İzmir’de Ticari Alacak Davası ve Arabuluculuk

İzmir’de ticari alacak davası, iki tacir arasındaki satış, hizmet, taşıma ya da eser ilişkisinden doğan ve ödenmeyen bedelin mahkeme yoluyla istenmesidir. Konusu bir miktar para olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6102 s. TTK md. 5/A). Bu nedenle İzmir’deki bir şirketin alacak dosyası, asliye ticaret mahkemesinden önce arabuluculuk bürosunda başlar ve en fazla sekiz haftalık bir müzakere evresinden geçer.

İhtardan icraya kadar genel tahsil stratejisi ticari alacağın tahsili yazısında, zorunlu arabuluculuğun kapsam tartışmaları ise ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısında anlatılmıştır. Burada, alacak davasının İzmir’de hangi mahkemede ve hangi sırayla görüleceği üzerinde durulmaktadır.

İzmir’de Ticari Alacak Davası Hangi Mahkemede Görülür?

İzmir’de ticari alacak davası, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bir uyuşmazlıksa (TTK md. 4) asliye ticaret mahkemesinde görülür; TTK md. 5/1 uyarınca dava değerinin bir önemi yoktur. İzmir Adliyesi’nin 2025 faaliyet raporuna göre 31.12.2025 itibarıyla 7 asliye ticaret mahkemesi, Konak’taki BAM binasında (Stadyum Metro karşısı) çalışıyordu.

Asliye ticaret mahkemesi: İzmir’deki dağılım

Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki görev ilişkisidir (TTK md. 5/3). İzmir merkezde ticari bir alacak davasını Halkapınar’daki asliye hukuk mahkemesinde açmak görevsizlik kararına ve zaman kaybına yol açar. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan bir yargı çevresinde ise ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararını gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder (md. 5/4). Görev hatasının sonuçları için İzmir mahkemelerinde görevsizlik kararı yazısına bakılabilir.

Dava Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu mu?

Evet. TTK md. 4’te ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK md. 5/A/1). Arabulucu başvuruyu 6 hafta içinde sonuçlandırır, zorunlu hâlde süre en fazla 2 hafta uzatılabilir.

Ticari alacakta arabuluculuk başvurusu

Başvuru, davada yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (6325 s. HUAK md. 18/A/4). İzmir Adliyesi çevresinde açılacak bir ticari dava için büro, Bayraklı’daki Gültekinler Plaza’dadır; davanın kendisi ise BAM yerleşkesindeki asliye ticaret mahkemesinde görülecektir. Bu bina farkı uygulamada sıkça karıştırılır. Büronun genel işleyişi İzmir arabuluculuk bürosu yazısında anlatılmıştır.

Şirketler adına başvuruda ticaret unvanı, MERSİS ve vergi numarası, yetkili temsilcinin imza sirküleri ve karşı şirketin ticaret sicilindeki adresi ile varsa KEP adresi büroya verilmelidir. Karşı taraf birden fazla şirketse (örneğin müteselsil sorumlu grup şirketleri) hepsi başvuruda gösterilmelidir; arabuluculuk aşamasında yer almayan bir şirkete karşı sonradan dava açmak, o şirket bakımından dava şartı eksikliği sorunu doğurabilir.

Davete uymamanın bedeli ağırdır. Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir ve davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; ayrıca karşı taraf lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (HUAK md. 18/A/11). Borçlu şirketin arabulucu davetini yanıtsız bırakması, alacaklı açısından ileride masraf avantajına dönüşebilir; bu nedenle davetlerin belgelenmesi önemlidir.

Ticari Alacak Davası İzmir’de mi Açılır, Borçlunun Şehrinde mi?

Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeridir (HMK md. 6). Ancak sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir (HMK md. 10) ve para borçları, aksine anlaşma yoksa alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir (TBK md. 89/1). Bu nedenle İzmirli bir tacir, başka ildeki borçlusuna karşı çoğu zaman İzmir’de dava açabilir.

