Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar ve Uzlaşmanın Sonuçları

Uzlaştırma kapsamındaki suçlar, şüpheli ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza yargılamasını sona erdirebildiği suçlardır. Bir dosyada uzlaştırma şartları varsa savcı dosyayı uzlaştırma bürosuna göndermek zorundadır; taraflar anlaşırsa kamu davası çoğu zaman hiç açılmaz. Bu nedenle suçun kapsamda olup olmadığı, dosyanın seyrini baştan belirler.

Uzlaştırma kataloğu son yıllarda sık değişti. 2025 sonunda yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla hakaret suçu uzlaştırma dışına çıkarıldı, 2026’da ise çocuklara ilişkin bentte terim değişikliği yapıldı. Aşağıda 5271 s. CMK md. 253’ün 26.09.2026 itibarıyla yürürlükteki metnine göre kapsamı, süreci ve sonuçları açıklıyoruz.

Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar Hangileridir?

Uzlaştırma kapsamındaki suçlar 5271 s. CMK md. 253/1’de üç grupta toplanır: soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı suçlar, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın TCK’dan sayılan 11 suç ve adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı 3 yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar.

Şikâyete bağlı suçlar

Kanun şikâyete bağlılığı her suçun kendi maddesinde düzenler. Örneğin TCK md. 86/2’deki basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen kasten yaralama, TCK md. 123’teki kişilerin huzur ve sükûnunu bozma, TCK md. 144’teki paydaş malı üzerinde hırsızlık ve TCK md. 151/1’deki mala zarar verme şikâyete bağlıdır. Bu suçlar, md. 253/3’teki istisnalara girmedikçe uzlaştırmaya tabidir. TCK md. 73/1 uyarınca şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır.

Şikâyete bağlı olmasa da kapsamda olan suçlar

Tablo, 5271 s. CMK md. 253/1-b metnine dayanır. Dikkat edilecek nokta şudur: Hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlarda yalnızca temel şekil kapsamdadır. Örneğin bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen dolandırıcılık TCK md. 158 kapsamında nitelikli hâl olduğu için uzlaştırmaya tabi değildir; bu ayrımı dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık farkı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Adli süreçteki çocuklar

CMK md. 253/1-c uyarınca mağdur veya suçtan zarar görenin gerçek ya da özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı 3 yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da uzlaştırmaya tabidir. Bentteki “suça sürüklenen” ifadesi, 7593 sayılı Kanunla “adli süreçteki” olarak değiştirilmiştir. 5395 s. Çocuk Koruma Kanunu md. 24 de uzlaşma hükümlerinin bu çocuklara uygulanacağını belirtir.

Hangi Suçlarda Uzlaştırma Yoluna Gidilemez?

CMK md. 253/3 uyarınca şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK md. 123/A) ve hakaret suçunda (TCK md. 125) uzlaştırma yapılamaz. Uzlaştırmaya tabi bir suç, kapsam dışındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse de uzlaşma hükümleri uygulanmaz.

Uzlaştırma yoluna gidilemeyen suçlar: hakaret değişikliği

Hakaret suçu 2024’te yalnızca ikinci fıkrası yönünden, 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla ise tamamen uzlaştırma dışına çıkarıldı. Bu değişiklikten sonra hakaret, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hâl (md. 125/3-a) hariç olmak üzere, 5237 s. TCK md. 75/6 kapsamında önödemeye tabidir. Hakaret şikâyete bağlı kalmaya devam eder; ancak uzlaştırmacı yerine savcılığın önödeme teklifi gündeme gelir.

CMK’ya eklenen Geçici Madde 8 uyarınca, bu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalar eski hükümlere göre sonuçlandırılır. Sosyal medya üzerinden işlenen hakaret ve tehdit bakımından şikâyet süresi ve ispat konusunu sosyal medyada hakaret ve tehdit yazımızda ele alıyoruz.

Önödeme ile birlikte işlenen suçlar

7571 sayılı Kanunla md. 253/3’e eklenen cümle önemli bir boşluğu kapattı: Önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. Örneğin aynı olayda hem hakaret hem basit yaralama iddiası varsa, yaralama yönünden uzlaştırma yolu açık kalır.

Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?

CMK md. 253/4 uyarınca suç uzlaşmaya tabiyse ve kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Büronun görevlendirdiği uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur. Teklife 7 gün içinde karar bildirilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Uzlaştırmacı işlemleri kural olarak 30 gün içinde sonuçlandırır.

Uzlaştırma teklifi ve müzakere

Teklif, açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapılabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar gören reşit değilse teklif kanuni temsilcisine yapılır. Teklif sırasında uzlaşmanın mahiyeti ve kabul ya da reddin sonuçları anlatılmalıdır (md. 253/5). Müzakereler gizlidir; şüpheli, mağdur, kanuni temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Taraf veya vekilinin müzakereye katılmaktan kaçınması, uzlaşmayı kabul etmemek sayılır (md. 253/13).

