İzmir’de Nafaka Davası Nereye Açılır?

İzmir’de nafaka davası açacak kişinin ilk sorusu çoğu zaman “hangi mahkeme?” olur. Cevap tek değildir: tedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası farklı kanun maddelerine dayanır ve her birinin yetki kuralı ayrıdır. Görevli mahkeme ise kural olarak aile mahkemesidir; İzmir’de bu mahkemeler ilçeye göre farklı adliyelerde bulunur.

Aşağıda nafaka türlerini tek tek ele alıp her biri için hangi mahkemenin görevli ve yetkili olduğunu, İzmir’deki ilçelerin hangi adliyeye gittiğini ve karar alındıktan sonra icra aşamasında nereye başvurulacağını anlatıyoruz. Nafaka miktarı ve hesaplaması bu yazının konusu değildir.

İzmir’de Nafaka Davası Hangi Mahkemede Görülür?

İzmir’de nafaka davası aile mahkemesinde görülür. 4787 s. Kanun md. 4, TMK’nın vesayet dışındaki İkinci Kitabından doğan dava ve işleri aile mahkemesine verir; nafaka da bu kitapta düzenlenir. Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde ise aynı Kanunun 2. maddesi uyarınca HSK’nın belirlediği asliye hukuk mahkemesi davaya bakar.

Görev kuralı kamu düzenindendir. Nafaka talebini genel asliye hukuk ya da sulh hukuk mahkemesine götürmek görevsizlik kararıyla sonuçlanır ve dosyanın gönderilmesi için HMK md. 20’deki iki haftalık süreyi takip etmek gerekir. İzmir Adliyesi’ne bağlı aile mahkemeleri, adliyenin resmi sayfasına göre 09.09.2021’den beri Bayraklı’daki Ek Hizmet Binası’nda (Gültekinler Plaza) çalışır; adliyenin ana binası ise Konak’tadır. Karşıyaka Adliyesi’nin aile mahkemeleri, Karşıyaka 2025 Faaliyet Raporu uyarınca Çiğli Ek Hizmet Binası’ndadır.

Mahkemelerin yapısı, uzmanları ve dosyanın mahkeme içindeki yolu İzmir aile mahkemelerinin görev ve yetkisi yazısında ayrıca anlatılmıştır. Burada yalnızca nafaka türlerine göre hangi kapıya gidileceğine odaklanıyoruz.

Nafaka Türleri Nelerdir ve Her Biri Nereye İstenir?

Türk Medeni Kanunu dört temel nafaka türü tanır: tedbir (TMK md. 169 ve 197), yoksulluk (TMK md. 175), iştirak (TMK md. 182 ve 327-330) ve yardım nafakası (TMK md. 364). Görevli mahkeme hepsinde aile mahkemesidir; değişen, yetkili yer ve talebin hangi davanın içinde ileri sürüleceğidir.

Tablo, uygulamada en sık karşılaşılan durumları gösterir. Somut dosyada birden fazla yetki kuralı birlikte uygulanabilir. Boşanma davası açılmışsa nafaka talebini aynı davada ileri sürmek, ayrı bir dava açmaya göre çoğu zaman hem süre hem masraf bakımından daha elverişlidir.

Tedbir Nafakası Hangi Mahkemeden İstenir?

Boşanma davası açıldığında tedbir nafakasına davaya bakan aile mahkemesi karar verir. TMK md. 169, boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkimin eşlerin geçimine ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri re’sen alacağını düzenler. Bu nedenle ayrı bir dava açmaya gerek yoktur; talep dava dilekçesinde veya dava sırasında ileri sürülür.

Tedbir nafakası nereye istenir: boşanma davası yokken

Eşler henüz boşanma davası açmadan ayrı yaşıyorsa, haklı bir ayrı yaşama sebebi bulunan eş TMK md. 197 uyarınca diğer eşin parasal katkısını isteyebilir. Bu talepte yetkili mahkeme, TMK md. 201’e göre eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir. Her iki eş de önlem istemişse ilk talepte bulunanın yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Önlemin değiştirilmesi veya kaldırılması ise kural olarak önlemi veren mahkemeden istenir.

