İzmir’de İş Davalarında Zorunlu Arabuluculuk

İzmir’de iş davalarında arabuluculuk, işçinin ya da işverenin iş mahkemesine gitmeden önce geçmek zorunda olduğu ilk aşamadır. Kıdem, ihbar, fazla mesai veya işe iade talebi olan bir işçi, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi gereği önce arabuluculuk bürosuna başvurur; anlaşma olmazsa son tutanakla dava açar. Bu yazı, sürecin İzmir’deki işleyişini, yetkili büroyu ve süre tuzaklarını işçi-işveren ilişkisine özgü yönleriyle anlatır.

Büronun genel çalışma düzeni, başvuru bilgileri ve dava şartı listesinin tamamı İzmir Adliyesi arabuluculuk bürosu rehberi yazısında ele alınmıştır. Burada yalnızca iş hukukuna özgü kurallar üzerinde durulmaktadır.

İzmir’de İş Davalarında Arabuluculuk Hangi Talepleri Kapsar?

İzmir’de iş davalarında arabuluculuk, kanuna, bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan her türlü işçi ve işveren alacağı ile tazminat ve işe iade talebini kapsar. 7445 s. K. ile eklenen cümle uyarınca bu alacaklara ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da arabuluculuğa tabidir (7036 s. K. md. 3/1).

Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki işçi alacakları

Uygulamada en sık görülen kalemler kıdem ve ihbar tazminatı, ödenmeyen ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri, yıllık izin ücreti ve kötü niyet tazminatıdır. İşverenin işçiden talep ettiği eğitim gideri, cezai şart veya zarar tazmini de aynı kurala tabidir; arabuluculuk tek taraflı bir işçi yolu değildir. Tazminat tutarına ilişkin kaba bir hesap için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir, ancak arabulucuya giderken her kalemin dayanağını ayrı ayrı göstermek gerekir.

Gazeteciler (5953 s. K.) ve gemiadamları (854 s. Deniz İş K.) da bu madde bakımından işçi sayılır (md. 3/20). İzmir Limanı ve körfezdeki deniz işletmelerinde çalışanlar için bu ayrıntı önemlidir; gemiadamı alacakları da önce arabuluculuğa götürülür.

Hangi İş Uyuşmazlıkları Arabuluculuğa Tabi Değildir?

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 s. K. md. 3/3). Sosyal Güvenlik Kurumu’na karşı açılacak davalarda ise önce Kuruma başvurmak gerekir; Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır (md. 4/1).

Kapsam dışı taleplerin kapsam içi taleplerle aynı davada birleştirilmesi istendiğinde, kapsam içi kalemler için arabuluculuk aşaması atlanamaz. İş kazası sonrası atılacak adımlar iş kazası sonrası hak kaybını önleme yazısında, sigortasız çalışma hizmet tespiti davası yazısında anlatılmıştır.

İzmir’de Hangi Arabuluculuk Bürosuna Başvurulur?

Başvuru, karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (7036 s. K. md. 3/5). Bu iki seçenek, sonra açılacak iş davasının yetki kuralıyla da uyumludur: iş mahkemesinde davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir (md. 6/1).

İşyeri ilçesine göre büro ve iş mahkemesi

İzmir Adliyesi’nin 2025 faaliyet raporuna göre 31.12.2025 itibarıyla Gültekinler Plaza’da 28 iş mahkemesi bulunuyordu; Karşıyaka’nın 24.07.2026 tarihli hâkim listesinde 5 iş mahkemesi yer alır. Ödemiş Adliyesi’nde iş mahkemesi yoktur. Mahkemelerin iş akışı ve yetki tartışmaları için İzmir iş mahkemelerinde görev ve yetki yazısına bakılabilir.

Asıl işveren ve alt işverenin birlikte sorumlu olduğu dosyalarda seçenek genişler. Örneğin merkezi İstanbul’da olan bir alt işverenin, asıl işverene ait Bornova’daki tesiste çalıştırdığı işçi, işin yapıldığı yer olan İzmir bürosuna başvurabilir; iki işverenin de sürece katılması gerekir (temsilidir). Sorumluluğun kapsamı için asıl işveren ve alt işveren sorumluluğu yazısına bakılabilir.

İşe İade Talebinde Süreler Nasıl İşler?

İşe iade talebinde süre kuralı diğer alacaklardan farklıdır. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilir (4857 s. İş K. md. 20/1). Bu süreler hak düşürücüdür ve kaçırılırsa talep kaybedilir.

İşe iade arabuluculuk süresi ve usulden ret sonrası yeni başvuru

Arabulucuya gitmeden doğrudan dava açılır ve dava usulden reddedilirse, ret kararı taraflara resen tebliğ edilir; kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren 2 hafta içinde arabulucuya başvurulabilir (İş K. md. 20/1). Süreleri tarih üzerinde görmek için işe iade süreleri aracı pratik bir kontrol sağlar. Şartların tamamı işe iade davasının şartları yazısında, İzmir’deki dava akışı İzmir işe iade davası süreci yazısında ayrıca anlatılır.

