İzmir’de Boşanma Davası Nerede Açılır? Yetkili Mahkeme

İzmir’de boşanma davası nerede açılır sorusunun cevabı tek bir adliye adı değildir. 4721 s. TMK md. 168, davacıya birden fazla yer seçeneği tanır; İzmir’de ise bu seçenek, ilçenin bağlı olduğu adliyeye ve o adliyede aile mahkemesi bulunup bulunmadığına göre somut bir mahkemeye dönüşür. Konak’ta oturan eşle Çiğli’de oturan eşin davası, iki farklı adliyede açılabilir.

Bu yazı yalnızca yetkiyi, yani davanın hangi yer mahkemesinde açılacağını ele alır. Boşanma sebepleri, deliller ve yargılamanın aşamaları ayrı yazılarda incelenmiştir. Aşağıdaki tablo ve kontrol listesi, dilekçeyi vermeden önce doğru adliyeyi seçmenize yardımcı olmak için hazırlandı.

İzmir’de Boşanma Davası Nerede Açılır?

İzmir’de boşanma davası nerede açılır sorusunda dayanak 4721 s. TMK md. 168 hükmüdür: yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davacı bu yerlerden birini seçer. Seçilen yerin bağlı olduğu adliyedeki aile mahkemesi davaya bakar.

Boşanma davasında yetkili mahkeme seçenekleri

Kanun üç ihtimal tanır. Birincisi davacının kendi yerleşim yeridir; eşinden ayrı yaşayan kişi davayı oturduğu ilçede açabilir. İkincisi davalı eşin yerleşim yeridir. Üçüncüsü ise eşlerin davadan önce son defa en az altı ay birlikte oturdukları yerdir. Bu seçenekler arasında bir sıralama yoktur. Davacı, ispatı ve takibi kendisi için en elverişli olanı seçebilir.

Seçim yapılırken yalnızca ulaşım kolaylığı düşünülmemelidir. Tanıkların yaşadığı yer, çocukların okulu ve sosyal inceleme yapılacak konut da dosyanın hızını etkiler. Sosyal inceleme veya tanık dinlenmesi başka bir yer mahkemesine talimatla yaptırılırsa yargılama uzayabilir. Bu nedenle ortak konut İzmir’deyse ve deliller de oradaysa, son ortak konutun bulunduğu yer çoğu zaman pratik bir tercihtir.

Üçüncü seçenekteki ölçüt dikkat ister. Kanun metni, eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yeri arar. Yani son ortak konutta birlikte geçirilen sürenin altı ayı doldurmuş olması gerekir. Evliliğin ilk aylarında taşınılan ve altı ay dolmadan terk edilen bir ev bu seçeneği doğurmaz; bu durumda eşlerden birinin yerleşim yerine dayanmak daha güvenlidir.

Yerleşim Yeri Nasıl Belirlenir?

Yerleşim yeri, TMK md. 19 uyarınca bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir ve aynı anda birden çok yerleşim yeri olamaz. HMK md. 6/2 de yerleşim yerinin TMK’ya göre belirleneceğini söyler. Bu nedenle yalnızca kâğıt üzerindeki adres değil, fiilen ve sürekli oturulan yer önem taşır.

Yerleşim yeri belgesi ve fiili oturma

Uygulamada ilk bakılan belge, e-Devlet üzerinden alınabilen yerleşim yeri belgesidir. Adres kaydı güçlü bir başlangıç noktasıdır, ancak tek başına belirleyici değildir. Eşinden ayrıldıktan sonra Bornova’da kiraladığı daireye taşınan, fakat adresini hâlâ eski ortak konutta gösteren bir eş düşünelim. Bu kişinin gerçek yerleşim yeri kira sözleşmesi, abonelik kayıtları ve fiili oturma ile ortaya konabilir.

Kısa süreli bulunma ise yerleşim yeri sayılmaz. TMK md. 22, öğrenim, sağlık veya bakım amacıyla bir kurumda bulunmanın yeni yerleşim yeri doğurmadığını açıkça belirtir. Yaz aylarını Çeşme’deki yazlıkta geçiren eş için de durum benzerdir: sürekli kalma niyeti yoksa yetki için yazlık adresi esas alınmaz. Adres değişikliği yeniyse, dava açmadan önce adres kaydının güncellenmesi itiraz riskini azaltır.

Hangi İlçe Hangi Adliyeye ve Aile Mahkemesine Bağlı?

