İzmir’de İş Göremezlik ve Maluliyet Tespiti

İzmir’de iş göremezlik ve maluliyet tespiti, tek bir rapor ya da tek bir kurum işi değildir. Aynı kaza için SGK’nın bağlayacağı gelirde bir oran, tazminat davasında bilirkişinin belirlediği başka bir oran, engellilik raporunda ise üçüncü bir oran çıkabilir. Hangi raporun hangi amaçla alındığını bilmeyen kişi, yanlış kuruma itiraz ederek süre kaybedebilir.

Maluliyet oranının tazminat hesabına etkisi sürekli iş göremezlik ve maluliyet oranının tazminata etkisi yazısında anlatıldı. Bu yazı, İzmir’de oranın hangi kurumda tespit edildiğini, hangi rapora nereye itiraz edileceğini ve uyuşmazlığın hangi mahkemede görüldüğünü ele alıyor.

İzmir’de İş Göremezlik Oranı Hangi Kurumda Belirlenir?

İzmir’de iş göremezlik oranını belirleyen kurum, oranın hangi amaçla istendiğine göre değişir. SGK geliri için 5510 s. Kanun md. 19 uyarınca Kurum Sağlık Kurulu, tazminat davası için mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi, engelli hakları için ise yetkili hastanelerin engellilik sağlık kurulları karar verir.

Bu ayrım pratikte çok önemlidir. Örneğin engellilik raporundaki oranın düşük bulunması, SGK’nın bağladığı gelire itiraz anlamına gelmez; SGK kararına yapılan itiraz da tazminat davasındaki bilirkişi raporunu değiştirmez. Her rapor kendi yolunda denetlenir.

İzmir’de en sık karşılaşılan karışıklık, iş kazası geçiren kişinin hem SGK’dan gelir hem de işverenden tazminat istemesi durumunda ortaya çıkar. SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, işverene karşı açılan tazminat davasında hesaplanan maddi zarardan düşülür; bu nedenle SGK dosyasındaki oranın tazminat dosyasına sunulması gerekir. Ancak mahkeme, SGK oranıyla bağlı kalmadan kendi bilirkişisinden rapor alabilir ve iki oran arasındaki farkın nedenini sorgulayabilir. Oranlar arasında belirgin bir fark varsa, bu farkın açıklanması için ek rapor istenmesi sık başvurulan bir yoldur.

SGK’da Sürekli İş Göremezlik Oranı Nasıl Belirlenir?

İş kazası veya meslek hastalığından sonra sigortalının meslekte kazanma gücündeki kayıp, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulu raporlarına dayanarak Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilir. 5510 s. K. md. 19’a göre kayıp en az %10 ise sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.

Sürekli iş göremezlik geliri nasıl hesaplanır?

Sürekli tam iş göremezlikte sigortalıya aylık kazancının %70’i oranında gelir bağlanır; kısmi iş göremezlikte gelir, tam iş göremezlik geliri üzerinden kayıp oranına göre hesaplanır. Sigortalı başkasının sürekli bakımına muhtaçsa bağlama oranı %100 uygulanır (5510 s. K. md. 19/3). Gelir, geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi takip eden ay başından başlar. Bu nedenle tedavi devam ederken oran tespiti için acele etmek çoğu zaman sigortalının aleyhine sonuç doğurur.

Geçici iş göremezlik ve malullük aylığı farkı

Tedavi süresince çalışılamayan günler için 5510 s. K. md. 18 uyarınca geçici iş göremezlik ödeneği ödenir; iş kazasında bu ödenek, istirahat raporu alınmış olması şartıyla her gün için verilir. Ödenek tutarını tahmin etmek için geçici iş göremezlik hesaplama aracı kullanılabilir. Malullük aylığı ise farklı bir sigorta koludur: md. 25’e göre çalışma gücünün veya meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybeden sigortalı malul sayılır ve prim şartları da ayrıca aranır.

SGK Kararına Nasıl İtiraz Edilir ve Dava Açılır?

Kurum Sağlık Kurulunun belirlediği orana dayanan karara itiraz edilirse, durum 5510 s. K. md. 95 uyarınca Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır. Bu aşamadan sonra da uyuşmazlık sürerse dava yolu açıktır; ancak 7036 s. İş Mahkemeleri Kanunu md. 4 gereğince dava açmadan önce Kuruma başvurmak zorunludur.

Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu aşaması

İtiraz yazılı olarak yapılmalı ve itirazın dayanağı olan yeni tıbbi belgeler eklenmelidir. Yalnızca “oran düşük” demek yerine, hangi organ veya fonksiyon kaybının raporda değerlendirilmediği ya da hangi muayene bulgusunun eksik kaldığı gösterilmelidir. İzmir’de tedavi gören bir sigortalı için en güçlü delil, düzenli kontrol muayenelerini gösteren hastane kayıtları ve son durumu yansıtan güncel raporlardır.

