Adli Sicil ve Arşiv Kaydının Silinmesi: Başvuru Yolu

Adli sicil kaydının silinmesi, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca iki aşamada gerçekleşir: önce kayıt adli sicilden çıkarılarak arşive alınır, sonra belirli sürelerin geçmesiyle arşivden de tamamen silinir. Halk arasında “sabıka kaydı” denilen bilgi ile arşiv kaydı aynı şey değildir; iş başvurusunda, kamu görevine girişte veya vize işlemlerinde hangi kaydın görüneceği bu ayrıma göre değişir.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi Nasıl İşler?

Adli sicil kaydının silinmesi, kanunda sayılan bir olayın gerçekleşmesiyle kaydın adli sicilden arşive aktarılmasıdır. 5352 s. Kanun md. 9/1 bu olayları cezanın infazının tamamlanması, mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımı ve genel af olarak sayar.

Bu aşamada kayıt tamamen yok olmaz; yalnızca adli sicilden arşive geçer. Arşiv bilgileri, adli sicil bilgilerine göre çok daha sınırlı kişilere açıktır. Kaydın bütünüyle ortadan kalkması için ikinci aşamanın, yani md. 12’deki sürelerin tamamlanması gerekir. Kişi öldüğünde ise adli sicil bilgileri tamamen silinir (md. 9/2). Görevli birim, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüdür.

Sabıka kaydı ile arşiv kaydı arasındaki fark

“Sabıka kaydı” kanunda kullanılan bir terim değildir; uygulamada adli sicil kaydını anlatır. Adli sicil bilgileri, kullanım amacı belirtilerek ilgili kişiye, vekâletnamede açıkça belirtilmişse vekiline ve kamu kurumlarına verilebilir (md. 7). Arşiv bilgilerini ise kişinin kendisi, soruşturma kapsamında savcılık ve mahkemeler, seçim kurulları ve yalnızca özel kanunlarda gösterilen hâllerde kamu kurumları isteyebilir (md. 10/1). Özel sektör işverenine verilen belgede arşiv kaydı kural olarak yer almaz.

Hangi Kararlar Adli Sicile Hiç İşlenmez?

Her ceza kararı adli sicile kaydedilmez. 5352 s. Kanun md. 5/1 uyarınca disiplin suçlarına ve sırf askerî suçlara ilişkin mahkûmiyetler, disiplin veya tazyik hapsi kararları ve idari para cezaları adli sicile kaydedilmez. Kayıt için Türk mahkemesince verilmiş kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü gerekir (md. 4/1).

HAGB kaydı ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları adli sicile değil, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet başsavcılığı istediğinde verilir (md. 6/1). Bu nedenle HAGB kararı olan kişinin e-Devlet’ten alacağı belgede bu karar görünmez. Denetim süresi ve etkileri için HAGB şartları ve denetim süresi yazısına bakılabilir.

İdari para cezaları ve trafik yaptırımları

Trafik cezası, alkollü araç kullanma nedeniyle verilen idari para cezası veya belediye cezası gibi idari yaptırımlar adli sicile işlenmez (md. 5/1-c). Ancak aynı olay bir suç oluşturmuş ve ceza mahkemesi mahkûmiyet vermişse bu hüküm kaydedilir. Bu ayrımın pratik bir örneği alkollü araç kullanmada idari yaptırım ve suç ayrımı yazısında anlatılmıştır.

Ertelenen hapis cezası ve adli sicil

Hapis cezası ertelendiğinde mahkûmiyet yine adli sicile işlenir; kayıtta denetim süresi, denetim süresinin iyi hâlle geçirilmesi nedeniyle cezanın infaz edilmiş sayıldığı hususu veya ertelenen cezanın infaz kurumunda çektirilmesine ilişkin karar yer alır (5352 s. K. md. 4/1-b). Bu nedenle erteleme kararı, HAGB’den farklı olarak adli sicil belgesinde görünür. Denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır ve kayıt arşive alınır.

Arşiv Kaydı Ne Zaman Tamamen Silinir?

Arşiv kaydının silinme süresi, mahkûmiyetin niteliğine göre değişir. 5352 s. Kanun md. 12/1 uyarınca genel kural beş yıldır; Anayasa md. 76 ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetlerde ise süre on beş veya otuz yıldır. Süre, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten başlar.

