6284 Sayılı Kanun: Koruma ve Uzaklaştırma Kararı Süreci

Şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi altında olan kişi için en hızlı hukuki koruma çoğu zaman bir uzaklaştırma kararıdır. 6284 sayılı Kanun, bu kararın ceza davası beklenmeden, kısa sürede ve masrafsız biçimde alınabilmesini sağlar. Kanun yalnızca eşleri değil, çocukları, diğer aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takibe maruz kalan kişileri de kapsar.

Aşağıda hangi tedbirlerin kimden istenebileceğini, başvurunun nasıl yapıldığını, kararın süresini, itiraz yolunu ve karara uyulmadığında ne olacağını adım adım anlatıyoruz. Acil bir tehlike varsa, hukuki süreci düşünmeden önce 155 Polis İmdat veya 156 Jandarma hattının aranması gerekir.

Uzaklaştırma Kararı Nedir ve Kimleri Korur?

Uzaklaştırma kararı, şiddet uygulayan kişinin korunan kişiden, konuttan veya belirli yerlerden uzak tutulmasını sağlayan önleyici tedbirdir. 6284 s. Kanun md. 1 kapsamında şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınlar, çocuklar, aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurları bu korumadan yararlanır.

Günlük dilde “uzaklaştırma kararı” olarak bilinen tedbir, Kanun’un 5. maddesinde sayılan önleyici tedbirlerden biridir. Örneğin şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılması, korunan kişinin konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmaması ya da iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi bu kapsamda karara bağlanabilir.

Kanun’un koruması evlilik şartına bağlı değildir. Boşanmış eşler, nişanlılar, birlikte yaşamayan aile bireyleri ve ısrarlı takibe maruz kalan kişiler de başvurabilir. Md. 2’deki şiddet tanımı fiziksel şiddetin yanında cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik şiddeti de kapsar; tehdit ve baskı da şiddet sayılır.

Koruyucu ve Önleyici Tedbirler Arasındaki Fark Nedir?

6284 sayılı Kanun iki tür tedbir öngörür. Koruyucu tedbirler (md. 3 ve md. 4) korunan kişiye yöneliktir: barınma, geçici maddi yardım, geçici koruma, işyeri değişikliği gibi. Önleyici tedbirler (md. 5) ise şiddet uygulayana yöneliktir: uzaklaştırma, yaklaşmama, silah teslimi ve iletişim yasağı bu gruptadır.

Koruyucu tedbir kararı örnekleri

Mülki amir md. 3 uyarınca korunan kişiye ve beraberindeki çocuklara uygun barınma yeri sağlanmasına, geçici maddi yardım yapılmasına, rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesine ve hayati tehlike varsa geçici koruma altına alınmasına karar verebilir. Hâkim ise md. 4 uyarınca işyerinin değiştirilmesine, evli kişi için ayrı yerleşim yeri belirlenmesine, tapuya aile konutu şerhi konulmasına ve gerekirse kimlik bilgilerinin değiştirilmesine karar verebilir.

Aile konutu şerhinin işlevi ve sonuçları için aile konutu şerhi ve eşin rızası yazımıza bakabilirsiniz. Geçici maddi yardıma karar verilirse md. 17 uyarınca günlük ödeme, on altı yaşından büyükler için belirlenen aylık net asgari ücretin otuzda birine kadar yapılır; bu tutar daha sonra şiddet uygulayandan tahsil edilir.

Önleyici tedbir kararı örnekleri

Hâkim md. 5 uyarınca şiddet uygulayanın tehdit, hakaret ve aşağılayıcı söz ve davranışlarda bulunmamasına, müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine, korunan kişinin konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmamasına, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesine, silahlarını kolluğa teslim etmesine ve gerekirse tedaviye yönlendirilmesine karar verebilir.

Uzaklaştırma Kararı İçin Nereye ve Nasıl Başvurulur?

6284 s. Kanun md. 8/1 uyarınca tedbir kararı ilgilinin talebi, Bakanlık, kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Talep en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden yapılabilir. Md. 20 uyarınca bu başvurulardan harç veya masraf alınmaz.