Yetki sözleşmesi ve yetki itirazı

Tacirler aralarındaki uyuşmazlık için bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilir; aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnız bu mahkemelerde açılır (HMK md. 17). Yetki sözleşmesinin yazılı olması, hukuki ilişkinin belirli olması ve yetkili mahkemenin gösterilmesi gerekir (md. 18/2). Kesin yetki olmayan davalarda yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir (md. 19/2). Bu yüzden sözleşmelerdeki “İstanbul mahkemeleri yetkilidir” gibi kayıtlar, İzmir’de dava açmayı planlayan alacaklı için önceden kontrol edilmelidir. Sözleşme hazırlığında bu noktalar ticaret hukuku çalışma alanımızın kapsamında ele alınır.

Bir örnek (temsilidir): Kemalpaşa’daki bir ambalaj üreticisi, Manisa’daki bir gıda firmasına mal satmış, faturaları ödenmemiştir. Sözleşmede yetki kaydı yoktur. Para borcu alacaklının yerleşim yerinde ifa edileceğinden üretici İzmir’de dava açabilir; Kemalpaşa’da asliye ticaret mahkemesi bulunmadığından görev ve yetki, davanın İzmir’deki asliye ticaret mahkemesinde mi yoksa Kemalpaşa’daki asliye hukuk mahkemesinde mi açılacağına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bu seçim arabuluculuk bürosunu da belirler.

Arabuluculukta Anlaşma Olursa Belge Nasıl Uygulanır?

Ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (6325 s. HUAK md. 18/4). Taraflar avukatsız katılmışsa, belgeye arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden şerh alınarak ilam niteliği kazandırılabilir (md. 18/2). Üzerinde anlaşılan konularda sonradan dava açılamaz (md. 18/5).

Anlaşma belgesinde ödeme planı, taksitlerden biri ödenmezse kalan borcun tamamının muaccel olacağı, faiz oranı ve başlangıcı, karşılıklı fatura ve iade kayıtlarının nasıl kapatılacağı açıkça yazılmalıdır. Taksitli anlaşmalarda belgenin ilam niteliği, borçlu ödemezse doğrudan ilamlı icra takibine geçilmesini sağlar; yeni bir dava açmak gerekmez. Anlaşmaya kefil ya da grup şirketi gibi üçüncü kişiler de dâhil edilecekse, bu kişilerin de görüşmeye katılması ve belgeyi imzalaması gerekir; aksi hâlde belge yalnız imzalayan taraflar bakımından ilam niteliği taşır. Ödemeye ilişkin teminat (çek, banka teminat mektubu) verilecekse, teminatın teslim tarihi ve iadesi de belgede yer almalıdır.

İcra Takibi mi, Doğrudan Dava mı?

Alacaklı, dava yerine ilamsız icra takibiyle de başlayabilir. Borçlu itiraz ederse alacaklı itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde itirazın iptali davası açabilir (2004 s. İİK md. 67/1). Ticari bir para alacağında bu dava da TTK md. 5/A kapsamında olduğundan, önce arabulucuya gitmek gerekir.

İzmir’de takibin hangi icra dairesinde başlatılacağı ve itiraz sonrası yol itirazın iptali davası ile kambiyo ve ilamsız takip farkı yazılarında ele alınmıştır. Çek ve senede dayalı İzmir uygulaması için İzmir çek ve senet takibi yazısına bakılabilir.

Ticari Alacak Davasında Hangi Deliller Belirleyicidir?

Ticari alacak davalarında ispatın omurgasını fatura, irsaliye, sözleşme, sipariş yazışmaları, cari hesap ekstresi ve ticari defterler oluşturur. Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde içeriğine itiraz etmezse bu içeriği kabul etmiş sayılır (TTK md. 21/2). Teyit mektupları için de aynı 8 günlük süre geçerlidir (md. 21/3).

