Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Kaldırılması (5651 s. K.)

Erişimin engellenmesi, internette yayımlanan bir içeriğe Türkiye’den ulaşılmasının teknik olarak durdurulmasıdır; içeriğin kaldırılması ise içeriğin sunucudan silinmesini ifade eder. İkisi de 5651 sayılı Kanun’da düzenlenir, ancak hangi yolun kullanılacağı içeriğin niteliğine göre değişir: suç içeren yayın, özel hayatın ihlali ya da kişilik hakkına saldırı farklı başvuru yollarına tabidir.

Aşağıda 5651 s. K. md. 8, 8/A ve 9/A kapsamındaki süreçleri, Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilen md. 9 sonrasında kişilik hakkı ihlallerinde izlenecek yolu ve 24/7/2026 tarihli 7590 sayılı Kanun ile yetkinin Siber Güvenlik Başkanlığına geçmesini sade bir dille anlatıyoruz. Bilişim uyuşmazlıklarına genel bakış için bilişim hukuku ve KVKK çalışma alanımıza göz atabilirsiniz.

Erişimin Engellenmesi Nedir, İçeriğin Kaldırılmasından Farkı Ne?

5651 s. K. md. 2/1-o uyarınca erişimin engellenmesi; alan adı, IP adresi veya URL üzerinden içeriğe ulaşılmasının durdurulmasıdır. Md. 2/1-ö ise içeriğin yayından çıkarılmasını, içerik ya da yer sağlayıcının içeriği sunucudan çıkarması olarak tanımlar. Birinde içerik yerinde durur ama Türkiye’den açılmaz; diğerinde içerik silinir.

İçeriğin kaldırılması neden daha kalıcı sonuç doğurur?

Erişim engeli yalnızca Türkiye’deki erişim sağlayıcılar üzerinden uygulanır. Yurt dışından veya farklı bağlantı yöntemleriyle içeriğe ulaşılabilir. İçeriğin kaldırılması ise kaynağın kendisini ortadan kaldırır. Bu nedenle başvuru yaparken iki talebin birlikte ileri sürülmesi, sonradan yeniden başvuru yapma ihtiyacını azaltır.

URL bazlı engelleme ve sitenin tamamının engellenmesi

Kanun, ölçülülük gereği önce içeriğe özgü engellemeyi öngörür. 5651 s. K. md. 8/17 ve md. 8/A-3 uyarınca karar, ihlalin bulunduğu yayın, kısım veya bölüm için URL şeklinde verilir. Sitenin tamamına yönelik engelleme, ancak URL engellemesi teknik olarak mümkün değilse veya ihlali önlemeye yetmiyorsa gündeme gelir.

5651 Sayılı Kanun’da Hangi Başvuru Yolları Var?

Yürürlükteki 5651 sayılı Kanun metninde üç ayrı mekanizma bulunur: katalog suçlar için md. 8, millî güvenlik ve kamu düzeni için md. 8/A, özel hayatın gizliliği için md. 9/A. Kişilik hakkı ihlaline ilişkin md. 9 ise iptal edildiğinden bu alanda genel hükümlere başvurulur.

Katalog Suçlarda Erişim Engeli Nasıl Verilir?

5651 s. K. md. 8/1, içeriği belirli suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe bulunan yayınlarda içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verileceğini düzenler. Listede intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş ve kumar için yer sağlama gibi TCK suçlarıyla 5816 sayılı Kanun suçları yer alır.

Bu liste sınırlı sayıdadır. Hakaret, tehdit veya dolandırıcılık gibi suçlar md. 8 listesinde yer almaz; bu suçlara konu içerikler için md. 8 yoluyla erişim engeli istenemez. Bilişim yoluyla işlenen dolandırıcılıkta ceza süreci ayrıca yürür; bu konuyu bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık yazımızda ele aldık.

Cumhuriyet savcısının gecikmede sakınca kararı

Md. 8/2 uyarınca soruşturma evresinde karar kural olarak hâkim tarafından verilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir; ancak kararını 24 saat içinde hâkimin onayına sunmak zorundadır. Hâkim de en geç 24 saat içinde karar verir. Onay çıkmazsa tedbir savcı tarafından derhâl kaldırılır.

