İzmir’de Hayvan Saldırısı ve İdarenin Sorumluluğu

İzmir’de hayvan saldırısı sonrasında ilk akla gelen soru “kimden tazminat isteyeceğim” sorusudur. Cevap, saldıran hayvanın sahipli mi sahipsiz mi olduğuna göre tamamen değişir: sahipli hayvanda muhatap hayvanı bulunduran kişidir ve dava adliyede açılır; sahipsiz hayvanda ise belediyenin hizmet kusuru tartışılır ve yol idare mahkemesine çıkar.

Bu yazı, iki yolun İzmir’de nasıl işlediğini, belediyelerin 5199 sayılı Kanundaki yükümlülüklerini, idareye başvuru sürelerini ve delillerin nasıl toplanacağını anlatıyor. İdarenin sorumluluğuna ilişkin genel çerçeve tam yargı davası rehberinde yer alıyor.

İzmir’de Hayvan Saldırısında Sorumlu Kimdir?

İzmir’de hayvan saldırısında sorumluluk, hayvanın kimin bakım ve yönetiminde olduğuna göre belirlenir. Sahipli hayvanda 6098 s. TBK md. 67 hayvanı bulunduranı sorumlu tutar; sahipsiz hayvanda ise 5199 s. Hayvanları Koruma Kanunu yerel yönetimlere toplama, bakımevine götürme ve kayıt görevleri yükler.

Sahipli köpek saldırısı

TBK md. 67’ye göre hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Bu sorumluluk kusura dayanmaz; hayvanı bulunduran ancak zararın doğmasını önlemek için gereken özeni gösterdiğini ispat ederse kurtulur. Hayvan başka biri tarafından ürkütülmüşse bulundurana o kişiye rücu hakkı tanınır. Uygulamada tasmasız dolaştırma, bahçe kapısının açık bırakılması veya uyarı levhası konulmaması gibi olgular özen eksikliğinin göstergesi olarak tartışılır.

Sahipsiz köpek saldırısı

Sahipsiz hayvan için bulundurandan söz edilemeyeceğinden TBK md. 67 uygulanmaz. Bu durumda sorumluluk tartışması, kanunun yerel yönetimlere verdiği görevlerin gereği gibi yerine getirilip getirilmediği, yani hizmet kusuru üzerinden yapılır. İdarenin eylemlerinden doğan zararlar için yol 2577 s. İYUK md. 2/1-b’deki tam yargı davasıdır.

Belediyelerin Sahipsiz Hayvanlarla İlgili Yükümlülükleri Nelerdir?

5199 s. Kanun md. 6, sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen bakımevlerine götürülmesini zorunlu tutar. Ek md. 1 ise büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 25 bini aşan belediyelere hayvan bakımevi kurma yükümlülüğü getirir.

7527 sayılı Kanunla gelen değişiklikler

30.07.2024 tarihli 7527 s. Kanun, 5199 s. Kanunda önemli değişiklikler yaptı. Bakımevlerine alınan hayvanların Bakanlık veri sistemine kaydedilmesi ve rehabilite edilen köpeklerin sahiplendirilinceye kadar bakımevinde barındırılması kuralı getirildi (md. 6/4, ek md. 1/2). Bakımevine alınan köpeklerden insan ve hayvan sağlığı için tehlike oluşturan ve davranışları kontrol edilemeyenler için ayrı bir tedbir öngörüldü (md. 13). Geçici md. 4 ise belediyelere bakımevlerini 31.12.2028 tarihine kadar kurma ve iyileştirme görevi verdi; bu amaçla bütçe gelirlerinin binde beşi, büyükşehir belediyelerinde binde üçü oranında kaynak ayrılması zorunlu tutuldu.

Kanun, bu kaynağı ayırmayan veya başka amaçla kullanan belediye başkanı ve yetkililer için 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası da öngörür (ek md. 1/3). Bu hükümler, tazminat davasında idarenin görevlerini ne ölçüde yerine getirdiğinin değerlendirilmesinde önemli bir çerçeve sunar. Ancak bakımevi kurma süresinin henüz dolmamış olması, toplama ve götürme görevinin ertelendiği anlamına gelmez.

