İzmir’de Araç Değer Kaybı Talebi ve Tahkim

İzmir’de araç değer kaybı talebi, onarımı yapılmış bir aracın ikinci el piyasasında kaybettiği değerin karşı tarafın zorunlu trafik sigortacısından istenmesidir. Talebin sonucu çoğu zaman hesap formülünden önce delillere bağlıdır: araç onarılmadan önce hasarın nasıl belgelendiği, sigortaya hangi belgelerle başvurulduğu ve uyuşmazlığın hangi merciye taşındığı.

Değer kaybının genel olarak nasıl hesaplandığı değer kaybı tazminatında başvuru, tahkim ve dava yolu yazısında ayrıntılı anlatıldı. Bu yazı, aynı talebi İzmir’de takip eden araç sahibinin delil, başvuru ve mahkeme adımlarını sıraya koyuyor.

İzmir’de Araç Değer Kaybı Talebi Kime ve Nasıl Yapılır?

İzmir’de araç değer kaybı talebi, kusurlu karşı aracın zorunlu trafik sigortası şirketine yazılı başvuruyla başlar. 2918 s. KTK md. 97’ye göre dava veya tahkimden önce bu başvuru şarttır; şirket 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa yargı yoluna gidilebilir.

Başvuru, karşı aracın plakası üzerinden belirlenen sigortacının şubesine, acentesine veya şirketin yazılı başvuru kanallarına yapılır. Dilekçede kaza tarihi, iki aracın plakası, kusur durumu, istenen değer kaybı tutarı ve ödeme yapılacak hesap yer almalıdır. Tutanak, onarım faturası, ekspertiz raporu, hasar fotoğrafları ve ruhsat örneği eklenir. Başvurunun hangi tarihte ulaştığı sonraki bütün süreleri etkilediği için tarihli bir kanıt saklanmalıdır.

Zorunlu trafik sigortası değer kaybı başvurusunda temel belgeler

Sigortacılar değerlendirmede genellikle aynı belgeleri ister: kaza tespit tutanağı veya kolluk tutanağı, aracın ruhsatı, sürücü belgesi, onarım faturası ve hasar fotoğrafları. Araç kiralık ya da leasingli ise malikin veya kiralayan şirketin yetkisi ayrıca belgelenmelidir. Eksik belge, KTK md. 99’daki sekiz iş günlük ödeme süresinin işlemeye başlamasını geciktirebilir.

Hangi Durumlarda Değer Kaybı İstenemez?

Her hasar değer kaybı doğurmaz ve her değer kaybı zorunlu trafik sigortasından istenemez. 2918 s. KTK md. 92/l, hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı taleplerini kapsam dışı sayar. Md. 92/g ise hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini teminat dışında bırakır.

Pratikte en sık karşılaşılan durum kusur paylaşımıdır. Kendi kusuru yüzde otuz olarak belirlenen bir araç sahibi, değer kaybının bu orana denk gelen kısmını sigortacıdan isteyemez. Kusur oranına itiraz edilecekse bu tartışma değer kaybı talebinden önce çözülmelidir; yol kaza tutanağındaki kusur oranına itiraz yazısında anlatıldı. Teminatın genel sınırları için trafik sigortasının kapsamadığı talepler yazısına bakılabilir.

Araç Onarılmadan Önce Delil Nasıl Korunur?

Değer kaybı tartışmasında en zayıf nokta, aracın onarıldıktan sonra hasarın gerçek boyutunun gösterilememesidir. 6100 s. HMK md. 400, ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıanın tespiti için keşif ve bilirkişi incelemesi istenmesine izin verir. Delilin kaybolma ihtimali bulunduğunda hukuki yarar var sayılır.

Delil tespiti İzmir’de hangi mahkemeden istenir?

HMK md. 401’e göre dava açılmadan önce delil tespiti, esas hakkındaki davaya bakacak mahkemeden ya da incelenecek şeyin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenebilir. Araç İzmir Adliyesi’nin yargı çevresindeki bir serviste duruyorsa, sulh hukuk mahkemeleri Bayraklı’daki Gültekinler Plaza ek hizmet binası‘ndadır. Karşıyaka Adliyesi çevresinde sulh hukuk mahkemeleri Çiğli Ek Hizmet Binası’nda görev yapar. Tespit dosyası sonradan asıl dava dosyasının eki sayılır (HMK md. 405).

