Bornova’da Ceza Yargılaması ve Görevli Mahkemeler

Bornova’da ceza yargılaması, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturmasıyla başlar ve dava açılırsa Konak’taki İzmir Adliyesi ana binasında görülür. Dosyanın asliye ceza mahkemesine mi ağır ceza mahkemesine mi gideceği ise ilçeye değil, suçun kanundaki cezasına bağlıdır. Bu ayrım; hâkim sayısını, savunmanın kurgusunu ve dosyanın süresini doğrudan etkiler.

Bu yazıda görev kuralını Bornova’da sık karşılaşılan suç tipleri üzerinden açıklıyoruz: üst sınır ölçüsü, ağırlaştırıcı hâllerin neden hesaba katılmadığı, aynı olayda birden fazla suç bulunması, suç vasfının yargılamada değişmesi ve suça sürüklenen çocuklar. Ağır ceza mahkemesinin kanunda adıyla sayılan suçlarını İzmir ağır ceza mahkemesi hangi suçlara bakar yazısında ayrıca listeledik.

Bornova’da Ceza Yargılaması Hangi Mahkemelerde Görülür?

Bornova’da ceza yargılaması, İzmir Adliyesinin Konak’taki ana binasında yürür. İzmir Adalet Komisyonunun 2025 faaliyet raporu Bornova’yı İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının sınırları içinde sayar. Ana binada 31.12.2025 itibarıyla 65 asliye ceza, 23 ağır ceza, 5 çocuk mahkemesi ve 2 çocuk ağır ceza mahkemesi bulunmaktadır.

Aynı rapordaki iş yükü verisi, görev ayrımının pratik ağırlığını gösterir. Asliye ceza mahkemelerine 2025’te gelen dosya sayısı ağır ceza mahkemelerinin üç buçuk katından fazladır. Başka bir deyişle Bornova’dan çıkan ceza dosyalarının büyük bölümü asliye cezada görülür; ağır ceza, kanunun daha ağır gördüğü suçlara ayrılmıştır.

Tablodaki sayılar resmi faaliyet raporunun mahkeme bazlı çizelgelerinden toplanmıştır. Bornova’daki genel dava yolunu ve İzmir Adliyesinin binalarını Bornova’da dava süreci rehberi yazısında anlattık.

Asliye ceza ile ağır ceza arasındaki yapısal farklar

5235 s. Kanun md. 9’a göre asliye ceza mahkemeleri tek hâkimlidir; ağır ceza mahkemesi ise bir başkan ve iki üyeyle toplanır. Hükümler her iki mahkemede de İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin ceza dairelerinde istinaf incelemesine tabidir. Zorunlu müdafilik ise mahkemenin türüne değil, CMK md. 150/3 uyarınca suçun alt sınırının beş yılı aşmasına bağlıdır.

Görev Hangi Ölçüyle Belirlenir?

5235 s. Kanun md. 12, ağır ceza mahkemesine ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis gerektiren suçlar ile yağma, irtikâp, resmî belgede sahtecilik (md. 204/2) ve hileli iflas gibi adıyla saydığı suçları verir. Md. 11’e göre bunların ve sulh ceza hâkimliğinin görevi dışında kalan bütün dava ve işler asliye ceza mahkemesine aittir.

Buradaki ölçü, suçun kanunda yazılı cezasının üst sınırıdır. Üst sınırı tam on yıl olan bir suç, on yıldan fazla şartını sağlamadığı için kural olarak asliye cezadadır. Yağma ise TCK md. 148/1’de altı ila on yıl hapisle cezalandırıldığı hâlde md. 12’de adıyla sayıldığı için ağır cezada görülür. Nitelikli dolandırıcılık ise 7571 s. Kanunla md. 12’den çıkarılmış, yeni davalarda asliye cezaya geçmiştir; suçun unsurları için dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık ayrımı yazısına bakılabilir.

Uyuşturucu dosyaları da aynı ölçünün iyi bir örneğidir. Kullanmak için uyuşturucu satın alma, kabul etme veya bulundurma TCK md. 191 kapsamında asliye cezada görülür; konuyu uyuşturucu kullanma suçu ve denetimli serbestlik yazısında anlattık. Uyuşturucu imal ve ticareti (md. 188) ise cezasının üst sınırı nedeniyle ağır cezanın görevindedir. Bornova’da aynı olayda iki vasıf tartışılıyorsa, savcının hangisini iddianameye yazdığı dosyanın gideceği mahkemeyi belirler.