İş mahkemesinde maluliyet tespiti davası

Kuruma yapılan başvuruya 60 gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır ve dava açılabilir; Kuruma başvuruda geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz (7036 s. K. md. 4/1). 5510 s. K. md. 101’e göre bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür. Mahkeme genellikle Adli Tıp Kurumunun ilgili kurulundan rapor alır; rapor, SGK kurullarının değerlendirmesiyle çelişirse çelişkinin giderilmesi istenebilir.

Engellilik Sağlık Kurulu Raporuna Nereye İtiraz Edilir?

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik md. 12’ye göre rapora, raporun ilgilisine teslim tarihinden itibaren 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilir. İzmir’de bu başvuru İzmir İl Sağlık Müdürlüğüne yapılır; süresinde yapılmayan bireysel itirazlar değerlendirilmez. Kurumların yaptığı itirazlarda ise süre aranmaz.

Engellilik sağlık kurulu raporu ve hakem hastane

İtiraz üzerine kişi, raporu veren hastane dışında yetkili ve en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna gönderilir. İki rapor aynı yönde ise rapor kesinleşir. Sonuçlar farklıysa ve itiraz devam ediyorsa müdürlük kişiyi en yakın hakem hastaneye yönlendirir; hakem hastanenin kararı kesindir. Yönetmeliğin md. 2/3 hükmü, 5510 s. Kanuna göre bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri ve malullük aylıkları için istenen raporları bu yönetmeliğin kapsamı dışında bırakır. Bu yüzden engellilik raporu itirazı ile SGK itirazı birbirinin yerine geçmez.

Yönetmelik ayrıca trafik kazası ve benzeri olaylar için “Erişkinler İçin Terör, Kaza ve Yaralanmaya Bağlı Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu” düzenler. Bu rapor tazminat dosyalarında sıkça sunulur; ancak mahkeme oranı belirlerken kendi bilirkişisine başvurabilir ve rapora bağlı değildir. Raporun ücreti ve tespit işlemlerinin bedeli kural olarak raporu isteyen kurumca karşılanır; itiraz eden kişi ise itiraz üzerine yapılan işlemlerin bedelini kendisi öder (yönetmelik md. 17).

Tazminat Davasında Maluliyet Oranını Kim Belirler?

Tazminat davasında maluliyet oranını mahkeme, 6100 s. HMK md. 266 uyarınca bilirkişiye başvurarak belirler. Uygulamada inceleme çoğunlukla Adli Tıp Kurumunun ilgili kurulunda veya üniversite hastanelerinin uzman heyetlerinde yapılır; tarafın sunduğu özel raporlar ise yalnızca değerlendirmeye esas bir delil niteliği taşır.

Adli Tıp Kurumu ve İzmir’deki bilirkişi düzeni

İzmir Adliyesi birimleri arasında Adli Tıp Kurumu İzmir Grup Başkanlığına bağlı adliye şube müdürlüğü bulunur; Karşıyaka, Bergama ve Ödemiş adliyelerinde de adli tıp şube müdürlükleri vardır. Hesap bilirkişileri ise İzmir Bilirkişilik Bölge Kurulunun listesinden seçilir. Maluliyet raporu tebliğ edildikten sonra 2 hafta içinde eksik veya çelişkili noktalar için itiraz edilmelidir (HMK md. 281). Hangi yönetmeliğin uygulanacağı kaza tarihine göre değişebilir; bu konu maluliyet oranı yazısında ayrıntılı olarak ele alındı. İzmir’deki bilirkişi uygulaması için İzmir’de bilirkişi raporu ve itiraz yazısına bakılabilir.

İzmir’de Uyuşmazlık Hangi Mahkemede Görülür?

SGK’ya karşı açılan davalar ve iş kazasından doğan tazminat davaları iş mahkemesinde görülür. İzmir Adliyesi iş mahkemeleri Bayraklı’daki Gültekinler Plaza ek binasında, Karşıyaka Adliyesi iş mahkemeleri Çarşı Ek-1 Hizmet Binasındadır; iş mahkemesi kurulmayan adliyelerde asliye hukuk mahkemesi bu davalara 7036 s. K. md. 2/3 uyarınca bakar.

İş kazası sonrasında ilk günlerde atılması gereken adımlar İzmir’de iş kazası sonrası hukuki süreç yazısında, SGK’nın işverene rücu davası ise SGK’nın işverene rücu davası yazısında ele alındı.

Maluliyet Uyuşmazlığında Hangi Süreler Önemlidir?

Maluliyet uyuşmazlıklarında süreler, raporun türüne göre değişir. Engellilik raporuna itiraz süresi 30 gün, SGK’nın başvuruya cevap süresi 60 gün, bilirkişi raporuna itiraz süresi ise 2 haftadır; haksız fiil tazminatında TBK md. 72’deki 2 yıl ve 10 yıllık zamanaşımı da ayrıca izlenmelidir.