Süre hangi tarihten başlar?

Uygulamada en çok karıştırılan nokta başlangıç tarihidir. Süre hükmün kesinleşmesinden değil, kaydın arşive alınma koşulunun oluştuğu tarihten, çoğunlukla infazın tamamlandığı günden başlar. Örneğin (temsilidir) 2019’da kesinleşen ve koşullu salıverilmeyle birlikte infazı 2021’de tamamlanan bir hapis cezasında, genel kurala tabi bir mahkûmiyetse arşiv kaydı 2026’da silinebilir. Ertelenen hapis cezalarında ise denetim süresi iyi hâlle geçirilince ceza infaz edilmiş sayılır (TCK md. 51/8); süre bu tarihten işler. Adli para cezasında başlangıç, cezanın ödendiği tarihtir.

Kişi kendi kaydını nasıl sorgular?

Gerçek kişiler kendileriyle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtlarını, Adalet Bakanlığının belirlediği usulle ve güvenli kimlik doğrulama araçlarını kullanarak sorgulayabilir ve sonucu fiziki veya elektronik ortamda ilgili kuruma verebilir (md. 13/2). Belge alınırken kullanım amacının doğru seçilmesi gerekir; çünkü arşiv bilgisinin yalnızca özel kanunda öngörülen kurum başvurularında ortaya çıkabileceği unutulmamalı ve amaç alanı buna göre doldurulmalıdır.

Anayasa md. 76 ve Özel Kanunlar Neden Önemlidir?

Bazı mahkûmiyetler, cezanın infazından sonra da hak kaybına yol açmaya devam eder. 5352 s. Kanun md. 12/1-b, Anayasa md. 76 ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler için beş yıllık genel süreyi uygulamaz; bu kayıtlar on beş veya otuz yıl arşivde kalır.

Anayasa md. 76 milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkindir ve belirli süre veya nitelikteki mahkûmiyetleri engel sayar. Özel kanunlar ise örneğin kamu görevine giriş, bazı meslek ruhsatları veya silah ruhsatı gibi alanlarda belirli suçlardan mahkûmiyeti engel olarak düzenleyebilir. Bu nedenle aynı cezayı alan iki kişiden birinin kaydı beş yılda, diğerinin kaydı on beş yılda silinebilir. Hangi grupta olunduğu, mahkûmiyetin konusu olan suça ve ilgili özel kanuna göre ayrıca belirlenmelidir.

Yasaklanmış hakların geri verilmesi

TCK dışındaki kanunların bağladığı hak yoksunluklarını gidermek için 5352 s. Kanun md. 13/A’daki yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna başvurulabilir. Bunun için cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi ve kişinin bu sürede yeni bir suç işlemeyip iyi hâlli yaşadığı konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir. Talep, hükmü veren mahkemeye veya ikametgâhın bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır; karara karşı CMK’daki kanun yollarına başvurulabilir. Bu karar, arşiv süresini otuz yıldan on beş yıla indirdiği için pratikte önemlidir.

Silme Talebi Nereye ve Nasıl Yapılır?

Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi yetkisi, 6290 sayılı Kanunla mahkemelerden alınarak Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Silme işlemleri re’sen, toplu olarak veya talep üzerine yapılır; talepler tetkik hâkimlerince incelenip md. 14’teki üç hâkimden oluşan komisyona sunulur (Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü).

E-Devlet başvurusu ve dilekçe ile başvuru

Süresi dolduğu hâlde kaydı silinmemiş kişi, e-Devlet üzerindeki Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi hizmetini kullanabilir veya Genel Müdürlüğe dilekçe verebilir. Başvuruda mahkûmiyet kararının künyesi, infazın tamamlandığını gösteren belge veya müddetname ve varsa yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı yer almalıdır. Önce e-Devlet’ten güncel adli sicil ve arşiv kaydı sorgulanarak hangi kaydın hangi aşamada olduğu görülmelidir (md. 13/2).

Talep reddedilirse ne yapılabilir?