İzmir Büyükşehir mi, İlçe Belediyesi mi: Kime Başvurulur?

İzmir bir büyükşehirdir ve 5199 s. Kanun ek md. 1, bakımevi kurma görevini büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 25 bini aşan belediyelere birlikte yükler. Hayvanların bakımevine götürülmesi görevi ise “ilgili belediyelere” verilmiştir; bu nedenle somut olayda hangi belediyenin görevli olduğu dosya bazında değerlendirilir.

Uygulamada hasım hatası riskini azaltmak için başvurunun hem İzmir Büyükşehir Belediyesine hem de olayın gerçekleştiği ilçe belediyesine yapılması tercih edilir. İki idareye de İYUK md. 13 kapsamında ayrı ayrı yazılı başvuru yapılır, her başvurunun evrak tarihi saklanır. Dava açılırken idarelerin cevapları birlikte değerlendirilir; görev paylaşımına ilişkin savunmalar ise yargılamada ortaya çıkar.

Olay daha önce bildirilmiş bir sürüyle ilgiliyse, önceki şikâyetlerin hangi belediyeye yapıldığı ve nasıl cevaplandığı da önemlidir. Aynı mahallede tekrarlayan şikâyetlere rağmen işlem yapılmaması, hizmet kusuru tartışmasında güçlü bir olgu olarak öne çıkar. Ayrıca 5199 s. Kanun geçici md. 4 son fıkrası, kedi ve köpek sahiplerine hayvanlarını en geç 31.12.2025 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırma yükümlülüğü getirdi; saldıran hayvanda çip tespit edilirse sahibine ulaşmak ve yolu adli yargıya çevirmek mümkün olabilir.

Tam Yargı Davasından Önce Hangi Süreler İşler?

Sahipsiz hayvan saldırısı idari eylem niteliğindeki bir hizmet kusuruna dayanır; bu yüzden doğrudan dava açılmaz. İYUK md. 13 uyarınca zarar gören, olayı öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde olay tarihinden itibaren 5 yıl içinde idareye başvurmalı, idare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır.

Yetki bakımından İYUK md. 36/b, zarar bir hizmetten doğmuşsa hizmetin görüldüğü yer idare mahkemesini yetkili kılar. İzmir’deki bir olay için dava İzmir İdare Mahkemelerinde açılır; bu mahkemeler Konak Çınarlı’daki İzmir Bölge İdare Mahkemesi yerleşkesindedir. Bedensel zararın hesabında TBK md. 55’in idari eylemlerden doğan zararlara da uygulanacağı aynı maddede belirtilmiştir. Sürelerin takibi için zamanaşımı hesaplama aracı kullanılabilir.

Tam yargı davası dilekçesinde nelere dikkat edilir?

İYUK md. 3/2-d, tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın dilekçede gösterilmesini ister. Zararın tamamı dava açılırken bilinmiyorsa, örneğin tedavi sürüyorsa, dava belirli bir miktarla açılır; İYUK md. 16/4 bu miktarın nihai karar verilinceye kadar harcı ödenerek bir defaya mahsus artırılmasına imkân tanır. Dilekçeye idareye yapılan başvurunun örneği, ret cevabı veya 30 günlük sürenin dolduğunu gösteren evrak kaydı ile sağlık belgeleri eklenir. Maddi ve manevi tazminat kalemleri ayrı ayrı yazılmalıdır.

Hizmet Kusuru Nasıl İspatlanır?

Tam yargı davasında davacı, zararın idarenin bir eyleminden veya görevini hiç ya da geç yerine getirmesinden doğduğunu, yani zarar ile hizmet arasındaki illiyet bağını göstermelidir. 5199 s. Kanun md. 6’daki bakımevine götürme zorunluluğu ve kayıt yükümlülüğü, idareden beklenen hizmetin çerçevesini çizer; delil toplama bu çerçeveye göre yapılmalıdır.

