İcra Takibinde Masraflar Kime Yükletilir?

İcra takibi başlatan alacaklının ilk karşılaştığı durum, alacağını tahsil etmeden önce para ödemek zorunda kalmasıdır. Harçlar, tebligat giderleri, haciz ve satış masrafları dosyaya peşin yatırılır. Peki bu icra masrafları sonunda kimde kalır? Kanun’un cevabı nettir: kural olarak borçluda. Ancak alacaklının kendi hatası veya ihmali nedeniyle doğan masraflar bu kuralın dışındadır.

Aşağıda 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) md. 59, 78, 106, 110, 114 ve 138 ile 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde masrafın kim tarafından ne zaman ödendiğini ve hangi hâllerde alacaklı üzerinde kaldığını açıklıyoruz. Vekâlet ücreti bu yazının kapsamı dışındadır.

İcra Masrafları Kural Olarak Kime Aittir?

İcra masrafları kural olarak borçluya aittir. 2004 s. İİK md. 59 açıkça “takip masrafları borçluya aittir” der. Ancak aynı madde, alacaklının yapılmasını talep ettiği işlemin masrafını ve borçlunun itirazının kendisine tebliğ masrafını avans olarak peşin ödemesini de zorunlu kılar. Yani ödeyen ile sonunda katlanan kişi farklıdır.

Bu sistemin mantığı basittir: icra dairesi masrafı karşılanmayan işlemi yapmaz, ancak alacaklının peşin ödediği tutar dosya alacağına eklenir. İİK md. 59 uyarınca alacaklı, borçludan tahsil edilen ilk paradan masraflarını alabilir. Borçlu ödeme yaptığında dosya borcu; asıl alacak, faiz ve dosyaya eklenen masraflardan oluşan toplam tutardır.

Takip masrafları hangi kalemleri kapsar?

Takip masrafları; icraya başvurma harcı ve peşin harç, ödeme emri ve diğer tebligat giderleri, haciz için memur yolluğu ve nakliye giderleri, yediemin ve muhafaza ücretleri, kıymet takdiri için bilirkişi ücreti, satış ilanı ve satış giderleri ile tahsil harcından oluşur. Bu kalemlerin tutarları her yıl yeniden belirlenir; güncel bir tahmin için icra masrafı hesaplama aracımızdan yararlanılabilir. Vekâlet ücreti de İİK md. 138 uyarınca takip masraflarına dahil sayılır; ayrıntıları karşı vekâlet ücreti rehberimizde ele alınmıştır.

Takip Açılırken Hangi Harçlar Ödenir?

Takip açılırken alacaklı, maktu icraya başvurma harcını ve ilama dayanmayan takiplerde alacak miktarının binde beşi oranındaki peşin harcı öder. 492 s. Harçlar K. md. 29 uyarınca peşin harç, takip sonunda alınacak asıl harca mahsup edilir. Maktu harç tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Peşin harç itirazda ne olur?

Borçlu itiraz eder ve alacaklı alacağını mahkemede ispat etmek zorunda kalırsa, Harçlar Kanunu md. 29 alacaklıya iki seçenek tanır: peşin alınan harç iade edilir veya alacaklının isteği üzerine mahkeme harçlarına mahsup edilir. Bu, itirazın iptali davası açacak alacaklı için göz ardı edilmemesi gereken bir kalemdir. Harçlar, ödenmedikçe sonraki işlemlerin yapılmasına engel olur (Harçlar K. md. 32).

Tahsil Harcı Kime ve Hangi Oranda Yükletilir?

Tahsil harcı, icra yoluyla tahsil edilen paradan alınan nispi harçtır ve takip masrafı olarak borçluya yükletilir. 492 s. Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife oranı ödemenin hangi aşamada yapıldığına bağlar. Harç alacağı icranın yerine getirilmesiyle doğar ve ödeme sırasında alınır (Harçlar K. md. 28/b).