Resmi 2025 faaliyet raporuna göre Konak, Bayraklı, Bornova, Buca, Karabağlar, Gaziemir, Balçova, Narlıdere ve Güzelbahçe İzmir Adliyesi’ne bağlıdır. Karşıyaka ve Çiğli ise Karşıyaka Adliyesi’nin çevresindedir. Diğer ilçelerin çoğunun kendi adliyesi vardır; aile davasına hangi mahkemenin bakacağı, o adliyedeki mahkeme yapısına göre değişir.

İzmir Adliyesi’ne bağlı ilçeler

İzmir Adliyesi’nin ana binası Konak’ta, Çınarlı Mahallesi’ndedir. Aile mahkemeleri ise İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binası içinde, Bayraklı’daki Gültekinler Plaza’da hizmet verir; aynı binada sulh hukuk, iş ve tüketici mahkemeleri ile arabuluculuk bürosu da bulunur. 31.12.2025 tarihli resmi faaliyet raporu, bu binada 22 aile mahkemesi gösterir. Konak’ta oturan biri için ayrıntılı yol haritası Konak boşanma rehberinde yer alacaktır.

Karşıyaka Adliyesi ve Çiğli

Karşıyaka ve Çiğli’de oturan eşler için aile mahkemeleri, Karşıyaka Adliyesi Çiğli Ek Hizmet Binası içindedir. 2025 faaliyet raporuna göre bu binada 6 aile mahkemesi, asliye ve sulh hukuk mahkemeleri ile arabuluculuk bürosu bulunur. Karşıyaka’ya özgü süreç ve geçici önlemler Karşıyaka boşanma yazısında ayrıca anlatılacaktır.

Aile mahkemesi olmayan ilçeler

4787 s. Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun md. 2, aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği asliye hukuk mahkemesinin bakacağını düzenler. Urla, Seferihisar ve Çeşme adliyelerinde 2025 raporlarında aile mahkemesi görünmez. Bu adliyelerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesine düşer. Hangi numaralı mahkemenin görevli olduğu resmi bir listede yayımlanmadığından, dilekçeyi vermeden önce adliyenin ön bürosundan teyit almak gerekir.

Eşler Farklı İlçelerde Oturuyorsa Hangi Mahkeme Seçilmeli?

Eşler farklı ilçelerde oturuyorsa TMK md. 168 her iki eşin yerleşim yerini de yetkili kılar. Bu durumda dava, örneğin Buca’daki eş için İzmir Adliyesi’nde, Karşıyaka’daki eş için Karşıyaka Adliyesi’nde açılabilir. Hangi tarafın önce dava açtığı, davanın hangi adliyede görüleceğini fiilen belirler.

Bu örnek temsilidir: A, eşi B ile Bornova’da dört yıl yaşamış, üç ay önce Karşıyaka’daki ailesinin yanına taşınmıştır; B ise Bornova’daki evde kalmıştır. A, kendi yerleşim yeri olan Karşıyaka’da dava açabilir. B’nin yerleşim yeri Bornova olduğu için İzmir Adliyesi’ndeki aile mahkemesi de yetkilidir. Bornova aynı zamanda son ortak konuttur. A’nın taşınması kesin bir yetki yaratmaz; yalnızca ek bir seçenek ekler.

Yetki seçimi yaparken dikkate alınacaklar

• Tanıkların büyük kısmı hangi ilçede yaşıyor? Tanığın duruşmaya gelmesi kolaylaştıkça talimat ihtiyacı azalır.
• Çocuklar varsa sosyal inceleme raporu hangi konutta yapılacak? Çocuğun yaşadığı yer önemlidir.
• Dava sırasında tedbir nafakası veya konutun kullanımı istenecek mi? Bu talepler davaya bakan mahkemeden istenir.
• Karşı tarafın da dava açma ihtimali var mı? İki ayrı dava açılırsa birleştirme tartışması doğar ve süre uzar.

Dava sırasında istenecek geçici önlemlerin kapsamı için tedbir nafakası yazımıza, şiddet içeren durumlarda dava açılmadan alınabilecek kararlar için 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararları yazısına bakabilirsiniz.

Yanlış Mahkemede Açılan Boşanma Davası Ne Olur?

Yetkisiz mahkemede açılan dava kendiliğinden düşmez. TMK md. 168 kesin yetki öngörmediği için, 6100 s. HMK md. 19/2 gereği davalının yetki itirazını cevap dilekçesinde yapması gerekir. Süresinde itiraz edilmezse mahkeme yetkili hâle gelir. İtiraz kabul edilirse yetkisizlik kararı verilir ve dosya gönderilir.