• Olay yerini, saati ve hayvanların sayısını gösteren kolluk tutanağı veya olay yeri fotoğrafları.
• Çevredeki işyeri, site veya belediye kameralarının kayıtları; bu kayıtlar kısa sürede silinebilir.
• Tanıkların adı ve iletişim bilgileri.
• Aynı bölgedeki sürüyle ilgili daha önce belediyeye yapılmış şikâyetler ve verilen cevaplar.
• Hayvanın küpesi veya kulak işareti varsa bunun fotoğrafı; bu işaretler hayvanın daha önce bakımevi sürecinden geçtiğini gösterebilir.

Hastane ve kuduz aşısı kayıtları

Isırık sonrasında sağlık kuruluşuna başvurulması hem tedavi hem de ispat bakımından zorunludur. Acil servis kaydı, yara tarifi, kuduz aşısı ve serum uygulamalarını gösteren belgeler, tedavi giderlerinin ve iş göremezlik süresinin dayanağıdır. Kalıcı bir iz veya fonksiyon kaybı kalmışsa oranın nasıl belirleneceği İzmir’de iş göremezlik ve maluliyet tespiti yazısında anlatıldı. Saldırının yarattığı korku ve travma için manevi tazminat da istenebilir; ölçütler manevi tazminat ölçütleri yazısında yer alıyor.

Sahipli Hayvan Saldırısında Tazminat ve Ceza Yolu Nasıl İşler?

Sahipli hayvan saldırısında tazminat davası adli yargıda, kural olarak asliye hukuk mahkemesinde açılır. Haksız fiil niteliği nedeniyle 6100 s. HMK md. 16 uyarınca olayın gerçekleştiği yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir; İzmir’de oturan kişi davayı İzmir’de açabilir.

Hayvanın sahibi hakkında ceza yolu da gündeme gelebilir. Taksirle yaralama suçu TCK md. 89/5 uyarınca kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet TCK md. 73/1 gereğince 6 ay içinde yapılmalıdır; bilinçli taksir hâlinde, basit yaralama dışında, şikâyet aranmaz. İzmir Adliyesi yargı çevresinde şikâyet, Konak Çınarlı’daki İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına yapılır. Usul için İzmir Başsavcılığına şikâyet süreci yazısına bakılabilir.

5199 s. Kanun, tehlikeli kabul edilen ırklar için tasma, ağızlık ve kayıt zorunlulukları ile idari yaptırımlar da öngörür (geçici md. 3). Bu yükümlülüklere aykırılık, tazminat davasında TBK md. 67’deki özen ispatını zorlaştıran bir olgu olarak değerlendirilebilir.

İzmir’de Dava Hangi Mahkemede Görülür?

Davanın görüleceği yer, muhatabın kim olduğuna göre değişir. Belediyeye karşı tam yargı davası İzmir İdare Mahkemelerinde, sahipliye karşı tazminat davası ise ilçenin bağlı olduğu adliyedeki asliye hukuk mahkemesinde görülür; İzmir Adliyesinde asliye hukuk mahkemeleri 01.09.2026’dan beri Halkapınar Ek Hizmet Binasındadır.

İdare mahkemesi kararına karşı kanun yolu için İzmir Bölge İdare Mahkemesi ve idari istinaf, İzmir’e özgü tam yargı usulü için İzmir’de tam yargı davası yazıları incelenebilir.

Saldırıdan Sonraki İlk Günlerde Neler Yapılmalı?

İlk günlerde yapılanlar hem sağlık hem de dosyanın geleceği açısından belirleyicidir; sonradan telafi edilemeyen deliller bu dönemde kaybolur. Kamera kayıtları birkaç gün içinde silinebilir; İYUK md. 13’teki 1 yıllık başvuru süresi ise olayın öğrenildiği günden işlemeye başlar. Bu nedenle tedavi ile delil toplama aynı anda yürütülmelidir.

• Vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak ve kuduz profilaksisine ilişkin kayıtları almak.
• Kolluğa haber vermek ve olay yerinin fotoğraflarını çekmek.
• Hayvanın sahipli olup olmadığını, küpe veya tasma bulunup bulunmadığını not etmek.
• Tanık ve kamera bilgilerini aynı gün toplamak.
• Sahipsiz hayvan söz konusuysa ilgili belediyelere yazılı başvuru yapmak ve evrak tarihini saklamak.
• Tedavi, ilaç, ulaşım ve iş kaybı belgelerini dosyalamak.

