İzmir Barosu Adli Yardım: Kimler Yararlanır?

İzmir Barosu adli yardım hizmeti, avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılayacak durumda olmayan kişilere baro tarafından avukat görevlendirilmesini sağlar. Başvuru mahkemeye değil, baronun adli yardım bürosuna yapılır; büro mali durumu ve talebin haklılığını inceledikten sonra bir avukat atar.

Bu yazıda İzmir Barosu’nun kendi sayfalarında yayımladığı başvuru usulünü esas alıyoruz: başvurunun nereye yapılacağı, e-Devlet’ten alınacak belgeler, ön görüşme, avukat atandıktan sonra başvurucunun yükümlülükleri ve ret hâlinde başvurulacak yol. Adli yardımın genel kavramı ve mahkemeden adli yardım talebi adli yardım ve adli müzaheret yazımızda ayrıntılı olarak anlatılıyor.

İzmir Barosu Adli Yardım Hizmetinden Kimler Yararlanır?

İzmir Barosu adli yardım hizmetinden, avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini karşılama olanağı bulunmayan ve başvurusunun haklılığını kanıtlayan kişiler yararlanır. 1136 s. Avukatlık Kanunu md. 176, adli yardımı bu kişilere avukatlık hizmeti sağlanması olarak tanımlar; baro sayfası da aynı iki koşulu arar: ekonomik yetersizlik ve haklılık.

İki koşul birlikte aranır. Mali durumu zayıf olsa bile açıkça dayanaksız bir talep için avukat görevlendirilmez; tersine, haklı bir talebi olan ancak avukat ücretini karşılayabilecek kişi de bu hizmetin kapsamına girmez. Md. 178, istek sahibinin isteminde haklı olduğunu delillerle kanıtlamak zorunda olduğunu açıkça söyler. Bu nedenle başvuruya uyuşmazlıkla ilgili belgelerin, örneğin kira sözleşmesinin, iş yeri kayıtlarının veya tebliğ edilen ödeme emrinin eklenmesi önemlidir.

Ceza soruşturmasında şüpheliye veya sanığa atanan zorunlu müdafi ise farklı bir sistemdir; talep hâlinde veya kanunun zorunlu kıldığı durumlarda baronun CMK görevlendirme sistemi üzerinden atanır. Bu ayrım şüphelinin ifade ve sorgudaki haklarını anlatan yazımızda ele alınıyor. Aile içi şiddet gibi acil durumlarda koruma tedbirleri için 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararı yolu da ayrıca bulunur.

Baro adli yardımı ile mahkemeden adli yardım arasındaki fark

Uygulamada en çok karıştırılan nokta budur. Baro adli yardımı avukat sağlar; mahkemeden istenen adli yardım ise harç ve giderlerden geçici muafiyet, teminattan muafiyet, giderlerin Devletçe avans olarak ödenmesi ve gerekiyorsa avukat temini sonuçlarını doğurur (HMK md. 335). İki yol birbirini dışlamaz; çoğu dosyada ikisine birlikte ihtiyaç duyulur.

İzmir Barosu Adli Yardım Başvurusu Nereye Yapılır?

Başvuru, İzmir Anakent Belediyesi sınırları içinde İzmir Barosu Adli Yardım Ön Bürosu’na, ilçelerde ise baro temsilcilerine yapılır. İzmir Barosu’nun başvuru sayfasına göre Ön Büro, İzmir Adliyesi C Blok, 1. Kat, 102 numaralı odada hizmet vermektedir. Hukuki dayanak Av. K. md. 178’dir.

İlçe temsilciliği sistemi Kanun’dan gelir. Av. K. md. 177 uyarınca adli yardım hizmeti baro merkezinde adli yardım bürosu tarafından yürütülür; baro yönetim kurulu, baro merkezi dışında avukat sayısı beşten çok olan her yargı çevresinde bir avukatı adli yardım bürosu temsilcisi olarak görevlendirebilir. İzmir Barosu’nun yapılanma belgesi de hizmetin Anakent sınırları içinde Adli Yardım Bürosu, bu sınırlar dışındaki ilçe merkezlerinde Adli Yardım Temsilcisi tarafından yürütüldüğünü belirtir.

Bu ayrım pratikte şunu ifade eder: Kendi adliyesi bulunan bir ilçede yaşayan başvurucu, önce baronun ilçe temsilcileri listesinden ilçesinde temsilci bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir; emin olunamıyorsa Ön Büro aranarak yönlendirme istenebilir. İzmir Barosu’nun adli yardım iletişim sayfasında Adli Yardım Bürosu için (232) 461 67 82 ve (232) 463 00 14 dahili 140-144, Ön Hizmet Bürosu için (232) 461 11 06 numaraları yer alır.