Tahsil harcı ve erken ödeme

Tabloya bakıldığında, hacizden önce yapılan ödemede tahsil harcının satış yoluyla tahsile göre yaklaşık yarıdan da az olduğu görülür. Buna haciz, muhafaza, kıymet takdiri ve satış masraflarının hiç doğmaması da eklenince, borcu kabul eden borçlu için ödemenin erken yapılması toplam yükü belirgin biçimde azaltır. Takipten vazgeçme hâlinde ise vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır; haczedilen mal satıldıktan sonra vazgeçilirse harç tam alınır (Harçlar K. md. 23). Tahsil harcı dosya borcuna eklenen bir takip masrafıdır; ancak harç ödeme sırasında alındığından, tahsilat dosya borcunun tamamını karşılamıyorsa alacaklının eline geçen tutar fiilen azalır.

Haciz ve Satış Masraflarını Kim Öder?

Haciz ve satış masraflarını da önce alacaklı öder, sonra borçludan tahsil edilir. İİK md. 106 uyarınca satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı peşin yatırılmalıdır; sicile kayıtlı araçlarda muhafaza gideri de eklenir. Peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.

Satış avansı yetersiz kalırsa

Satış işlemleri sırasında yatırılan tutarın yetersiz kaldığı anlaşılırsa icra müdürü satış isteyene 15 günlük süre verir; eksik tamamlanmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK md. 106). Bu giderlerin miktarı Adalet Bakanlığınca her yıl yürürlüğe konulan tarifeyle belirlenir. Satış süreci ve kıymet takdirine itiraz için taşınmaz haczi ve satış süreci yazısına bakılabilir.

Satış gerçekleşince paranın dağıtımında da bir sıra vardır. İİK md. 138 uyarınca haciz, paraya çevirme ve paylaştırma gibi bütün alacaklıları ilgilendiren masraflar önce satış tutarından alınır; artan para, takip masrafları ve işlemiş faizler dahil olmak üzere alacaklılara alacakları oranında paylaştırılır.

Hangi Hâllerde Masraf Alacaklıda Kalır?

Masrafın borçluya ait olması kuralı, alacaklının ihmaline veya haksız takibine uzanmaz. Kanun birkaç durumda masrafın açıkça alacaklı üzerinde kalacağını öngörür. Bunların başında İİK md. 78 gelir: dosyanın yenilenmesine ilişkin masraf ve harçlar borçluya yükletilemez. Diğer hâller, haczin düşmesi ve başarısız ihale ile ilgilidir ve aşağıda sıralanmıştır.

Yenileme masrafları

Haciz talebi kanuni süre içinde yapılmaz veya geri alınıp süresinde yenilenmezse dosya işlemden kaldırılır. Alacaklı takibe devam etmek isterse yenileme talebinde bulunur ve bu talebin borçluya tebliği gerekir. İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır; bu harç ve yenileme masrafları borçluya yükletilmez (İİK md. 78). Dosyanın düşmesi ve zamanaşımı konusu icra dosyasının yenilenmesi ve düşmesi yazısında ele alınmıştır.

Haczin düşmesi ve başarısız ihale

Hacizli malın satışı kanuni süre içinde istenmez veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse haciz kalkar. Bu durumda haczin kalkmasına sebep olan alacaklı, o mala ilişkin haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur (İİK md. 110). 7589 sayılı Kanun’la 2026’da değiştirilen İİK md. 114 ise bir başka durumu düzenler: en yüksek teklifi verip ihale bedelini süresinde yatırmayan alıcı satış isteyen alacaklıysa, muhammen bedelin yüzde onu kendi alacağından mahsup edilir ve o satış için yapılan masraf kendisi üzerinde bırakılarak borçluya yüklenmez.

Takip Haksız Çıkarsa Masraflar Ne Olur?

Borçlu takibin haksız olduğunu kanıtlarsa, takip için yapılan masraflar borçluya yükletilemez. İİK md. 72 ayrıca, borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talep üzerine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedileceğini düzenler. Menfi tespit yolu için menfi tespit ve istirdat davası yazısına bakılabilir.

