Unutulma Hakkı: Arama Sonuçlarından Kaldırma Başvurusu

Unutulma hakkı, geçmişte hukuka uygun biçimde yayımlanmış ve doğru olan bir bilginin, zaman geçtikçe güncelliğini ve kamusal önemini yitirmesi hâlinde erişimden kaldırılmasını ya da gündeme getirilmemesini isteme hakkıdır. Türkiye’de bu hak ayrı bir kanun maddesinde düzenlenmez; Anayasa md. 20, 6698 s. KVKK ve yargı kararlarıyla şekillenir.

Pratikte insanlar çoğunlukla şunu ister: adı soyadıyla arama yapıldığında eski bir haberin ya da paylaşımın ilk sonuçlarda çıkmaması. Aşağıda arama motoruna başvurudan Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyete ve dava yoluna kadar süreci, süreleri ve Kurulun baktığı kriterleri adım adım anlatıyoruz. Bilişim alanındaki diğer konular için bilişim hukuku ve kişisel veriler sayfamıza bakabilirsiniz.

Unutulma Hakkı Nedir ve Hukuki Dayanağı Nerede?

Unutulma hakkının dayanağı, Anayasa md. 20/3’teki kişisel verilerin silinmesini isteme hakkı ile 6698 s. KVKK md. 4, 7 ve 11/1-e hükümleridir. KVKK md. 7 uyarınca işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkan kişisel veriler, resen veya ilgili kişinin talebiyle silinir, yok edilir ya da anonim hâle getirilir.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 2020/481 sayılı kararında unutulma hakkını bir “üst kavram” olarak tanımlamıştır. Buna göre silme, yok etme, anonimleştirme ve indeksten çıkarma, bu hakkı hayata geçiren araçlardır. Somut olayda hangisinin uygun olduğuna içeriğin niteliğine göre karar verilir.

Anayasa Mahkemesinin N.B.B. kararı ne söyledi?

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 3/3/2016 tarihli N.B.B. kararında (B. No: 2013/5653) yaklaşık on dört yıl önceki bir mahkûmiyete ilişkin haberlerin internet arşivinde kolayca erişilebilir kalmasının Anayasa md. 17’deki şeref ve itibarın korunması hakkını ihlal ettiğine karar verdi. Mahkemenin basın duyurusunda arşivin tamamen silinmesi yerine kişiyle haberi bağlayan verilerin silinmesi veya kısmi erişim engeli gibi ölçülü yöntemlerin tercih edilebileceği vurgulandı.

Unutulma Hakkı Kapsamında Hangi Talepler İleri Sürülebilir?

KVKK Kurulunun 2020/481 sayılı kararına göre unutulma hakkı dört araçla kullanılabilir: veri işlemenin durdurulması, silme veya yok etme, anonim hâle getirme ve indeksten çıkarma. Bu taleplerin muhatabı farklıdır: arama motoru yalnızca sonuç listesinden, haber sitesi ise içeriğin kendisinden sorumlu tutulur.

İndeksten çıkarma talebi ile kaynaktan silme arasındaki fark

İndeksten çıkarma, adınız ve soyadınızla yapılan aramada ilgili bağlantının listelenmemesini sağlar. Haber ise sitede durmaya devam eder; site içi aramayla veya farklı anahtar kelimelerle bulunabilir. Kaynaktan silme ya da anonimleştirme ise içeriğin kendisini değiştirir. Çoğu durumda iki talep birlikte izlenir.

Arama Motoruna Başvuru Nasıl Yapılır?

Kurul kararına göre ilgili kişi önce arama motoruna başvurmalıdır; başvurunun şekli ve istenecek belgeler arama motoru tarafından belirlenir. Arama motoru veri sorumlusu sayıldığından 6698 s. KVKK md. 13/2 uygulanır: talep, niteliğine göre en kısa sürede ve en geç 30 gün içinde, kural olarak ücret alınmadan sonuçlandırılır.

Büyük arama motorlarının kişisel veri kaldırma formları vardır. Formda genellikle ad soyad, kaldırılması istenen bağlantıların tam adresi, arama sorgusu ve talebin gerekçesi istenir. Gerekçe kısmı başvurunun kaderini belirler; bu bölüm Kurulun kriterlerine göre yazılmalıdır.