Gece hırsızlığı ve nitelikli hâllerde üst sınır

5235 s. Kanun md. 14’e göre mahkemenin görevi belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmez; yalnızca kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırına bakılır. 5237 s. TCK md. 143, hırsızlığın gece vakti işlenmesinde cezanın yarı oranında artırılmasını öngörür. Bu artırım cezayı on yılın üzerine taşısa bile görevi değiştirmez; md. 142/2’deki beş ila on yıllık nitelikli hırsızlık asliye cezada kalır.

Bornova’da Sık Karşılaşılan Suçlar Hangi Mahkemeye Gider?

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 2025 faaliyet raporunda en çok karşılaşılan suçlar arasında tehdit, basit yaralama ve mala zarar verme yer alır. Aşağıdaki tablo bunları, konut ve işyeri yoğun ilçelerde sık görülen hırsızlık ve konut dokunulmazlığı suçlarıyla birlikte, TCK’daki cezası ve 5235 s. Kanun md. 11, 12 ve 14 uyarınca görevli mahkemesiyle gösterir.

Tablo, yalnızca temel hâlleri gösterir. Kasten yaralamanın basit ve nitelikli hâlleri için kasten yaralama suçunun nitelikli hâlleri yazısına bakılabilir. Bu suçların bir kısmı şikâyete bağlıdır ve önce uzlaştırmaya gider; hangi dosyanın hangi yola girdiğini İzmir’de uzlaştırma kapsamındaki suçlar yazısı gösteriyor.

Aynı Olayda Birden Fazla Suç Varsa Dosya Nereye Gider?

5271 s. CMK md. 8/1’e göre bir kişi birden fazla suçtan sanık olur veya bir suçta birden fazla sanık bulunursa bağlantı var sayılır. Md. 9 uyarınca bağlantılı suçlar farklı mahkemelerin görevine giriyorsa birleştirilerek yüksek görevli mahkemede dava açılabilir. Md. 10/1 ise kovuşturmanın her aşamasında birleştirme veya ayırma yetkisini yüksek görevli mahkemeye verir.

Bağlantılı suçlar ve şikâyet kuralı

Bornova’da tipik bir örnek (temsilidir): Gece bir dükkânın kepengi zorlanarak içeri girilir, kasadaki para alınır ve vitrin kırılır. Dosyada nitelikli hırsızlık, mala zarar verme ve işyeri dokunulmazlığının ihlali birlikte yer alır; üçü de asliye cezanın görevindedir. TCK md. 142/4’e göre hırsızlık amacıyla işlenen konut dokunulmazlığı ve mala zarar verme suçlarında şikâyet aranmaz; işyeri sahibi şikâyetinden vazgeçse bile bu suçlar düşmez.

Aynı olayda dükkân sahibine bıçak gösterilerek para alınmış olsaydı tablo değişirdi. Bu kez yağma iddiası gündeme gelir ve md. 12 uyarınca ağır ceza görevlidir. Bağlantılı mala zarar verme ve konut dokunulmazlığı suçları da md. 9 ile ağır cezada birleştirilerek görülebilir. Birleştirilen davalarda, davaları gören mahkemenin tabi olduğu yargılama usulü uygulanır (md. 10/2).

Suç Vasfı Yargılamada Değişirse Ne Olur?

CMK md. 4/1’e göre mahkeme görevli olup olmadığına kovuşturmanın her aşamasında kendiliğinden karar verebilir. Md. 5/1 uyarınca iddianamenin kabulünden sonra işin mahkemenin görevini aştığı anlaşılırsa dosya görevli mahkemeye gönderilir; md. 6 ise duruşmada suçun hukuki niteliği değişti diye dosyanın alt dereceli mahkemeye gönderilmesini yasaklar.

Bu iki kural tek yönlü bir sonuç doğurur. Asliye cezada kasten yaralama olarak başlayan bir dosyada mağdur hayatını kaybederse olay TCK md. 87/4 kapsamına girer ve asliye ceza görevsizlik kararıyla dosyayı ağır cezaya gönderir. Tersine, ağır cezada yağma olarak açılan dava yargılamada hırsızlığa dönüşürse ağır ceza dosyayı asliye cezaya göndermez, hükmü kendisi kurar.