Ekspertiz raporu ve servis kayıtları

Sigortacının atadığı eksperin raporu bağlayıcı değildir, ancak hasarın ilk tespiti olarak önemlidir. Araç sahibinin, değiştirilen ve onarılan parçaların listesini, boya yapılan bölgeleri ve şasi veya taşıyıcı aksamda işlem olup olmadığını gösteren servis kayıtlarını saklaması gerekir. Değer kaybını belirleyen bilirkişi bu kayıtlara bakar; parça listesi olmayan bir faturayla hesabın tartışmalı hâle gelmesi sık görülür.

Değer Kaybı Tutarı Nasıl Belirlenir?

Tutar, aracın kaza öncesindeki piyasa değeri ile onarım sonrası piyasa değeri arasındaki fark esas alınarak belirlenir. Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli kararıyla 2918 s. KTK md. 90’daki “genel şartlarda” atfı iptal edildiğinden, zorunlu sigorta tazminatlarında Kanunda düzenlenmeyen hususlara TBK’nın haksız fiil hükümleri uygulanır.

Bu nedenle mahkemeler değer kaybını, aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, önceki hasar kayıtları ve hasarın niteliği gibi verilerle, ikinci el piyasa koşullarını bilen bir bilirkişiye inceletir. Başvurudan önce kabaca bir fikir edinmek için araç değer kaybı hesaplama aracı kullanılabilir; ancak bu sonuç mahkemenin vereceği rakam yerine geçmez. İzmir’de bilirkişiler İzmir Bilirkişilik Bölge Kurulu listesinden seçilir; rapora itirazın yolu İzmir’de bilirkişi raporu ve itiraz yazısında anlatılıyor.

Önceki hasar kayıtları neden önemlidir?

Aynı parçada daha önce hasar kaydı bulunan bir araçta yeni kazanın değer üzerinde yarattığı ek etki daha sınırlı kalabilir. Sigortacılar bu nedenle Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) kayıtlarındaki önceki hasarları sorgular. Araç sahibinin de başvurudan önce kendi aracının hasar geçmişini öğrenmesi, sigortanın itirazını önceden görmesini sağlar.

Tahkim mi, Asliye Ticaret Mahkemesi mi?

Sigortacının cevabı olumsuzsa iki yol vardır. 5684 s. Sigortacılık K. md. 30, zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuruyu mümkün kılar; hakemler dört ay içinde karar vermekle yükümlüdür. Dava yolunda ise sigortacıya karşı açılan davalar Yargıtay uygulamasında asliye ticaret mahkemesinde görülür.

İzmir Adliyesi’nin asliye ticaret mahkemeleri BAM Ek Hizmet Binası‘nda (Çınarlı, Stadyum Metro karşısı) bulunur; Karşıyaka Adliyesi’nde de bir asliye ticaret mahkemesi vardır. Zorunlu trafik sigortacısına karşı davalarda TTK md. 5/A’daki arabuluculuğun aranmadığı yönünde Yargıtay uygulaması bulunur, çünkü KTK md. 97 özel bir başvuru yolu öngörür. Tahkim başvurusunun adımları İzmir’den sigorta tahkim başvurusu yazısında ayrıca anlatılıyor.

Değer kaybı davasında yetkili mahkeme

KTK md. 110/2’ye göre dava, sigortacının şubesinin veya poliçeyi yapan acentenin bulunduğu yerde ya da kazanın olduğu yerde açılabilir. HMK md. 16 ise haksız fiil davalarında zarar görenin yerleşim yeri mahkemesini de yetkili kılar. İzmir’de oturan ve kazayı başka bir ilde yapan araç sahibi bu sayede davayı İzmir’de açabilir. Hangi yolun seçileceği; tutara, delil durumuna ve kusur tartışmasının varlığına göre dosya özelinde değerlendirilmelidir.