Uzlaştırma teklifi yapılması, delil toplanmasına ve koruma tedbirlerine engel değildir (md. 253/8). Resmî mercilere bildirilen adreste bulunamama veya yurt dışında olma gibi nedenlerle taraflara ulaşılamazsa, soruşturma uzlaştırma yoluna gidilmeksizin sonuçlandırılır (md. 253/6). Bu nedenle adres bilgilerinizin güncel olması, uzlaştırma hakkının fiilen kullanılabilmesi için gereklidir.

Uzlaşmanın Sonuçları Nelerdir?

CMK md. 253/19 uyarınca şüpheli edimini bir defada yerine getirirse hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edim ileri tarihe bırakılmış, taksitlendirilmiş veya süreklilik arz ediyorsa, md. 171’deki şartlar aranmaksızın kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir; bu süre boyunca zamanaşımı işlemez.

Uzlaşma raporu ve edimin yerine getirilmemesi

Uzlaşma gerçekleşirse tarafların imzasını taşıyan raporda ne şekilde uzlaşıldığı ayrıntılı olarak yazılır (md. 253/15). Savcı, uzlaşmanın özgür iradeye dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu tespit ederse raporu mühür ve imza altına alır. Şüpheli edimini yerine getirmezse iki sonuç doğar: Ertelenen kamu davası md. 171/4’teki şart aranmaksızın açılır ve uzlaşma raporu, 2004 s. İİK md. 38 anlamında ilam niteliğinde belge sayılır.

Tazminat davası açılabilir mi?

Anayasa Mahkemesi, uzlaşma hâlinde tazminat davası açılamayacağına ilişkin önceki ibareyi iptal etmişti. 7531 sayılı Kanunla eklenen yeni düzenlemeye göre uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava feragat edilmiş sayılır. Bu nedenle mağdurun, uzlaşma bedelini kararlaştırmadan önce tedavi ve iş kaybı gibi zararlarını olabildiğince netleştirmesi gerekir.

Kovuşturma Aşamasında Uzlaşma Nasıl Olur?

CMK md. 254/1 uyarınca kamu davası açıldıktan sonra suçun uzlaşma kapsamında olduğu anlaşılırsa kovuşturma dosyası uzlaştırma bürosuna gönderilir. 7531 sayılı Kanunla değişen md. 254/2’ye göre sanık edimini bir defada yerine getirirse davanın düşmesine, taksitli veya ileri tarihli edimde ise durma kararı verilir.

Kovuşturma aşamasında uzlaşma ve suç vasfının değişmesi

Uygulamada en sık karşılaşılan durum, iddianamede kapsam dışı bir suçla açılan davada yargılama sırasında suç vasfının değişmesidir. Örneğin nitelikli yaralama iddiasıyla açılan davada fiilin basit yaralama olduğu anlaşılırsa, mahkeme dosyayı uzlaştırmaya göndermelidir. Durma süresince zamanaşımı işlemez; uzlaşmanın gereklerine uyulmazsa yargılamaya kaldığı yerden devam edilir. Kasten yaralamanın nitelikli hâlleri için kasten yaralama suçunun nitelikli hâlleri yazımıza bakabilirsiniz.

Uzlaşma Sağlanamazsa Ne Olur?

CMK md. 253/18 uyarınca uzlaştırmanın sonuçsuz kalması hâlinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez ve soruşturma genel hükümlere göre devam eder. Ancak md. 253/16 bir kapı bırakır: Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar, uzlaştıklarını gösteren belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcıya başvurabilir.

Uzlaşma olmazsa dosya çoğunlukla iddianameyle mahkemeye taşınır. Yargılama sonunda iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilirse hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir; CMK md. 231/5 uzlaşmaya ilişkin hükümleri saklı tutar. Olası bir cezanın infaz süresine ilişkin genel bir fikir için infaz hesaplama aracına bakılabilir. Müzakerede yapılan açıklamaların delil olarak kullanılamaması (md. 253/20), taraflara açık konuşma imkânı verir.

Birden Fazla Şüpheli veya Mağdur Varsa Uzlaşma Nasıl Olur?

CMK md. 253/7 uyarınca birden fazla kişinin mağduriyetine yol açan suçlarda uzlaştırma için mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin kabul etmesi gerekir. CMK md. 255 ise aralarında iştirak ilişkisi olsun veya olmasın, birden çok kişinin işlediği suçlarda yalnızca uzlaşan kişinin uzlaşmadan yararlanacağını düzenler.

Bu iki kural birbirinden farklı işler. Mağdur tarafında oybirliği aranır; tek bir mağdurun reddi uzlaştırmayı bitirir. Şüpheli tarafında ise her şüpheli kendi adına karar verir: Üç şüpheliden biri uzlaşırsa, yalnızca o kişi hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir, diğerleri için soruşturma devam eder.

Uzlaştırma, Önödeme ve Kamu Davasının Ertelenmesi Arasındaki Fark Nedir?

Üç kurum birbirini dışlar. 5237 s. TCK md. 75/1 önödemeyi uzlaşma kapsamındaki suçlar dışında tutar. CMK md. 171/2 ise kamu davasının açılmasının ertelenmesini uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç, üst sınırı 3 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlar için öngörür.

