Buca’da Ceza Yargılaması ve Görevli Mahkemeler

Buca’da ceza yargılaması, olay Buca sınırları içinde gerçekleştiğinde İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturmasıyla başlar; dava açılırsa Konak’taki İzmir Adliyesi ana binasında görülür. Ceza dosyasında yalnızca şüpheli ve sanık yoktur: suçtan zarar gören kişinin de kanunun tanıdığı hakları, süreleri ve yükümlülükleri vardır. Bu haklar kullanılmadığında, dosya mağdurun katkısı olmadan sonuçlanabilir.

Bu yazı ceza yargılamasına mağdur ve şikâyetçi tarafından bakıyor: soruşturmadaki haklar, baro tarafından avukat görevlendirilmesi, ifadenin nasıl alınacağı, uzlaştırma teklifinin sonuçları, kamu davasına katılma ve tazminat ilişkisi. Şikâyetin nereye yapılacağını İzmir’de suç duyurusu nereye yapılır yazısında ayrıca ele aldık.

Buca’da Ceza Yargılamasında Mağdurun Dosyası Nerede Yürür?

Buca’da ceza yargılaması İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının yargı çevresinde yürür. İzmir Adalet Komisyonunun 2025 faaliyet raporu Buca’yı bu başsavcılığın sınırları içinde sayar. Şikâyet karakola veya jandarmaya yapılsa da dosya başsavcılığa gelir; dava açılırsa Konak Çınarlı Mahallesindeki ana binada, suçun türüne göre asliye veya ağır ceza mahkemesinde görülür.

Buca, mağdur bakımından iki resmi birime de ev sahipliği yapar. İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü Buca İnkılap Mahallesi Akdoğan Caddesi No:4’tedir (Şirinyer); hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kararlarda failin yükümlülükleri buradan izlenir. Faaliyet raporunda adı geçen Buca Ceza İnfaz Kurumu ise tutuklu ve hükümlülerin bulunduğu kurumlardan biridir. Buca’daki genel dava yolunu Buca’da dava süreci ve infaz aşaması yazısı anlatıyor.

Soruşturma Evresinde Mağdurun Hakları Nelerdir?

5271 s. CMK md. 234/1-a, soruşturma evresinde mağdur ve şikâyetçiye delillerin toplanmasını isteme, soruşturmanın gizliliğini bozmamak koşuluyla belge örneği isteme, vekili aracılığıyla dosyayı inceletme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme hakkı tanır. Md. 234/3’e göre bu haklar mağdura anlatılır ve tutanağa yazılır.

Pratikte en etkili hak, delil toplanmasını isteme hakkıdır. Savcılık dosyasında yalnızca şikâyet dilekçesi ve ifade varsa, kamera kaydı, hastane kaydı, mesaj dökümü veya tanık bildirimi mağdurun somut talebiyle dosyaya girer. Md. 153/5 uyarınca mağdurun vekili de müdafi gibi dosyayı inceleyebilir. Şikâyetten sonraki işleyişi İzmir Başsavcılığında şikâyetten sonraki süreç yazısında anlattık.

Adres bildirimi ve tebligat tuzağı

CMK md. 235/1’e göre mağdur, şikâyetçi veya vekilinin dilekçede ya da tutanakta belirttiği adres tebligata esas alınır. Md. 235/2-3 uyarınca bu adrese yapılan çağrıya gelmeyen kişiye yeniden tebligat yapılmaz; adres yanlış, eksik veya değişmiş ve bildirilmemişse adres araştırılmaz. Md. 253/6 da adresinde bulunamayan mağdura ulaşılamazsa uzlaştırma yapılmadan soruşturmanın sonuçlandırılacağını söyler. Buca içinde bile taşınan bir mağdurun yeni adresini dosyaya bildirmesi bu nedenle zorunluluk gibidir.

Baro Tarafından Avukat Görevlendirilmesi Hangi Suçlarda İstenebilir?

CMK md. 234/1-a-3 ve 234/1-b-5’e göre vekili bulunmayan mağdur; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Talep hem soruşturmada hem kovuşturmada yapılabilir.

