İzmir Aile Mahkemeleri: Görev, Yetki ve Dosya Akışı

İzmir aile mahkemeleri, boşanmadan nafakaya, velayetten koruma kararlarına kadar aile hukukundan doğan uyuşmazlıkları gören özel mahkemelerdir. 31.12.2025 tarihli resmi faaliyet raporlarına göre İzmir Adliyesi’nde 22, Karşıyaka Adliyesi’nde 6 aile mahkemesi bulunur; bazı ilçe adliyelerinde ise bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Bu yazı mahkemenin kendisini anlatır: hangi kanunla kurulduğunu, hangi davalara baktığını, uzmanların rolünü ve bir dosyanın mahkeme içinde nasıl ilerlediğini. Davanın hangi yerde açılacağı ve ne kadar süreceği ayrı yazıların konusudur.

İzmir Aile Mahkemeleri Nerede ve Kaç Tane?

İzmir aile mahkemeleri iki büyük merkezde toplanır. İzmir Adliyesi 2025 Faaliyet Raporu 22 aile mahkemesini Bayraklı’daki Ek Hizmet Binası’nda gösterir; Karşıyaka 2025 Faaliyet Raporu ise 6 aile mahkemesini Çiğli Ek Hizmet Binası’nda gösterir. Torbalı, Ödemiş, Kemalpaşa, Menderes, Bergama ve Menemen adliyelerinde de aile mahkemesi vardır.

Sayılar 31.12.2025 tarihlidir ve HSK kararlarıyla değişebilir. Aliağa, Foça, Dikili ve Kınık adliyeleri için mahkeme listesi resmi bir kaynakta bulunamadığından tabloya alınmadı; bu adliyelerde dava açmadan önce ön bürodan bilgi almak gerekir.

İzmir Adliyesi’nde bina karışıklığı da sık yaşanır. Adliyenin ana binası Konak’ta Çınarlı Mahallesi’ndedir ve ağırlıklı olarak ceza mahkemelerini barındırır. Aile mahkemeleri ise Bayraklı’daki Ek Hizmet Binası içindedir; aynı binada sulh hukuk, iş ve tüketici mahkemeleri de bulunur. Asliye hukuk mahkemelerinin tamamı 01.09.2026’dan beri Halkapınar Ek Hizmet Binası içine taşınmıştır. Aile davası için Halkapınar’a ya da ana binaya gitmek gün kaybına yol açabilir.

Aile mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesi

4787 s. Kanun md. 2, aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu Kanun kapsamındaki dava ve işlere Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği asliye hukuk mahkemesinin bakacağını düzenler. Bu mahkeme kararını aile mahkemesi sıfatıyla verir ve aile mahkemesine ilişkin usul kurallarını uygular. HMK md. 297 de mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğinin kararda yazılmasını ister. Dilekçede mahkemenin adı yazılırken bu sıfatın belirtilmesi, tevzi sırasında yanlış daireye kayıt riskini azaltır.

Aile Mahkemesi Hangi Kanunla ve Nasıl Kurulur?

Aile mahkemeleri, 18.01.2003 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 4787 sayılı Kanunla kurulmuştur. Kanunun 2. maddesine göre Adalet Bakanlığı, HSK’nın olumlu görüşünü alarak her ilde ve merkez nüfusu yüz binin üzerindeki her ilçede tek hâkimli, asliye mahkemesi derecesinde aile mahkemesi kurar. Gerektiğinde birden çok daire kurulur ve daireler numaralandırılır.

Yargı çevresi, kurulduğu il ve ilçenin mülki sınırlarıyla belirlenir; ancak bu çevre Adalet Bakanlığının teklifi üzerine HSK tarafından değiştirilebilir. İzmir’de aile davalarının ilçeye göre farklı adliyelerde görülmesi bu esnekliğin sonucudur. Kanunun 3. maddesi hâkim seçiminde özel ölçütler koyar: tercihan evli ve çocuk sahibi, otuz yaşını doldurmuş ve aile hukuku alanında lisansüstü eğitim yapmış hâkimler arasından atama yapılır.

Aile Mahkemesinin Görev Alanına Hangi Davalar Girer?

