Trafik Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat Kalemleri

Trafik kazası tazminat kalemleri, kazadan zarar gören kişinin hangi zararlarını ayrı ayrı talep edebileceğini gösteren listedir. Kaza sonrası çoğu kişi yalnızca araç hasarını veya sigortanın önerdiği tutarı düşünür; oysa tedavi giderinden kazanç kaybına, bakıcı giderinden manevi tazminata kadar birbirinden bağımsız çok sayıda kalem vardır. Her kalemin dayanağı, sorumlusu ve ispat yolu farklıdır.

Bu yazı bir envanter niteliğindedir: kalemleri tek tek sayar, hangisinin zorunlu trafik sigortasından, hangisinin sürücü veya işletenden istenebileceğini gösterir. Değer kaybı, destekten yoksun kalma ve maluliyet gibi kalemlerin ayrıntısı için ilgili yazılarımıza bağlantı veriyoruz. Genel çerçeve için tazminat hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Trafik Kazası Tazminat Kalemleri Nelerdir?

Trafik kazası tazminat kalemleri üç ana grupta toplanır: bedensel zararlar, ölümden doğan zararlar ve mal zararları. Bunlara ek olarak manevi tazminat ayrı bir kalemdir. 2918 s. KTK md. 90 uyarınca kanunda düzenlenmeyen hususlarda 6098 s. TBK haksız fiil hükümleri uygulanır; kalemlerin çerçevesini TBK md. 53, 54 ve 56 çizer.

Tablonun son sütunu uygulamada en çok gözden kaçan noktadır. Sigorta kapsamı dışındaki bir kalemin istenmemesi, o kalemin hiç talep edilemeyeceği anlamına gelmez. Bu kalemler kusurlu sürücüden, araç işleteninden ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasından istenir. Talep listesini baştan eksiksiz kurmak, sonradan açılacak ek davaların önüne geçer.

Bedensel Zararda Hangi Kalemler İstenir?

Yaralanmalı kazalarda TBK md. 54 dört kalem sayar: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Sayım sınırlayıcı değildir; “özellikle” ifadesi kullanıldığından bakıcı gideri gibi zararın doğrudan sonucu olan diğer kalemler de istenebilir.

Tedavi giderleri

KTK md. 98 uyarınca trafik kazası nedeniyle resmî ve özel sağlık kurumlarında sunulan sağlık hizmetlerinin bedeli, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır. Bu nedenle tazminat talebinde asıl önem taşıyan, SGK tarafından karşılanmayan ve belgelenebilen giderlerdir: ilaç farkları, fizik tedavi seansları, ulaşım, protez ve ortez farkları gibi.

Kazanç kaybı

Tedavi süresince çalışamayan kişinin bu dönemde elde edemediği gelir, geçici iş göremezlik zararı olarak istenir. İstirahat raporları, bordrolar ve vergi kayıtları temel delillerdir. Ön hesap için geçici iş göremezlik aracımızdan yararlanılabilir. Kalıcı bir sakatlık kaldıysa çalışma gücü kaybı ayrıca hesaplanır; bunun ayrıntısı için sürekli iş göremezlik ve maluliyet oranı yazımıza bakılabilir.

Bakıcı gideri ve ekonomik geleceğin sarsılması

Yaralanan kişi günlük işlerini yardımsız yapamıyorsa, bakıcı gideri Yargıtay uygulamasında bedensel zararın bir parçası olarak kabul edilir; bakımı aile bireylerinin üstlenmesi de bu talebi ortadan kaldırmaz. Ekonomik geleceğin sarsılması ise kalıcı iz veya sakatlığın kişinin meslek seçimini, terfi ihtimalini veya evlilik gibi sosyal olanaklarını daraltmasından doğan zarardır.

Ölümlü Kazada Hangi Kalemler Doğar?

Kazada bir kişi hayatını kaybettiyse TBK md. 53 üç kalem öngörür: cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücü kaybından doğan zararlar ve ölenin desteğinden yoksun kalanların zararları. Bunlara ek olarak TBK md. 56/2 uyarınca ölenin yakınları manevi tazminat da isteyebilir.

Cenaze giderleri

Defin, nakil, mezar yeri ve dini veya geleneksel törenlerin makul giderleri bu kalemdedir. Gideri fiilen kim yaptıysa talep hakkı ona aittir. Faturası bulunmayan harcamalar tanıkla ispat edilebilir; ancak makul ölçüyü aşan giderler tazminata yansıtılmayabileceği için harcamaların belgelenmesi önerilir.

Destekten yoksun kalma

Ölenin sağlığında düzenli olarak bakımını üstlendiği eş, çocuk, anne, baba gibi kişiler bu kalemi talep eder. Kimlerin destek sayıldığı ve zararın nasıl belirlendiği ayrı bir inceleme konusudur; ayrıntı için destekten yoksun kalma tazminatını kimin talep edebileceği yazımıza bakılabilir. Destek kişisinin kendi kusuruna düşen kısım zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK md. 92/j).

