İzmir’de Fuar ve Etkinlik Sözleşmelerinde İptal

İzmir’de fuar sözleşmesi iptali, genellikle stand bedelinin büyük kısmı ödendikten, katalog basıldıktan ve otel rezervasyonları yapıldıktan sonra gündeme gelir. Organizatör fuarı erteleyebilir, katılımcı son anda vazgeçebilir ya da etkinlik mekânı kullanılamaz hâle gelebilir. Her senaryoda sorulan soru aynıdır: ödenen bedel geri alınabilir mi, cayma bedeli ödenmek zorunda mı? Yanıt büyük ölçüde 6098 s. TBK md. 136-138 ile sözleşmedeki ceza koşullarına bağlıdır.

Bu yazı, İzmir’de düzenlenen fuar, kongre ve kurumsal etkinliklere katılan firmaların, organizatörlerin ve etkinlik tedarikçilerinin iptal ve erteleme uyuşmazlıklarını; bildirimin şeklini, iade taleplerinin süresini ve uyuşmazlığın İzmir’de hangi yolla çözüleceğini ele alır.

İzmir’de Fuar Sözleşmesi İptali Hangi Kurallara Bağlıdır?

Kanunda “fuar sözleşmesi” adıyla ayrı bir sözleşme türü düzenlenmemiştir. Stand alanının kullandırılması, tanıtım ve organizasyon hizmetlerini birlikte içeren bu sözleşmeye, öncelikle taraflar arasındaki şartname, boşluk hâlinde 6098 s. TBK genel hükümleri uygulanır. İptal hâlinde belirleyici hükümler, ifa imkânsızlığına ilişkin TBK md. 136-137 ve cezai şarta ilişkin md. 179-182’dir.

Katılım şartnamesi ve genel işlem koşulları

Fuar katılım sözleşmeleri çoğunlukla organizatörün önceden hazırladığı ve bütün katılımcılara aynen sunduğu matbu şartnamelerdir. TBK md. 20 bu tür hükümleri genel işlem koşulu sayar; her maddenin tartışılarak kabul edildiğine dair bir kayıt da bu niteliği ortadan kaldırmaz. Katılımcının aleyhine olan bir koşul, sözleşme yapılırken açıkça bilgi verilmemiş ve içeriğini öğrenme imkânı sağlanmamışsa yazılmamış sayılır (TBK md. 21).

Ayrıca TBK md. 25, genel işlem koşullarına dürüstlük kurallarına aykırı olarak karşı tarafın aleyhine hükümler konulamayacağını düzenler. “Organizatör hiçbir koşulda bedel iade etmez” türünden bir kayıt, bu nedenle tartışmaya açıktır. Bu hükümler tacirler arasındaki sözleşmelerde de uygulanır; yani katılımcının şirket olması korumayı tek başına ortadan kaldırmaz.

Organizatör Fuarı İptal Ederse Katılımcı Ne İsteyebilir?

İptalin sebebi belirleyicidir. TBK md. 136/1 uyarınca borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşırsa borç sona erer. Bu durumda organizatör, md. 136/2 uyarınca katılımcıdan aldığı bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri verir ve henüz ödenmemiş bedeli isteyemez. Kusurlu iptalde ise ayrıca tazminat gündeme gelir.

Mücbir sebep kaydı ve imkânsızlık

Şartnamelerdeki mücbir sebep maddeleri, hangi olayların organizatörü sorumluluktan kurtaracağını tanımlar. Ancak bu madde, alınan bedelin akıbetini her zaman çözmez. Mücbir sebep gerçekleşse bile organizatör, TBK md. 136/2’nin genel kuralı gereği karşı edim almadan bedeli elinde tutamaz; sözleşmede hasarın katılımcıya yükletildiğine dair açık bir düzenleme bulunup bulunmadığına bakılmalıdır. Organizatörün kusuruyla gerçekleşen iptalde TBK md. 112 uyarınca zararın giderilmesi istenebilir.

Katılımcı Vazgeçerse Cayma Bedeli Ödenir mi?

Katılımcının kendi kararıyla fuardan çekilmesi, sözleşmenin ifa edilmemesi anlamına gelir. Şartnamede bunun için bir ceza veya cayma bedeli öngörülmüşse TBK md. 180/1 uyarınca alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile kararlaştırılan cezanın ifası gerekir. Organizatörün o stand alanını başka bir firmaya kiralamış olması, ceza talebini kendiliğinden düşürmez.