Başvuru kanalları

• Kolluk: En yakın polis merkezi veya jandarma karakolu. Acil durumda 155 veya 156 aranabilir.
• Aile mahkemesi: Adliyedeki aile mahkemesine veya nöbetçi hâkimliğe yazılı ya da sözlü başvuru yapılabilir.
• Cumhuriyet başsavcılığı: Suç duyurusuyla birlikte tedbir talebi de iletilebilir.
• Mülki amir ve Bakanlık birimleri: Valilik, kaymakamlık ve şiddet önleme ve izleme merkezleri barınma ve destek hizmetleri için başvuru noktalarıdır. ALO 183 Sosyal Destek Hattı da yönlendirme yapar.

Başvuruda yaşanan olayların tarih ve yer bilgisiyle anlatılması yeterlidir. Mesajlar, sağlık raporu veya tanık bilgisi varsa bunları da sunmak faydalıdır; ancak koruyucu tedbir için bunlar şart değildir. Başvurunun reddine ilişkin karar yalnızca başvurana tebliğ edilir (md. 8/4).

Tedbir Kararı İçin Delil Gerekir mi?

6284 s. Kanun md. 8/3 uyarınca koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir ve bu karar, Kanun’un amacını tehlikeye sokacak biçimde geciktirilemez. Yani sürecin temel ölçütü delil toplamak değil, hızlı korumadır.

Uygulamada hâkimler, önleyici tedbir taleplerinde de başvurucunun anlatımını ve varsa ilk bilgileri esas alarak kısa sürede karar verir. Bu, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki sürecin ceza yargılamasından en önemli farkıdır: tedbir kararı, şiddet uygulayanın suçlu olduğunun tespiti anlamına gelmez; tehlikenin önlenmesine yönelik geçici bir düzenlemedir.

Bununla birlikte olayları belgelemek, hem tedbirin uzatılması talebinde hem de olası bir ceza soruşturmasında önemli hâle gelir. Tehdit içeren mesajların ekran görüntüleri, arama kayıtları ve sağlık kuruluşu kayıtları saklanmalıdır. Boşanma davasında delil olarak kullanılabilecek kayıtlar için boşanmada hukuka uygun delil yazımıza bakabilirsiniz.

Tedbir kararı ile ceza soruşturması arasındaki ilişki

6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler, aynı olay nedeniyle yürütülen ceza soruşturmasından bağımsızdır. Md. 6, fiilin suç oluşturması hâlinde ceza muhakemesindeki koruma tedbirlerine ve denetimli serbestliğe ilişkin hükümlerin saklı olduğunu belirtir. Bu nedenle tedbir kararı alınması, şikâyet veya suç duyurusu hakkını ortadan kaldırmaz; iki süreç birlikte yürüyebilir.

Pratikte bu, tek bir başvuruyla iki farklı sonuç doğabileceği anlamına gelir. Kolluğa yapılan başvuruda hem tedbir talebi hem de şikâyet iletilebilir. Tedbir kararı hızlı koruma sağlarken, ceza soruşturması fiilin cezai sonuçlarını ayrıca inceler.

Uzaklaştırma Kararı Ne Kadar Süre Geçerlidir?

6284 s. Kanun md. 8/2 uyarınca tedbir kararı ilk defasında en çok 6 ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa, hâkim resen ya da korunan kişinin, Bakanlığın veya kolluğun talebi üzerine tedbirin süresini veya şeklini değiştirebilir, tedbiri kaldırabilir ya da aynen devam ettirebilir.

Süre, karar tarihinden itibaren işler ve kararda gösterilir. Sürenin dolmasına yakın bir tarihte tehlike devam ediyorsa, uzatma talebinin süre bitmeden yapılması koruma boşluğu oluşmasını önler. Uzatma talebinde, ilk karardan sonra yaşanan yeni olayların ve devam eden tehdidin anlatılması önemlidir.

Uzaklaştırma Kararına İtiraz Nasıl Yapılır?

6284 s. Kanun md. 9 uyarınca bu Kanun kapsamında verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını 1 hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir; bu karara karşı ayrıca istinaf yoluna gidilemez.

