Kasko Ödemesinin Reddi ve Pert (Ağır Hasar) Uyuşmazlıkları

Kasko ödemesinin reddi, çoğu araç sahibinin hasar dosyasında ilk kez karşılaştığı ve genellikle kısa bir red yazısıyla bildirilen bir karardır. Yazıda çoğu zaman “teminat dışı”, “beyan yükümlülüğü ihlali” ya da “alkol” gibi tek bir gerekçe yer alır. Oysa bu gerekçelerin her birinin kanunda ve Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarında belirli koşulları vardır; koşullar gerçekleşmeden yapılan red hukuken tartışılabilir.

Yazı iki uyuşmazlık türüne odaklanıyor: sigortacının ödemeyi tamamen reddettiği dosyalar ve aracın pert (tam hasar) sayılıp sayılmadığı, rayiç değerin ne olduğu gibi tutar tartışmaları. Ödeme reddi sonrası izlenecek yolların genel karşılaştırması için sigorta şirketi ödemeyi reddederse izlenecek yollar yazımız da okunabilir.

Kasko Ödemesinin Reddi Hangi Gerekçelere Dayanır?

Kasko ödemesinin reddi genellikle üç gerekçeye dayanır: zararın teminat dışında kalması, sigortalının yükümlülüklerini ihlal etmesi veya olayın beyan edildiği gibi gerçekleşmediği iddiası. 6102 s. TTK md. 1409/2 uyarınca rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir; red yazısı tek başına ispat sayılmaz.

Red yazısını değerlendirirken ilk bakılacak nokta, sigortacının dayandığı hükmün açıkça gösterilip gösterilmediğidir. Genel Şartlar veya poliçe özel şartlarından hangi maddeye dayanıldığı belli değilse, sigortacıdan yazılı olarak dayanağın bildirilmesi istenmelidir. Bu yazışma, ileride tahkim veya dava aşamasında sigortacının gerekçe değiştirmesini de güçleştirir. Red yazısının tebliğ tarihi de not edilmelidir. Bu tarih, zamanaşımı ve temerrüt hesabında olduğu kadar, sigortacının yasal süreler içinde karar verip vermediğinin değerlendirilmesinde de işe yarar. Yazının zarfı veya e-posta kaydı bu nedenle saklanmalıdır.

Kasko Genel Şartlarında Teminat Dışı Haller Nelerdir?

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.5 maddesi, sigortacının ödeme yapmayacağı hâlleri sayar. Bunlar arasında savaş ve nükleer riskler, ehliyetsiz kullanım, uyuşturucu veya yasal sınır üzerindeki alkolün etkisinde kullanım, kasıtlı zararlar ve istiap haddinin aşılması bulunur. Metin SEDDK genel şartlar sayfasında yayımlanmaktadır.

Alkol gerekçesiyle kasko reddi

Alkol, en sık başvurulan red gerekçesidir. Yargıtay uygulamasında kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiğinin, yani alkol ile zarar arasında illiyet bağının varlığının aranması yerleşiktir. Karşı aracın asli kusurla çarptığı bir kazada sürücünün alkollü olması tek başına ödemeyi reddetmeye yetmeyebilir. Alkolün trafik sigortasındaki rücu boyutu için sigortacının rücu hakkı ve istisnaları yazımıza bakılabilir.

Ehliyetsiz kullanım ve yanlış sınıf ehliyet

A.5.4, ilgili mevzuata göre gerekli sürücü belgesi olmayan kişinin aracı kullandığı sırada doğan zararları teminat dışında sayar. Uyuşmazlık genellikle sürücü belgesinin aracın sınıfına uygun olup olmadığı veya belgenin geri alınmış olup olmadığı üzerinde çıkar. Aracı başkasına verirken sürücü belgesinin sınıfını ve geçerliliğini kontrol etmek, bu gerekçeyle yaşanacak hak kaybını baştan önler.

Kasıtlı zarar ve istiap haddi aşımı

A.5.6, sigortalının, fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin veya birlikte yaşadığı kişilerin kasten verdiği zararları teminat dışında bırakır. Kastın ispatı sigortacıya aittir; olayın şüpheli görünmesi tek başına yeterli değildir. İstiap haddi aşımında ise A.5.8’in dili dardır: yalnızca münhasıran aşımdan kaynaklanan zarar teminat dışıdır. Fazla yolcu taşınması, kazanın asıl sebebi karşı aracın kusuru olduğunda ödemeyi engellemez.