Süreleri tarih üzerinde kontrol etmek için zamanaşımı süresi hesaplama aracı yardımcı olabilir. Kesin süreler için tebliğ tarihinin belgelenmesi, özellikle e-Devlet ve e-tebligat kayıtlarının saklanması gerekir.

Başvurudan Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Hangi yola gidilirse gidilsin, oran tartışması tıbbi belgeler üzerinden yürür. 5510 s. K. md. 95, Kurumun usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporunu hastaneye iade edebileceğini düzenler; bu nedenle raporun dayanağı olan tetkiklerin eksiksiz olması süreyi kısaltır ve iade riskini azaltır.

• Kaza veya hastalığın ilk kayıtları: acil servis kaydı, iş kazası bildirimi, kolluk tutanağı.
• Ameliyat notları, epikrizler, fizik tedavi kayıtları ve kontrol muayeneleri.
• Son durumu gösteren güncel görüntüleme ve ölçüm sonuçları (eklem hareket açıklığı, işitme testi gibi).
• SGK’nın verdiği karar yazısı ve tebliğ tarihi.
• Varsa engellilik sağlık kurulu raporu ve durum bildirir rapor.
• Mesleği ve kazancı gösteren belgeler: bordro, hizmet dökümü, iş sözleşmesi.

Temsilî bir örnek (temsilidir): Torbalı’daki bir fabrikada çalışan işçi, iş kazasında elinden yaralanıyor. SGK, Kurum Sağlık Kurulu kararıyla %8 oran belirleyince gelir bağlanmıyor. İşçi güncel fizik tedavi kayıtlarıyla itiraz ediyor; Yüksek Sağlık Kurulu kararından sonra Kuruma başvuruyor ve 60 gün cevap gelmeyince dava açıyor. Torbalı Adliyesinde iş mahkemesi bulunmadığı için davaya asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakıyor. Bu örnek temsilidir.

Tazminat alanındaki diğer yazılara tazminat hukuku uzmanlık sayfasından ulaşılabilir; yazının hazırlanmasına katkı veren Av. Mehmet İlker Dinç ekip sayfasında yer alıyor. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’de iş göremezlik ve maluliyet tespitiyle ilgili sorular çoğunlukla raporun hangi hastaneden alınacağı, SGK oranına itiraz, engellilik raporunun süresi, gelir bağlanma eşiği ve tazminat davasındaki oranın nasıl belirlendiği üzerine geliyor. Aşağıdaki cevaplar genel bilgi niteliğindedir ve dosyaya göre farklılık gösterebilir.

Maluliyet raporu İzmir'de hangi hastaneden alınır?

Raporun amacına göre değişir. SGK gelirleri için Kurumca yetkilendirilen hastanelerin sağlık kurulu raporu gerekir; engellilik raporu ise yönetmelik uyarınca bu rapor için yetkili kılınan hastanelerden alınır. Tazminat davasında ise mahkeme, Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesi gibi bir bilirkişi kurulunu kendisi belirler.

SGK'nın belirlediği iş göremezlik oranına nasıl itiraz edilir?

Kurum kararına yazılı itiraz edilir ve itiraz Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır (5510 s. K. md. 95). Sonuç kabul edilmezse Kuruma başvurulur; 60 gün içinde cevap gelmezse talep reddedilmiş sayılır ve iş mahkemesinde dava açılabilir (7036 s. K. md. 4).

Engellilik raporuna itiraz süresi kaç gündür?

Bireysel itiraz, raporun ilgilisine teslim tarihinden itibaren 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne yapılır. Süresinde yapılmayan itiraz değerlendirilmez. İzmir’de başvuru İzmir İl Sağlık Müdürlüğüne yapılır; sonuçların farklı çıkması hâlinde hakem hastanenin kararı kesindir.

Yüzde kaç iş göremezlikte SGK gelir bağlar?

İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünde en az %10 kayıp tespit edilirse sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (5510 s. K. md. 19). Malullük aylığı için ise çalışma gücünün veya meslekte kazanma gücünün en az %60 oranında kaybı ve prim şartları aranır (md. 25).

Tazminat davasında SGK'nın verdiği oran esas alınır mı?

Doğrudan esas alınmaz. Mahkeme oranı kendi aldığı bilirkişi raporuyla belirler; SGK raporu ve engellilik raporu dosyada delil olarak değerlendirilir. Raporlar arasında ciddi fark varsa çelişkinin giderilmesi için ek rapor veya üst kurul raporu istenebilir.

İş kazası tazminat davasından önce arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. 7036 s. Kanun md. 3/3 uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir. Ancak aynı işçinin kıdem veya fazla mesai gibi diğer alacakları için arabuluculuk şartı devam eder.

Kaynaklar

• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Manevi Tazminat Davası Nereye Açılır?
• İzmir'de Hayvan Saldırısı ve İdarenin Sorumluluğu
• İzmir'de Malpraktis İddiası ve Bilirkişi Süreci
• İzmir'de Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.