Temsili Örnek: Bornova’da Park Hâlindeki Araca Çarpma

Bu örnek temsilidir. Bornova’da park hâlindeki bir otomobilin arka tamponuna ve bagaj kapağına, kusurun tamamı karşı sürücüde olacak şekilde çarpılıyor. Araç sahibi aynı hafta karşı aracın zorunlu trafik sigortacısına KTK md. 97 uyarınca yazılı başvuru yapıyor ve onarım faturasını ekliyor.

Şirket 15 gün içinde cevap vermiyor. Araç sahibi, onarım öncesi çekilmiş fotoğraflar ve servisin parça listesiyle birlikte tahkime başvurmayı ya da İzmir’de asliye ticaret mahkemesinde dava açmayı tartışıyor. Bagaj kapağının değiştirilmiş olması ve aracın düşük kilometresi değer kaybını artıran unsurlar; daha önce aynı bölgede hasar kaydı bulunması ise azaltan unsur. Hangi yolun daha uygun olduğu, bu verilerin belgelenme düzeyine göre değişir. Örnekteki araç sahibi tutanağı, fotoğrafları ve faturayı aynı gün topladığı için hangi yolu seçerse seçsin dosyası hazır durumdadır.

Faiz, Zamanaşımı ve Süreler Nasıl Hesaplanır?

2918 s. KTK md. 109’a göre değer kaybı dahil maddi zarar talepleri, zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. KTK md. 99 ise belgeler sigortacıya ulaştıktan sonra sekiz iş günü içinde ödeme yapılmasını öngörür.

Sekiz iş günlük sürenin dolmasına rağmen ödeme yapılmamışsa, faizin hangi tarihten işleyeceği dosyada ayrıca tartışılır; bu nedenle başvurunun ve belgelerin hangi gün teslim edildiği kanıtlanabilir olmalıdır. Faiz tutarı hakkında fikir edinmek için yasal faiz hesaplama aracı kullanılabilir. Zamanaşımı sorumluya karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır (KTK md. 109/3).

Değer kaybı talebinde sık yapılan hatalar

• Aracı fotoğraf ve parça listesi olmadan onarıma vermek.
• Sigortacıya yazılı başvuru yapmadan doğrudan dava açmak.
• Kusur oranı tartışmasını çözmeden değer kaybı tutarına odaklanmak.
• Sigortanın düşük teklifine ilişkin ibra metnini okumadan imzalamak; açıkça yetersiz anlaşmalar için KTK md. 111/2’deki 2 yıllık iptal süresi kaçırılmamalıdır.

Sigortanın Düşük Teklifi Geldiğinde Ne Yapılmalı?

Sigortacı başvuruya cevap verip talep edilenden düşük bir tutar önerebilir. KTK md. 97’ye göre verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık da dava veya tahkim yolunu açar. Teklifin kabulü ise çoğu zaman ibraname imzalanmasıyla sonuçlanır ve aynı kazadan doğan sonraki talepleri ciddi biçimde sınırlayabilir.

Teklif değerlendirilirken üç soru sorulmalıdır: Hesapta hangi piyasa değeri esas alınmış, araç kilometresi ve önceki hasarlar doğru girilmiş mi ve kusur oranı nasıl uygulanmış? Şirketin hesap dökümü istenmeden yalnızca toplam rakama bakarak karar vermek, eksikliklerin görülmesini zorlaştırır. Kısmi ödeme kabul edilecekse, ödeme belgesine kalan kısım için hakların saklı tutulduğu açıkça yazılmalıdır.

Açıkça yetersiz olduğu belli olan bir anlaşma imzalandıysa, KTK md. 111/2’ye göre anlaşmanın yapıldığı tarihten itibaren iki yıl içinde iptali istenebilir. Bu süre değer kaybının zamanaşımı süresinden ayrı işler; ikisinin karıştırılması hak kaybına yol açabilir. İbraname metninin hukuki etkisinin dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Başvurudan Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Değer kaybı dosyası, aracın kaza öncesi ve sonrası durumunu gösteren belgelerle güçlenir. 6098 s. TBK md. 50 zararın ispat yükünü zarar görene verir; bu nedenle aşağıdaki belgeler sigortaya başvurudan önce bir araya getirilmelidir. Eksik belge, hem sigortanın incelemesini hem de olası tahkim ya da davayı uzatır.