Beyan ve İhbar Yükümlülüğü İhlali Tazminatı Nasıl Etkiler?

Beyan yükümlülüğü ihlali her zaman tazminatı ortadan kaldırmaz. TTK md. 1439/2 uyarınca rizikonun gerçekleşmesinden sonra anlaşılan ihmalî ihlalde tazminat, ihmalin derecesine göre azaltılır. Tazminat borcu ancak ihlal kast derecesindeyse ve ihlal ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa tamamen ortadan kalkar.

Ticari kullanım ve kullanım şekli beyanı

Özel araç olarak sigortalanan bir aracın ticari amaçla kullanıldığının anlaşılması, beyan yükümlülüğü tartışmalarının tipik örneğidir. Bu durumda sorulması gereken, kullanım şeklinin primi veya sözleşmenin yapılıp yapılmamasını etkileyip etkilemediği ve sigortacının bu hususu soru listesinde sorup sormadığıdır. TTK md. 1439/2 ve Genel Şartlar C.2, kasıt yoksa tam red yerine oransal ödemeyi öngörür.

Hasar ihbarının gecikmesi

Genel Şartlar B.1 maddesinin 1.1 bendi, rizikonun gerçekleştiğinin öğrenilmesinden itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirim yapılmasını ister. TTK md. 1446/2 ise geç bildirimin sonucunu sınırlar: gecikme yalnızca tazminatta artışa neden olmuşsa ve kusurun ağırlığına göre azaltma yapılabilir. Sigortacı olayı başka yoldan fiilen öğrenmişse bu azaltmaya da dayanamaz.

Pert (Ağır Hasar) Nedir ve Ne Zaman Kabul Edilir?

Genel Şartlar B.3.3.2.2 uyarınca onarım masrafları aracın riziko tarihindeki değerini aşar ve eksper raporuyla araç onarım kabul etmez hâle gelirse araç tam hasara uğramış sayılır. Bu durumda hurda tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmez. Onarımı mümkün ağır hasarlı araçta ise “trafikten çekilmiştir” kaşeli belge aranır.

Rayiç değer uyuşmazlığı

Genel Şartlar B.3.3.1.1’e göre sigortacı aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar teminat altına alır; poliçede rayiç değerin hangi referansa göre belirleneceği yazılır. Uyuşmazlıkların çoğu, eksperin düşük emsal seçmesinden, aracın donanım ve kilometresinin eksik değerlendirilmesinden kaynaklanır. Aynı marka, model, yıl ve donanımdaki araçların hasar tarihine yakın satış ilanları ve ekspertiz raporları bu noktada güçlü delildir.

Sovtaj ve hasarlı aracın sigortalıda kalması

Hak sahibi onay verirse, aracın riziko tarihindeki rayiç değeri ile hasarlı hâli arasındaki fark tazminat olarak ödenebilir. Genel Şartlar, sigortacının hesaplayıp bildirdiği sovtaj bedelinin bildirimden itibaren bir ay süreyle sigortacının güvencesi altında olduğunu öngörür. Bu bir aylık süre, hasarlı aracın satışını planlarken mutlaka takvime işlenmelidir.

Kasko Tazminatı Ne Zaman Ödenmelidir?

Kasko tazminatı, belgelerin verilmesi ve sigortacının araştırmalarının bitmesiyle, her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur (TTK md. 1427/2). Genel Şartlar B.3.3.4.1, belgeler ve eksper raporu tamamlandıktan sonra ödemenin en geç 10 iş günü içinde yapılmasını ister. Araştırma üç ayı aşarsa tespit edilecek hasar tutarının en az yüzde ellisi avans olarak ödenir.

Muacceliyetle birlikte sigortacı ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer (TTK md. 1427/4). Sigortacının temerrüt faizinden kurtulmasını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir. Bu nedenle ihbar tarihini, belge teslim tarihlerini ve eksper raporunun tebliğ tarihini belgeleyen yazışmalar, faizin başlangıç tarihini ispat etmek için saklanmalıdır.

Kısmi hasarda kıymet artışı kesintisi

Genel Şartlar B.3.3.2.3, onarım sonucunda araçta bariz bir kıymet artışı olursa bu farkın tazminattan düşülebileceğini kabul eder. Ancak bunun için hangi parçalara hangi oranda kesinti yapılacağının poliçede yazılı olması şarttır. Poliçede böyle bir tablo yoksa, eski parçanın yenisiyle değiştirildiği gerekçesiyle yapılan kesinti hukuki dayanaktan yoksundur ve itiraz konusu yapılabilir.

