İzmir’de Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar

İzmir’de uzlaştırma kapsamındaki suçlar, Türkiye’nin her yerinde olduğu gibi 5271 sayılı CMK md. 253’te sayılır. İzmir’deki bir şüpheli veya mağdur için asıl soru ise şudur: dosyam uzlaştırma bürosuna mı gidecek, önödeme teklifi mi gelecek, yoksa doğrudan iddianame mi düzenlenecek? Cevap, suçun kanundaki tam karşılığına ve aynı olayda başka bir suç işlenip işlenmediğine bağlıdır.

Bu yazı, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’nın resmî 2025 verilerinde en sık görülen suçlardan yola çıkarak dosyanın hangi yola gireceğini gösterir. Uzlaştırma listesinin genel açıklaması ve uzlaşmanın sonuçları için uzlaştırma kapsamındaki suçlar ve sonuçları yazısına bakabilirsiniz.

İzmir’de Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar Hangileri?

İzmir’de uzlaştırma kapsamındaki suçlar, CMK md. 253/1 uyarınca üç grupta toplanır: soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı suçlar, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın TCK’dan sayılan on bir suç ve adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar. Diğer kanunlardaki suçlar için kanunda açık hüküm aranır (md. 253/2).

Şikâyete bağlı suçlar ve TCK’dan sayılan suçlar

Şikâyete bağlı suçlara örnek olarak basit kasten yaralama (TCK md. 86/2), mala zarar verme (md. 151/1), kişilerin huzur ve sükûnunu bozma (md. 123) ve özel hayata karşı suçların çoğu (md. 139) gösterilebilir. Şikâyete bağlı olmasa da listeye alınan suçlar ise kasten yaralama (86/3 hariç ve md. 88), taksirle yaralama (md. 89), basit tehdit (md. 106/1), konut dokunulmazlığının ihlali (md. 116), iş ve çalışma hürriyetinin ihlali, hırsızlık (md. 141), güveni kötüye kullanma (md. 155/3 hariç), dolandırıcılık (md. 157), suç eşyasının satın alınması (md. 165), çocuğun kaçırılması (md. 234) ve ticari sırların açıklanmasıdır (md. 239, dördüncü fıkra hariç).

Güveni kötüye kullanmada ‘üçüncü fıkra hariç’ ibaresi 7571 sayılı Kanunla eklenmiştir; bu suçun alacak davasıyla ilişkisi için güveni kötüye kullanma suçu yazısına bakılabilir.

İzmir’de En Sık Görülen Suçlar Hangi Yola Gider?

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’nın resmî 2025 faaliyet raporu, en çok karşılaşılan on suç türünü ortalama soruşturma süreleriyle birlikte listeler. Bu suçların kanundaki karşılıklarına bakıldığında, listedeki suçların ancak bir kısmının uzlaştırma bürosuna gittiği, hakaretin artık önödeme yoluna, dolandırıcılığın nitelikli hâllerinin ise genel soruşturmaya tabi olduğu görülür.

Tablo genel kuralı gösterir; aynı olayda birden fazla suç varsa sonuç değişebilir. Ayrıca uyuşturucu dosyalarındaki erteleme, CMK md. 171’deki genel şartlar aranmadan uygulanan özel bir düzendir; ayrıntıları TCK 191 ve denetimli serbestlik yazısında bulabilirsiniz. İzmir’de 2025’te bu kapsamda 5.533 erteleme kararı verilmiştir.

Kasten yaralama: basit hâl ile nitelikli hâl ayrımı

Yaralama dosyalarında en kritik ayrım, fiilin md. 86/2’deki basit hâl mi, yoksa md. 86/3’teki nitelikli hâl mi olduğudur. Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı, silahla ya da kamu görevi nedeniyle işlenen yaralama md. 86/3 kapsamındadır, şikâyet aranmaksızın soruşturulur ve uzlaştırma dışında kalır. Ayrımın ölçütleri için kasten yaralama ve nitelikli hâller yazısı incelenebilir.

Hakaret Neden Artık Uzlaştırmada Değil?