Temsilî bir örnek (temsilidir): Karabağlar’da sabah yürüyüşü yapan bir kişi, mahallede daha önce şikâyet edilmiş bir köpek sürüsünün saldırısına uğruyor. Hastanede tedavi ve kuduz aşısı uygulanıyor. Kişi bir ay içinde İzmir Büyükşehir Belediyesine ve ilçe belediyesine ayrı ayrı başvurarak maddi ve manevi zararını istiyor; 30 gün cevap gelmeyince 60 gün içinde İzmir İdare Mahkemesinde tam yargı davası açıyor. Bu örnek temsilidir; her dosyanın koşulları farklıdır.

Tazminat davalarına ilişkin diğer yazılara tazminat hukuku sayfasından, idari yargıyla ilgili yazılara idare ve vergi hukuku sayfasından ulaşılabilir; bu alanda çalışan Av. Mehmet İlker Dinç ekip sayfasında yer alıyor. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’de hayvan saldırısı yaşayan kişilerin, özellikle de sokak köpeği ısırmasına maruz kalanların soruları çoğunlukla belediyeden tazminat alınıp alınamayacağı, başvuru süreleri, köpek sahibinin sorumluluğunun sınırı, davanın hangi mahkemede açılacağı ve manevi tazminat üzerinde yoğunlaşıyor. Aşağıdaki cevaplar genel bilgi niteliğindedir ve olayın koşullarına göre farklılık gösterebilir.

Sokak köpeği ısırırsa belediyeden tazminat alınabilir mi?

Belediyenin 5199 s. Kanundaki toplama, bakımevine götürme ve kayıt görevlerini yerine getirmediği ve zararın bundan doğduğu gösterilirse hizmet kusuru nedeniyle tazminat istenebilir. Önce idareye yazılı başvuru yapılır; ret veya 30 günlük sessizlik üzerine idare mahkemesinde tam yargı davası açılır (İYUK md. 13).

Belediyeye başvuru için süre ne kadardır?

Zarar gören, olayı öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde olay tarihinden itibaren 5 yıl içinde idareye başvurmalıdır. İdare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Ret tarihinden veya 30 günün bitiminden itibaren 60 gün içinde dava açılmalıdır (İYUK md. 7, 13).

Sahipli köpeğin saldırısında köpek sahibi her durumda sorumlu mudur?

Hayvanı bulunduran kişi kusuru olmasa da sorumludur; ancak zararın doğmasını önlemek için gereken özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur (TBK md. 67). Hayvan başka biri tarafından ürkütülmüşse sahibin o kişiye rücu hakkı vardır. Zarar görenin kendi kusuru varsa tazminat azaltılabilir.

İzmir'de belediyeye karşı dava hangi mahkemede açılır?

Zarar bir kamu hizmetinden doğduğu için hizmetin görüldüğü yer idare mahkemesi yetkilidir (İYUK md. 36/b). İzmir’deki olaylar için dava, Konak Çınarlı’daki Bölge İdare Mahkemesi yerleşkesinde bulunan İzmir İdare Mahkemelerinde açılır.

Köpek ısırması nedeniyle manevi tazminat istenebilir mi?

İstenebilir. Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim, olayın özelliklerini gözeterek uygun bir manevi tazminata hükmedebilir (TBK md. 56). İdareye karşı açılan tam yargı davasında da maddi ve manevi tazminat birlikte talep edilebilir; talepler idareye başvuru dilekçesinde de yer almalıdır.

Hayvan saldırısında kolluğa haber vermek gerekir mi?

Zorunlu bir başvuru şartı değildir; ancak tutanak, olayın yeri, saati ve koşulları için önemli bir delildir. Sahipli hayvan saldırısında ceza şikâyeti de gündeme gelebilir; taksirle yaralamada şikâyet süresi 6 aydır (TCK md. 73/1). Kolluk kaydı, belediyeye yapılacak başvuruyu da güçlendirir.

Kaynaklar

• 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Manevi Tazminat Davası Nereye Açılır?
• İzmir'de Malpraktis İddiası ve Bilirkişi Süreci
• İzmir'de Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
• İzmir'de Trafik Kazası Sonrası Tazminat Süreci

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.