İzmir’de Toplu Taşıma Kazalarında Sorumluluk

İzmir’de toplu taşıma kazası geçiren bir yolcunun ilk sorusu genellikle şudur: belediye otobüsünde, metroda ya da vapurda yaralandım, karşımda kim var ve davayı nerede açacağım? Cevap, aracın türüne ve talebin sözleşmeye mi yoksa haksız fiile mi dayandırıldığına göre değişir. Otobüs, raylı sistem ve deniz taşımacılığı için farklı kanun hükümleri uygulanır.

Bu yazı, yolcu tarafından bakarak İzmir’deki toplu taşıma kazalarında sorumluluğun kime ait olduğunu, kamu aracı olsa bile davanın neden çoğunlukla adliyede görüldüğünü, süreleri ve delil toplamayı anlatıyor. Trafik kazasındaki tazminat kalemlerinin ayrıntısı trafik kazası tazminat kalemleri yazısında yer alıyor.

İzmir’de Toplu Taşıma Kazasında Kim Sorumludur?

İzmir’de toplu taşıma kazasında sorumlu kişi, aracın türüne göre belirlenir. Karayolundaki otobüste 2918 s. KTK md. 85 işleteni ve aracın bağlı olduğu teşebbüs sahibini müştereken ve müteselsilen sorumlu tutar; yolcu ayrıca 6102 s. TTK md. 914 uyarınca taşıma sözleşmesine dayanarak taşıyıcıya da başvurabilir.

Ani fren ve araç içinde düşme

Toplu taşıma kazalarının önemli bir kısmı çarpışma değil, ani fren, kapıya sıkışma veya hareket hâlindeki araçta düşme şeklinde gerçekleşir. KTK md. 85, zararın “motorlu aracın işletilmesi” sırasında doğmasını yeterli sayar; başka bir araçla çarpışma şartı aramaz. İşleten ancak KTK md. 86’daki şartlarla, yani kendisinin ve sürücünün kusuru ile araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemeden, mücbir sebep veya zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusurunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Yolcunun tutunmaması gibi bir kusuru varsa hâkim tazminatı azaltabilir.

ESHOT Otobüsü Kazasında Dava İdare Mahkemesinde mi Açılır?

Hayır, kural olarak açılmaz. KTK md. 110/1, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebep olduğu zararlar dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini açıkça düzenler. Bu nedenle ESHOT Genel Müdürlüğüne ait bir otobüsün karıştığı kazada da dava adliyede açılır.

Bu nokta pratikte sık yapılan bir hatayı önler. Büyükşehir belediyesinin toplu taşıma hizmetlerini yürütme görevi 5216 s. Büyükşehir Belediyesi Kanunu md. 7/1-p’de düzenlenmiştir ve bu görev kamu hizmeti niteliğindedir; buna rağmen kanun koyucu motorlu araç kazalarını özel olarak adli yargıya bırakmıştır. İdareye İYUK md. 13 başvurusu yapıp idare mahkemesinde dava açan yolcu, görev yönünden ret kararıyla aylar kaybedebilir. İdari yargının genel çerçevesi için tam yargı davası rehberi incelenebilir.

Durak, iskele ve istasyondaki altyapı kusurunda tam yargı ihtimali

Zarar aracın işletilmesinden değil de bakımı bir idareye ait olan durak, yaya yolu veya istasyon alanındaki bir kusurdan doğmuşsa durum değişebilir. Örneğin kırık bir kaldırım taşı veya aydınlatılmamış bir merdiven nedeniyle düşme, idarenin hizmet kusuru olarak tartışılabilir ve idare kamu tüzel kişisiyse yol tam yargı davasıdır. Bu durumda İYUK md. 13’teki idareye başvuru şartı ve süreleri işler; İzmir’deki usul İzmir’de tam yargı davası yazısında anlatılıyor.

Taşıma Sözleşmesi ile Haksız Fiil Yolu Arasındaki Fark Nedir?

Bilet veya kartla araca binen yolcu ile işletme arasında bir taşıma sözleşmesi kurulur. TTK md. 850’ye göre taşıyıcı, yolcuyu varma yerine ulaştırmayı üstlenir; md. 914/2 ise yolcunun kazaya uğramasından doğan zarardan taşıyıcıyı sorumlu tutar. Aynı olay KTK md. 85 kapsamında haksız fiil sorumluluğunu da doğurur.