Bazı mağdurlar için talep bile gerekmez. Md. 234/2’ye göre mağdur on sekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malul ise ve vekili yoksa, istemi aranmaksızın vekil görevlendirilir. Davaya katılan mağdur için md. 239/1-2 aynı kuralı kovuşturmada tekrarlar.

Bu görevlendirme, İzmir Barosunun adli yardım bürosundan farklıdır. CMK görevlendirmesi kanunda sayılan suçlara bağlıdır ve gelir şartı aranmaz; adli yardım ise ekonomik durumu yetersiz olanlara yöneliktir. Adli yardım başvurusunu İzmir Barosu adli yardım başvurusu yazısında anlattık.

İzmir’de katalog suçların hacmi

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 2025 faaliyet raporuna göre aile içi şiddet ve kadına karşı şiddet kapsamında 15.691 evrak soruşturmaya kaydedilmiştir. Kadına karşı kasten yaralama suçunda 4.558, kadına karşı tehdit suçunda 3.678 ve ısrarlı takip suçunda 1.647 soruşturma dosyasında işlem yapılmıştır. Bu dosyaların önemli bir kısmında mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme hakkına sahiptir.

Mağdurun İfadesi Nasıl ve Nerede Alınır?

CMK md. 233/1’e göre mağdur ve şikâyetçi, savcı veya hâkim tarafından çağrı kâğıdıyla çağrılıp dinlenir; md. 236/1 uyarınca tanık olarak dinlenmesinde yemin hariç tanıklık hükümleri uygulanır. Suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk veya mağdur, md. 236/2’ye göre kural olarak yalnızca bir kez dinlenir.

Çağrı ciddiye alınmalıdır. Md. 233/2’ye göre mağdur ve şikâyetçinin çağrılması ve zorla getirilmesi bakımından tanıklara ilişkin hükümler uygulanır; geçerli mazereti olmadan gelmeyen mağdur hakkında da zorla getirme kararı verilebilir. Mazeret varsa duruşmadan veya ifade gününden önce yazılı olarak bildirilmelidir.

Md. 236/3-4, bu dinlemelerde uzman bulundurulmasını ve gerekli görülen hâllerde ifadenin özel ortamda alınmasını öngörür. İzmir’de bu hizmeti İzmir Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü yürütür: müdürlüğün sayfasına göre kaygı düzeyi yüksek mağdurların ifadesi, sanıkla yüz yüze gelmeden adli görüşme odalarında uzmanlar eşliğinde alınabilir. 2025 faaliyet raporu, müdürlüğün Ege ve Dokuz Eylül üniversiteleriyle 26.03.2025’te kırılgan gruptaki mağdurların sağlık kuruluşuna yönlendirilmesi için protokol imzaladığını da kaydeder.

Çocuk mağdurlar için özel bir düzen vardır. TCK md. 103/2’deki suçların çocuk mağdurlarının soruşturma evresindeki beyanları, md. 236/5 uyarınca bunlara yönelik hizmet veren merkezlerde savcının nezaretinde uzmanlarca alınır ve kayda geçirilir. Md. 236/6 aynı düzeni TCK md. 102/2 mağdurlarına da uygular; ancak bu durumda kayıt için mağdurun rızası aranır.

Uzlaştırma Teklifi Gelirse Mağdur Ne Yapmalı?

CMK md. 253/4’e göre uzlaşmaya tabi suçlarda dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve uzlaştırmacı tarafların ikisine de teklif yapar. Mağdur teklif tarihinden itibaren yedi gün içinde cevap vermezse teklifi reddetmiş sayılır. Md. 253/18 uyarınca sonuçsuz kalan uzlaştırmaya ikinci kez gidilemez; bu nedenle karar acele verilmemeli, ama süre de kaçırılmamalıdır.

Mağdur açısından en kritik hüküm md. 253/19’dur. Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa feragat edilmiş sayılır. Örneğin (temsilidir) Buca’da bir yaralama dosyasında tedavi henüz bitmeden uzlaşan mağdur, sonradan ortaya çıkmayan ama o gün öngörülebilen tedavi giderleri için ayrıca dava açamayabilir. Uzlaşma metnine bütün zarar kalemlerinin yazılması bu yüzden önemlidir.