Başkanın re’sen erişim engeli kararı

Md. 8/4 uyarınca katalog suçları oluşturan yayınlarda erişimin engellenmesi kararı Başkan tarafından re’sen verilebilir. Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli kararıyla bu fıkradaki “içeriğin çıkarılması” ibaresi iptal edildiğinden, Başkanın re’sen yetkisi bugün yalnızca erişimin engellenmesiyle sınırlıdır. Kararın gereği md. 8/5 uyarınca en geç 4 saat içinde yerine getirilir.

Millî Güvenlik ve Kamu Düzeni Gerekçesiyle Engelleme Nasıl İşler?

5651 s. K. md. 8/A, yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç önleme veya genel sağlığın korunması gerekçesiyle hâkim kararıyla, gecikmede sakınca varsa Cumhurbaşkanlığı veya ilgili bakanlıkların talebi üzerine Başkan kararıyla erişim engeli getirilmesine imkân tanır. Karar en geç 4 saatte uygulanır.

Başkan tarafından verilen karar md. 8/A-2 uyarınca 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur; hâkim 48 saat içinde kararını açıklamazsa karar kendiliğinden kalkar. Bu yol bireylerin kendi talepleriyle işletebileceği bir mekanizma değildir; kamu makamlarının talebine bağlıdır. Bireysel ihlallerde aşağıdaki yollar önem kazanır.

Özel Hayatın Gizliliği İhlalinde 9/A Başvurusu Nasıl Yapılır?

5651 s. K. md. 9/A-1 uyarınca internetteki bir yayın nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişi, doğrudan Başkanlığa başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir. 7590 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten sonra bu başvuruların muhatabı Siber Güvenlik Başkanlığıdır; talep derhâl Erişim Sağlayıcıları Birliğine iletilir.

Özel hayatın gizliliği başvurusunda hangi bilgiler yer almalı?

Md. 9/A-2 başvuruda üç unsur arar: ihlale neden olan yayının tam adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimliği ispatlayan bilgiler. Bu bilgilerde eksiklik varsa talep işleme konulmaz. Uygulamada en sık hata, sayfanın ana adresini yazıp içeriğin bulunduğu tam bağlantıyı vermemektir.

Sulh ceza hâkimliği onayı: 24 ve 48 saat kuralı

Erişim sağlayıcılar tedbiri en geç 4 saat içinde uygular. Ancak iş burada bitmez: md. 9/A-5 uyarınca başvurucu, talebini talepte bulunduğu saatten itibaren 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunmak zorundadır. Hâkim 48 saat içinde karar verir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. Bu 24 saatlik süre kaçırıldığında engel düşer.

5651 md. 9 İptal Edildi: Kişilik Hakkı İhlalinde Hangi Yol İzlenir?

Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli, E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararıyla 5651 s. K. md. 9 iptal edilmiş ve iptal 10/10/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten sonra hakaret veya itibar zedeleyen içerikler için sulh ceza hâkimliğine md. 9 kapsamında başvurmanın yasal dayanağı kalmamıştır.

Bu değişiklik uygulamada sık gözden kaçıyor. Eski rehberlerde hâlâ “sulh ceza hâkimliğine 9. madde başvurusu” önerildiğini görebilirsiniz. Bugün izlenecek yollar üç başlıkta toplanır: içerik sahibine doğrudan bildirim, hukuk mahkemesinde dava ile ihtiyati tedbir ve suç oluşturan içerikler için ceza şikâyeti.

Uyarı yöntemi ile içerik ve yer sağlayıcıya bildirim

5651 s. K. md. 2/1-r, uyarı yöntemini tanımlar: hakkı ihlal edilen kişi önce içerik sağlayıcıya, makul sürede sonuç alınamazsa yer sağlayıcıya iletişim adresleri üzerinden bildirim yapar. Bildirimde URL, ihlalin açıklaması ve talep açıkça yazılmalıdır. Yanıt alınamaması, sonraki dava ve tedbir aşamasında delil olarak işe yarar.

TMK md. 25 davası ve ihtiyati tedbir talebi

4721 s. TMK md. 24 hukuka aykırı saldırıya karşı koruma ister; md. 25 ise saldırının önlenmesi, durdurulması ve hukuka aykırılığın tespiti davalarını düzenler. Dava, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Dava sürerken içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi, 6100 s. HMK md. 389 uyarınca ihtiyati tedbir olarak istenebilir.