Yetki itirazı nasıl yapılır?

HMK md. 19/2, yetki itirazında bulunan tarafın yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi göstermesini şart koşar; aksi hâlde itiraz dikkate alınmaz. Cevap süresi HMK md. 127’ye göre tebliğden itibaren iki haftadır. Yetki itirazını sonraki duruşmalarda ilk kez ileri sürmek mümkün değildir.

Yetkisizlik kararından sonra HMK md. 20 devreye girer. Taraflardan biri, kararın kesinleşmesinden ya da kanun yolu başvurusunun reddinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın gönderilmesini istemelidir. Bu süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır. Bir ayrıntı daha var: Adalet Bakanlığı’nın hedef süre kıstaslarına göre yetkisizlikle gelen dosyada hedef süre yeni mahkemede baştan başlar. Yanlış adliye seçimi, aylara mal olabilir.

Yurt Dışında Yaşayan Eşler İçin İzmir Mahkemeleri Yetkili mi?

Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davalarında 5718 s. MÖHUK md. 41 özel bir kural getirir. Dava yabancı ülkede açılmamış veya açılamamışsa Türkiye’deki yetkili mahkemede, o yoksa sâkin olunan yerde, o da yoksa son yerleşim yerinde görülür. Bunların hiçbiri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir.

Bu kural, yurt dışında yaşayan ve Türkiye ile bağı zayıflamış eşler için İzmir’i açık bir seçenek hâline getirir. Uygulamada sık görülen durum, eşlerden birinin yurt dışında, diğerinin İzmir’de yaşamasıdır. Bu durumda İzmir’deki eşin yerleşim yeri zaten TMK md. 168 kapsamında yetkilidir. Yabancı mahkemede alınmış bir boşanma kararı varsa yeni dava yerine yabancı boşanma kararının tanınması yoluna gidilir. Tebligat ve vekâlet ayrıntıları yurt dışındaki eşle boşanma yazısında ele alınacaktır.

Dava Dilekçesi İzmir’de Nereye ve Nasıl Verilir?

HMK md. 118’e göre dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. İzmir Adliyesi çevresindeki aile davaları, Bayraklı Ek Hizmet Binası’ndaki aile mahkemelerine dağıtılır; Karşıyaka çevresinde tevzi ve vezne Çiğli Ek Hizmet Binası’ndadır. Harç ve gider avansı kayıt sırasında yatırılır; ödeme yapılmadan dosya ilerlemez.

Dilekçe hangi binaya verilirse verilsin, mahkemenin yetkisini dilekçede gösterilen mahkeme ve davacının dayandığı yer belirler. Adliye binasının konumu yetkiyi değiştirmez. Konak’taki ana binaya gidip aile davası açmaya çalışan kişiler zaman kaybedebilir; ana bina ağırlıklı olarak ceza mahkemelerine ev sahipliği yapar. Asliye hukuk mahkemeleri ise 01.09.2026’dan beri Halkapınar Ek Hizmet Binası içindedir. Birimlerin binalara dağılımını İzmir Adliyesi bina rehberi ayrıca gösterecektir.

UYAP üzerinden dava açma

Avukatla takip edilen dosyalarda dilekçe çoğunlukla UYAP Avukat Portal üzerinden elektronik olarak gönderilir; vatandaşlar da e-imza ile UYAP Vatandaş Portal’ı kullanabilir. Elektronik başvuruda da yer seçimi aynı kurala tabidir: sistemde seçilen mahkeme, TMK md. 168’deki yerlerden birinde olmalıdır. Harç tutarını önceden görmek için dava harcı hesaplama aracı kullanılabilir. Mali durumu yetersiz olanlar için adli yardım ve adli müzaheret imkânı da vardır.

Zamanlama da önemlidir. Yetki, davanın açıldığı tarihteki duruma göre belirlenir; HMK md. 6/1 genel yetkili mahkemeyi davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri olarak tanımlar. Dava açıldıktan sonra taraflardan birinin başka bir ilçeye taşınması, mahkemenin yetkisini ortadan kaldırmaz. Taşınma planı varsa, dilekçenin hangi tarihte verileceği bu açıdan da düşünülmelidir.

Dava Açmadan Önce Yetki İçin Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Yetki tartışması çoğu zaman belge eksikliğinden doğar. Dava açmadan önce her iki eşin güncel yerleşim yeri belgesi, son ortak konutun adresi ve orada ne kadar birlikte oturulduğunu gösteren kayıtlar hazırlanmalıdır. Bu üç bilgi, TMK md. 168’deki seçeneklerin hangisine dayanıldığını dilekçede açıkça göstermeyi sağlar.

