hapsin de adli para cezasına çevrilebileceğini söyler, ama bilinçli taksiri açıkça dışarıda bırakır.
• Kişisel zarar hâli: Fail, kazada kişisel ve ailevi durumu bakımından ağır biçimde mağdur olmuşsa TCK md. 22/6 uyarınca ceza verilmez; bilinçli taksirde ise ceza yalnızca yarıdan altıda bire kadar indirilebilir.

Kazanın alkollü araç kullanımıyla birleştiği dosyalarda ayrıca TCK md. 179/3 kapsamında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu ve idari yaptırımlar gündeme gelir. Bu kısmı alkollü araç kullanmanın idari ve cezai yaptırımları yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kazanın İlk Saatlerinde Soruşturma Nasıl İlerler?

2918 s. KTK md. 83’e göre kazaya adli yönden genel kolluk, kusur tespiti için trafik zabıtası el koyar ve trafik kaza tespit tutanağı düzenlenir. Bu tutanak, fotoğraflar, fren izleri, alkol ölçümü ve tanık bilgileri soruşturmanın ilk delil setidir. Savcı genellikle telefonla bilgilendirilir ve ifade alınmasına ilişkin talimat verir.

Sürücünün ifadesi çoğu zaman olay günü karakolda veya trafik biriminde alınır. Bu aşamada müdafi yardımından yararlanma ve susma hakkı vardır; haklar listesini şüphelinin ilk 24 saatteki hakları yazısında bulabilirsiniz. Yaralılar hastanede adli rapor alır; bu rapor sonradan Adli Tıp Kurumu’nca kesin rapora bağlanabilir. İzmir Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporu, Adli Tıp Kurumu İzmir Grup Başkanlığı Adliye Şube Müdürlüğü’nü İzmir Adliyesi birimleri arasında sayar; Karşıyaka, Bergama ve Ödemiş’te de adli tıp şube müdürlükleri bulunur.

Olay yerinden ayrılma suçu

2918 s. KTK md. 81, kazaya karışan sürücüye durma, kaza yerini bozmama ve kazayı yetkililere bildirme yükümlülüğü yükler. 12.02.2026 tarihli 7574 s. Kanun’la değişen üçüncü fıkraya göre ölümlü veya yaralanmalı kazada zabıtanın iznini almadan, zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücüye bir yıldan üç yıla kadar hapis verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Aynı fıkra, izinsiz ayrılan veya kaza yerini bozan sürücüye 2026 yılı için 46.000 TL idari para cezası da öngörür. Yaralıyı hastaneye götürmek gibi gerçek bir zaruret, ayrılmanın nedeni ve saati belgelenerek ispat edilmelidir.

Kusur Raporu Ceza Dosyasında Neden Belirleyicidir?

Taksirli suçta ceza, TCK md. 22/4 uyarınca failin kusuruna göre belirlenir; birden fazla sürücü varsa herkes kendi kusurundan sorumludur (md. 22/5). Bu nedenle savcılık, kaza tespit tutanağıyla yetinmeyip trafik bilirkişisinden kusur raporu alır. Raporda sürücülerin asli veya tali kusurlu olup olmadığı ve kusur dağılımı yer alır.

Kusur raporu ve asli kusur halleri

KTK md. 84, kırmızı ışıkta geçme, arkadan çarpma, kavşakta geçiş önceliğine uymama ve şeride tecavüz gibi on iki hâli asli kusur sayar. Tutanakta bu hallerden biri işaretlenmişse sürücünün ilk tepkisi çoğu zaman sonucu kesin sanmak olur; oysa bilirkişi, kamera kaydı, hasar fotoğrafları ve yol çizimiyle farklı bir sonuca ulaşabilir. İzmir Bilirkişilik Bölge Kurulu’nun 2025 faaliyet raporuna göre kurul listesinde 3.028 bilirkişi kayıtlıdır; trafik dosyalarında atama bu listeden yapılır.