Cezai şart indirimi ve tacir sıfatı

TBK md. 182/3, hâkimin aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indireceğini düzenler. Ancak 6102 s. TTK md. 22 uyarınca tacir sıfatını taşıyan borçlu, aşırı ceza kararlaştırıldığı iddiasıyla cezanın indirilmesini mahkemeden isteyemez. Bu kural, sözleşme kurulurken katılımcının ticari bir işletme olarak hareket ettiği kabulüne dayanır. Fuar katılımcılarının büyük bölümü tacir olduğundan, bu sınırlama uygulamada sık karşımıza çıkar. Ceza tutarına itiraz etmek isteyen tacir katılımcı, indirimden çok cezanın geçerliliğine ve genel işlem koşulu denetimine odaklanmalıdır.

Gözden kaçan bir başka nokta: asıl borç, borçlunun sorumlu tutulamayacağı bir sebeple sonradan imkânsız hâle gelmişse, aksi kararlaştırılmadıkça cezanın ifası istenemez (TBK md. 182/2). Örneğin katılımcı fuara resmi bir yasak nedeniyle katılamıyorsa durum, keyfi bir vazgeçmeden farklı değerlendirilir. Cezai şartın genel işleyişi ve uyarlama talebi tedarik sözleşmelerinde cezai şart ve uyarlama yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Fuar Ertelenirse veya Küçültülürse Ne Olur?

Erteleme, iptalden farklıdır; sözleşme yeni tarihte ifa edilmek üzere ayakta kalır. Yeni tarih katılımcı için anlamsızsa, örneğin sezon ürünlerini tanıtacak bir firma için fuar sezon sonrasına kaymışsa, ifa o katılımcı açısından amacını yitirmiş olabilir. TBK md. 137 kısmi imkânsızlıkta karşı edimin orantılı indirilmesini, razı olunmazsa tam imkânsızlık hükümlerini öngörür.

Erteleme teklifini kabul etmeden önce

Organizatörün erteleme duyurusu çoğu zaman “bedeliniz yeni tarihe aktarılmıştır” şeklinde gelir. Bu bildirime sessiz kalmak, bazı dosyalarda yeni tarihi zımnen kabul etmek gibi yorumlanabilir. Yeni tarihin uygun olmadığı düşünülüyorsa, itiraz ve iade talebi yazılı olarak ve gecikmeden bildirilmelidir. Koşulların öngörülemeyen biçimde değişmesi hâlinde TBK md. 138 kapsamında uyarlama talebi de gündeme gelebilir; ancak bu madde, sözleşme yapılırken öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durumu şart koşar.

Mekân ve Tedarikçi Sözleşmeleri Nasıl Etkilenir?

Bir fuar ya da kurumsal etkinlik, tek bir sözleşmeden değil, birbirine bağlı bir sözleşmeler zincirinden oluşur: organizatörün mekânla, katılımcının stand kurulum firmasıyla, ajansın otel ve ulaşım tedarikçileriyle yaptığı sözleşmeler. Her biri ayrı değerlendirilir. Fuarın iptali, katılımcının stand firmasına olan borcunu kendiliğinden sona erdirmez.

Stand kurulum firması ve otel blokajı

Stand firması tasarımı tamamlamış ve malzeme siparişi vermişse, katılımcının vazgeçmesi bu masrafların paylaşımı sorununu doğurur. Otel blokajlarında ise iptal tarihine göre kademeli bedel öngören şartlar yaygındır. Karşı taraf borcunu zamanında ifa etmezse, alacaklı TBK md. 123 uyarınca uygun bir süre verebilir; süre sonunda da ifa edilmezse TBK md. 125 uyarınca ifa ve gecikme tazminatı isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilir. Dönme hâlinde taraflar daha önce ifa ettiklerini geri isteyebilir.

Etkinliği düzenleyen ajans açısından durum daha karmaşıktır. Ajans, müşterisinden aldığı bedeli mekâna ve tedarikçilere aktarmış olabilir. Müşteriye karşı iade yükümlülüğü ile tedarikçilerden iade alma hakkı aynı kurallara bağlı olmayabilir; çünkü her sözleşmenin iptal hükmü, ödeme takvimi ve mücbir sebep tanımı farklıdır. Bu nedenle ajansın, müşteriyle yaptığı sözleşmedeki iptal koşullarını tedarikçi sözleşmeleriyle uyumlu kurması, zincirin bir halkasında açık kalmamanın en pratik yoludur.

İptal Bildirimi Hangi Şekilde Yapılmalı?