• Davacının ve mümkünse davalının e-Devlet yerleşim yeri belgesi.
• Son ortak konutun kira sözleşmesi, tapu kaydı veya abonelik faturaları.
• Ayrı yaşanıyorsa ayrılık tarihini gösteren belgeler (taşınma, yeni kira sözleşmesi).
• Nüfus kayıt örneği ve evlilik tarihi bilgisi.
• Çocukların okul ve sağlık kayıtları; sosyal inceleme yapılacak konutun adresi.
• Yurt dışında yaşayan eş için yabancı ülkedeki adres ve varsa yabancı mahkeme kararları.

Dilekçede yetkinin hangi bağlantıya dayandığını tek cümleyle yazmak, olası itirazı baştan zayıflatır. Davanın sebepleri bakımından evlilik birliğinin temelinden sarsılması ve İzmir’de anlaşmalı boşanma süreci yazıları yol gösterir. Mahkemenin görev alanı İzmir aile mahkemelerinin görev alanı yazısında, beklenen süreler ise boşanma davasının süresi yazısında ele alınır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; genel çerçeve için aile ve boşanma hukuku çalışma alanımıza göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aşağıdaki sorular, İzmir’de boşanma davası açacak kişilerin yetki konusunda en sık takıldığı noktaları kapsıyor. Cevaplar TMK md. 168, HMK md. 19 ve 20 ile resmi İzmir adliye kaynaklarına dayanır. Somut dosyada adres kayıtları ve fiili durum farklı sonuç doğurabileceği için belgelerinizi birlikte değerlendirmek gerekir.

Boşanma davasını kendi oturduğum ilçede açabilir miyim?

Evet. TMK md. 168, eşlerden birinin yerleşim yerini yetkili kılar; davacı da eşlerden biri olduğu için kendi yerleşim yerinde dava açabilir. Önemli olan, oturduğunuz yerin sürekli kalma niyetiyle oturulan yer olması ve bunun belgelerle gösterilebilmesidir.

Eşim Bornova'da, ben Çiğli'de oturuyorsam dava nerede görülür?

İki adliye de yetkilidir. Bornova İzmir Adliyesi’ne, Çiğli Karşıyaka Adliyesi’ne bağlıdır. Davayı kim açarsa, TMK md. 168’deki seçeneklerden birini kullanarak bu iki yerden birini seçer. Tanıkların ve çocukların yaşadığı yer seçimi pratikte etkiler.

Adres kaydım eski evde görünüyorsa yetki sorunu çıkar mı?

Çıkabilir. Mahkeme TMK md. 19’daki sürekli kalma niyetine bakar, fakat ilk incelediği belge adres kaydıdır. Fiilen başka yerde oturuyorsanız kira sözleşmesi ve faturalarla bunu gösterebilirsiniz. Adres kaydını dava öncesinde güncellemek itiraz riskini azaltır.

Yetki itirazı duruşmada yapılabilir mi?

Hayır. Boşanma davasında yetki kesin olmadığından, HMK md. 19/2 uyarınca yetki itirazı cevap dilekçesinde yapılmalı ve yetkili mahkeme gösterilmelidir. Cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır. Bu süre geçtikten sonra yapılan itiraz dikkate alınmaz.

Urla'da oturuyorum, davam İzmir'deki aile mahkemesinde mi görülür?

Resmi 2025 raporlarına göre Urla Adliyesi’nde aile mahkemesi bulunmaz. 4787 s. Kanun md. 2 uyarınca bu durumda HSK’nın belirlediği asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Hangi mahkemenin görevli olduğunu dilekçe öncesinde adliyeden teyit etmek gerekir.

Yurt dışında yaşıyorum ve Türkiye'de adresim yok, nerede dava açarım?

Eşinizin Türkiye’de yerleşim yeri varsa orada açabilirsiniz. Hiçbir bağlantı yoksa MÖHUK md. 41 son yerleşim yerini, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birini yetkili kılar. Tebligat ve vekâlet işlemleri süreyi ayrıca etkiler.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr)
• 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binası iletişim ve mahkemeler (izmir.adalet.gov.tr)
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu

İlgili yazılar

• İzmir'de Çekişmeli Boşanma Süreci Adım Adım
• İzmir'de Nafaka Davası Nereye Açılır?
• İzmir'de Velayet Davasında Sosyal İnceleme Raporu
• İzmir'de Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki Kurma

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.