Uzlaşma edimi yerine getirilmezse

Edim def’aten yerine getirilirse şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Edim ileri tarihe bırakılmış veya taksitlendirilmişse kamu davasının açılması ertelenir; uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse kamu davası açılır (md. 253/19). Ayrıca uzlaşma raporu, 2004 s. İİK md. 38’deki ilam niteliğindeki belgelerden sayılır ve icra yoluyla takip edilebilir. Büronun işleyişini İzmir uzlaştırma bürosu ve uzlaşma süreci, kapsamı ise uzlaştırma kapsamındaki suçlar ve uzlaşmanın sonuçları yazısında bulabilirsiniz.

Kamu Davasına Katılma Nasıl Olur, Ne Kazandırır?

CMK md. 237/1’e göre mağdur ve suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler, ilk derece mahkemesindeki kovuşturmanın her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir. Md. 238/1 uyarınca katılma, mahkemeye dilekçe verilerek veya duruşmada sözlü başvurunun tutanağa geçirilmesiyle olur; md. 237/2’ye göre kanun yolu aşamasında katılma istenemez.

Duruşmada şikâyetini belirten suçtan zarar görene, md. 238/2 uyarınca davaya katılmak isteyip istemediği ayrıca sorulur. Md. 238/3’e göre mahkeme, savcı ile sanık ve müdafiini dinledikten sonra katılma isteminin uygun olup olmadığına karar verir. Md. 240’a göre katılma davayı durdurmaz; katılan çağrılamasa bile belirlenen duruşma yapılır. Md. 241 ise katılmadan önce verilmiş kararların katılana tebliğ edilmeyeceğini ve bu kararlara karşı katılanın da savcının süresiyle bağlı olduğunu düzenler. Katılmayı geciktirmek bu yüzden hak kaybına yol açabilir.

Katılanın kanun yoluna başvurması

Katılan, md. 242/1 uyarınca Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir; karar katılanın başvurusu üzerine bozulursa savcı işi yeniden takip eder (md. 242/2). İstinaf süresi md. 273/1’e göre hükmün gerekçesiyle tebliğinden itibaren iki haftadır. Md. 243’e göre katılan vazgeçer veya ölürse katılma hükümsüz kalır; mirasçılar haklarını takip etmek için davaya katılabilir. Duruşma ve istinaf pratiğini Bayraklı’da kovuşturma ve istinaf yazısında ele alıyoruz.

Ceza Davasında Tazminat da Alınabilir mi?

Ceza mahkemesi hükmünde suçtan doğan maddi ve manevi zararın tazminine karar verilmez; tazminat ayrı bir hukuk davasıyla istenir. 6098 s. TBK md. 72’ye göre bu istem, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil daha uzun ceza zamanaşımı öngörülen bir suçsa o süre uygulanır.

Buca’da yaşayan bir mağdurun tazminat davası, kural olarak İzmir asliye hukuk mahkemelerinde görülür; bu mahkemeler 01.09.2026’dan beri İzmir Adliyesi Halkapınar Ek Hizmet Binasındadır. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve mahkûmiyet hükmü hukuk davasında önemli delildir. Ceza ve tazminat dosyalarının birbirini nasıl etkilediğini ceza davası ile tazminat davasının ilişkisi yazısında anlattık.

Buca’da Mağdur Olarak Başvurmadan Önce Neler Hazırlanmalı?

CMK md. 234/4’e göre dava nakli veya adli tıp işlemleri nedeniyle yerleşim yeri dışına gitmek zorunda kalan mağdurun konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri 6245 s. Harcırah Kanununa göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bunun dışındaki hazırlıkların çoğu mağdurun kendisine düşer; aşağıdaki liste Buca’da yaşayan bir mağdur için temel noktaları toplar.

• Olayın tarihi, saati ve yeri; varsa kamera bulunan noktalar ve tanıkların iletişim bilgileri.
• Darp veya yaralanmada hastane ve adli muayene kayıtları; tedavi süreci bitene kadar oluşan tüm giderlerin belgeleri.
• Dilekçede yazılan ve güncel tutulacak tebligat adresi ile telefon ve e-posta bilgisi.
• Katalog suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesi talebi; çocuk mağdurlarda kanuni temsilci bilgisi.
• Uzlaştırma teklifi gelirse bütün zarar kalemlerinin listesi ve ödeme takvimi önerisi.
• Aile içi şiddet varsa koruma tedbirleri için ayrı başvuru.