Rapor dosyaya girdikten sonra itiraz edilmezse iddianamenin temelini oluşturur. Tutanağa, bilirkişi raporuna ve kurul raporlarına nasıl itiraz edileceğini kusur tespitine itiraz rehberi yazısında, İzmir’deki bilirkişi itiraz pratiğini ise İzmir bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlattık. Pratik bir not: işyeri ve kavşak kameralarının kayıtları kısa sürede üzerine yazılabildiğinden, bu kayıtların savcılıktan hemen istenmesi çoğu dosyada sonradan alınan rapordan daha belirleyici olur.

Uzlaştırma Hangi Trafik Kazalarında Uygulanır?

Taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın CMK md. 253/1-b-2 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Bu nedenle yaralanmalı kaza dosyası, savcılığın yeterli şüpheye ulaşmasının ardından uzlaştırma bürosuna gönderilir. Taksirle öldürme ise listede yer almaz; ölümlü kazada taraflar anlaşsa bile soruşturma devam eder.

Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesinde Uzlaştırma Bürosu bulunur; Karşıyaka, Kemalpaşa, Menderes, Urla ve Çeşme başsavcılıklarında da uzlaştırma bürosu vardır. Dikkat edilmesi gereken nokta, aynı kazada hem ölüm hem yaralanma varsa olayın tek bir suç olarak TCK md. 85/2’ye girmesidir; bu durumda yaralı ile uzlaşmak da dosyayı kapatmaz.

Uzlaştırmacı görevlendirilmesi ve sürelerin işleyişi İzmir uzlaştırma bürosu süreci yazısında, suçların hangi yola gittiği ise İzmir uzlaştırma kapsamındaki suçlar yazısında yer alıyor. İzmir Adalet Komisyonu raporuna göre Kemalpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı’nda 2025’te taksirle bir kişinin yaralanmasına ilişkin soruşturmalar ortalama 21 günde bitirilmiştir.

Kovuşturma Aşamasında Hangi Sonuçlar Çıkabilir?

Uzlaşma olmaz veya suç uzlaştırmaya tabi değilse savcılık iddianame düzenler ve dava asliye ceza ya da ağır ceza mahkemesinde görülür. Taksirli suçlarda mahkûmiyet, cezanın mutlaka infaz kurumunda çekileceği anlamına gelmez. TCK md. 50, 51 ve CMK md. 231 farklı seçenekler sunar.

• Adli para cezasına çevirme: Taksirli suçtan verilen hapis, uzun süreli olsa bile çevrilebilir (TCK md. 50/4), bilinçli taksir hariç.
• Erteleme: İki yıl veya daha az hapis ertelenebilir; denetim süresi bir yıldan az, üç yıldan fazla olamaz (TCK md. 51/1 ve 51/3).
• HAGB: İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında hükmün açıklanması geri bırakılabilir; bunun için zararın giderilmesi aranır (CMK md. 231/5-6).
• Sürücü belgesinin geri alınması: Trafik düzeninin gerektirdiği özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyette, üç aydan üç yıla kadar sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir (TCK md. 53/6).

HAGB’nin 7589 s. Kanun’la değişen şartları ve beş yıllık denetim süresi İzmir HAGB ve denetim süresi rehberi yazısının konusudur; genel çerçeve için HAGB şartları yazısına bakılabilir. Olası bir mahkûmiyette infaz süresini görmek için infaz hesaplama aracı kullanılabilir.

Temsili bir örnek: Karşıyaka’da kavşakta geçiş önceliğine uymayan bir sürücü, motosiklet sürücüsünün bacağının kırılmasına neden oluyor. Tutanakta asli kusur işaretlenmiş, yaralı şikâyetçi. Dosya Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığı’nda uzlaştırmaya gönderilir; zarar karşılanıp uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir, sağlanamazsa TCK md. 89/2 uyarınca artırılmış cezayla iddianame düzenlenebilir (temsilidir).

Soruşturma Sırasında Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Kaza sonrası ilk günlerde toplanan belgeler, hem ceza dosyasının hem de ileride açılacak tazminat davasının ortak delilidir. Sürücü de mağdur da aynı listeye ihtiyaç duyar. Kamera kayıtları ve tanık bilgileri zamanla kaybolduğundan, bunların savcılığa dilekçeyle bildirilmesi veya toplanmasının istenmesi soruşturmanın yönünü çoğu zaman belirler.