İzmir dışında yaşayan biri İzmir’deki dava için nasıl başvurur?

Baronun yayımladığı işleyiş belgesine göre adli yardım bürosuna bizzat başvuru esastır. İstisnası, diğer barolar tarafından iletilen başvurulardır: Yetki bakımından İzmir mahkemelerinin yargı çevresine giren uyuşmazlıklarda başka illerde yaşayan başvurucular, bağlı oldukları baronun adli yardım merkezine başvurur; başvuru posta yoluyla İzmir Barosu’na ulaşır. Bu durumda avukatla irtibat mümkünse yüz yüze, değilse yazılı yollarla kurulur ve vekâletname posta ile iletilir.

Başvuruda Hangi Belgeler İstenir?

İzmir Barosu, başvuruculardan mali durumu gösteren belgelerin büyük kısmını e-Devlet üzerinden almalarını ister. Baro yönetim kurulunun 01.12.2015 tarihli ve 55/20 sayılı kararıyla tapu, araç kaydı, Mernis ve SGK sorgulamaları ile başvurucu hakkındaki dava ve icra dosyası çıktılarının e-Devlet’ten alınması kabul edilmiştir. Bu nedenle başvurudan önce e-Devlet şifresi PTT’den temin edilmelidir.

Baronun yayımladığı listede on üç kalem belge bulunur. Bunları aşağıdaki tabloda gruplandırdık; tablo baro sayfasındaki sıralamayı değil, belgelerin ne amaçla istendiğini esas alır.

Belgeleri toplarken dikkat edilecek noktalar

Belgeler hem yoksulluğu hem de talebin haklılığını göstermelidir. Mali durum belgeleri tek başına yeterli olmaz; uyuşmazlığa ilişkin sözleşme, tebligat, yazışma ve fotoğraflar da başvuruya eklenmelidir. Taşınmaz veya araç kaydı çıkan bir başvurucunun bu malvarlığının neden avukat ücretini karşılamaya elvermediğini, örneğin hisseli bir köy evi veya kullanılamayacak kadar eski bir araç olduğunu, ön görüşmede açıklaması yararlı olur. Gizlenen bir malvarlığı ise ileride atamanın geri alınmasına yol açar.

Başvurudan Sonra Süreç Nasıl İşler?

Koşulları taşıyan başvurular büro tarafından kaydedilir ve başvurucuyla ön görüşme yapılır. İzmir Barosu’nun açıklamasına göre görüşmede adli yardım görüşme formu düzenlenir ve başvurucuya bir taahhütname imzalatılır. Değerlendirme sonunda koşulları taşıdığı anlaşılan başvurucuya avukatlık hizmeti vermek üzere avukat atanır (Av. K. md. 179).

Baronun işleyiş belgesine göre görevlendirme bilgisi başvurucuya SMS yoluyla bildirilir ve başvurucunun bildirimden itibaren on gün içinde görevlendirilen avukatla irtibata geçmesi esastır. Bu süre içinde hiç irtibat kurulmazsa avukat görevi baroya iade edebilir. Başvurucu avukatın bürosuna gelip görüştüğü hâlde vekâletname vermezse de on günlük süre gözetilerek görev iade edilir.

1. Belgeler e-Devlet’ten alınır ve uyuşmazlığa ilişkin belgelerle birlikte Ön Büro’ya veya ilçe temsilcisine sunulur.
2. Ön görüşme yapılır, görüşme formu doldurulur, taahhütname imzalanır.
3. Büro mali durum ve haklılık değerlendirmesini yapar; uygun bulunursa avukat görevlendirilir.
4. Görevlendirme SMS ile bildirilir; başvurucu on gün içinde avukatla irtibat kurar.
5. Başvurucu notere giderek görevli avukat adına vekâletname çıkarır; avukat işi takip eder.

Vekâletnamenin hangi notere ve hangi belgelerle verileceği İzmir’de vekâletname çıkarma yazımızda anlatılıyor. Avukat, Av. K. md. 179 uyarınca görev yazısı kendisine ulaştığında hizmeti yerine getirme yükümlülüğü altına girer; bu yükümlülük, ilgilinin gerekli belge ve bilgileri vermemesi veya vekâletname vermekten kaçınmasıyla sona erer. Avukatla temsilin zorunlu olup olmadığı sorusu için avukatla temsil zorunluluğu yazımıza bakılabilir.