Görevsizlik kararına itiraz ve ek savunma

Adli yargı içindeki mahkemelerin görevsizlik kararlarına md. 5/2 uyarınca itiraz edilebilir; görev uyuşmazlığında görevli mahkemeyi md. 4/2’ye göre ortak yüksek görevli mahkeme belirler. Vasıf değişikliği sanık aleyhineyse, CMK md. 226 uyarınca sanığa önceden haber verilip ek savunma imkânı tanınmadan yeni vasıftan hüküm kurulamaz. Duruşma aşamasındaki bu bildirimin pratiğini Bayraklı’da duruşma ve istinaf süreci yazısında ele alıyoruz.

Suça Sürüklenen Çocuk Bornova’da Hangi Mahkemede Yargılanır?

5395 s. Çocuk Koruma Kanunu md. 26’ya göre çocuk mahkemesi asliye ceza ve sulh ceza görevine giren suçlarda, çocuk ağır ceza mahkemesi ise ağır ceza görevine giren suçlarda çocuklar hakkındaki davalara bakar. Md. 25/1 uyarınca çocuk mahkemesi tek hâkimlidir ve duruşmalarında Cumhuriyet savcısı bulunmaz.

Görev ayrımı burada da aynı ölçüyle işler: Bornova’da 16 yaşındaki bir gencin işlediği iddia edilen basit hırsızlık çocuk mahkemesinde, yağma ise çocuk ağır ceza mahkemesinde görülür (örnek temsilidir). İzmir Adliyesinde 2025’te çocuk mahkemelerine 2.703, çocuk ağır ceza mahkemelerine 661 dosya gelmiştir.

Çocuk mahkemesi ve yetişkinle birlikte işlenen suç

5395 s. Kanun md. 17/1’e göre çocukların yetişkinlerle birlikte suç işlemesi hâlinde soruşturma ve kovuşturma ayrı yürütülür. Davaların birlikte yürütülmesi zorunlu görülürse md. 17/3 uyarınca genel mahkemede birleştirme kararı verilebilir ve dava genel mahkemede görülür. 7593 s. Kanunla CMK md. 174/1’e eklenen bent ise 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan düzenlenen iddianamenin iadesini öngörür; bunu Konak’ta soruşturma ve iddianame süreci yazısında anlattık.

Mahkemenin Türü Savunmayı ve Kanun Yolunu Nasıl Etkiler?

Asliye ceza ile ağır ceza arasındaki fark yalnızca hâkim sayısı değildir. CMK md. 150/3’e göre alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Örneğin md. 142/2’deki nitelikli hırsızlığın alt sınırı tam beş yıl olduğu için bu kurala girmez; md. 87/4’teki on yıllık alt sınır ise girer.

Kanun yolu bakımından da fark doğar. Her iki mahkemenin hükmü de istinafa tabidir, ancak CMK md. 286/2-a’ya göre ilk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez. Bu sınırın altında kalan hükümlerde istinaf başvurusu esastan reddedilirse dosya İzmir Bölge Adliye Mahkemesinde kesinleşir; istinaf sürecini İzmir Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yazısı anlatıyor.

Bornova’da Ceza Dosyası Olan Kişi Neleri Kontrol Etmeli?

İddianamenin hangi mahkemeye yazıldığı, CMK md. 170/3 uyarınca iddianamenin kendisinde görünür. Görev hatası ise görevsizlik kararı, dosyanın başka mahkemeye gönderilmesi ve yeni bir duruşma takvimi nedeniyle zaman kaybına yol açar. Bornova’da görülen bir dosyada aşağıdaki noktaların iddianame tebliğ edilir edilmez gözden geçirilmesi yararlıdır.