4787 s. Kanun md. 4’e göre aile mahkemeleri, 4721 s. TMK İkinci Kitabından doğan dava ve işlere bakar; ancak Üçüncü Kısım yani vesayet bunun dışındadır. Ayrıca aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi ile kanunların verdiği diğer görevler de aile mahkemesine aittir.

Aile mahkemesinin görev alanı: başlıca dava ve işler

Vesayet işleri ise aile mahkemesinin değil, sulh hukuk mahkemesinin görevindedir; TMK md. 397, vesayet makamının sulh hukuk mahkemesi olduğunu açıkça söyler. 6284 s. Kanun md. 2 ise kanundaki hâkimi aile mahkemesi hâkimi olarak tanımlar. Bu nedenle koruma ve uzaklaştırma talepleri de aile mahkemesine yapılır; İzmir uygulaması İzmir 6284 koruma kararı yazısında anlatılacaktır. Babalık davası için babalık ve soybağının reddi yazımıza, nişan uyuşmazlıkları için nişanın bozulması yazımıza bakabilirsiniz.

Usul bakımından 4787 s. Kanun md. 7 bir yönlendirme yapar: özel kanun hükümleri saklı kalmak üzere, bu Kanunda hüküm bulunmayan konularda TMK’nın aile hukukuna ilişkin usul hükümleri ile genel usul kanunu uygulanır. Bugün genel usul kanunu HMK’dır. Boşanmada ise TMK md. 184 ayrıca hâkimin vicdani kanaati, yemin yasağı ve ikrarın bağlamaması gibi özel kurallar koyar.

Görev ile Yetki Arasındaki Fark Nedir?

Görev, davaya hangi tür mahkemenin bakacağını; yetki ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını belirler. İkisi sık karıştırılır. HMK md. 1 mahkemelerin görevinin ancak kanunla düzenleneceğini ve göreve ilişkin kuralların kamu düzeninden olduğunu söyler. Bu yüzden görev, taraflar itiraz etmese bile mahkemece kendiliğinden gözetilir.

Boşanma davasını aile mahkemesi yerine genel asliye hukuk mahkemesine açmak görev hatasıdır; aile mahkemesi bulunan bir adliyede bu hata görevsizlik kararıyla sonuçlanır. Yetki ise çoğu aile davasında kesin değildir: boşanmada TMK md. 168, boşanma sonrası nafakada TMK md. 177, evlilik birliğinin korunmasında TMK md. 201 birden çok yer gösterir. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra dosyanın gönderilmesi için HMK md. 20’deki iki haftalık süre işler. İzmir’de doğru yerin seçimi İzmir boşanma davasında yetkili mahkeme yazısında, nafaka türlerine göre yetki ise İzmir nafaka davası yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Bu örnek temsilidir: Karşıyaka’da yaşayan bir kişi, ileri derecede hasta annesi için vasi atanmasını aile mahkemesinden ister. Talep TMK’nın vesayete ilişkin Üçüncü Kısmına girdiğinden görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Aile mahkemesi görevsizlik kararı verir; dosyanın sulh hukuk mahkemesine gönderilmesi için HMK md. 20’deki iki haftalık süre içinde başvurmak gerekir. Aynı aile içindeki iki talebin farklı mahkemelere gitmesi bu yüzden olağandır.

Aile Mahkemesinde Uzmanlar Ne İş Yapar?

4787 s. Kanun md. 5 uyarınca aile mahkemesi, davanın esasına girmeden önce veya dava sırasında uyuşmazlık nedenlerini araştırmak, duruşmada hazır bulunmak ve görüş bildirmek üzere adliyelerde görevli psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır. Bu uzmanlar yoksa veya başka bir uzmanlık gerekiyorsa kamu kurumlarından ya da serbest meslek mensuplarından yararlanılır.

Pedagog ve sosyal çalışmacı hangi durumlarda devreye girer?