Buna göre Karşıyaka’da oturan bir eş, Buca’da oturan eşine karşı tedbir nafakası talebini Karşıyaka Adliyesi’nin aile mahkemesine de, İzmir Adliyesi’nin aile mahkemelerine de götürebilir. Tedbir nafakasının şartları ve dava süresince nasıl işlediği için tedbir nafakasının şartlarını anlatan yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanmadan Sonra Nafaka Davası Nereye Açılır?

Boşanma kesinleştikten sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. TMK md. 177 bu kuralı açıkça koyar. Kanun bu yetkiyi kesin yetki olarak nitelendirmediği için HMK md. 6’daki genel kural da uygulanır; davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılan dava da yetkili yerde açılmış olur.

Yoksulluk nafakası davası yetkili mahkeme

Yoksulluk nafakası boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi, boşanma hükmünün kesinleşmesinden sonra ayrı bir davayla da istenebilir. Ancak TMK md. 178 uyarınca boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. İzmir’de oturan ve boşanma davası başka bir ilde görülmüş bir kişi, bu bir yıllık süre içinde davayı kendi yerleşim yerindeki aile mahkemesinde açabilir.

Güncel bir gelişmeye de dikkat etmek gerekir: mevzuat.gov.tr’deki güncel TMK metnine işlenen dipnota göre Anayasa Mahkemesi, 175. maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir ve iptal hükmü 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut metin uygulanır. Yoksulluk nafakasının sona ermesi ve azaltılması yoksulluk nafakasının kaldırılması yazısında anlatılmıştır.

İştirak nafakası yetkili mahkeme

Çocuk için ödenecek iştirak nafakası, TMK md. 182 uyarınca boşanma kararında velayet düzenlenirken belirlenir. Boşanma kararında bu konuda hüküm kurulmamışsa veya ihtiyaç sonradan doğmuşsa iştirak nafakası ayrı bir davayla istenir. Bu dava da boşanmadan sonra açılan bir nafaka davası olduğundan TMK md. 177 uygulanır; çocuk velayet sahibinin yanında yaşadığı için dava çoğunlukla velayet sahibi ebeveynin yerleşim yerinde açılır.

Nafaka Artırım, Azaltma ve Kaldırma Davası Nerede Açılır?

Nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması yeni bir davadır ve boşanma kararını veren mahkemede açılmak zorunda değildir. TMK md. 176/4 iradın artırılmasına veya azaltılmasına, TMK md. 331 ise çocuk nafakasının yeniden belirlenmesine imkân verir. Yetki yine TMK md. 177 ve HMK md. 6’ya göre belirlenir.

Burada sık gözden kaçan bir nokta vardır. Nafaka borçlusu azaltma veya kaldırma davası açtığında davalı, nafaka alacaklısıdır. Bu durumda hem HMK md. 6’daki genel kural hem de TMK md. 177 aynı yeri gösterir: nafaka alacaklısının yerleşim yeri. Bu örnek temsilidir: boşanma davası taraflar Bornova’da yaşarken İzmir’de görülmüş, alacaklı eş daha sonra Ödemiş’e taşınmıştır. Borçlunun açacağı kaldırma davası Ödemiş Adliyesi’nin aile mahkemesinde açılır; boşanma kararını veren mahkemeye gitmek yetki itirazına yol açabilir.

Artırım talebinde ise davacı alacaklıdır ve iki seçeneği vardır: kendi yerleşim yeri veya borçlunun yerleşim yeri. Artırım davasının şartları için nafaka artırım davasının şartları yazısına, yaklaşık bir fikir edinmek için nafaka artışı aracına bakabilirsiniz.

Çocuk ve Yardım Nafakası İçin Hangi Mahkemeye Başvurulur?

Çocuğa fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK md. 329); ayırt etme gücüne sahip küçük de davayı kendisi açabilir. Bu dava için TMK’da ayrı bir yetki kuralı bulunmadığından HMK md. 6 uygulanır ve davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Babalık davası ile birlikte nafaka da istenebilir; TMK md. 333 uyarınca hâkim babalık olasılığını kuvvetli bulursa hükümden önce çocuğun ihtiyaçları için uygun bir nafakaya karar verebilir. Babalık davasının süreleri ve DNA incelemesi için babalık davası ve soybağı yazımıza bakılabilir.