Uzaklaştırma kararına itiraz: kimler ve nasıl?

İtiraz hakkı hem hakkında tedbir verilen kişiye hem de talebi reddedilen başvurucuya tanınmıştır. Hâkim kararına itirazda dosya, o yerdeki aile mahkemesinin numara olarak sonraki dairesine, tek daire varsa asliye hukuk mahkemesine gönderilir. İtiraz dilekçesinde kararın hangi yönden hatalı olduğu somut olarak açıklanmalıdır.

İtiraz, tedbir kararının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Hakkında karar verilen kişi, itiraz süresince de karara uymak zorundadır. Aksi hâlde aşağıda anlatılan zorlama hapsi gündeme gelebilir.

Uzaklaştırma Kararına Uyulmazsa Ne Olur?

6284 s. Kanun md. 13 uyarınca tedbir kararına aykırı hareket eden kişi, fiili ayrıca bir suç oluştursa bile hâkim kararıyla 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Her tekrarında süre 15 günden 30 güne kadardır; zorlama hapsinin toplam süresi 6 ayı geçemez.

Uzaklaştırma kararının ihlali ve ısrarlı takip suçu

İhlal, ayrıca ceza sorumluluğu da doğurabilir. 5237 s. TCK md. 123/A ısrarlı takip suçunu düzenler ve suçun hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya işyerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesini, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngören nitelikli hâl olarak sayar. Bu suçun soruşturulması şikâyete bağlıdır.

Karara aykırılık görüldüğünde kolluğa derhâl bildirim yapılmalı, ihlali gösteren mesaj, arama kaydı veya tanık bilgisi korunmalıdır. Ceza soruşturması sürecindeki haklar için ifade ve sorgu aşamasındaki haklar yazımıza, genel ceza hukuku konuları için ceza hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz. Sanal ortamda tehdit ve hakaret için sosyal medyada hakaret ve tehdit yazısı da yol gösterici olacaktır.

Tedbir Kararıyla Birlikte Nafaka, Velayet ve Kişisel İlişki Düzenlenebilir mi?

Evet. 6284 s. Kanun md. 5/3 uyarınca hâkim, tedbirlerle birlikte Çocuk Koruma Kanunu’ndaki koruyucu ve destekleyici tedbirler ile TMK hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında karar verebilir. Md. 5/4 ise şiddet uygulayan aileyi geçindiriyorsa, talep olmasa dahi tedbir nafakasına hükmedilmesine imkân tanır.

Çocuklarla daha önce kurulmuş bir kişisel ilişki düzeni varsa, md. 5/1-ç uyarınca kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verilebilir. Çocuğun yararını esas alan bu değerlendirmenin ölçütlerini velayette çocuğun üstün yararı yazımızda anlattık.

6284 kapsamındaki nafakaya ilişkin karar, md. 18 uyarınca resen icra müdürlüğüne gönderilir ve nafaka yükümlüsünün SGK ile bağlantısı varsa, korunan kişinin başvurusu aranmaksızın maaşından kesilir. Boşanma davası sürecindeki nafaka için boşanma davasında tedbir nafakası yazımıza bakabilirsiniz.

Başvuru Öncesinde ve Sonrasında Nelere Dikkat Edilmeli?

Karar alındıktan sonra da güvenlik önlemleri sürmelidir. 6284 s. Kanun md. 8/6 gerekli hâllerde korunan kişi ve aile bireylerinin kimlik ve adres bilgilerinin tüm resmî kayıtlarda gizli tutulmasına imkân verir; bu talep başvuru sırasında açıkça dile getirilmelidir. Kişisel eşyaların kolluk eşliğinde teslimi de istenebilir (md. 8/7).

1. Kararın bir örneğini yanınızda ve kolayca ulaşılabilecek bir yerde saklayın.
2. Çocuğun okulu ve işyeriniz gibi yerlere, gerekiyorsa kararın varlığını bildirin.
3. İhlal durumlarını tarih ve saatiyle not edin, mesaj ve arama kayıtlarını silmeyin.
4. Tedbir süresinin bitiş tarihini takip edin; tehlike sürüyorsa süre dolmadan uzatma isteyin.
5. Barınma, maddi destek ve psikososyal destek için şiddet önleme ve izleme merkezlerinden yararlanın.