Taşıyıcının sorumluluğu ve kurtuluş beyyinesi

TTK md. 914/2’deki sorumluluk ağırdır: taşıyıcı, kazanın kendisinin veya yardımcılarının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacakları ve sonuçlarını önleyemeyecekleri bir sebepten ileri geldiğini ispat etmedikçe sorumludur. Yolcunun kaza sonucu ölmesi hâlinde yardımından yoksun kalanlar da taşıyıcıdan tazminat isteyebilir. Bu sorumluluk, kaza sırasında yolcunun gerçekten araçta bulunduğunun ispatını gerektirir; kart basma kaydı burada önem kazanır.

Görevli mahkeme ve arabuluculuk

Talebin dayanağı, görevli mahkemeyi ve dava şartlarını etkileyebilir. TTK md. 4/1-a, TTK’da öngörülen hususlardan doğan davaları tarafların tacir olup olmadığına bakmaksızın ticari dava sayar ve TTK md. 5/A, konusu bir miktar para olan ticari tazminat davalarında arabulucuya başvurmayı dava şartı yapar. Öte yandan 6502 s. TKHK md. 73 tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemelerini görevli kılar. Haksız fiile dayalı KTK davası ise genel mahkemede görülür. Dilekçe hazırlanmadan önce bu nitelendirmenin dosya özelinde yapılması, görevsizlik kararıyla zaman kaybını önler.

Metro, Tramvay ve İZBAN Kazalarında Hangi Kurallar Uygulanır?

Raylı sistemlerde KTK’nın işleten sorumluluğu doğrudan uygulanmaz; çünkü bu sorumluluk karayolundaki motorlu araçlar için kurulmuştur. TTK md. 852, demiryolu yoluyla taşımaya ilişkin özel hükümleri saklı tutar. Buna karşılık KTK md. 110/1, hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarına da KTK hükümlerinin uygulanacağını öngörür.

Raylı sistem kazası ve tehlike sorumluluğu

Metro veya banliyö treninde kapıya sıkışma, peronla araç arasındaki boşluğa düşme ya da ani duruş nedeniyle yaralanma hâlinde sözleşme sorumluluğunun yanında 6098 s. TBK md. 71’deki tehlike sorumluluğu da tartışılır. Bu hükme göre önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğarsa işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumludur. Tramvay ise KTK md. 3’te karayolunda raylar üzerinde hareket eden taşıt olarak ayrıca tanımlanmıştır; tramvay kazasında hangi rejimin uygulanacağı olayın yerine ve karşı tarafa göre değerlendirilir.

Raylı sistem işletmelerinin hukuki yapısı farklı olabilir; bir kısmı belediye şirketi, bir kısmı ortaklık şeklinde örgütlenmiş olabilir. Hasım hatası yapmamak için davalının tam unvanı bilet, kart sözleşmesi veya işletmenin resmî internet sitesinden doğrulanmalıdır. Davanın yanlış kişiye yöneltilmesi, sonradan telafisi zor bir usul sorunudur.

Vapur Kazasında Taşıyanın Sorumluluğu Nasıl Belirlenir?

Körfezdeki vapur yolculuklarında deniz yoluyla yolcu taşıma hükümleri uygulanır. TTK md. 1247/2’ye göre bu hükümler Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinin yaptığı ticari yolcu taşıma sözleşmelerine de uygulanır. Sorumluluğun ölçüsü, zararın bir gemi kazasından mı yoksa başka bir olaydan mı doğduğuna göre değişir.

Vapur kazası ile gemide düşme arasındaki fark

TTK md. 1256/1, gemi kazası yüzünden ölüm ve yaralanmada taşıyanı sorumlu tutar ve bu sorumluluğu yolcu başına 250.000 Özel Çekme Hakkı ile sınırlar; taşıyan kusurluysa bu tutarı aşan zarardan da sorumludur ve kusursuzluğunu ispat yükü ona aittir. Gemi kazası; enkaz hâline gelme, alabora, karaya oturma, çatma, infilak, yangın ve arızayı ifade eder (md. 1256/5-a). İskele rampasında kayma gibi gemi kazası dışındaki yaralanmalarda ise taşıyan kusuru varsa sorumludur ve kusuru davacı ispat eder (md. 1256/2). Ayrıca TTK md. 1271/2, zarardan önce yapılan yetki ve tahkim sözleşmelerini geçersiz sayar.

Toplu Taşıma Kazasında Zamanaşımı Süreleri Nelerdir?