Başvuru Reddedilirse Ne Yapılabilir?

Baro adli yardım bürosu başvuruyu reddederse ilgili, yazı ile veya sözlü olarak baro başkanına başvurabilir. 1136 s. Av. K. md. 178 uyarınca baro başkanının bu konudaki kararı kesindir. Ret gerekçesini öğrenmek, eksik belge kaynaklı bir ret varsa koşullar oluştuğunda yeniden başvurmak açısından yararlıdır.

Baroda ret, mahkemeden adli yardım istenmesine engel değildir. 6100 s. HMK md. 336 uyarınca adli yardım, asıl talebin karara bağlanacağı mahkemeden, icra takiplerinde takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir. Mahkemenin ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir (md. 337/2). Ödeme gücünde sonradan ciddi bir azalma olursa yeniden talepte bulunulabilir.

Mahkemeden adli yardım istenmesi, özellikle dava harcı yatırılamadığı için davanın açılamadığı durumlarda önem taşır. Harcın nasıl ödendiği İzmir’de dava harcı yatırma yazımızda, gider avansının işleyişi ise İzmir’de gider avansı rehberinde ele alınıyor. Harç tutarı hakkında fikir edinmek için dava harcı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Adli Yardım Sonunda Masrafları Kim Öder?

Adli yardım, giderleri ortadan kaldırmaz; çoğunlukla erteler. 6100 s. HMK md. 339 uyarınca adli yardım kararıyla ertelenen yargılama giderleri ve Devletçe ödenen avanslar, dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Adli yardımdan yararlanan haksız çıkarsa giderlerin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine karar verilebilir.

Tahsilin mağduriyete yol açacağı açıkça anlaşılırsa mahkeme, hükümde giderlerin tamamen veya kısmen ödenmemesine de karar verebilir (md. 339/2). Mahkemenin talebi üzerine baro tarafından görevlendirilen avukatın ücreti ise yargılama gideri olarak Hazineden ödenir (md. 340). Giderlerin taraflar arasında nasıl paylaştırıldığı yargılama giderlerini kimin ödediğini anlatan yazımızda, harcın iadesi ise dava harçlarının iadesi yazısında açıklanıyor.

Davada haklı çıkan başvurucunun baroya ödemesi

Baro adli yardımında dikkat edilmesi gereken bir yükümlülük daha vardır. Av. K. md. 180/1-e, adli yardım bürosunun gelirleri arasında davadan haklı çıkan adli yardım yararlanıcısının yararlandığı kısmın yüzde beşini sayar. İzmir Barosu’nun işleyiş belgesi de istem sahibinin maddi bir yarar elde etmesi hâlinde ilamda harca esas değerin yüzde beşinin büroya ödeneceğini ve görevli avukatın tahsilatta bu kesintiyi öncelikle yapacağını belirtir. Avukatlık ücretlerinin hukuki niteliği hakkında Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi yazımız genel bilgi verir.

Yanlış beyanın sonuçları

Ekonomik durumu hakkında yanıltıcı bilgi verdiği anlaşılan başvurucunun görevlendirmesi geri alınır; İzmir Barosu’nun işleyiş belgesi bu durumda görevli avukatın durumu büroya bildireceğini öngörür. Mahkemeden alınan adli yardım için de benzer kural vardır: Kasten veya ağır kusurla yanlış bilgi verildiği ya da mali durumun sonradan yeterince iyileştiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır (HMK md. 338).

Başvurudan Önce Hazırlık Kontrol Listesi

İzmir Barosu adli yardım başvurusunu tek seferde tamamlamak için e-Devlet şifresini önceden almak, on üç kalemlik belge listesini eksiksiz hazırlamak ve uyuşmazlığa ilişkin belgeleri bir dosyada toplamak gerekir. Av. K. md. 178’deki delille kanıtlama yükü, bu hazırlık yapılmadığında başvurunun gecikmesine yol açar.