Arama motoru başvurusunda gerekçe nasıl yazılmalı?

“Bu haber beni rahatsız ediyor” demek yetmez. Olayın tarihi, aradan geçen süre, kamusal bir göreviniz bulunmadığı, bilginin artık güncel olmadığı ve iş ya da sosyal hayatınızda yarattığı somut zarar tek tek yazılmalıdır. Varsa beraat, takipsizlik veya adli sicil kaydının silindiğini gösteren belge eklenmelidir.

• Arama yapılan ad soyad ve sonuçların ekran görüntüsü (tarihli).
• Kaldırılması istenen her bağlantının tam URL adresi.
• Olayın tarihi ve güncel durumu gösteren resmî belgeler.
• Bilginin size verdiği zararı gösteren belgeler (iş başvurusu reddi, yazışmalar).
• Başvuru tarihi ve başvuru numarasının kaydı; 30 günlük süre bu tarihten işler.

Mahkûmiyet haberlerinde adli sicil kaydının durumu önemlidir. Kaydın silinmesi süreci için adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi yazımızı inceleyebilirsiniz; ceza yargılamasıyla ilgili genel bilgiler ceza hukuku sayfamızda yer alır.

Kurul Unutulma Hakkı Taleplerinde Hangi Kriterlere Bakar?

Kurul, 2020/481 sayılı kararına ekli belgede 13 kriter ilan etmiştir. Bu kriterlerle ilgili kişinin temel hakları ile kamunun bilgiye erişim menfaati arasında denge testi yapılır. Kurul, listenin sınırlı olmadığını ve her somut olayda ilave ölçütlerin gündeme gelebileceğini de açıkça belirtmiştir.

Tablodaki kriterlerin tam metni Kurulun yayımladığı kriter belgesinde yer alır. Başvuru dilekçesini bu kriterlerin sırasına göre kurmak, hem arama motoru hem de Kurul aşamasında değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Arama Motoru Reddederse KVKK Kuruluna Ne Zaman Şikâyet Edilir?

6698 s. KVKK md. 14/1 uyarınca başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kurula şikâyet yapılabilir. Md. 14/2 gereği, veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden şikâyet edilemez.

KVKK şikâyet süresi nasıl hesaplanır?

İki süre aynı anda işler ve hangisi önce dolarsa o esas alınır. Temsilî bir örnek verelim: 1 Mart’ta arama motoruna başvurdunuz, cevap gelmedi. 30 günlük cevap süresi 31 Mart’ta biter. Şikâyet için son gün, başvurudan itibaren 60 gün hesabıyla 30 Nisan’dır. Cevap 25 Mart’ta gelip ret içeriyorsa son gün 24 Nisan olur. Bu örnek temsilidir.

Kurul şikâyeti inceler; md. 15/4 uyarınca şikâyet tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. İhlal tespit edilirse md. 15/5 uyarınca veri sorumlusu kararı tebliğden itibaren en geç 30 gün içinde yerine getirir. Kurul kararına uymamak md. 18/1-c kapsamında idari para cezası sebebidir.

Haber Sitesindeki İçerik Kaynağından Nasıl Kaldırılır?

Arama motorundan çıkarma içeriği silmez. Haberin kaynağından kaldırılması veya anonimleştirilmesi için haber sitesine KVKK md. 11 ve 13 uyarınca başvurulabilir. Ancak KVKK md. 28/1-c, ifade özgürlüğü kapsamında işlenen verileri özel hayatı ve kişilik haklarını ihlal etmemek kaydıyla Kanun kapsamı dışında tutar.

Haber arşivi ve basın özgürlüğü dengesi

Haber arşivleri basın özgürlüğünün koruması altındadır. Bu nedenle en güçlü talep çoğu zaman haberin tamamen silinmesi değil, adınızın baş harflere çevrilmesi veya fotoğrafınızın kaldırılmasıdır. Bu yöntem hem arşivi korur hem de sizi arama sonuçlarından koparır. Talep ne kadar ölçülüyse kabul edilme ihtimali o kadar artar.

Burada sık yapılan bir hata var: eski rehberler, kişilik hakkını ihlal eden içerik için sulh ceza hâkimliğine 5651 s. K. md. 9 kapsamında başvurmayı önerir. Bu madde Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş ve iptal 10/10/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Güncel yollar için erişimin engellenmesi ve içerik kaldırma yazımıza bakabilirsiniz.