Sık yapılan hata, alacak taleplerinde geçerli olan “arabuluculukta zamanaşımı durur” kuralını işe iadeye de uygulamaktır. İşe iadede 1 aylık başvuru süresi ve 2 haftalık dava süresi ayrı ayrı sayılır; son tutanak imzalandığı gün 2 haftalık süre başlar.

Arabuluculuk dosyası açılırken işe iade talebinin de alacaklarla birlikte bildirilmesi, iki ayrı başvuruya gerek kalmadan tek görüşmede değerlendirilmesini sağlar. Ancak işe iade için 1 aylık süre geçmişse, aynı başvuruda yalnızca para alacakları konuşulabilir.

Arabuluculuk Görüşmesine Kimler Katılabilir?

Taraflar görüşmelere bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir. Ayrıca işverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir (7036 s. K. md. 3/18). Bu yetki belgesi olmadan katılan insan kaynakları personeli bağlayıcı imza atamaz.

İzmir’deki fabrika ve organize sanayi bölgesi işletmelerinde görüşmeye genellikle insan kaynakları yöneticisi katılır. Yetki belgesinde “anlaşma yapmaya ve son tutanağı imzalamaya yetkilidir” ifadesinin bulunup bulunmadığı ilk toplantıda kontrol edilmelidir. İşçi açısından ise bordro, banka hesap dökümü, SGK hizmet dökümü ve varsa tanık bilgisi görüşmeye hazırlanmış olarak gelinmelidir.

Görüşmede sunulan teklifler ve beyanlar gizlidir; davada delil olarak kullanılamaz. Bununla birlikte, fazla mesai gibi ispatı güç kalemlerde elinde hangi delillerin bulunduğunu bilmek pazarlık gücünü belirler. Bu konuda fazla mesainin ispat yolları yazısı yol gösterir.

Süreç Ne Kadar Sürer, Zamanaşımına Etkisi Nedir?

Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en fazla 1 hafta uzatılabilir (7036 s. K. md. 3/10). Büroya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (md. 3/17). Böylece süreç en fazla yaklaşık 4 hafta sürer.

Durma kuralı, zamanaşımı yeni dolmak üzere olan alacaklarda büyük önem taşır. Durma, sürenin sıfırlanması değildir; son tutanaktan sonra kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. İşçilik alacaklarındaki zamanaşımı sürelerinin kontrolü için zamanaşımı süresi hesaplama aracı kullanılabilir, fakat sürenin başlangıcı (fesih tarihi, ödeme günü) dosya özelinde değerlendirilmelidir.

Bir takvim örneği süreci somutlaştırır (temsilidir): Buca’da oturan ve Gaziemir’deki bir depoda çalışan işçinin iş sözleşmesi 1 Eylül’de feshedilmiştir. İşçi kıdem, ihbar ve fazla mesai alacağı için 15 Eylül’de İzmir bürosuna başvurur, arabulucu 16 Eylül’de görevlendirilir. Arabulucu 3 haftalık süre içinde, 7 Ekim’e kadar görüşmeleri bitirmelidir; zorunlu bir sebeple süreyi 1 hafta uzatırsa son tarih 14 Ekim olur. Bu dönem boyunca alacakların zamanaşımı durur. Aynı işçi işe iade de istiyorsa, 1 Ekim’e kadar arabulucuya başvurmuş olmak zorundadır.

İlk Toplantıya Katılmayan Tarafın Durumu Nedir?

Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir ve davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu olur; ayrıca karşı taraf lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (7036 s. K. md. 3/12, 7531 s. K. ile değişik).

Bu yaptırım hem işçi hem işveren için geçerlidir. İşverenin arabulucu davetini “nasılsa dava açılacak” düşüncesiyle önemsememesi, kazanılan bir davada bile giderlerin yarısını üstlenmesi sonucunu doğurabilir. Her iki taraf da katılmazsa yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır. Mazeret, belgeyle ve ilk toplantıdan önce arabulucuya bildirilmelidir.

Anlaşma Belgesinde Nelere Dikkat Edilmeli?

Üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflar sonradan dava açamayacağı için (6325 s. HUAK md. 18/5), anlaşma belgesinde her alacak kalemi ayrı ayrı ve brüt-net ayrımı belirtilerek yazılmalıdır. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun imzaladığı belge, şerh aranmadan ilam niteliği taşır (6325 s. HUAK md. 18/4); işçi ve işveren için bağlayıcı ve icra edilebilir hâle gelir.