Tam hasardan sonra poliçenin durumu

Genel Şartlar B.4.1 uyarınca tam hasar hâlinde sigorta teminatı sona erer ve sigortacı primin tamamına hak kazanır. Taksitli poliçelerde, aksine sözleşme yoksa, riziko gerçekleşince kalan primler muaccel olur ve tazminattan mahsup edilebilir. Kısmi hasarda ise sigorta bedeli ödenen tazminat kadar azalır; bu nedenle ikinci bir hasar ihtimaline karşı poliçenin güncellenmesi değerlendirilmelidir.

Kasko Uyuşmazlığında Zamanaşımı Süresi Nedir?

TTK md. 1420/1 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yılda zamanaşımına uğrar. Sigorta tazminatına ilişkin istemler ise her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 6 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Genel Şartlar C.10 da 2 yıllık süreyi tekrar eder.

Sürenin başlangıcı çoğu zaman kaza tarihi sanılır; oysa iki yıllık süre alacağın muaccel olduğu tarihte, yani kural olarak ihbardan 45 gün sonra ya da araştırmaların tamamlandığı tarihte başlar. Kendi dosyanız için kaba bir kontrol yapmak isterseniz zamanaşımı hesaplama aracımızdan yararlanabilirsiniz.

Red Kararına Karşı Hangi Yollar İzlenebilir?

Red kararına karşı Sigorta Tahkim Komisyonu, mahkeme ve sigortalının kendi eksperini tayin etmesi gibi yollar vardır. 5684 s. Sigortacılık Kanunu md. 30 uyarınca kasko gibi ihtiyari sigortalarda tahkim yolu, sigortacı sisteme üyeyse kullanılabilir. Üyelik bilgisi Genel Şartlar C.8 gereği poliçede yer almalıdır.

Sigorta tahkim ve mahkeme yolu

Tahkim, teknik bilirkişi incelemesi ve görece kısa süre nedeniyle kasko uyuşmazlıklarında sık tercih edilir. Mahkeme yolunda ise sigortalının tüketici sayıldığı dosyalarda tüketici mahkemesi, ticari araçlarda asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir. Tüketici dosyalarındaki usul farkları için tüketici hukuku çalışma alanımıza de bakılabilir. Görev ve dava şartı arabuluculuk gibi usul kuralları dosyaya göre değiştiğinden seçim, dava öncesinde dikkatle yapılmalıdır. Konuya ilişkin genel bilgi sigorta hukuku çalışma alanımızda yer alır.

Sigortalının kendi eksperini tayin etmesi

Genel Şartlar C.9 ve TTK md. 1426, sigortalının da eksper tayin edebileceğini ve tazminatın belirlenmesi için yapılan makul giderlerin, faydasız kalsalar bile sigortacı tarafından ödeneceğini düzenler. Sigortacının eksper raporundaki rayiç değer veya hasar tutarı gerçeği yansıtmıyorsa, bağımsız bir eksper raporu hem müzakerede hem tahkimde güçlü bir karşı delil oluşturur.

Kaza karşı aracın kusuruyla olduysa kaskoya ek olarak veya kasko yerine karşı tarafın trafik sigortasına başvurmak da mümkündür; bu yolda araçtaki değer kaybı ayrıca istenebilir. Ayrıntılar için değer kaybı tazminatı başvuru ve dava yolu yazımıza, ön tahmin için araç değer kaybı hesaplama aracına bakılabilir. Trafik sigortasının ödemediği kalemler ise trafik sigortasında teminat dışı kalan talepler yazımızda ele alınacaktır.

Red Yazısı Geldiğinde Hangi Belgeler Toplanmalı?

Red yazısı geldiğinde ilk iş, sigortacının dayandığı Genel Şartlar maddesini ve dayandığı delilleri öğrenmektir. TTK md. 1409/2 ispat yükünü sigortacıya yüklediğinden, sigortacının elindeki belgeleri görmeden itiraz stratejisi kurmak eksik kalır. Aşağıdaki belgeler, hem tahkim hem mahkeme yolunda dosyanın omurgasını oluşturur.