Hakaret iki aşamada çıkarıldı. 7531 sayılı Kanun ileti yoluyla hakareti (md. 125/2) uzlaştırma dışına aldı; 7571 sayılı Kanun ise CMK md. 253/3’teki ibareyi ‘hakaret suçunda (madde 125)’ şeklinde değiştirerek tüm hâlleri kapsam dışına aldı. Önödeme tarafında ise 7531 sayılı Kanunla TCK md. 75/6 listesine eklenen hakaret bendi, 7571 sayılı Kanunla ‘üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, madde 125’ şeklinde yeniden düzenlendi.

Önödeme: uzlaştırmadan farkı

Önödemede karşı tarafla müzakere yapılmaz. Savcılık faile belirli bir parayı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde ödemesini tebliğ eder; ödeme yapılırsa kamu davası açılmaz (TCK md. 75/1). Fail on gün içinde talep ederse ödeme birer ay arayla üç eşit taksitle yapılabilir. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (md. 125/3-a) ise önödeme dışında kalır. Sosyal medyada işlenen hakarette delil ve süre sorunları için sosyal medyada hakaret ve tehdit yazısına bakabilirsiniz.

Mağdur açısından en önemli sonuç şudur: hakaret dosyasında artık uzlaştırmacı aracılığıyla bir özür veya ödeme müzakeresi yapılmaz. Mağdurun maddi ve manevi zararı için hukuk yoluna başvurma hakkı ise önödemeden etkilenmez (TCK md. 75/5).

Hangi Hâllerde Uzlaştırma Yoluna Hiç Gidilmez?

CMK md. 253/3’e göre şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK md. 123/A) ve hakaret suçunda (md. 125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Bunlara ek olarak listedeki suçların nitelikli hâlleri, örneğin md. 86/3 yaralama veya md. 155/3 güveni kötüye kullanma, kanun metni gereği kapsam dışındadır.

Israrlı takip ve kapsam dışı suçlar

Israrlı takip, 7406 sayılı Kanunla TCK’ya eklenmiş ve aynı tarihte uzlaştırma dışına alınmıştır. Uygulamada ısrarlı takip çoğu zaman basit tehdit veya rahatsız etme ile birlikte görülür. Bu durumda tehdit tek başına uzlaştırma kapsamında olsa da, aynı mağdura karşı birlikte işlenen ısrarlı takip nedeniyle uzlaşma hükümleri uygulanmaz (md. 253/3, ikinci cümle).

Aynı Olayda Birden Fazla Suç Varsa Ne Olur?

CMK md. 253/3’ün ikinci cümlesine göre uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. 7571 sayılı Kanunla eklenen üçüncü cümle ise bir istisna getirir: birlikte işlenen suç önödeme kapsamındaysa, uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma uygulanır.

Temsilî örnek (temsilidir): Bornova’da bir otoparkta çıkan tartışmada bir sürücü diğerine ağır sözler söyler ve ‘seni burada bırakmam’ diyerek tehdit eder. Dosyada hakaret (md. 125/1) ve basit tehdit (md. 106/1) vardır. Hakaret uzlaştırma dışında olsa da önödemeye tabi olduğundan, 7571 sayılı Kanunla eklenen istisna gereği tehdit için dosya uzlaştırma bürosuna gider; hakaret için ise faile ayrıca önödeme teklif edilir. Bu örnek temsilidir.

Birden fazla mağdur varsa ayrı bir kural devreye girer: birden fazla kişinin mağduriyetine yol açan suçta uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için mağdurların hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir (md. 253/7). Birden fazla şüpheli varsa ise yalnızca uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (md. 255/1).

Trafik Kazası ve Taksirle Yaralama Dosyaları Nasıl Değerlendirilir?

Taksirle yaralama (TCK md. 89) uzlaştırma listesindedir (CMK md. 253/1-b-2). İzmir’de trafik kazasından doğan yaralanma dosyalarının önemli bir kısmı bu nedenle uzlaştırma bürosuna gider. Ancak aynı olayda trafik güvenliğini tehlikeye sokma gibi ayrı bir suç varsa, o suç uzlaştırma değil seri muhakeme listesinde yer alır (CMK md. 250/1-a-3).