Süreler, başvurulan yola göre farklıdır ve en sık hak kaybı burada yaşanır. KTK md. 109 maddi zararlar için 2 yıl ve her hâlde 10 yıllık süre öngörürken, TTK md. 855/1 taşıma sözleşmesinde ölüm ve bedensel zarara ilişkin istemler için 10 yıllık bir süre tanır. Ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır.

Tablodan çıkan pratik sonuç şudur: aynı kazada KTK yolundan giden yolcu için süre kısa görünse bile, taşıma sözleşmesine dayanan bedensel zarar talebi TTK md. 855 uyarınca hâlâ ileri sürülebilir olabilir. Hangi sürenin işlediği her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır; zamanaşımı hesaplama aracı ilk kontrol için kullanılabilir.

Kaza Sonrası Hangi Deliller Toplanmalı?

Toplu taşıma kazasında en büyük güçlük, kalabalık bir araçta olayın nasıl gerçekleştiğini sonradan ispat etmektir. Araç içi kamera kayıtları ve kart kullanım kayıtları işletmenin elindedir ve belirli bir süre sonra silinebilir. Bu nedenle kazadan hemen sonra yazılı başvuru yaparak kayıtların korunmasını istemek gerekir.

• Hattın numarası, aracın plakası veya kapı numarası, saat ve durak bilgisi.
• Kart basma kaydı veya bilet; yolcunun araçta bulunduğunun ilk delili budur.
• Araç içi ve durak kameralarının korunması için işletmeye yazılı başvuru; ESHOT için resmî sitedeki Öneri, İstek, Şikâyet formu kullanılabilir.
• Sürücü ve diğer yolcuların ifadeleri, varsa kolluk tutanağı.
• Acil servis kaydı, rapor ve tedavi belgeleri.
• Gerekirse HMK md. 400 vd. kapsamında delil tespiti talebi.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası başvurusu

Otobüs kazalarında işletenin KTK md. 91 uyarınca yaptırdığı zorunlu mali sorumluluk sigortası, işletenin sorumluluğunu teminat limitleri içinde karşılar. KTK md. 97’ye göre dava veya tahkimden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmalı, 15 gün içinde cevap gelmezse ya da cevap talebi karşılamazsa yargı yoluna gidilir. Başvurunun İzmir’deki işleyişi İzmir’de trafik kazası sonrası tazminat süreci ve İzmir’de sigorta tahkim başvurusu yazılarında ele alındı. İşletme adına ayrıca ferdi kaza sigortası bulunup bulunmadığı da sorulmalıdır.

İzmir’de Dava Hangi Adliyede ve Hangi Binada Görülür?

Yetki bakımından 6100 s. HMK md. 16 haksız fiil davalarında kazanın olduğu yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesini de yetkili kılar; KTK md. 110/2 sigortacıya karşı davada kaza yeri mahkemesine ayrıca imkân tanır. İzmir Adliyesinde asliye hukuk mahkemeleri 01.09.2026’dan beri Halkapınar Ek Hizmet Binasındadır.

Kazada sürücünün kusuru nedeniyle taksirle yaralama soruşturması da başlayabilir; ceza ve tazminat davalarının ilişkisi ölümlü trafik kazasında ceza ve tazminat davası yazısında, kusur raporuna itiraz ise kusur tespitine itiraz yazısında anlatıldı. Kalıcı bir sakatlık kalmışsa oranın belirlenmesi İzmir’de maluliyet tespiti yazısının konusudur; yolcunun ölümü hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelir.

Dava Açmadan Önce Hangi Adımlar İzlenmeli?

Dava öncesindeki adımlar, hem doğru davalıyı belirlemek hem de süreleri korumak için önemlidir. Aracın türü, işletenin unvanı ve talebin dayanağı netleşmeden dava açılması, görev veya husumet yönünden ret riskini artırır. KTK md. 97 başvurusu ve gerekiyorsa TTK md. 5/A arabuluculuğu bu aşamada planlanır.

• Aracın türünü ve işletenin tam unvanını belgeyle tespit etmek.
• Kamera ve kart kayıtlarının korunması için işletmeye yazılı başvuru yapmak.
• Otobüs kazasında sigortacıya KTK md. 97 başvurusunu yapmak.
• Talebin KTK, TTK veya TBK md. 71 üzerinden mi kurulacağına karar vermek.
• Geçici iş göremezlik süresine ilişkin belgeleri toplamak; ilk hesap için geçici iş göremezlik aracı kullanılabilir.