Araç ve Eşya Hasarında Hangi Kalemler İstenir?

Mal zararlarında temel kalem, aracın onarım bedeli veya onarımı ekonomik değilse kaza tarihindeki rayiç değeridir. KTK md. 85 uyarınca motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten sorumludur. Onarım bedeline ek olarak değer kaybı, çekici ve otopark giderleri de ayrı kalemler olarak istenir.

Araç hasarı ve değer kaybı

Onarılan araç, kaza geçirmemiş eşdeğerine göre piyasada daha düşük fiyatla alıcı bulur; bu fark değer kaybıdır. Hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçlarda değer kaybı zorunlu trafik sigortasından istenemez (KTK md. 92/l). Başvuru, tahkim ve dava yolunun ayrıntısı değer kaybı tazminatı başvurusu yazımızda, ön tahmin ise araç değer kaybı aracımızda yer alır.

İkame araç, kazanç kaybı ve taşınan eşya

Aracın serviste kaldığı süre için kiralanan ikame aracın bedeli, ticari aracın çalışamamasından doğan kazanç kaybı ve kira mahrumiyeti dolaylı zarar niteliğindedir ve KTK md. 92/k uyarınca zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır. Araçta taşınan eşyanın zararı da kapsam dışıdır (md. 92/e). Bu kalemler kusurlu sürücü ve işletenden, poliçesi kapsıyorsa kasko veya ihtiyari mali sorumluluk sigortasından istenir.

Manevi Tazminatı Kimler İsteyebilir?

Bedensel bütünlüğü zedelenen kişi, olayın özelliklerine göre uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesini isteyebilir (TBK md. 56/1). Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde bu hak, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da tanınmıştır (md. 56/2). Yalnızca maddi hasarlı kazalarda manevi tazminat kural olarak gündeme gelmez.

Manevi tazminat talebinin muhatabı

Manevi tazminat, KTK md. 92/f uyarınca zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır. Bu nedenle talep, kusurlu sürücüye, araç işletenine ve araç bir teşebbüs adına işletiliyorsa teşebbüs sahibine yöneltilir; KTK md. 85/1 bunların müteselsil sorumluluğunu düzenler. İhtiyari mali sorumluluk poliçesi manevi tazminat teminatı içeriyorsa sigortacı da bu sınırla sorumlu olur.

Miktar belirlenirken yaralanmanın ağırlığı, tedavi süresi, kalıcı iz, tarafların kusur oranı ve ekonomik durumları birlikte değerlendirilir. Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değildir; ancak acıyı hafifletecek düzeyde olmalıdır. Kusur tespitine itiraz süreçleri için {I(K+”/blog/trafik-kazasinda-kusur-tespitine-itiraz/”,”trafik kazasında kusur tespitine itiraz”)} yazımız tamamlayıcıdır.

Kaza bir iş yolculuğu sırasında veya işverenin sağladığı servis aracında gerçekleştiyse olay aynı zamanda iş kazası sayılabilir. Bu durumda SGK yardımları ve işverene karşı talepler de gündeme gelir; SGK ödemelerinin tazminattan düşülüp düşülmeyeceği TBK md. 55/1 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Bu yönüyle iş kazası sonrası hak kaybını önleyen adımlar yazımız tamamlayıcıdır.

Hesaplamada 2026 Yılında Neler Değişti?

16.07.2026 tarihli 7589 s. Kanun, TBK md. 55’e iki fıkra ekledi ve bu hüküm 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatında, kazancın bilindiği döneme ait tutara olay tarihinden, bilinemeyen döneme ait tutara ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.

Yeni fıkralardan ikincisi, tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedelin, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edileceğini öngörür. Sigortanın dava öncesinde kısmi ödeme yaptığı dosyalarda bu kural, kalan alacağın hesabını doğrudan etkiler. Faiz hesabının temel kavramları için yasal faiz ve temerrüt faizi farkları yazımıza bakılabilir.

Aynı Kanunla belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK md. 107 yürürlükten kaldırıldı. 31.07.2026 itibarıyla tutarı dava açılırken tam bilinemeyen tazminat alacakları için kısmi dava açılıp talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir (HMK md. 109/4). Artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Hangi Kalem Kimden İstenir: Sigorta mı, Sürücü mü?

Zorunlu trafik sigortası, işletenin KTK md. 85/1 kapsamındaki sorumluluğunu poliçe limitleri içinde karşılar (KTK md. 91). Zarar gören, dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmalıdır; sigortacı başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava ya da tahkim yolu açılır (KTK md. 97).

Sigortacı başvuru üzerine belgeleri aldıktan sonra poliçe sınırları içindeki tutarı sekiz iş günü içinde ödemekle yükümlüdür (KTK md. 99). Ödeme reddedilir veya düşük bulunursa izlenecek yol için sigorta tahkimi ile mahkeme arasındaki seçim yazımıza bakılabilir. Tüm kalemlerin toplamına ilişkin ön fikir için tazminat hesaplama aracımız kullanılabilir.