TTK md. 18/3 uyarınca tacirler arasında temerrüde düşürme, fesih ve sözleşmeden dönme ihbarları noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta (KEP) ile yapılır. Organizatöre yalnızca e-posta veya mesajla “katılmıyoruz” yazmak, sonradan bildirimin şekli ve tarihi konusunda ispat sorunu yaratabilir.

İhtarnamede bulunması gereken unsurlar

• Sözleşmenin tarihi, fuarın adı ve tarihi, stand numarası ve ödenen tutarlar.
• İptal, erteleme veya vazgeçme sebebinin kısa ve somut açıklaması.
• Talep: bedelin iadesi, bedelin orantılı azaltılması, yeni tarihe aktarma reddi veya cezai şartın geçersizliği.
• İade için verilen süre ve ödemenin yapılacağı banka hesabı.
• Zararın artmaması için alınan önlemler (TBK md. 136/3 yükümlülüğünün yerine getirildiğinin gösterilmesi).

Noter kanalıyla bildirimin İzmir’deki uygulaması için İzmir’de noter üzerinden ihtarname çekmek yazısına bakılabilir.

Ödenen Bedelin İadesi Hangi Sürede İstenmeli?

İmkânsızlık nedeniyle sona eren sözleşmede iade, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenir. TBK md. 82 uyarınca bu istem, hak sahibinin geri isteme hakkını öğrendiği tarihten itibaren 2 yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Sözleşmeye dayalı tazminat taleplerinde ise kural olarak TBK md. 146’daki 10 yıllık süre uygulanır.

Zamanaşımı süresinin uzun olması, beklemeyi haklı kılmaz. Organizatör şirketin mali durumu iptal sonrasında hızla bozulabilir; bu nedenle iade talebinin erken ve yazılı yapılması, gerekirse alacağın tahsili için icra veya dava yoluna geçilmesi uygun olur. Faiz alacağının hesabında yasal faiz hesaplama aracı kullanılabilir.

Uyuşmazlık İzmir’de Nerede Çözülür?

Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan davalar ticari davadır ve TTK md. 4 ve 5 uyarınca asliye ticaret mahkemesinde görülür. İzmir Adliyesi’nin asliye ticaret mahkemeleri Konak’taki BAM binasındadır. Konusu para olan bu davalarda önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK md. 5/A); İzmir’de başvuru Gültekinler Plaza’daki arabuluculuk bürosuna yapılır.

Yetki şartı ve şartnamedeki mahkeme seçimi

Organizatörlerin şartnamelerinde çoğu zaman kendi merkezlerinin bulunduğu şehrin mahkemeleri yetkili kılınır. 6100 s. HMK md. 17 uyarınca tacirler aralarındaki uyuşmazlıklar için yetki sözleşmesi yapabilir ve aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca seçilen mahkemede açılır. Bu nedenle fuar İzmir’de yapılsa bile davanın başka bir şehirde açılması gerekebilir; dava açmadan önce şartnamedeki yetki maddesi mutlaka okunmalıdır. Mahkemelerin görev ve yetki ayrıntıları İzmir asliye ticaret mahkemeleri rehberi yazısındadır.

Ziyaretçi ve bilet alanlar tüketici midir?

Etkinliğe ticari amaç dışında bilet alan kişi tüketicidir ve uyuşmazlığı 6502 s. TKHK kapsamında değerlendirilir. 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvurulur. İzmir İl Tüketici Hakem Heyeti, Ticaret İl Müdürlüğünün Alsancak’taki binasında bulunur; ayrıntılar için tüketici hakem heyeti başvurusu yazısı incelenebilir.

İptal Riskine Karşı Sözleşmeye Neler Yazılmalı?

Uyuşmazlıkların büyük kısmı, sözleşmenin iptal ve erteleme ihtimalini hiç düzenlememesinden ya da yalnızca organizatör lehine düzenlemesinden kaynaklanır. TBK md. 136-138’in genel kuralları boşluğu doldurur, ancak sonucu tahmin edilebilir kılmaz. Aşağıdaki başlıklar, imzadan önce müzakere edilmesi gereken noktaları gösterir; somut durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

• Mücbir sebebin tanımı ve mücbir sebep hâlinde ödenen bedelin iadesi ya da yeni tarihe aktarılması seçeneği.
• Ertelemede katılımcıya tanınan iade seçeneği ve bu seçeneğin kullanılacağı süre.
• Katılımcının vazgeçmesi hâlinde tarihe göre kademeli cayma bedeli.
• Bildirim adresleri, KEP adresleri ve bildirimin geçerli sayılacağı yöntemler.
• Ödemenin hangi aşamada iade edilmeyecek hâle geleceği ve bunun gerekçesi (örneğin stand alanının başkasına verilememesi).
• Yetkili mahkeme ve arabuluculuk düzenlemesi.