Temsilî bir örnek (temsilidir): Buca’dan Konak’a giden bir belediye otobüsünde ayakta duran yolcu, sürücünün ani frenlemesiyle düşüp bileğini kırıyor. Yolcu aynı gün kart kaydını ve hastane raporunu alıyor, kamera kayıtlarının korunması için yazılı başvuru yapıyor, ardından işletenin sigortacısına KTK md. 97 başvurusunda bulunuyor. Cevap gelmeyince tazminat davasını idare mahkemesinde değil, İzmir Adliyesindeki asliye hukuk mahkemesinde açıyor. Bu örnek temsilidir; her dosyanın koşulları farklıdır.

Tazminat davalarına ilişkin diğer yazılara tazminat hukuku sayfasından ulaşılabilir; bu alanda çalışan Av. Mehmet İlker Dinç ekip sayfasında yer alıyor. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’de toplu taşıma kazası yaşayan yolcuların soruları çoğunlukla ani frende düşmenin tazminat doğurup doğurmadığı, belediyeye mi sigortaya mı başvurulacağı, metro ve vapur kazalarında muhatabın kim olduğu, kart basılmamışsa ne olacağı ve dava sürelerinde toplanıyor. Cevaplar genel bilgi niteliğindedir; olayın koşulları sonucu değiştirebilir.

Otobüste ani frende düşen yolcu tazminat alabilir mi?

Alabilir. KTK md. 85, zararın motorlu aracın işletilmesi sırasında doğmasını yeterli sayar; çarpışma şartı yoktur. İşleten ancak mücbir sebep veya zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusurunu ispat ederse kurtulur (KTK md. 86). Yolcunun kendi kusuru varsa tazminat azaltılabilir.

Belediye otobüsü kazasında belediyeye mi, sigortaya mı başvurulur?

Her ikisi de mümkündür. İşletenin zorunlu mali sorumluluk sigortacısına teminat limitleri içinde yazılı başvuru yapılır ve 15 gün beklenir (KTK md. 97). Limitleri aşan zarar için işletene de dava açılabilir. Kamu işleteni olsa bile dava adli yargıda görülür (KTK md. 110/1).

Metroda kapıya sıkışarak yaralanan yolcu kimden tazminat ister?

Muhatap, metro hizmetini yürüten taşıyıcı işletmedir. Talep taşıma sözleşmesine (TTK md. 914) ve tehlike sorumluluğuna (TBK md. 71) dayandırılabilir. İşletmenin tam unvanı bilet, kart sözleşmesi veya resmî internet sitesinden doğrulanmalı, kamera kayıtlarının korunması için hemen yazılı başvuru yapılmalıdır.

Vapurda iskeleye inerken düşersem taşıyan sorumlu olur mu?

Gemi kazası dışında kalan yaralanmalarda taşıyan, kazanın meydana gelmesinde kusuru varsa sorumludur ve kusuru yolcu ispat eder (TTK md. 1256/2). Islak ve uyarısız rampa, yetersiz aydınlatma veya personelin hatalı yönlendirmesi kusurun delilleri arasında değerlendirilebilir. Bedensel zarar istemleri 10 yılda zamanaşımına uğrar.

Toplu taşıma kazasında manevi tazminat istenebilir mi?

İstenebilir. Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim, olayın özelliklerini gözeterek zarar görene uygun bir manevi tazminat ödenmesine karar verebilir (TBK md. 56). Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınlar da manevi tazminat isteyebilir. İzmir’deki usul için İzmir’de manevi tazminat davası yazısına bakılabilir.

Kart basmadan bindiğim araçta kaza geçirirsem hakkım kaybolur mu?

Kaybolmaz; ancak ispat zorlaşır. KTK md. 85’teki sorumluluk taşıma sözleşmesine bağlı değildir ve araçta bulunan herkesi korur. Bu durumda yolcunun araçta olduğunu tanık, kamera kaydı, kolluk tutanağı ve hastane kaydı gibi başka delillerle göstermesi gerekir.

İzmir'de toplu taşıma kazası davası ne kadar sürede açılmalı?

Yola göre değişir. Otobüs kazasında işletene karşı maddi tazminat talebi 2 yıl ve her hâlde 10 yılda zamanaşımına uğrar (KTK md. 109). Taşıma sözleşmesine dayanan bedensel zarar talepleri 10 yıllık süreye tabidir (TTK md. 855, 1270). Süre her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır.

Kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Hayvan Saldırısı ve İdarenin Sorumluluğu
• İzmir'de Manevi Tazminat Davası Nereye Açılır?
• İzmir'de Malpraktis İddiası ve Bilirkişi Süreci
• İzmir'de Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.