Hakkında tedbir kararı verilen kişi açısından da hukuki süreç önemlidir: itiraz süresini kaçırmamak ve karar süresince tedbirlere eksiksiz uymak gerekir. Her iki taraf için de somut durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Aile hukukundaki diğer süreçler için aile ve boşanma hukuku çalışma alanımıza bakabilirsiniz; genel sorular sık sorulan sorular sayfamızda yer alıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Koruma ve uzaklaştırma kararları, çoğu zaman stresli ve acil bir dönemde gündeme gelir. Aşağıda avukatsız başvuru, evli olmayan kişilerin durumu, kararın ceza davasıyla ilişkisi ve tarafların barışması gibi sık sorulan konulara kısa yanıtlar verdik. Yanıtlar genel bilgilendirme amacı taşır, her durum kendi koşullarıyla değerlendirilir.

Uzaklaştırma kararı için avukat gerekir mi?

Gerekmez. 6284 sayılı Kanun md. 8 uyarınca kişi doğrudan kolluğa, aile mahkemesine veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir ve md. 20 uyarınca harç veya masraf alınmaz. Hukuki destek almak, özellikle itiraz, uzatma ve paralel yürüyen boşanma veya ceza süreçlerinde yararlı olabilir.

Evli olmayan çiftler uzaklaştırma kararı alabilir mi?

Evet. Kanun’un koruması evlilik şartına bağlı değildir. Md. 1 kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını kapsar. Sevgili, nişanlı veya boşanmış eş tarafından şiddete uğrayan ya da tehdit edilen kişi de başvurabilir.

Uzaklaştırma kararı adli sicile işler mi?

6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir kararı bir ceza mahkûmiyeti değildir ve bu nedenle adli sicil kaydı oluşturmaz. Kararlar md. 15 uyarınca şiddet önleme ve izleme merkezlerince tutulan ayrı bir sicilde kayıt altına alınır. Aynı olaylar nedeniyle açılan ceza davası ise ayrıca değerlendirilir.

Taraflar barışırsa uzaklaştırma kararı ne olur?

Karar kendiliğinden kalkmaz. Korunan kişi, tedbirin kaldırılmasını hâkimden talep edebilir; md. 8/2 hâkime tedbiri kaldırma veya değiştirme yetkisi verir. Karar kaldırılmadan tarafların bir araya gelmesi, hakkında tedbir verilen kişi açısından ihlal tartışmasına yol açabileceğinden önce bu talep yapılmalıdır.

Uzaklaştırma kararı kaç günde çıkar?

Kanun önleyici tedbirin geciktirilmeksizin verilmesini emreder. Acil durumlarda kolluk amiri de md. 5/2 kapsamında konuttan uzaklaştırma ve yaklaşmama gibi tedbirleri hemen alabilir; bu tedbirler 24 saat içinde hâkim onayına bağlıdır. Hâkim kararları uygulamada çoğunlukla aynı gün veya kısa sürede verilir.

Uzaklaştırma kararı boşanma davasını etkiler mi?

Tedbir kararı tek başına boşanma sebebi değildir ve kusur hakkında bağlayıcı bir tespit içermez. Ancak kararın dayandığı olaylar, boşanma davasında diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir. Dava süresince velayet, nafaka ve konut kullanımı konuları ayrıca TMK md. 169 kapsamında da ele alınır.

Kaynaklar

• 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• Babalık Davası ve Soybağının Reddi: Süre ve DNA İncelemesi
• Yabancı Mahkeme Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi
• Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması ve Azaltılması
• Boşanmada Şirket Hisselerinin Paylaşımı ve Değer Tespiti
• Boşanmada Ziynet Eşyası ve Düğün Takıları Kime Aittir?
• Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması: TMK 166 ve Kusur Değerlendirmesi
• Zina Nedeniyle Boşanma: TMK 161, İspat ve Hak Düşürücü Süre

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 26.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.