Temsili bir örnek: Gaziemir’deki bir mobilya üreticisi, İzmir’de düzenlenecek bir fuar için stand bedelinin yarısını ödüyor. Organizatör fuarı altı ay erteliyor ve bedeli yeni tarihe aktardığını bildiriyor. Firma yeni tarihte katılamayacağını KEP ile bildirip iade talep ediyor; şartnamede erteleme hâlinde iade seçeneği bulunmadığından talep TBK md. 137 ve md. 25 çerçevesinde tartışılıyor. Bu örnek temsilidir.

Ticari sözleşme uyuşmazlıklarının diğer türleri için ticaret hukuku alanındaki yazılar incelenebilir; iade alacağının tahsil aşaması ticari alacağın tahsili süreci yazısında, arabuluculuk aşaması ise ticari uyuşmazlıklarda zorunlu arabuluculuk yazısında anlatılmıştır. Bu alandaki dosyalar Av. Muhammed Çakmak tarafından takip edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Fuar ve etkinlik iptallerinde en çok sorulanlar, organizatörün önerdiği alternatiflerin kabul edilip edilmeyeceği, cayma bedelinin indirilip indirilemeyeceği ve bildirimin nasıl yapılacağıdır. Aşağıdaki yanıtlar yalnızca genel bilgi amaçlıdır; şartname hükümleri ve iptalin sebebi her dosyada farklı olduğundan somut durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Fuar iptal edildi, organizatör yalnızca bir sonraki fuarda fiyat avantajı öneriyor; kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. Fuar organizatörün sorumlu tutulamayacağı bir sebeple iptal edilmişse TBK md. 136/2 uyarınca ödenen bedel sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade edilir. Sözleşmede başka bir çözüm açıkça kararlaştırılmamışsa fiyat avantajı veya kredi teklifi bir seçenektir; katılımcı bunu kabul etmeye zorlanamaz.

Salgın veya resmi bir yasak nedeniyle fuara katılamazsam cezai şart öder miyim?

Asıl borç, borçlunun sorumlu tutulamayacağı bir sebeple sonradan imkânsız hâle gelmişse, aksi kararlaştırılmadıkça cezanın ifası istenemez (TBK md. 182/2). Yasağın katılımı gerçekten imkânsız kılıp kılmadığı ve sözleşmedeki mücbir sebep tanımı birlikte değerlendirilir.

Şirketimiz tacir; çok yüksek bulduğumuz cayma bedelini mahkeme indirebilir mi?

TTK md. 22 uyarınca tacir sıfatını taşıyan borçlu, aşırı olduğu gerekçesiyle cezai şartın indirilmesini isteyemez. Bununla birlikte cezai şart, genel işlem koşulu olarak TBK md. 21 ve 25 kapsamında denetlenebilir; koşul usulüne uygun bildirilmemişse yazılmamış sayılabilir.

Organizatöre e-postayla iptal bildirmek yeterli mi?

Tacirler arasında fesih ve dönme bildirimleri TTK md. 18/3 uyarınca noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP ile yapılır. E-posta yazışmaları delil olarak kullanılabilse de bildirimin şekli ve tarihi konusunda tartışma doğurabilir. Önemli bildirimlerin bu yollardan biriyle yapılması daha güvenlidir.

Fuar sözleşmesinde yetkili mahkeme İstanbul ise İzmir'de dava açabilir miyim?

Tacirler arasında HMK md. 17 uyarınca yapılan yetki sözleşmesi geçerlidir ve aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca seçilen mahkemede açılır. Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları ve tarafların tacir olup olmadığı somut olarak incelenmelidir. Yanlış yerde açılan dava yetki itirazıyla karşılaşabilir.

Stand kurulum firmasına ödediğim bedeli fuar iptal edilince geri alabilir miyim?

Stand firmasıyla yapılan sözleşme, organizatörle yapılan sözleşmeden ayrıdır. Fuarın iptali bu sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez. Sözleşmedeki iptal hükmüne, firmanın o ana kadar yaptığı işe ve masraflara bakılarak bedelin ne kadarının iade edileceği belirlenir.

Kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Ticaret İl Müdürlüğü iletişim (izmir.ticaret.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de İşyeri Devri Sözleşmesi ve Devralanın Sorumluluğu
• İzmir'de Ticari Alacak Davası ve Arabuluculuk
• İzmir'de Karşılıksız Çek Şikâyeti
• İzmir'de Haksız Rekabet Davası

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.