En yaygın kullanım, velayet ve kişisel ilişki uyuşmazlıklarındaki sosyal inceleme raporudur. Uzman, ebeveynlerle ve çocukla görüşür, yaşam koşullarını değerlendirir ve mahkemeye rapor verir. Kanun, uzmanların HMK’daki hâkimin reddi sebeplerine göre reddedilebileceğini açıkça düzenler; örneğin taraflardan biriyle yakınlığı bulunan bir uzman için ret talebi yapılabilir. Mahkeme rapordaki görüşü diğer delillerle birlikte değerlendirir; taraflar rapora karşı beyanlarını dilekçeyle bildirebilir. Raporun nasıl hazırlandığı ve İzmir’deki uygulama İzmir velayet sosyal inceleme raporu yazısında, velayet ölçütleri ise çocuğun üstün yararı yazısında anlatılır.

4787 s. Kanun md. 6, aile mahkemesine koruyucu, eğitici ve sosyal önlemler alma yetkisi verir: eşleri yükümlülükleri konusunda uyarmak, gerektiğinde uzlaştırmak, küçüklerin bakımı için nafaka önlemleri almak gibi. Bu kararların takibinde de uzmanlardan yararlanılabilir. Kararlara uyulmazsa HMK md. 398 uygulanır; bu hüküm, ihlalin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet üzerine altı aya kadar disiplin hapsi öngörür.

Dosya Aile Mahkemesinde Nasıl İlerler?

Dava dilekçesi kaydedildiği anda dava açılmış sayılır (HMK md. 118) ve dosya tevzi ile bir aile mahkemesine dağıtılarak esas numarası alır. 4787 s. Kanun md. 7, aile mahkemesinin esasa girmeden önce sorunları tespit ederek sulh yoluyla çözümü teşvik etmesini ister. Sulh sağlanamazsa yargılama HMK kurallarına göre devam eder.

Aile mahkemesinde dosya akışı

• Kayıt ve tevzi: Dilekçe, harç ve gider avansıyla kaydedilir; İzmir Adliyesi çevresinde dosya Bayraklı’daki aile mahkemelerinden birine dağıtılır.
• Tensip: Mahkeme dilekçeyi inceler, tebligat ve geçici önlem taleplerini değerlendirir.
• Dilekçeler ve ön inceleme: Cevap ve ikinci dilekçeler alınır, uyuşmazlık noktaları belirlenir.
• Uzman ve tahkikat: Gerekirse sosyal inceleme yaptırılır, tanıklar dinlenir.
• Karar ve kanun yolu: Hüküm açıklanır; istinaf incelemesini İzmir, Aydın ve Manisa’yı kapsayan İzmir Bölge Adliye Mahkemesi yapar.

Aile davalarında mahremiyet de önemlidir. TMK md. 184/6, taraflardan birinin istemi üzerine boşanma duruşmasının gizli yapılmasına karar verilebileceğini düzenler. Özel hayata ilişkin delillerin tartışılacağı dosyalarda gizlilik talebinin ilk duruşmadan önce dilekçeyle bildirilmesi, tanıkların ve çocukların mahremiyetini de korur.

Adımların ayrıntılı anlatımı İzmir çekişmeli boşanma süreci yazısında, beklenen süreler ve resmi iş yükü verileri boşanma davası ne kadar sürer yazısında yer alır. Anlaşmalı dosyalarda akış çok daha kısadır; bkz. İzmir anlaşmalı boşanma.

İzmir’de Aile Mahkemesi Kararlarını Hangi Merci İnceler?

İzmir’deki aile mahkemelerinin ve aile mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesini İzmir Bölge Adliye Mahkemesi yapar. Resmi siteye göre bu mahkemenin yargı çevresi İzmir, Aydın ve Manisa’dır ve 33 hukuk dairesi bulunur. Başvuru süresi HMK md. 345 uyarınca iki haftadır.

Bölge adliye mahkemesinin temyize açık kararlarına karşı iki hafta içinde Yargıtay’a başvurulabilir (HMK md. 361). Bölge adliye mahkemesinin, yargı çevresindeki ilk derece mahkemelerinin görev ve yetkisi hakkında verdiği kararlar ise HMK md. 362/1-c uyarınca temyiz edilemez. Kanun yolları için istinaf ve temyiz süreleri yazısına, İzmir BAM uygulaması için İzmir BAM rehberine bakabilirsiniz.