8 günlük kural, faturanın içeriğine ilişkin bir karinedir; fatura tek başına sözleşmenin varlığını her zaman ispatlamaz. Malın teslim edildiğini gösteren imzalı irsaliye veya teslim tutanağı bu nedenle ayrıca saklanmalıdır. Cari hesap mutabakatı ve faturaya itiraz konusu faturaya itiraz ve cari hesap mutabakatı yazısında, defterlerin ispat gücü ise ticari defterlerin delil niteliği yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Arabuluculuk görüşmesine bu belgelerle gitmek, karşı tarafın ödeme planı önerisini gerçekçi kılar. Bilirkişi incelemesinde defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığına bakılacağından, alacaklı şirketin kendi defter ve kayıtlarının düzeni dava öncesinde gözden geçirilmelidir.

Faiz Ne Zaman İşlemeye Başlar ve Nasıl İstenir?

Aksine sözleşme yoksa ticari bir borcun faizi vadenin bitiminden, belli bir vade yoksa ihtar gününden itibaren işler (TTK md. 10). Ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenebilir (md. 8/1); sözleşmede oran yoksa ilgili mevzuattaki oranlar uygulanır (md. 9). Bu nedenle vadesiz alacaklarda ihtarname, faizin başlangıç tarihini belirleyen belgedir.

Dava dilekçesinde faiz türü (yasal faiz ya da ticari avans faizi) ve başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde mahkeme talep edilenden fazlasına hükmedemez. Faiz türlerinin farkı yasal faiz ve avans faizi farkları yazısında, ihtarnamenin İzmir’de noter aracılığıyla çekilmesi İzmir ihtarname rehberi yazısında ele alınmıştır.

Zamanaşımı Arabuluculuk Sırasında İşler mi?

İşlemez. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (HUAK md. 18/A/15). Ticari alacaklarda kanunda aksine hüküm yoksa genel zamanaşımı 10 yıldır (TBK md. 146); ancak TBK md. 147’de sayılan bazı alacaklar 5 yıllık süreye tabidir.

Örneğin vekâlet, komisyon ve acentalık sözleşmelerinden doğan alacaklar ile dönemsel edimler 5 yıllık zamanaşımına girer (TBK md. 147). Hangi sürenin uygulanacağı alacağın kaynağına göre belirlenir ve başlangıç tarihi, kural olarak alacağın muaccel olduğu andır. Kaba bir kontrol için zamanaşımı hesaplama aracı kullanılabilir. Zamanaşımının dolmasına az kalan dosyalarda arabuluculuk başvurusunun gecikmeden yapılması, durma etkisinden yararlanmanın en güvenli yoludur.

Dava Açmadan Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Arabuluculuk ve dava aşamasında aynı belge seti kullanılır; eksiklerin baştan giderilmesi süreci kısaltır. Asgari olarak sözleşme veya sipariş belgesi, faturalar ve teslim kayıtları, cari hesap ekstresi, ihtarname, yetkili temsilcinin imza sirküleri ve karşı şirketin güncel ticaret sicil kayıtları hazır olmalıdır.

• Sözleşme, sipariş formu veya e-posta yazışmaları; yetki ve faiz maddeleri işaretlenmiş olarak.
• Faturalar ile her faturaya ait irsaliye ya da imzalı teslim tutanağı.
• Cari hesap ekstresi ve varsa karşı tarafın imzaladığı mutabakat mektubu.
• Faizin başlangıcını gösteren vade kaydı veya noter ihtarnamesi ve tebliğ şerhi.
• Karşı şirketin ticaret sicil adresi, MERSİS numarası ve KEP adresi.
• Kısmi ödemelere ilişkin banka dekontları ve iade faturaları.

İhtiyati Haciz Arabuluculuk Sürecini Nasıl Etkiler?

Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para alacağı için ihtiyati haciz istenebilir (İİK md. 257). Dava veya takipten önce ihtiyati haciz uygulatan alacaklı, kural olarak 7 gün içinde takip talebinde bulunmalı ya da dava açmalıdır (md. 264). Ancak bu dava açma süresi, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar işlemez (HUAK md. 18/A/16).

Bu kural, alacaklıya hem borçlunun malvarlığını güvence altına alma hem de zorunlu arabuluculuğu tamamlama imkânı verir. Uygulamada ihtiyati haciz kararı İzmir’deki asliye ticaret mahkemesinden alınır, haciz ilgili icra dairesince uygulanır; arabuluculuk başvurusu ise gecikmeden yapılmalıdır. Arabuluculuk sona erip son tutanak düzenlendiğinde 7 günlük süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Dava aşamasında harç ve masrafların ön hesabı için dava harcı hesaplama aracı kullanılabilir; yazının yazarı Av. Muhammed Çakmak profil sayfasında yer alır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’de ödenmeyen bir ticari alacak için yol arayan şirketlerin en sık sorduğu sorular aşağıda kısa cevaplarla toplanmıştır. Cevaplar Türk Ticaret Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, İcra ve İflas Kanunu ile 6325 sayılı Kanun’un yürürlükteki metnine dayanır; yetki ve süreler dosya özelinde ayrıca kontrol edilmelidir.

İzmir'de asliye ticaret mahkemeleri hangi binada?

İzmir Adliyesi’nin asliye ticaret mahkemeleri, Konak Çınarlı Mahallesi’ndeki İzmir Bölge Adliye Mahkemesi yerleşkesinde (Stadyum Metro karşısı) bulunur. Asliye hukuk mahkemelerinin taşındığı Halkapınar binası ile karıştırılmamalıdır; zorunlu arabuluculuk başvurusu ise Gültekinler Plaza’daki büroya yapılır.

Ticari alacak arabuluculuğu kaç hafta sürer?

Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 6 hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla 2 hafta uzatılabilir (TTK md. 5/A/2). Bu süre boyunca zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.

Faturaya itiraz etmeyen borçlu borcu kabul etmiş sayılır mı?

Faturayı aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde içeriğine itiraz etmeyen kişi bu içeriği kabul etmiş sayılır (TTK md. 21/2). Ancak bu kural, sözleşme ilişkisinin ve malın teslim edildiğinin ayrıca ispat edilmesi gereğini her durumda ortadan kaldırmaz.

Başka ildeki borçluya İzmir'de dava açabilir miyim?

Çoğu zaman evet. Para borçları aksine anlaşma yoksa alacaklının yerleşim yerinde ifa edilir (TBK md. 89/1) ve sözleşmeden doğan davalar ifa yerinde de açılabilir (HMK md. 10). Sözleşmede başka bir yeri yetkili kılan yazılı yetki kaydı varsa durum değişir.

Ticari alacak için icra takibi yaparsam arabuluculuk gerekir mi?

İlamsız icra takibi başlatmak için arabuluculuk gerekmez. Borçlu takibe itiraz eder ve alacaklı itirazın iptali davası açmak isterse, bu dava TTK md. 5/A kapsamında olduğundan önce arabulucuya başvurulması gerekir.

Arabuluculuğa avukatsız katılan şirket anlaşmayı nasıl icraya koyar?

Avukatsız imzalanan anlaşma belgesine, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir (HUAK md. 18/2). İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır ve anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığıyla sınırlıdır. Şerhli belge ilam niteliğini kazanır.

Arabuluculuk anlaşması icraya konulabilir mi?

Evet. Ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, şerh aranmaksızın ilam niteliğindedir (HUAK md. 18/4). Avukatsız anlaşmalarda sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınarak belge ilamlı icraya konu edilebilir.

Kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir Asliye Ticaret Mahkemeleri: Görev ve Yetki
• İzmir'de Karşılıksız Çek Şikâyeti
• İzmir'de Haksız Rekabet Davası
• İzmir'de Esnaf ve Oda Uyuşmazlıkları

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.