Unutulma Hakkı İçin Dava Yolu Ne Zaman Gündeme Gelir?

Kurul 2020/481 sayılı kararında, arama motorunun reddi veya cevapsızlığı hâlinde Kurula başvurmanın yanında doğrudan yargı yoluna gidilebileceğini de duyurmuştur. 4721 s. TMK md. 25 uyarınca saldırının durdurulması, hukuka aykırılığın tespiti ve tazminat istenebilir; KVKK md. 14/3 de tazminat hakkını saklı tutar.

Kişisel verilerin silinmesi davası ve tedbir

TMK md. 25 davası, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Dava sürerken içeriğe erişimin geçici olarak durdurulması ihtiyati tedbirle istenebilir. Dava masraflarını önceden görmek için dava harcı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Veri güvenliği yükümlülükleri için KVKK md. 12 veri ihlali bildirimi yazımız da fikir verir.

Dava ile Kurul yolu arasında seçim yaparken hedefe bakmak gerekir. Yalnızca arama sonucunun kaybolması isteniyorsa Kurul yolu genellikle daha basit ve daha az masraflıdır. Tazminat talebi, içeriğin kaynağından kaldırılması veya birden fazla siteye yönelik kapsamlı bir koruma isteniyorsa hukuk mahkemesi daha uygun bir zemindir. İki yolun aynı anda işletilmesi de mümkündür.

Mahkûmiyet, Sağlık ve Çocuklara İlişkin Bilgilerde Durum Farklı mı?

Evet. 6698 s. KVKK md. 6/1, sağlık, cinsel hayat, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirlerine ilişkin verileri özel nitelikli kişisel veri sayar ve md. 6/3 bu verilerin işlenmesini kural olarak yasaklar. Kurulun kriterleri arasında da bilginin özel nitelikli veri olup olmadığı ve sonucun öznesinin çocuk olup olmadığı ayrıca sorgulanır.

Bu nedenle eski bir hastalık haberi, bir çocuğun adının geçtiği bir olay veya yıllar önce infaz edilmiş hafif bir cezaya ilişkin kayıt, sıradan bir bilgiye göre daha güçlü bir kaldırma gerekçesi oluşturur. Başvuruda bilginin hangi kategoriye girdiğini açıkça belirtmek, değerlendirmeyi yapan kişinin işini kolaylaştırır ve dengeyi lehinize çevirebilir.

Mahkûmiyet haberlerinde dikkat edilmesi gereken ayrı bir nokta vardır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı gibi sonradan gelen gelişmeler çoğu zaman habere yansımaz. Haber, olayın yalnızca ilk hâlini gösterir. Bu durumda bilginin artık doğru ve güncel olmadığı resmî belgeyle kanıtlanabilir; HAGB kurumunun işleyişini HAGB şartları ve denetim süresi yazımızda anlattık.

Çocuk yaşta yayımlanan içerikler

Kişi çocukken yayımlanmış fotoğraf, okul haberi veya adli olaylara ilişkin içerikler, Kurul kriterlerinde doğrudan korunan bir kategoridir. Kişi reşit olduktan sonra bu içeriklerin indeksten çıkarılmasını isteyebilir. Çocuğun kendisinin paylaştığı içeriklerde bile, o dönemdeki olgunluk düzeyi değerlendirmede dikkate alınabilecek bir unsurdur.

Hangi Durumlarda Unutulma Talebi Reddedilebilir?

Kurulun 13 kriterine göre talebi zayıflatan durumlar da bellidir: kişinin kamusal yaşamda önemli bir rolü olması, bilginin güncel olması, gazetecilik faaliyeti kapsamında yayımlanması, yasal bir yayım zorunluluğu bulunması ve bilginin kişinin mesleki faaliyetiyle doğrudan ilgili olması. Bu hâllerde denge çoğunlukla kamunun bilgi alma hakkı lehine kurulur.