Anlaşma belgesinde kalem kalem yazım

• Kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai, yıllık izin gibi her kalem için ayrı tutar ve kesintiler.
• Ödeme tarihi, ödeme şekli (banka hesabı) ve gecikme hâlinde uygulanacak faiz.
• Anlaşmanın kapsamadığı kalemlerin açıkça saklı tutulması (örneğin iş kazası tazminatı).
• İşe iade görüşmesinde işe başlatma tarihi ya da başlatmama hâlinde ödenecek tazminat ve boşta geçen süre ücreti (md. 3/13).
• SGK çıkış kodunun düzeltilmesi taahhüdü gibi para dışı edimler.

“Tüm haklarımı aldım, işvereni ibra ederim” gibi geniş kalıpların anlaşma belgesine eklenmesi, ileride hangi kalemin kapsandığı konusunda tartışma doğurur. İbranın sınırları için ibranamenin geçerlilik şartları yazısına bakılabilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Son Tutanaktan Sonra Dava Nasıl Açılır?

Anlaşma olmazsa davacı, son tutanağın aslını veya arabulucunun onayladığı örneğini dava dilekçesine ekler. Eklenmezse mahkeme 1 haftalık kesin süre verir; sunulmazsa dava usulden reddedilir. Arabulucuya hiç başvurulmamışsa dava, dava şartı yokluğundan doğrudan reddedilir (7036 s. K. md. 3/2). İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (md. 7/1).

Dava, arabuluculuk aşamasında seçilen bürodan bağımsız olarak, md. 6’daki yetki kurallarına göre açılır; ancak uygulamada aynı adliyede devam etmek dosya takibini kolaylaştırır. Son tutanakta talep edilen kalemlerle dava dilekçesindeki kalemlerin uyumlu olması, “arabuluculukta ileri sürülmeyen kalem” itirazını önler. Konak’taki işyerleri için Konak işçi alacağı davası ve kıdem talepleri için İzmir kıdem ve ihbar davası yazıları sonraki adımları anlatır. İş hukuku dosyalarında genel bilgi için iş hukuku çalışma alanı ve Av. Mehmet İlker Dinç sayfalarına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’de bir iş uyuşmazlığı yaşayan işçi ve işverenlerin arabuluculuk aşamasında en çok sorduğu sorular aşağıda kısa cevaplarla toplanmıştır. Cevaplar 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükteki metnine dayanır; süreler her dosyada tebliğ ve tutanak tarihlerine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

İzmir'de işçi arabuluculuk başvurusunu nereye yapar?

İşverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki büroya. İzmir Adliyesi çevresindeki işyerleri için büro Gültekinler Plaza’da (Bayraklı), Karşıyaka ve Çiğli için Çiğli Ek Hizmet Binası’ndadır. Büro olmayan adliyelerde sulh hukuk yazı işleri müdürlüğüne başvurulur.

İş kazası tazminatı için arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. 7036 s. K. md. 3/3 uyarınca iş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında zorunlu arabuluculuk uygulanmaz. Aynı işçinin kıdem gibi diğer alacakları için ise arabuluculuk gerekir.

İşveren arabuluculuk toplantısına gelmezse ne olur?

Arabulucu, katılım olmadığını son tutanağa yazar ve işçi dava açabilir. Geçerli mazereti yoksa işveren, davayı kazansa bile işçinin ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; ayrıca işçi lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.

İşe iade için arabulucuya kaç gün içinde başvurulmalı?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde. Anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır (4857 s. İş K. md. 20/1). Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırılması talebin kaybına yol açar.

Arabuluculukta anlaşırsam sonra dava açabilir miyim?

Üzerinde anlaşılan hususlar hakkında hayır (6325 s. HUAK md. 18/5); imzalı anlaşma belgesi ilam niteliğindedir. Anlaşma dışında bırakılan kalemler için ise ayrıca arabuluculuk ve dava yolu açıktır. Bu nedenle belgede hangi kalemlerin kapsandığının açıkça yazılması gerekir.

Arabuluculuk görüşmesine işveren yerine kim katılabilir?

İşveren bizzat, kanuni temsilcisi veya avukatı aracılığıyla katılabilir. Ayrıca işverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir (7036 s. K. md. 3/18). Yetki belgesinin ilk toplantıda görülmesi önerilir.

İş davası arabuluculuğu kaç hafta sürer?

Arabulucu görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla 1 hafta uzatılabilir (7036 s. K. md. 3/10). Bu süre boyunca zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.

Kaynaklar

• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binası iletişim bilgileri (izmir.adalet.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Mobbing İddiası ve İspat Süreci
• İzmir'de Hizmet Tespiti Davası ve SGK
• İzmir'de Fazla Mesai Alacağının İspatı
• İzmir'de İş Kazası Sonrası Hukuki Süreç

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.