• Poliçe, özel şartlar ve varsa zeyilnameler; tahkim üyeliği bilgisinin yer aldığı sayfa.
• Kaza tespit tutanağı veya ifade tutanakları, alkol ölçüm belgeleri ve ölçüm saatleri.
• Hasar ihbarının tarihi ve şeklini gösteren kayıtlar, sigortacıya teslim edilen belgelerin listesi.
• Sigortacının eksper raporu ve rayiç değer hesabı; varsa sizin tayin ettiğiniz eksperin raporu.
• Aynı özellikteki araçların hasar tarihine yakın satış ilanları ve ekspertiz kayıtları.
• Red yazısı ve sigortacıyla yapılan tüm yazışmalar; gerekçenin açıkça bildirilmesi talebine verilen cevap.

Bu örnek temsilidir: Kavşakta karşı araç kırmızı ışıkta geçerek bir araca çarpıyor; sürücünün alkol ölçümü yasal sınırın biraz üzerinde çıkıyor ve kasko şirketi A.5.5 gerekçesiyle ödemeyi reddediyor. Kusur raporu karşı aracı tam kusurlu bulursa, alkol ile kaza arasındaki illiyet bağı tartışmaya açılır. Bu tür dosyalarda kusur raporuna yönelik itiraz yolları için trafik kazasında kusur tespitine itiraz yazımız yol gösterir. Sigorta dosyalarında çalışan Av. Mehmet İlker Dinç yazının yazarıdır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kasko ödemesinin reddi ve pert dosyalarında araç sahiplerinin en sık sorduğu konular; pert kararının koşulları, değer kaybının kimden isteneceği, onarımın zamanı, muafiyet, servis seçimi ve çalınan araçlarda ödeme süresidir. Aşağıda bu sorulara Genel Şartlar ve TTK hükümlerine dayanan kısa yanıtlar veriyoruz.

Kasko şirketi aracımı pert saymak zorunda mı?

Hayır, pert kararı Genel Şartlar B.3.3.2.2’deki koşullara bağlıdır: onarım masrafının aracın riziko tarihindeki değerini aşması ve eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespiti. Ağır hasarlı ama onarılabilir araçta da tam hasar üzerinden ödeme yapılabilir; bu durumda trafikten çekme belgesi istenir.

Pert araçta değer kaybı karşı tarafın trafik sigortasından istenebilir mi?

Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK md. 92/l). Bu kalem, kusurlu sürücü ve işletenden genel hükümlere göre istenebilir.

Kasko ödemesi yapılmadan araç tamir ettirilebilir mi?

Mümkündür; ancak eksper incelemesi tamamlanmadan onarıma başlamak, hasarın tespiti bakımından ispat güçlüğü doğurabilir. Genel Şartlar B.1 maddesinin 1.4 bendi, zorunlu hâller dışında rizikonun gerçekleştiği yer veya şeylerde değişiklik yapılmamasını ister. Önce sigortacıyı bilgilendirmek ve hasar fotoğraflarını saklamak yerinde olur.

Kasko ödemesinde muafiyet nedir?

Muafiyet, poliçede belirlenen tutara veya orana kadar olan zararın sigortalı üzerinde kalmasıdır. Genel Şartlar A.6 uyarınca muafiyetler poliçeye en az 14 punto büyüklüğünde harflerle yazılmalıdır. Poliçede açıkça yazılmayan bir muafiyet, ödemeden kesinti gerekçesi yapılamaz.

Kasko şirketi tamiri kendi anlaşmalı servisinde yaptırmaya zorlayabilir mi?

Genel Şartlar B.3.3.2.1 uyarınca onarımın sigortacının mı yoksa sigortalının belirleyeceği serviste mi yapılacağı ve orijinal veya eşdeğer parça seçimi poliçede açıkça yazılmalıdır. Poliçede bu yönde bir belirleme yoksa sigortalının tercih ettiği tazmin yöntemi, servis ve parça esas alınır.

Çalınan araç için kasko ne zaman ödeme yapar?

Genel Şartlar B.3.3.4.2’ye göre aracın bulunması için yapılan araştırmalar 30 gün içinde sonuç vermezse sigortalı durumu belgeleyerek sigortacıya bildirir ve gerekli kayıtları teslim eder. Sigortacı aracın çalınma günündeki rayiç değerini öder. Ceza soruşturması varsa ödeme bekletilebilir.

Kasko şirketine ihtarname göndermek zorunlu mu?

Temerrüt için ihtar gerekmez; tazminat muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer (TTK md. 1427/4). Yine de red gerekçesinin ve dayanılan Genel Şartlar maddesinin yazılı olarak bildirilmesini istemek, sonraki tahkim veya dava sürecinde delil düzenini kolaylaştırır ve tarihleri netleştirir.

Kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları (SEDDK)
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.