Talepler Hangi Sürede Zamanaşımına Uğrar?

KTK md. 109 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun zamanaşımı öngörüyorsa, bu uzun süre uygulanır.

Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır ve bunun tersi de geçerlidir (md. 109/3). Manevi tazminat için TBK md. 72 uygulanır. Süreleri kendi olayınıza göre hesaplamak için zamanaşımı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz; yaralanmalı kazalarda ceza soruşturmasının seyri de süreyi etkileyebilir.

Tazminat Dosyası İçin Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Kalemlerin her biri ayrı bir ispat gerektirir. Kaza tespit tutanağı kusuru, sağlık kayıtları bedensel zararı, gelir belgeleri kazanç kaybını, eksper raporu ise araç hasarını gösterir. Belgelerin kazadan hemen sonra toplanması, özellikle kamera kayıtları ve tanık bilgileri gibi kaybolabilecek deliller bakımından önemlidir.

• Kaza tespit tutanağı, varsa polis veya jandarma raporu ve ceza soruşturma dosyası,
• Olay yeri fotoğrafları, araç kamerası ve çevredeki kamera kayıtları, tanıkların iletişim bilgileri,
• Acil servis kayıtları, epikriz, istirahat raporları ve tüm tedavi faturaları,
• Maaş bordroları, vergi beyannameleri veya serbest meslek gelirini gösteren belgeler,
• Eksper raporu, onarım faturaları, çekici ve otopark makbuzları,
• Sigortaya yapılan yazılı başvurunun tarihli sureti ve sigortacının cevabı.

Bu belgelerin tamamı hazır olmadan yapılan başvurular, sigortacının eksik evrak gerekçesiyle süre kazanmasına yol açabilir. Tazminat dosyalarında iş ve sigorta hukuku bağlantılı konuları takip eden Av. Mehmet İlker Dinç ile ekibimizin çalışma alanları hakkında sigorta hukuku sayfamızdan bilgi alınabilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazası sonrasında tazminat sürecine giren kişilerin en sık sorduğu konular yolcuların hakları, sigortasız araçların yol açtığı zararlar, sigorta ödemesinin kabulünün sonuçları, kusurlu tarafın tazminat hakkı, görevli mahkeme ve hafif yaralanmalarda manevi tazminattır. Aşağıda bu soruları kısaca ve sırasıyla yanıtlıyoruz.

Trafik kazasında yolcu da tazminat isteyebilir mi?

Evet. Araçtaki yolcu, kendi sürücüsü kusurlu olsa bile bedensel zararlarını işletenin zorunlu trafik sigortasından ve kusurlu taraflardan isteyebilir. Yolcunun kemer takmaması gibi kendi davranışı zararın artmasına etki ettiyse TBK md. 52 uyarınca tazminat azaltılabilir.

Karşı tarafın sigortası yoksa kimden tazminat alınır?

Bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir; mal zararlarında bu imkân sınırlıdır. Ayrıca kusurlu sürücü ve araç işleteni kişisel olarak sorumludur. Sigortasız araç işletenine karşı dava açılarak ve icra yoluyla tahsil yoluna gidilebilir.

Sigortanın ödediği tutarı kabul edersem kalan için dava açabilir miyim?

İbraname imzalanırken ödenen tutarın hangi kalemleri ve ne kadarını karşıladığına dikkat edilmelidir. Kısmi ödeme kalan talepleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz. KTK md. 111/2 uyarınca yetersiz olduğu açıkça belli uzlaşmalar, yapıldıkları tarihten itibaren 2 yıl içinde iptal ettirilebilir. Önceki ödemeler, TBK md. 55 uyarınca oransal olarak mahsup edilir.

Kazada kusurum varsa tazminat alabilir miyim?

Alabilirsiniz, ancak tazminat kusurunuz oranında azaltılır (TBK md. 52). Zorunlu trafik sigortası, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini karşılamaz (KTK md. 92/g). Kusur oranına itiraz, tazminat miktarını doğrudan etkilediği için önem taşır.

Trafik kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?

Tazminat davaları adli yargıda görülür; araç kamuya ait olsa bile bu kural değişmez (KTK md. 110/1). Davanın niteliğine göre asliye hukuk veya ticaret mahkemesi görevli olabilir. Sigortacıya karşı açılacak davada sigorta şubesinin, acentenin veya kazanın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkilidir.

Hafif yaralanmada manevi tazminat istenebilir mi?

İstenebilir. TBK md. 56/1, bedensel bütünlüğün zedelenmesini yeterli görür; yaralanmanın ağır olması şartı yalnızca yakınların talebi için aranır. Ancak hafif yaralanmalarda hükmedilen miktar, olayın özelliklerine ve kusur durumuna göre daha sınırlı kalabilir.

Kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• Estetik Operasyonlarda Hekimin Sorumluluğu ve Eser Sözleşmesi
• Zorunlu Trafik Sigortasında Teminat Dışı Haller
• Hatır Taşıması ve Müterafik Kusur İndirimi
• Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir? Ölçütler ve Sınırlar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.