Uzlaştırma Görüşmesine Gitmeden Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Uzlaştırma bir kez sonuçsuz kalırsa tekrarlanamaz (CMK md. 253/18) ve uzlaşma sağlanırsa kural olarak ayrıca tazminat istenemez (md. 253/19). Bu iki kural, görüşmeye hazırlıklı gitmeyi zorunlu kılar. Hem şüpheli hem de mağdur için aşağıdaki kontrol listesi, görüşmeden önce eksikleri görmek bakımından faydalıdır.

• Suç tipinin gerçekten uzlaştırma kapsamında olup olmadığını ve nitelikli hâl iddiası bulunup bulunmadığını kontrol edin.
• Mağdur olarak tedavi giderleri, iş göremezlik ve eşya zararı gibi kalemleri belgeleriyle hesaplayın.
• Edimin bir defada mı, taksitle mi ödeneceğini ve taksitlerin tarihlerini açıkça yazdırın.
• Özür, belirli bir davranıştan kaçınma veya kamu yararına çalışma gibi para dışı edimleri de değerlendirin.
• 7 günlük yanıt süresini kaçırmamak için tebligat adresinizi güncel tutun.
• Raporu imzalamadan önce “ne suretle uzlaşıldığı” bölümünü dikkatle okuyun.

Soruşturmanın ilk aşamasındaki haklarınız için şüphelinin ifade ve sorgudaki hakları yazımıza, ceza yargılamasına ilişkin diğer konular için ceza hukuku çalışma alanımıza göz atabilirsiniz. Bu yazı Av. Yahya Köse tarafından hazırlanmıştır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Uzlaştırma sürecinde şüpheli ve mağdurların en sık sorduğu soruları aşağıda kısa yanıtlarla topladık. Yanıtlar 5271 sayılı CMK md. 253-255 ile 5237 sayılı TCK’nın 26.09.2026 itibarıyla yürürlükteki metnine dayanır. Genel sorular için sıkça sorulan sorular sayfamıza da bakabilir, dosyanıza özgü ayrıntıları ayrıca değerlendirebilirsiniz.

Uzlaştırmacı teklifine cevap vermezsem ne olur?

CMK md. 253/4 uyarınca teklif kendisine yapılan kişi 7 gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır. Uzlaştırma sonuçsuz kalır ve md. 253/18 gereği tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez; soruşturma genel hükümlere göre devam eder.

Hakaret suçunda hâlâ uzlaştırma yapılıyor mu?

Hayır. 7571 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra CMK md. 253/3 hakaret suçunu (TCK md. 125) uzlaştırma dışında tutar. Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hâl hariç, hakaret artık TCK md. 75/6 uyarınca önödeme kapsamındadır.

Uzlaşmada kararlaştırılan parayı ödemezsem ne olur?

Edim taksitli veya ileri tarihliyse hakkınızda kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmiştir; ödeme yapılmazsa CMK md. 253/19 uyarınca kamu davası açılır. Ayrıca uzlaşma raporu İİK md. 38 anlamında ilam niteliğinde belge sayılır ve alacak icra yoluyla takip edilebilir.

Uzlaşırsam adli sicil kaydım oluşur mu?

Soruşturma aşamasında edim bir defada yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; bu bir mahkûmiyet değildir ve adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesine karar verilir. Arşiv kayıtlarının silinmesi ayrı bir konudur ve dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Uzlaştırma görüşmesinde söylediklerim aleyhime delil olur mu?

Olmaz. CMK md. 253/20 uyarınca uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar herhangi bir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz. Müzakereler md. 253/13 gereği gizli yürütülür ve yalnızca kanunda sayılan kişiler katılabilir.

Uzlaşma sonrasında ayrıca tazminat davası açabilir miyim?

Kural olarak hayır. CMK md. 253/19 uyarınca uzlaşma sağlanırsa soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz. Ancak uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar bu yasağın dışındadır ve bunlar için dava açılabilir.

Mağdur uzlaşmayı reddettikten sonra fikrini değiştirebilir mi?

Evet, sınırlı bir süre içinde. CMK md. 253/16 uyarınca teklif reddedilmiş olsa bile şüpheli ile mağdur, uzlaştıklarını gösteren belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilir.

Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• Tutuklamaya İtiraz ve Adli Kontrol Kararları
• Alkollü Araç Kullanma: İdari Yaptırım ve Trafik Güvenliği Suçu
• Adli Sicil ve Arşiv Kaydının Silinmesi: Başvuru Yolu
• İmar Kirliliği Suçunda Etkin Pişmanlık ve Yıkım Kararı
• Forex ve Yatırım Dolandırıcılığında Hukuki Başvuru Yolları
• Uyuşturucu Madde Kullanma ve Bulundurma (TCK 191): Denetimli Serbestlik
• Resmî Belgede Sahtecilik Suçu ve Unsurları
• Banka Hesabını ve IBAN'ını Başkasına Kullandırmanın Cezası

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 26.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.