Bu ayrım pratikte iki ayrı süreç demektir: yaralanan kişiyle uzlaştırma müzakeresi yürürken, kamu güvenliğine yönelik suç için ayrı bir usul işler. Alkollü araç kullanmanın idari ve cezai sonuçları için alkollü araç kullanma yaptırımları yazısına, kaza sonrası soruşturmanın İzmir’deki işleyişi için İzmir’de trafik kazası ceza soruşturması yazısına bakılabilir. Uzlaşmada kararlaştırılan tazminatın, uzlaşma anında tespit edilemeyen zararları kapsamadığı da gözden kaçırılmamalıdır (CMK md. 253/19).

Adli süreçteki çocukların dosyaları

Şüpheli bir çocuksa uzlaştırma kapsamı genişler: mağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olmak koşuluyla, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da kapsama girer (CMK md. 253/1-c). Bu bentteki ‘adli süreçteki çocuklar’ ifadesi 7593 sayılı Kanunla getirilmiştir. Böylece listede sayılmayan bazı suçlar, çocuk şüpheliler bakımından uzlaştırmaya elverişli hâle gelir.

İzmir’de Dosya Hangi Uzlaştırma Bürosuna Gider?

Dosya, soruşturmayı yürüten, yani kural olarak suçun işlendiği yerin başsavcılığındaki uzlaştırma bürosuna gider (CMK md. 12, 253/24). Konak, Bornova veya Buca’daki bir olay İzmir C. Başsavcılığı’nın bürosunda; Karşıyaka veya Çiğli’deki bir olay Karşıyaka’daki büroda yürür. Büroların listesi ve sürecin işleyişi İzmir’de uzlaştırma bürosu yazısında yer alır.

Suçun nitelendirmesi soruşturmada uzlaşmaya elverişli değilken kovuşturmada değişirse, mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir (CMK md. 254/1). Başsavcılık aşamasındaki genel süreç ve kararlar için İzmir Başsavcılığı şikâyet süreci yazısına bakılabilir.

Uzlaştırma Dışındaki Hızlandırılmış Yollar Nelerdir?

Bir suçun uzlaştırma kapsamında olmaması, dosyanın mutlaka uzun bir yargılamaya gideceği anlamına gelmez. Kanun önödeme (TCK md. 75), seri muhakeme usulü (CMK md. 250) ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi (CMK md. 171/2) gibi başka yollar da öngörür. Bu yollar birbirini dışlayan şartlara bağlıdır.

Seri muhakeme ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi

Seri muhakeme usulü, kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmeyen hâllerde, kanunda sayılan suçlarda uygulanır; hakkı olmayan yere tecavüz (md. 154/2-3), gürültüye neden olma (md. 183), resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (md. 206) ve başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması (md. 268) bunlardandır (CMK md. 250/1). İzmir C. Başsavcılığı’nda 2025’te seri muhakeme bürosuna 10.962 dosya gelmiştir. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ise uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlarda uygulanmaz (md. 171/2). Belgede sahtecilik gibi kapsam dışı suçlar için resmî belgede sahtecilik yazısı incelenebilir.

Suçun Kapsamda Olup Olmadığı Nasıl Kontrol Edilir?

Kontrol için dosyadaki suç adına değil, kanun maddesi ve fıkrasına bakmak gerekir. İfade tutanağında veya tebligatta yazan madde numarası, uzlaştırma listesiyle karşılaştırılmalıdır. Aynı mağdura karşı başka bir suç işlenip işlenmediği ve mağdurun gerçek ya da özel hukuk tüzel kişisi olup olmadığı da kontrol edilmelidir.

Savcılığın ilk nitelendirmesi kesin değildir; delil toplandıkça suç vasfı değişebilir ve dosya bu değişikliğe göre uzlaştırma bürosuna gönderilebilir ya da büro aşamasından çıkabilir. Bu nedenle uzlaştırmacıdan gelen bir aramayı, dosyanın kesin olarak uzlaşmaya tabi olduğu şeklinde yorumlamamak gerekir.