Yardım nafakası davası nerede açılır

Yardım nafakası, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşler için istenir; kardeşlerin yükümlülüğü refah içinde bulunmalarına bağlıdır (TMK md. 364). TMK md. 365’e göre yetkili mahkeme taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir. Yardım nafakası TMK’nın İkinci Kitabında, hısımlık kısmında düzenlendiğinden görevli mahkeme yine aile mahkemesidir.

Bu örnek temsilidir: Menemen’de oturan yaşlı bir anne, Bornova’da yaşayan oğluna karşı yardım nafakası istemektedir. Anne davayı kendi yerleşim yeri olan Menemen Adliyesi’nin aile mahkemesinde de, oğlunun bağlı olduğu İzmir Adliyesi’nin aile mahkemelerinde de açabilir. Dava, mirasçılıktaki sıra gözetilerek açılır (TMK md. 365/1).

İzmir’de Hangi İlçe Hangi Adliyenin Aile Mahkemesine Gider?

Yetkili yer belirlendikten sonra o yerin bağlı olduğu adliye bulunur. 31.12.2025 tarihli resmi faaliyet raporlarına göre İzmir, Karşıyaka, Torbalı, Ödemiş, Kemalpaşa ve Menderes adliyelerinde aile mahkemesi vardır; Bergama ve Menemen adliyelerinin resmi sitelerinde de aile mahkemesi yer alır. Diğer adliyelerde 4787 s. Kanun md. 2 uygulanır.

Çiğli’nin Karşıyaka Adliyesi’ne bağlılığı, Karşıyaka Adliyesi’nin Çiğli Ek Hizmet Binası’na ilişkin resmi rapor bilgilerinden çıkarılmıştır. Hangi asliye hukuk mahkemesinin aile mahkemesi sıfatıyla görevlendirildiği HSK kararına bağlıdır ve değişebilir; dilekçede mahkemenin bu sıfatla belirtilmesi tevzide karışıklığı önler.

Boşanma davasıyla birlikte nafaka istenecekse yetki TMK md. 168’e göre belirlenir; bu seçenekler İzmir boşanma davasında yetkili mahkeme yazısında, Karşıyaka’daki uygulama ise Karşıyaka boşanma davası yazısında ele alınmıştır.

Nafaka Ödenmezse Takip ve Şikâyet Nereye Yapılır?

Nafaka kararı bir ilamdır ve İİK md. 34 uyarınca her icra dairesinden icrası istenebilir. Alacaklı, kararı İzmir’de almış olsa da başka bir ildeki icra dairesinde takip başlatabilir. Nafaka ödenmezse tazyik hapsi şikâyeti, İİK md. 348 uyarınca icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesine yapılır.

Nafaka alacağı icra takibi ve tazyik hapsi

İİK md. 344, nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi öngörür; borçlu ödeme yaparsa tahliye edilir. Şikâyet hakkı, İİK md. 347’ye göre fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Tazyik hapsi kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (İİK md. 353).

Pratik sonuç şudur: takibin açılacağı icra dairesini seçmek, ileride şikâyetin hangi icra mahkemesinde görüleceğini de belirler. Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, İİK md. 344/2 uyarınca tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir. İzmir’deki icra hukuk ve icra ceza ayrımı için İzmir icra hukuk ve icra ceza farkı yazısına, takibin başlatılması için İzmir icra takibi başlatma yazısına bakılabilir. Nafaka alacağı için maaş haczindeki özel durumlar maaş haczi sınırları yazısında anlatılmıştır.

Nafaka Kararına Karşı İstinaf Nereye Yapılır?

İzmir’deki aile mahkemelerinin nafaka kararlarına karşı istinaf incelemesini İzmir Bölge Adliye Mahkemesi yapar. Süre, HMK md. 345 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. HSK iş bölümü kararına göre aile hukuku dosyaları İzmir BAM 2. Hukuk Dairesi ile 18. ve 25. Hukuk Dairelerine verilmiştir.

Tedbir nafakası gibi geçici hukuki korumalar hakkında bölge adliye mahkemesince verilen kararlara karşı ise HMK md. 362/1-f uyarınca temyiz yoluna başvurulamaz. İstinaf başvurusunun nasıl yapılacağı ve İzmir BAM’daki uygulama İzmir Bölge Adliye Mahkemesi istinaf rehberi yazısında ele alınmaktadır.