• Kaza tespit tutanağı veya kolluk tutanağı ve olay yeri fotoğrafları.
• Onarım öncesi fotoğraflar, varsa delil tespiti dosyası.
• Servis faturası ve değiştirilen, onarılan, boyanan parçaların listesi.
• Ruhsat, aracın kilometresi ve bakım kayıtları.
• Sigortaya yazılı başvurunun tarihli kanıtı ve şirketin cevabı.

Kaza sonrası sürecin tamamı için İzmir’de trafik kazası sonrası tazminat süreci yazısına, kendi kasko poliçenizle ilgili uyuşmazlıklar için İzmir’de kasko ve trafik sigortası uyuşmazlıkları yazısına bakılabilir. Kasko ödemesinin reddine ilişkin genel çerçeve kasko ödemesinin reddi ve pert uyuşmazlıkları yazısında yer alıyor. Sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin çalışma alanımız sigorta hukuku sayfasında, bu alandaki çalışmalar Av. Mehmet İlker Dinç profilinde açıklanıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Değer kaybı talebinde araç sahiplerinin en çok merak ettiği konular; talebin kime yapılacağı, kasko ile onarılan araçta durumun ne olacağı, sigortanın cevap vermemesi ve sürelerin nasıl işleyeceğidir. Aşağıdaki cevaplar İzmir’de takip edilen dosyalar için genel bir çerçeve sunar; somut dosyanın verileri sonucu değiştirebilir.

Değer kaybı için mutlaka ekspertiz raporu gerekir mi?

Zorunlu değildir, ancak hasarın kapsamını gösteren bir ekspertiz raporu veya delil tespiti dosyası, hem sigortanın incelemesini hem de mahkemedeki bilirkişi hesabını kolaylaştırır. Servis faturası ve parça listesi de en az ekspertiz kadar önemlidir; onarım öncesi fotoğraflar mutlaka saklanmalıdır.

Değer kaybı kendi sigortamdan mı, karşı tarafın sigortasından mı istenir?

Değer kaybı, kazada kusurlu olan karşı aracın zorunlu trafik sigortacısından, onun kusuru oranında istenir. Başvuru KTK md. 97 uyarınca yazılı yapılır. Teminat limitini aşan kısım için sürücü ve işletene karşı genel hükümlere göre talepte bulunulabilir.

Aracı kasko ile onarttım, yine de değer kaybı isteyebilir miyim?

Onarımın kasko tarafından karşılanması, karşı tarafın sigortacısından değer kaybı istenmesine kural olarak engel değildir; çünkü değer kaybı onarım bedelinden ayrı bir zarardır. Ancak araç hasar nedeniyle trafikten çekilmişse KTK md. 92/l uyarınca istenemez.

Sigorta şirketi değer kaybı başvuruma cevap vermezse ne olur?

KTK md. 97’ye göre şirket 15 gün içinde yazılı cevap vermezse dava açılabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Komisyon bakımından 5684 s. K. md. 30/13, başvurudan itibaren 15 iş günü içinde cevap verilmemesini yeterli sayar.

Değer kaybı davası İzmir'de hangi mahkemede açılır?

Sigortacıya karşı açılan değer kaybı davası Yargıtay uygulamasında asliye ticaret mahkemesinde görülür. İzmir Adliyesi’nde bu mahkemeler BAM Ek Hizmet Binası’nda, Karşıyaka Adliyesi’nde ise bir asliye ticaret mahkemesi olarak görev yapar.

Değer kaybı için ne kadar süre içinde başvurmalıyım?

KTK md. 109’a göre talep, zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Delillerin kaybolmaması için başvurunun onarımdan hemen sonra yapılması daha güvenlidir.

Kusurum varsa değer kaybı alabilir miyim?

Karşı tarafın kusuru oranında alabilirsiniz. KTK md. 92/g, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında sayar. Kusur oranına itiraz edilecekse bu konu önce netleştirilmelidir.

Kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi BAM Ek Hizmet Binası
• İzmir Bilirkişilik Bölge Kurulu

İlgili yazılar

• İzmir'de Zorunlu Deprem Sigortası ve Hasar Ödemesi
• İzmir'de Hayat Sigortası Ödememe Uyuşmazlığı

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.