• İddianamede gösterilen TCK maddesi ve fıkrası; ceza aralığı ile görevli mahkemenin tabloya uygun olup olmadığı.
• Aynı olaydan açılmış başka dosya bulunup bulunmadığı ve birleştirme talebinin gerekip gerekmediği (CMK md. 9-10).
• Şüphelinin suç tarihindeki yaşı: 18 yaşından küçükse dosyanın çocuk mahkemesine ait olup olmadığı.
• Duruşmada vasıf değişikliği ihtimali; bildirim yapılırsa ek savunma için süre istenmesi (CMK md. 226/3).
• Suçun şikâyete veya uzlaştırmaya tabi olup olmadığı; uzlaştırma yapılmadan iddianame düzenlenmişse iade ihtimali (md. 174/1-c).

Görev kuralları açık görünse de nitelikli hâllerin ve bağlantılı suçların değerlendirilmesi dosyadan dosyaya değişir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Diğer ceza hukuku içerikleri için ceza hukuku alanı sayfasına, yazar hakkında bilgi için Av. Yahya Köse profili sayfasına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bornova’da ceza davası olan kişilerin görev konusunda en çok sorduğu sorular; davanın neden ağır cezada açıldığı, gece hırsızlığının hangi mahkemede görüldüğü, mahkemenin değişip değişemeyeceği ve çocukların nerede yargılandığıdır. Aşağıdaki cevaplar 5235 s. Kanun, CMK ve TCK’nın güncel metnine ve İzmir Adliyesinin 2025 verilerine dayanmaktadır.

Bornova'daki bir ceza davası neden Konak'ta görülüyor?

Bornova’nın kendi adliyesi yoktur; İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının ve İzmir Adliyesinin yargı çevresindedir. İzmir Adliyesinin ceza mahkemeleri Konak Çınarlı Mahallesindeki ana binada çalıştığı için Bornova’daki olaylara ilişkin asliye ceza ve ağır ceza davaları da orada görülür.

Gece eve girilerek yapılan hırsızlık ağır cezada mı görülür?

Kural olarak hayır. TCK md. 142/2’deki nitelikli hırsızlığın üst sınırı on yıldır ve on yıldan fazla şartını sağlamaz. Md. 143’teki gece artırımı ağırlaştırıcı neden olduğu için 5235 s. Kanun md. 14 uyarınca görevde dikkate alınmaz. Dava asliye cezada görülür; bağlantılı ağır bir suç varsa durum değişebilir.

Yağma suçunun cezası on yıl olduğu hâlde neden ağır cezada görülür?

5235 s. Kanun md. 12, ağır ceza mahkemesinin görevini yalnızca ceza miktarıyla değil, adıyla saydığı suçlarla da belirler. Yağma (TCK md. 148) bu listededir. Bu nedenle üst sınırı on yıl olsa da yağma davaları ağır ceza mahkemesinde görülür.

Asliye cezada açılan dava ağır cezaya gönderilebilir mi?

Evet. Yargılamada işin asliye cezanın görevini aştığı anlaşılırsa mahkeme CMK md. 5/1 uyarınca görevsizlik kararı verip dosyayı ağır cezaya gönderir. Ters yön kapalıdır: md. 6’ya göre duruşmada vasıf hafifledi diye ağır ceza dosyayı asliye cezaya gönderemez, hükmü kendisi verir.

Ağır cezada yargılanan herkese zorunlu avukat atanır mı?

Hayır. Zorunlu müdafilik mahkemenin türüne değil suçun alt sınırına bağlıdır. CMK md. 150/3’e göre alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Çocuklar ve kendini savunamayacak durumdakiler için md. 150/2 ayrıca uygulanır.

17 yaşındaki bir genç Bornova'da hangi mahkemede yargılanır?

Suçun görev alanına göre çocuk mahkemesinde veya çocuk ağır ceza mahkemesinde yargılanır (5395 s. K. md. 26). Asliye ceza görevindeki suçlar çocuk mahkemesine, ağır ceza görevindekiler çocuk ağır cezaya gider. İzmir Adliyesinde 5 çocuk mahkemesi ve 2 çocuk ağır ceza mahkemesi vardır.

Kaynaklar

• 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu (adalet.gov.tr)

İlgili yazılar

• Karşıyaka'da Ceza Yargılaması ve Görevli Mahkemeler
• Buca'da Ceza Yargılaması ve Görevli Mahkemeler
• İzmir'de Nöbetçi Mahkeme ve Nöbetçi Savcılık
• İzmir'de Adli Sicil Kaydı ve E-Devlet'ten Alma

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.