Nafaka Davası Açmadan Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Yetkili mahkemeyi doğru seçmenin ilk adımı yerleşim yerini belgelemektir; HMK md. 6/2 uyarınca yerleşim yeri TMK hükümlerine göre belirlenir. Genel yetkili mahkeme, HMK md. 6/1 uyarınca davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğundan taşınma sonrası adres kayıtlarının güncel olması önemlidir.

• Tarafların güncel yerleşim yeri belgeleri (e-Devlet üzerinden alınabilir).
• Varsa boşanma kararı ve kesinleşme şerhi; nafakanın daha önce hükme bağlanıp bağlanmadığını gösteren kararlar.
• Gelir ve gider belgeleri: bordro, SGK kaydı, kira sözleşmesi, okul ve sağlık giderleri.
• Çocuk için talepte çocuğun nüfus kaydı ve velayet durumunu gösteren belge.
• Ödenmeyen nafaka için icra takibi yapılacaksa ilamın aslı veya onaylı örneği.

Dava masraflarını önceden görmek için dava harcı hesaplama aracı kullanılabilir. Mali gücü yetersiz olanlar adli yardım ve adli müzaheret imkânlarını değerlendirebilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; aile hukukundaki diğer başlıklar için aile ve boşanma hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka davasında yetkili mahkeme sorusu, davanın türüne ve tarafların nerede oturduğuna göre değişir. Aşağıdaki cevaplar Türk Medeni Kanunu, HMK, İİK ve 4787 sayılı Kanunun güncel metinlerine ve İzmir adliyelerinin resmi kaynaklarına dayanır. Kendi dosyanızda yetki ve görevin ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

Nafaka davası boşanma davasından ayrı açılabilir mi?

Evet. Boşanma davası açılmadan ayrı yaşayan eş TMK md. 197 uyarınca parasal katkı isteyebilir. Boşanmadan sonra da yoksulluk veya iştirak nafakası ayrı bir davayla istenebilir; ancak boşanmadan doğan dava hakları kesinleşmeden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK md. 178).

Nafaka davasını kendi oturduğum yerde açabilir miyim?

Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK md. 177). Yardım nafakasında da taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK md. 365). Boşanma dışında çocuk için açılan davada ise genel kural olarak davalının yerleşim yeri esas alınır.

Nafaka kaldırma davası hangi mahkemede açılır?

Kaldırma veya azaltma davası nafaka borçlusu tarafından nafaka alacaklısına karşı açılır. HMK md. 6 ve TMK md. 177 birlikte uygulandığında yetkili yer nafaka alacaklısının yerleşim yeridir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; boşanma kararını veren mahkemeye gitmek zorunlu değildir.

Çeşme veya Urla'da oturuyorsam nafaka davasına hangi mahkeme bakar?

Resmi 2025 faaliyet raporlarında Çeşme ve Urla adliyelerinde aile mahkemesi listelenmez. 4787 s. Kanun md. 2 uyarınca bu yerlerde HSK’nın belirlediği asliye hukuk mahkemesi davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Hangi mahkemenin görevlendirildiği adliye ön bürosundan teyit edilmelidir.

Nafaka ödenmezse hapis yaptırımı var mı?

İİK md. 344 uyarınca nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Bu bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır; borçlu ödeme yaparsa tahliye edilir. Şikâyet takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesine yapılır.

Nafaka konusunda eşlerin yaptığı anlaşma geçerli mi?

Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, TMK md. 184/5 uyarınca hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz. Nafaka da bu sonuçlardandır. Anlaşmalı boşanmada protokoldeki nafaka hükmü mahkemenin onayıyla hüküm altına alınır ve ilam niteliği kazanır.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binası ve mahkemeler (izmir.adalet.gov.tr)
• HSK İzmir Bölge Adliye Mahkemesi iş bölümü kararı

İlgili yazılar

• İzmir'de Velayet Davasında Sosyal İnceleme Raporu
• İzmir'de Çekişmeli Boşanma Süreci Adım Adım
• İzmir'de Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki Kurma
• İzmir'de 6284 Koruma Kararı Nereden Alınır?

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.