• Suç TCK’nın hangi maddesi ve fıkrasında? Nitelikli hâl (örneğin md. 86/3, 106/2, 155/3) var mı?
• Suç şikâyete bağlı mı? Şikâyet altı ay içinde yapıldı mı (TCK md. 73)?
• Aynı mağdura karşı kapsam dışı bir suç var mı; varsa önödemeye mi tabi?
• Birden fazla mağdur varsa hepsi uzlaşmaya hazır mı?
• Şüpheli veya mağdur çocuksa md. 253/1-c ve kanuni temsilci kuralı dikkate alındı mı?

Ceza dosyalarına ilişkin diğer konular için ceza hukuku çalışma alanımıza göz atabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; suçun nitelendirmesi delillere göre değişebileceğinden somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Uzlaştırma ve önödeme dosyalarında Av. Yahya Köse çalışmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Aşağıdaki sorular, İzmir’de bir soruşturmanın tarafı olan kişilerin suçun uzlaştırma kapsamında olup olmadığına ilişkin en sık sorularını cevaplar. Cevaplar 5271 sayılı CMK md. 253 ile 5237 sayılı TCK’nın 7531, 7571 ve 7593 sayılı Kanunlarla değişen güncel metinlerine dayanır. Suçun hukuki nitelendirmesi dosyaya göre değişebilir.

Tehdit suçu uzlaştırma kapsamında mı?

TCK md. 106’nın birinci fıkrasındaki basit tehdit uzlaştırma kapsamındadır (CMK md. 253/1-b-3). Silahla veya birden fazla kişi tarafından birlikte işlenen tehdit gibi ikinci fıkradaki nitelikli hâller ise listede yer almaz. Dosyadaki nitelendirme bu yüzden belirleyicidir.

Eşime yönelik yaralama şikâyetinde uzlaşma olur mu?

Hayır. CMK md. 253/1-b-1 kasten yaralamayı ‘üçüncü fıkra hariç’ kapsama alır; eşe veya boşanılan eşe karşı yaralama ise TCK md. 86/3-a’da düzenlenir ve şikâyet aranmaksızın soruşturulur. Bu nedenle bu suçta uzlaştırma yoluna gidilmez.

Hırsızlıkta uzlaşma mümkün mü?

TCK md. 141’deki hırsızlık uzlaştırma kapsamındadır (CMK md. 253/1-b-6). Kanun yalnızca md. 141’i saydığı için nitelikli hırsızlık hâlleri bu listede yer almaz. Olayın basit mi nitelikli mi olduğu soruşturmada belirlenir.

Dolandırıcılık suçunda uzlaşma yapılır mı?

Uzlaştırma listesinde yalnızca TCK md. 157’deki basit dolandırıcılık bulunur (CMK md. 253/1-b-8). Bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanılması gibi md. 158’deki nitelikli dolandırıcılık hâlleri listede yer almaz; bu dosyalar genel soruşturma usulüyle yürür.

Trafik kazasında yaralanmada uzlaştırma var mı?

Taksirle yaralama (TCK md. 89) uzlaştırma kapsamındadır (CMK md. 253/1-b-2). Kazada taksirle yaralama yanında kapsam dışı bir başka suç aynı mağdura karşı işlenmişse md. 253/3’teki birlikte işleme kuralı ayrıca değerlendirilmelidir.

Uzlaşma kapsamındaki suçta mağdur bir şirketse uzlaştırma yapılır mı?

Evet, CMK md. 253/1 uzlaştırma girişiminin şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek ya da özel hukuk tüzel kişisi arasında yapılacağını belirtir. Kamu tüzel kişisiyle uzlaştırma girişimi ise Kanun’da öngörülmemiştir.

Mala zarar verme suçunda uzlaştırma yapılır mı?

TCK md. 151/1’deki mala zarar verme mağdurun şikâyetine bağlıdır; bu nedenle CMK md. 253/1-a uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. İzmir C. Başsavcılığı’nın 2025 raporunda da en sık karşılaşılan suçlar arasında yer alır. Nitelikli mala zarar verme hâlleri ise ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu
• Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı

İlgili yazılar

• İzmir'de Adli Kontrol ve Yurt Dışı Yasağı
• İzmir'de Tutuklamaya İtiraz ve Sulh Ceza Hâkimliği
• İzmir'de HAGB ve Denetim Süresi
• İzmir Ağır Ceza Mahkemesi Hangi Suçlara Bakar?

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.