Aile Mahkemesine Başvurmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Başvurudan önce üç soru cevaplanmalıdır: talep gerçekten aile mahkemesinin görevine mi giriyor, hangi yerdeki mahkeme yetkili ve o adliyede aile mahkemesi var mı? Bu üç sorunun cevabı dilekçenin başlığını, kayıt yerini ve harç hesabını belirler. Yanlış cevap görevsizlik veya yetkisizlikle aylar kaybettirebilir.

• Talebin TMK İkinci Kitabına mı, vesayete mi ilişkin olduğunu kontrol edin; vesayet sulh hukukun işidir.
• İlçenizin bağlı olduğu adliyeyi ve orada aile mahkemesi bulunup bulunmadığını teyit edin.
• Acil koruma ihtiyacı varsa boşanma davasını beklemeden 6284 s. Kanun yolunu değerlendirin.
• Çocuklu dosyalarda sosyal inceleme için çocuğun okul, sağlık ve günlük düzen bilgilerini hazırlayın.
• Harç ve gider avansını önceden hesaplayın; bkz. dava harcı aracı. Mali durumu yetersiz olanlar adli yardım isteyebilir.

Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Aile hukukundaki diğer başlıklar için aile ve boşanma hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’deki aile mahkemeleri hakkında en çok sorulan sorular, mahkemelerin yeri, görev alanı ve uzmanların rolü üzerine yoğunlaşıyor. Aşağıdaki cevaplar 4787 sayılı Kanun, TMK, HMK ve İzmir adliyelerinin resmi kaynaklarına dayanır. Mahkeme sayıları ve yerleri HSK kararlarıyla değişebileceği için güncel durumu ayrıca kontrol etmek gerekir.

Aile mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki fark nedir?

Aile mahkemesi, 4787 s. Kanunla aile hukukundan doğan davalara bakmak üzere kurulmuş özel bir mahkemedir ve uzmanlardan yararlanır. Asliye hukuk mahkemesi genel görevli mahkemedir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde HSK’nın belirlediği asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

İzmir'deki aile mahkemeleri hangi binada?

İzmir Adliyesi’ne bağlı aile mahkemeleri, resmi adliye sayfasına göre 09.09.2021’den beri Bayraklı’daki Ek Hizmet Binası’nda (Gültekinler Plaza) çalışır. Karşıyaka Adliyesi’nin aile mahkemeleri ise Çiğli Ek Hizmet Binası’ndadır. Adliyenin ana binası Konak’tadır.

Vesayet davası aile mahkemesinde mi açılır?

Hayır. 4787 s. Kanun md. 4, TMK İkinci Kitabının Üçüncü Kısmını yani vesayeti aile mahkemesinin görevi dışında bırakır. TMK md. 397’ye göre vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir. Kısıtlama ve vasi atama talepleri bu nedenle sulh hukuk mahkemesine yapılır.

Sosyal inceleme yapan uzmanı reddedebilir miyim?

Evet. 4787 s. Kanun md. 5, aile mahkemesinde görev yapan uzmanların HMK’da düzenlenen hâkimin reddi sebeplerine göre reddedilebileceğini açıkça belirtir. Ret sebebi somut olarak gösterilmeli ve mahkemeye dilekçeyle bildirilmelidir.

Koruma kararı için hangi mahkemeye başvurulur?

6284 s. Kanun md. 2 hâkimi aile mahkemesi hâkimi olarak tanımlar; koruyucu ve önleyici tedbirler aile mahkemesinden istenir. Kanun ayrıca başvurunun en kolay ulaşılabilecek yer hâkimine, mülki amire veya kolluğa yapılabilmesine imkân tanır.

Aile mahkemesi kararına itiraz nereye yapılır?

İzmir’deki aile mahkemelerinin nihai kararlarına karşı istinaf incelemesini İzmir Bölge Adliye Mahkemesi yapar. Süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK md. 345). Bölge adliye mahkemesinin temyize açık kararlarına karşı Yargıtay yolu açıktır.

Kaynaklar

• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binası mahkemeler (izmir.adalet.gov.tr)
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu
• Karşıyaka Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu

İlgili yazılar

• İzmir'de Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki Kurma
• İzmir'de Mal Rejimi Tasfiyesi Davası Süreci
• İzmir'de Yurt Dışındaki Eşle Boşanma
• Bayraklı'da Boşanma Davası ve Aile Mahkemesi

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.