İtirazın iptali davasında ise yargılama giderleri HMK kurallarına göre davayı kaybedene yükletilir; takip masraflarının akıbeti de davanın sonucuna bağlanır. İİK md. 67 uyarınca itirazı haksız bulunan borçlu veya takibi haksız ve kötü niyetli görülen alacaklı, talep üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Dava aşamasındaki harç, bilirkişi ve tebligat giderlerinin kime kalacağı yargılama giderlerinin paylaştırılması yazısının konusudur; itiraz aşaması için icra takibine itiraz rehberi yol gösterir.

Borç Kapatılırken Dosya Hesabına Neler Eklenir?

Borçlu dosyayı kapatmak istediğinde ödeyeceği tutar yalnızca asıl alacaktan ibaret değildir. İİK md. 138 uyarınca takip masrafları ve işlemiş faizler de alacağa dahil edilerek hesaplanır. İcra dairesinin çıkardığı kapak hesabı; asıl alacak, faiz, takip masrafları, tahsil harcı ve vekâlet ücretini birlikte gösterir.

Kapak hesabı alınırken hesabın hangi tarih itibarıyla yapıldığına dikkat edilmelidir; faiz işlemeye devam ettiği için birkaç gün sonra yapılan ödeme eksik kalabilir. Ödeme doğrudan alacaklıya değil icra dosyasına yapıldığında tahsil harcı dosyadan kesilir ve borçlu ile alacaklı arasındaki mutabakat da resmî kayda geçer. Borç tek seferde ödenemiyorsa İİK md. 111 uyarınca satış talebinden önce, her biri borcun dörtte birinden az olmayan aylık taksitlerle en fazla 3 ayda ödeme taahhüdü verilebilir; ilk taksitin hemen ödenmesi ve yeterli malın haczedilmiş olması şartıyla icra muamelesi durur. Alacaklı ile icra dairesinde yapılacak taksit sözleşmesi ise daha esnek bir seçenektir.

Harç ve Masraflardan Muafiyet Mümkün mü?

Bazı alacaklılar harç ve avans ödemeden takip yapabilir. 6100 s. HMK md. 334 adli yardımı yalnızca davalar için değil icra takibi için de tanır: kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan giderleri ödeyemeyecek durumdaki kişi, talebi açıkça dayanaktan yoksun değilse bu imkândan yararlanabilir.

İşçi alacakları için ayrıca özel bir kural vardır: Harçlar Kanunu md. 33 uyarınca iş mahkemelerince işçiler lehine verilen ilamların takibinde işçiden harç alınmaz; bu harçlar takip sonunda borçludan tahsil edilir. Adli yardımın şartları ve kapsamı adli yardım başvurusu yazısında ele alınmıştır. Adli yardım kararı masrafı ortadan kaldırmaz, yalnızca ödemeyi erteler; takip masrafları İİK md. 59 uyarınca kural olarak yine borçluya aittir.

Masraf Hesabına Nasıl İtiraz Edilir?

İcra dairesinin masraf hesabı hatalıysa, bu bir icra memuru işlemidir ve İİK md. 16 uyarınca öğrenmeden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilebilir. Kapak hesabına alacaklıya yükletilmesi gereken bir yenileme harcının eklenmesi veya mükerrer tebligat gideri yazılması tipik örneklerdir.

Şikâyet öncesinde dosya hesabının kalem kalem incelenmesi gerekir. Aşağıdaki kontrol listesi bu incelemede en sık rastlanan hataları gösterir. Şikâyetin usulü ve süresi icra memuru işlemine şikâyet yazısında, faizin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ise yasal faiz hesaplama aracıyla kontrol edilebilir.