Genel Müdürlüğün silme talebini reddetmesi idari bir işlemdir. Genel Müdürlüğün kendi açıklamasına göre bu işlemler nedeniyle Adalet Bakanlığına karşı dava açılabilmektedir. Böyle bir durumda idari yargı yolu gündeme gelir ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 7 uyarınca dava açma süresi, işlemin tebliğinden itibaren altmış gündür. Ret gerekçesinde çoğunlukla sürenin başlangıç tarihi veya mahkûmiyetin özel kanun kapsamında sayılması tartışılır. Dava açmadan önce, ret yazısında hangi hükme dayanıldığı ve sürenin hangi tarihten hesaplandığı dikkatle incelenmelidir. Çoğu zaman sorun, infazın tamamlandığı tarihin sisteme hiç işlenmemiş olmasından kaynaklanır; bu durumda infaz savcılığından alınacak bir yazıyla yeniden başvurmak, dava açmaktan daha hızlı sonuç verebilir.

Adli Sicil ve Arşiv Bilgileri Kimlere Verilebilir?

Adli sicil ve arşiv bilgileri gizlidir; görevlilerce açıklanamaz ve verildiği kişi veya kurumca veriliş amacı dışında kullanılamaz (5352 s. Kanun md. 11). Bu gizlilik kuralı, cezasını çekmiş kişinin iş ve sosyal hayatına yeniden uyumunu korumayı amaçlar ve aşağıda anlatılan bazı pratik sonuçlar doğurur.

Yakınların kaydı ve 18 yaş altı kayıtlar

Kanunda açıkça belirtilmedikçe, bir kişi hakkında karar verilirken veya işlem yapılırken bir yakınının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve bu bilgiler kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için kullanılamaz (md. 10/2). Ayrıca on sekiz yaşından küçüklere ait adli sicil ve arşiv kayıtları yalnızca soruşturma ve kovuşturma kapsamında savcılık, hâkim veya mahkemelerce istenebilir (md. 10/3). Bir işveren veya kurum bu kayıtları talep ediyorsa, bu durum hukuka aykırılık iddiası için dayanak oluşturabilir.

Yabancı mahkeme kararları

Türk vatandaşı hakkında yabancı mahkemece verilen ve Türk hukukuna göre tanınan mahkûmiyetler de adli sicile işlenebilir (md. 2 ve 4/1-f). Bu tür hürriyeti bağlayıcı ceza kayıtları, kesinleşmeden itibaren mahkûmiyet kararında belirtilen sürenin geçmesiyle adli sicilden çıkarılarak arşive alınır (md. 9/3). Yurt dışında yargılanan kişiler, Türkiye’deki kaydın bu kurala göre güncellenip güncellenmediğini ayrıca kontrol etmelidir.

Kaydın Silinmesini Hızlandıran veya Engelleyen Durumlar Nelerdir?

Silme süresini etkileyen en önemli unsur, kaydı arşive geçiren olayın ne zaman gerçekleştiğidir. 5237 s. TCK md. 68 ceza zamanaşımını düzenler; infaz edilmeyen bir cezada zamanaşımının dolması da kaydın arşive alınmasını sağlar (5352 s. K. md. 9/1-c). Ödenmeyen adli para cezası ise infaz tamamlanmadığı için kaydı adli sicilde tutar.

Kaydın erken silinmesini sağlayan istisnai yollar, fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması (md. 12/2) ve yargılamanın yenilenmesi sonucu beraat kararıdır (md. 12/3). Mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla kaldıran şikâyetten vazgeçme de kaydı arşive taşır. Zamanaşımı sürelerine dair genel bir fikir için zamanaşımı hesaplama aracı, infazın ne zaman tamamlanacağına dair tahmini hesap için infaz hesaplama aracı kullanılabilir.

Başvurudan Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Silme talebinin olumlu sonuçlanması, sürenin doğru hesaplanmasına ve belgelerin eksiksiz olmasına bağlıdır. 5352 s. Kanun md. 12/1-c’deki beş yıllık süre için başlangıç tarihinin belgelenmesi özellikle önemlidir. Eksik belgeyle yapılan başvuru, Genel Müdürlüğün ek bilgi istemesine ve sürecin uzamasına yol açar. Başvuru öncesinde aşağıdaki belgelerin bir arada bulundurulması önerilir:

• E-Devlet üzerinden alınmış güncel adli sicil kaydı ve arşiv kaydı sorgusu.
• Mahkûmiyet kararının mahkeme adı, esas ve karar numarası ile kesinleşme şerhi.
• İnfazın tamamlandığını gösteren müddetname veya infaz savcılığı yazısı; adli para cezasında ödeme belgesi.
• Ertelenen cezada denetim süresinin iyi hâlle geçirildiğine dair karar.
• Varsa yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı ve kesinleşme şerhi.
• Kaydın hangi kurum başvurusu için gerekli olduğunu gösteren belge (kamu kurumu, ruhsat, meslek odası).