Aile içi şiddette ceza dosyasına ek olarak koruyucu tedbirler de gündeme gelir; bunları 6284 sayılı Kanunda koruma ve uzaklaştırma kararı yazısında anlattık. Her dosyanın delil ve zarar durumu farklıdır; somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Diğer içerikler için ceza hukuku sayfası ziyaret edilebilir; yazı Av. Yahya Köse tarafından hazırlanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Buca’da bir suçtan zarar gören ve ceza dosyasında mağdur ya da şikâyetçi olarak yer alan kişilerin en çok sorduğu sorular; şikâyetin hangi başsavcılığa gittiği, avukat görevlendirilmesinin şartları, uzlaşmanın tazminat hakkına etkisi ve davaya katılma süresidir. Aşağıdaki cevaplar CMK ve TBK’nın güncel metnine ve İzmir’deki resmi birimlerin bilgilerine dayanmaktadır.

Buca'da yaşadığım olay için şikâyetim hangi başsavcılığa gider?

Buca, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının yargı çevresindedir. Şikâyet Buca’daki karakola veya jandarmaya yapılsa bile dosya bu başsavcılığa gönderilir. Soruşturma ve dava, Konak Çınarlı Mahallesindeki İzmir Adliyesi ana binasında yürür.

Davaya katılmak için son tarih nedir?

CMK md. 237/1’e göre ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar kovuşturmanın her aşamasında katılma istenebilir. Kanun yolu aşamasında katılma talebi yapılamaz (md. 237/2). Katılmadan önce verilen kararlara karşı katılan, savcının süresiyle bağlı olduğu için katılmayı geciktirmemek gerekir (md. 241).

Uzlaşırsam ayrıca tazminat davası açabilir miyim?

Kural olarak hayır. CMK md. 253/19’a göre uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç, suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava varsa feragat edilmiş sayılır. Bu nedenle bütün zarar kalemleri uzlaşma metnine yazılmalıdır.

Fail uzlaşmada söz verdiği parayı ödemezse ne olur?

Edim taksitlendirilmiş veya ileri tarihe bırakılmışsa kamu davasının açılması ertelenir; uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse kamu davası açılır. Ayrıca uzlaşma raporu, İİK md. 38 kapsamında ilam niteliğindeki belgelerden sayıldığı için icra yoluyla takip edilebilir (CMK md. 253/19).

Mağdur olarak ifademi sanığı görmeden verebilir miyim?

CMK md. 236/4’e göre savcı veya hâkim, sanıkla yüz yüze gelmesinde sakınca gördüğü mağdurun ifadesinin özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınmasına karar verebilir. İzmir’de bu hizmet Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğünün adli görüşme odalarında verilir.

Adresimi değiştirdim, bildirmezsem ne olur?

CMK md. 235’e göre dilekçede bildirdiğiniz adres tebligata esas alınır. Bu adrese yapılan çağrıya gelmezseniz yeniden tebligat yapılmaz; adres değişikliği bildirilmemişse adres araştırılmaz. Uzlaştırmada da ulaşılamayan mağdur için süreç uzlaştırmasız sonuçlandırılabilir (md. 253/6).

Tazminat davası için ne kadar sürem var?

TBK md. 72’ye göre zararı ve faili öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde dava açılmalıdır. Fiil, ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suçsa bu uzun süre uygulanır. Süre hesabı dosyaya göre değişebileceğinden erken değerlendirme yapılmalıdır.

Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu (adalet.gov.tr)
• İzmir Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü (izmir.adalet.gov.tr)

İlgili yazılar

• Bornova'da Ceza Yargılaması ve Görevli Mahkemeler
• Karşıyaka'da Ceza Yargılaması ve Görevli Mahkemeler
• İzmir'de Nöbetçi Mahkeme ve Nöbetçi Savcılık
• Konak'ta Ceza Yargılaması ve Görevli Mahkemeler

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.