• e-Devlet şifresi: PTT’den alınmalı; sorgu çıktıları başvuru tarihine yakın tarihli olmalıdır.
• Süre takibi: Bir dava veya itiraz süresi işliyorsa adli yardım başvurusu süreyi durdurmaz. Örneğin ödeme emrine itiraz veya istinaf süresi dolmak üzereyse süre içinde gerekli işlemin yapılması ayrıca düşünülmelidir.
• Uyuşmazlık özeti: Olayın kısa ve tarihli bir özeti, ön görüşmeyi hızlandırır.
• İletişim bilgisi: Görevlendirme SMS ile bildirildiğinden güncel bir cep telefonu numarası verilmelidir; on günlük irtibat süresi buna göre işler.
• Zorunlu arabuluculuk: İşçi alacağı, ticari alacak veya kira gibi uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk aşaması bulunabilir; bu aşama için İzmir Adliyesi arabuluculuk bürosu yazımıza bakılabilir.

Atanan avukatla birlikte dosyanın durumunu izlemek için UYAP’tan dosya takibi rehberimiz kullanılabilir; mahkemelerin İzmir’deki yerleri İzmir Adliyesi bina rehberinde yer alıyor. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Diğer hukuki danışmanlık konularına hukuki danışmanlık sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Adli yardımla ilgili sorular çoğunlukla başvurunun ücretli olup olmadığı, online başvuru imkânı, avukatın seçilip seçilemeyeceği, emeklilerin durumu ve davanın kaybedilmesi hâlinde masrafların akıbeti üzerinde yoğunlaşıyor. Aşağıdaki kısa cevaplar Avukatlık Kanunu, HMK ve İzmir Barosu’nun yayımladığı başvuru usulü esas alınarak hazırlandı.

İzmir Barosu adli yardım başvurusu için ücret ödenir mi?

Avukatlık Kanunu’nun adli yardım hükümleri başvuru için bir ücret öngörmez. Ancak davadan haklı çıkılırsa 1136 s. Av. K. md. 180/1-e uyarınca yararlanılan kısmın yüzde beşi adli yardım bürosuna ödenir. Harç ve giderlerden muafiyet için ayrıca mahkemeden adli yardım istenmesi gerekir.

Adli yardım başvurusu online yapılabilir mi?

İzmir Barosu’nun yayımladığı usule göre başvuru Adli Yardım Ön Bürosu’na veya ilçelerde baro temsilcisine yapılır ve ön görüşme gerçekleştirilir. Belgelerin çoğu e-Devlet’ten alınır, ancak bizzat başvuru esastır; il dışındaki başvurucular kendi barolarının adli yardım merkezini kullanabilir.

Avukatımı kendim seçebilir miyim?

Hayır. Avukatı adli yardım bürosu görevlendirir (Av. K. md. 179). Başvurucu, görevlendirmenin kendisine bildirilmesinden sonra on gün içinde atanan avukatla irtibat kurmalı ve vekâletname vermelidir; aksi hâlde görev iade edilebilir.

Emekli maaşı alan biri adli yardımdan yararlanabilir mi?

Gelirin varlığı tek başına engel değildir. Değerlendirme, gelir ve malvarlığının avukatlık ücreti ve yargılama giderlerini karşılamaya yetip yetmediğine bakılarak yapılır. Emekli aylığı belgesi, borçlar ve bakmakla yükümlü olunan kişiler ön görüşmede belgelendirilmelidir.

Baro başvurumu reddederse mahkemeden adli yardım isteyebilir miyim?

Evet. Baro başkanının kararı baro içi süreç bakımından kesindir, ancak mahkemeden adli yardım ayrı bir yoldur. HMK md. 336 uyarınca talep davanın görüleceği mahkemeye, icra takibinde icra mahkemesine yapılır; ret kararına iki hafta içinde itiraz edilebilir.

Adli yardımla açılan davayı kaybedersem ne olur?

Ertelenen yargılama giderleri ve Devletçe ödenen avanslar haksız çıkan taraftan tahsil edilir (HMK md. 339). Mahkeme bu giderlerin en çok bir yıl içinde aylık taksitlerle ödenmesine veya mağduriyet açıkça anlaşılırsa kısmen ya da tamamen ödenmemesine karar verebilir.

Kaynaklar

• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Barosu, Adli Yardım: Nasıl Başvurulur? (izmirbarosu.org.tr)
• İzmir Barosu, Adli Yardım Sisteminin İşleyişi (izmirbarosu.org.tr)
• İzmir Barosu, Adli Yardım İletişim (izmirbarosu.org.tr)

İlgili yazılar

• İzmir Adliyesi'ne Ulaşım, Çalışma Saatleri ve Giriş Kuralları
• İzmir'de Mahkemede Tercüman Talebi
• Dikili'de Hukuki Süreç ve Bağlı Adliye
• Selçuk Adliyesi ve Selçuk'ta Dava Süreci

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.