• Tahsil harcı oranının ödeme aşamasına uygun olup olmadığı
• Yenileme harcı veya yenileme tebligat giderinin borçluya yazılıp yazılmadığı
• Aynı işlem için mükerrer masraf kaydı bulunup bulunmadığı
• Haczin düştüğü bir mala ilişkin muhafaza giderinin borçluya yükletilip yükletilmediği
• Peşin harcın asıl harca mahsup edilip edilmediği

Masrafların doğru dağıtılması hem alacaklı hem borçlu için tahsil edilecek veya ödenecek tutarı doğrudan etkiler. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. İcra süreçlerine ilişkin diğer yazılar icra ve iflas hukuku sayfamızda yer alır; yazarın çalışma alanları için Av. Yahya Köse profiline bakabilirsiniz. Ticari alacaklarda takip öncesi adımlar ise ticari alacağın tahsili süreci yazısında ele alınmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra masraflarına ilişkin sorular genellikle kimin ne zaman ödeme yapacağına ve borç kapatılırken hangi kalemlerin dosyaya ekleneceğine yöneliktir. Aşağıdaki yanıtlar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun güncel metinlerine dayanır. Vekâlet ücretine ilişkin sorular ayrı yazılarımızın konusudur.

İcra masraflarını borçlu mu öder, alacaklı mı?

Kural olarak borçlu öder. İİK md. 59 uyarınca takip masrafları borçluya aittir; ancak alacaklı, yapılmasını istediği işlemin masrafını avans olarak peşin yatırır. Alacaklı, borçludan tahsil edilen ilk paradan bu masraflarını alabilir. Masrafın alacaklıda kaldığı istisnalar da bulunur.

İcra takibinde peşin harç ne kadardır?

İlama dayanmayan takiplerde alacak miktarının binde beşi peşin harç olarak alınır (492 s. Harçlar K. md. 29). Bu harç, takip sonunda alınacak asıl harca mahsup edilir. Alacaklı itiraz nedeniyle mahkemeye başvurmak zorunda kalırsa peşin harç iade edilir veya mahkeme harçlarına mahsup edilir.

Borcu erken ödemek masrafları azaltır mı?

Evet. Tahsil harcı, ödemenin yapıldığı aşamaya göre artar: ödeme emrinin tebliği üzerine hacizden önce yapılan ödemelerde yüzde 4,55, hacizden sonra satıştan önce yüzde 9,10, satış yoluyla tahsilde yüzde 11,38’dir. Ayrıca haciz, muhafaza ve satış masrafları da erken ödemede doğmaz.

Takip iptal edilirse masraflar ne olur?

Takip, borçlunun haklı çıkması nedeniyle iptal edilirse alacaklının yatırdığı masraflar borçluya yükletilemez ve kural olarak alacaklıda kalır. Menfi tespit davasında takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlu ayrıca en az yüzde yirmi oranında tazminat isteyebilir (İİK md. 72).

İcra dosyasının yenilenmesi masrafını kim öder?

Yenileme masraf ve harçları borçluya yükletilmez; bu masrafları alacaklı üstlenir (İİK md. 78). İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır. Dosyanın hangi hâllerde işlemden kaldırıldığı ve yenilendiği ayrı yazımızda açıklanmıştır.

İşçi alacağı takibinde işçiden harç alınır mı?

Hayır. İş mahkemelerince işçiler lehine hükme bağlanmış hak ve alacakların takibinde işçiden harç alınmadan gerekli işlem yapılır; bu harçlar işçi haklı çıktığı takdirde takip sonunda hesaplanarak ayrıca bir hükme gerek olmaksızın borçludan tahsil edilir (492 s. Harçlar K. md. 33).

Ödeme gücü olmayan alacaklı takip başlatabilir mi?

HMK md. 334 uyarınca adli yardım yalnızca davalar için değil icra takibi için de istenebilir. Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zorlaştırmadan takip giderlerini ödeyemeyecek durumda olan ve talebi açıkça dayanaktan yoksun olmayan kişi, harç ve avanslardan geçici muafiyet talep edebilir.

Kaynaklar

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 492 sayılı Harçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• Emekli Maaşına Haciz Konulabilir mi?
• Borçlunun Mal Beyanında Bulunmaması ve Yaptırımı
• İcra Takibinin Kesinleşmesi ve Sonrasında Yapılacaklar
• E-Haciz: Banka Hesabındaki Blokeyi Kaldırma Yolları

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.