Siyasetçiler, kamu görevlileri ve mesleki faaliyetini kamuya karşı yürüten kişiler için eşik daha yüksektir. Yakın tarihli ağır bir suç haberinde de talebin kabulü zordur. Bu nedenle başvurudan önce hangi kriterlerin lehinize, hangilerinin aleyhinize olduğunu dürüstçe listelemek gerekir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Aleyhinize olan bir bilgi yanlışsa, yol değişir: yanlış bilgi için KVKK md. 11/1-d uyarınca düzeltme de istenebilir. Sosyal medyadaki hakaret içerikleri ise ayrı bir değerlendirme gerektirir; bu konuyu sosyal medyada hakaret ve şikâyet süresi yazımızda anlattık. Genel sorular için sık sorulan sorular sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Unutulma hakkı başvurularında en çok sorulanlar; başvurunun kime yapılacağı, sürelerin nasıl işlediği, mahkûmiyet haberlerinin kaldırılıp kaldırılamayacağı ve kaldırılan sonucun her yerde kaybolup kaybolmadığıdır. Aşağıdaki kısa cevaplar 6698 sayılı Kanun, Kurulun 2020/481 sayılı kararı ve 26.09.2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanır ve genel bilgi amacı taşır.

Unutulma hakkı için hangi kuruma başvurulur?

Önce veri sorumlusuna, yani arama motoruna veya haber sitesine başvurulur. Talep reddedilir ya da 30 gün içinde cevaplanmazsa Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yapılabilir. Kurul kararına göre doğrudan mahkemeye başvurmak da mümkündür.

Arama motoruna yapılan başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?

6698 s. KVKK md. 13/2 uyarınca veri sorumlusu talebi en kısa sürede ve en geç 30 gün içinde sonuçlandırmak zorundadır. Talep kabul edilirse ilgili bağlantı ad soyad aramalarında gösterilmez; reddedilirse gerekçe bildirilir.

Kaldırılan arama sonucu başka arama motorlarında da kaybolur mu?

Hayır. Her arama motoru ayrı bir veri sorumlusudur ve başvuru her biri için ayrı yapılmalıdır. Ayrıca indeksten çıkarma, içeriği kaynağından silmez; haber sitesine ayrıca başvurmak gerekebilir.

Mahkûmiyet haberleri için unutulma hakkı kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak Kurul bilginin suçla ilgili olmasını, olayın üzerinden geçen süreyi ve kişinin kamusal rolünü birlikte değerlendirir. Anayasa Mahkemesinin N.B.B. kararında yaklaşık on dört yıllık haberlerin erişilebilir kalması şeref ve itibar hakkının ihlali sayılmıştır.

KVKK şikâyet süresi kaçırılırsa ne olur?

6698 s. KVKK md. 14/1 uyarınca şikâyet, cevabın öğrenilmesinden itibaren 30 gün ve her hâlde başvurudan itibaren 60 gün içinde yapılmalıdır. Süre kaçarsa veri sorumlusuna yeniden başvurup süreci baştan başlatmak veya TMK md. 25 kapsamında dava yolunu değerlendirmek gerekir.

Sosyal medya paylaşımları için de unutulma hakkı kullanılabilir mi?

Evet, ancak muhatap farklıdır. Paylaşımı yapan kişiye ve platforma ayrı ayrı başvurulabilir. Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar, 5651 s. K. ek md. 4/3 uyarınca belirli başvurulara 48 saat içinde gerekçeli cevap vermek zorundadır.

Unutulma hakkı başvurusu için avukat zorunlu mu?

Hayır. Arama motoruna başvuru ve Kurula şikâyet kişinin kendisi tarafından yapılabilir. Ancak gerekçenin Kurulun kriterlerine göre kurulması ve dava aşamasında delillerin doğru sunulması teknik bilgi gerektirir; somut durumun dosya özelinde değerlendirilmesi yararlı olur.

Kaynaklar

• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• KVK Kurulunun 23/06/2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararı (kvkk.gov.tr)
• İndeksten çıkarma taleplerinde dikkate alınacak kriterler (kvkk.gov.tr)
• Anayasa Mahkemesi N.B.B. kararı basın duyurusu (anayasa.gov.tr)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5651 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• KVKK VERBİS Kaydı: Kimler Yükümlü, Nasıl Yapılır?
• Çalışanın Kurumsal E-Postasının İşveren Tarafından İncelenmesi
• Kripto Para Dolandırıcılığında Hukuki ve Cezai Başvuru Yolları

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 26.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.