• Trafik kaza tespit tutanağının ve krokinin bir örneği.
• Araç içi kamera kaydı, çevredeki işyeri ve kavşak kameralarının yeri ve saati.
• Tanıkların adı ve telefon numarası.
• Hastane adli raporu, epikriz ve varsa Adli Tıp raporu.
• Alkol ölçüm tutanağı ve ehliyet, ruhsat, sigorta poliçesi bilgileri.
• Hasar fotoğrafları ve aracın ekspertiz kaydı.

Tazminat hesabının nasıl yapıldığını görmek için trafik kazası tazminatı hesaplama aracı ile trafik kazasında tazminat kalemleri yazısına bakılabilir. Ceza dosyalarıyla ilgili diğer yazılarımız ceza hukuku sayfasında toplanmıştır; yazının yazarı Av. Yahya Köse ceza dosyalarında çalışmaktadır. Her kazanın kusur dağılımı ve delil durumu farklıdır; somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazası sonrası ifadeye çağrılan sürücüler ve yaralı tarafın yakınları en çok süreyi, şikâyetin sonuçlarını ve ehliyetin akıbetini soruyor. Aşağıdaki cevaplar, İzmir’deki soruşturmalarda sıkça karşılaşılan bu sorulara güncel kanun metinlerine dayanarak kısa ve doğrudan yanıt verir. Cevaplar genel bilgi niteliğindedir ve her dosyanın kendi delilleriyle birlikte okunması gerekir.

Trafik kazasında şikâyetten vazgeçilirse dosya kapanır mı?

Basit taksirle yaralamada şikâyetten vazgeçme dosyayı düşürür, çünkü suç TCK md. 89/5 uyarınca şikâyete bağlıdır. Bilinçli taksirle işlenen ağır yaralamalarda ve taksirle öldürmede ise şikâyet aranmadığından vazgeçme soruşturmayı sona erdirmez.

Taksirle yaralamada şikâyet süresi ne kadardır?

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı aydır (TCK md. 73/1). Trafik kazasında fail genellikle olay günü bellidir; bu nedenle süre çoğu dosyada kaza tarihinden başlar ve kaçırılması hak kaybına yol açar.

Ölümlü trafik kazasında sürücü tutuklanır mı?

Taksirle öldürme kendiliğinden tutuklamayı gerektiren bir suç değildir; tutuklama kararı CMK md. 100’deki şartlara göre sulh ceza hâkimliğince verilir. Olay yerinden kaçma, alkol veya birden fazla ölüm gibi durumlarda adli kontrol ya da tutuklama talebi daha sık gündeme gelir.

Kaza tespit tutanağındaki kusur kesin midir?

Hayır. Tutanak bir başlangıç delilidir; savcılık veya mahkeme bilirkişiden kusur raporu alır ve rapor tutanaktan farklı sonuca varabilir. Kamera kaydı, hasar fotoğrafları ve tanık beyanlarıyla hem tutanağa hem de bilirkişi raporuna itiraz edilebilir.

Trafik kazası ceza davasında ehliyet ne zaman geri alınır?

Olay yerinden izinsiz ayrılmada sürücü belgesi KTK md. 81/3 uyarınca kolluk tarafından iki yıl süreyle geri alınır. Mahkûmiyet hâlinde ise mahkeme TCK md. 53/6 uyarınca üç aydan üç yıla kadar geri almaya karar verebilir; süre cezanın infazından sonra işler.

Ceza davası beklenmeden tazminat davası açılabilir mi?

Evet. Hukuk mahkemesi ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir ve sigorta şirketine başvuru ile tazminat davası ayrı yürür. Ancak ceza dosyasındaki kusur raporu tazminat dosyasında da delil olarak kullanılır; bu yüzden iki dosyanın birlikte izlenmesi gerekir.

Kaynaklar

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu (adalet.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Adli Kontrol ve Yurt Dışı Yasağı
• İzmir'de Tutuklamaya İtiraz ve Sulh Ceza Hâkimliği
• İzmir'de İfadeye Çağrılmak: Nereye, Nasıl?
• İzmir'de Gözaltı Süreci ve Şüphelinin Hakları

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.