Ceza yargılaması sürecinde ifade ve sorgu aşamasındaki haklar şüphelinin ilk 24 saatteki hakları yazısında, tutuklama kararlarına karşı yollar ise tutuklamaya itiraz ve adli kontrol yazısında ele alınmıştır. Diğer başlıklar için ceza hukuku çalışma alanı sayfası, yazar hakkında bilgi için Av. Yahya Köse profili incelenebilir. Kaydın niteliği ve süreler kişiden kişiye değiştiğinden, somut durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Adli sicil ve arşiv kaydı konusunda en sık sorulanlar, iş başvurusunda hangi kaydın görüneceği, silmenin kendiliğinden olup olmadığı ve HAGB kararının etkisidir. Aşağıdaki kısa cevaplar 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümlerine dayanır; her mahkûmiyetin niteliği farklı olduğundan somut kayıt ayrıca incelenmelidir.

Adli sicil kaydı kendiliğinden silinir mi?

Kanun, silme ve arşive alma işlemlerini Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne verir ve bu işlemler re’sen de yapılır. Ancak infaz bilgisinin sisteme geç işlenmesi gibi nedenlerle süresi dolan kayıt silinmemiş olabilir. Bu durumda e-Devlet veya dilekçe ile talepte bulunmak gerekir.

Arşiv kaydı iş başvurusunda görünür mü?

Kural olarak hayır. Arşiv bilgilerini kişinin kendisi, soruşturma kapsamında yargı mercileri, seçim kurulları ve yalnızca özel kanunlarda gösterilen hâllerde kamu kurumları isteyebilir (md. 10/1). Özel sektör işvereni için alınan belgede arşiv kaydı yer almaz.

HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?

Hayır. HAGB kararları adli sicile değil ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak yargı mercilerince istenebilir (md. 6/1). Bu nedenle e-Devlet’ten alınan adli sicil belgesinde görünmez.

Beraat eden kişinin kaydı olur mu?

Beraat kararı mahkûmiyet olmadığı için adli sicile kaydedilmez; adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri işlenir (md. 4/1). Yargılamanın yenilenmesi sonucu verilen beraat kararında ise önceki mahkûmiyete ait adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir (md. 12/3).

Adli para cezası ödenmezse kayıt silinir mi?

Ödenmeyen adli para cezası infaz edilmiş sayılmaz; bu nedenle kayıt arşive alınmaz ve silme süresi işlemeye başlamaz. Ceza ödendiğinde veya tazyik hapsi gibi yollarla infaz tamamlandığında kayıt arşive geçer ve genel kuralda beş yıllık süre başlar.

Silme için avukat vekâleti gerekir mi?

Hayır, kişi başvurusunu e-Devlet üzerinden kendisi yapabilir. Vekil aracılığıyla bilgi alınacaksa, adli sicil ve arşiv bilgilerinin istenebilmesi için bu yetkinin vekâletnamede açıkça belirtilmesi gerekir (md. 7/1-a ve 10/1-a).

Kaynaklar

• 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü: Adli Sicil Hizmetleri
• e-Devlet: Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• Sosyal Medyada Hakaret ve Tehdit: Şikâyet Süresi ve İspat
• Kasten Yaralama Suçu: Basit Tıbbi Müdahale ve Nitelikli Hâller
• Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar ve Uzlaşmanın Sonuçları
• İmar Kirliliği Suçunda Etkin Pişmanlık ve Yıkım Kararı
• Forex ve Yatırım Dolandırıcılığında Hukuki Başvuru Yolları
• Uyuşturucu Madde Kullanma ve Bulundurma (TCK 191): Denetimli Serbestlik
• Resmî Belgede Sahtecilik Suçu ve Unsurları
• Banka Hesabını ve IBAN'ını Başkasına Kullandırmanın Cezası

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 26.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.