İhtiyati tedbirde mahkeme, gecikme hâlinde ciddi bir zarar doğacağına ilişkin yaklaşık ispatı arar. Bu nedenle içeriğin yayılma hızı, görüntülenme sayısı ve kişiye etkisi dilekçede somut olarak gösterilmelidir. Tedbir ile haciz arasındaki farkları ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir farkı yazımızda anlattık.

Ceza şikâyeti ve 6 aylık süre

İçerik aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza yolu da açıktır. Hakaret (TCK md. 125) ve özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK md. 134) suçları şikâyete bağlıdır; 5237 s. TCK md. 73 uyarınca şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır. Sosyal medyadaki paylaşımlar için sosyal medyada hakaret ve tehdit şikâyeti yazımıza bakabilirsiniz.

Erişim Sağlayıcıları Birliği ne işe yarar?

5651 s. K. md. 6/A uyarınca md. 8 ve 8/A dışındaki tüm içerik çıkarma ve erişim engeli kararları Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla uygulanır. Yani hukuk mahkemesinin verdiği tedbir kararı da tek tek her internet servis sağlayıcısına değil, Birliğe gönderilir. Karar Birliğe ulaştığında bütün erişim sağlayıcılar için bağlayıcı hâle gelir.

Sosyal Ağ Sağlayıcıya Başvuruda 48 Saat Kuralı Nedir?

5651 s. K. ek md. 4/3 uyarınca Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar, kişilerin başvurularına en geç 48 saat içinde olumlu ya da olumsuz cevap vermek zorundadır. Olumsuz cevap gerekçeli olmalıdır. Bu yükümlülüğe aykırılık, ek md. 4/8 uyarınca 5 milyon Türk lirası idari para cezası gerektirir.

Pratikte platformun kendi şikâyet formunu kullanmak, çoğu zaman en hızlı sonucu verir. Başvurunun ekran görüntüsünü ve verilen cevabı saklayın. Platform olumsuz cevap verirse veya süresinde dönmezse, bu yazışma hem dava dilekçesinde hem tedbir talebinde başvurunun ciddiyetini gösteren bir belge olur.

Erişim Engeli Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Koruma tedbiri olarak verilen içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararlarına 5651 s. K. md. 8/2 uyarınca 5271 s. CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir. Başkanın verdiği idari para cezalarına karşı ise md. 8/12 gereği 2577 s. İYUK kapsamında idari yargı yolu açıktır. Hangi kararın hangi mercie götürüleceği karar türüne bağlıdır.

İçerik sağlayıcı açısından da itiraz önemlidir: kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilirse md. 8/7 ve 8/8 uyarınca erişim engeli kendiliğinden hükümsüz kalır. İdari yaptırımlara karşı dava sürelerini idari para cezasına karşı dava yazımızda anlattık.

Başvurudan Önce Hangi Delilleri Toplamalısınız?

Erişim engeli ve içerik kaldırma taleplerinin çoğu delil eksikliği nedeniyle zaman kaybeder. 5651 s. K. md. 9/A-2 eksik bilgi içeren başvurunun işleme konulmayacağını açıkça söyler; aynı titizlik dava ve tedbir dilekçesinde de gerekir. İçerik silinmeden önce kayıt altına alınmalıdır, çünkü karşı taraf içeriği kaldırıp yeniden yükleyebilir.

• İçeriğin tam URL adresi ve varsa paylaşımın kalıcı bağlantısı.
• Tarih ve saat görünen ekran görüntüleri; mümkünse noter aracılığıyla yaptırılan tespit.
• İçeriği paylaşan hesabın kullanıcı adı ve profil bağlantısı.
• Platforma veya içerik sahibine yapılan bildirimler ile verilen cevaplar.
• İçeriğin size etkisini gösteren belgeler: iş kaybı, yorumlar, yayılma sayısı.

Kişisel verilerinizin izinsiz yayıldığı durumlarda KVKK başvuru yolu da ayrıca değerlendirilebilir; bu yol için KVKK veri ihlali bildirimi yazımıza, arama motoru sonuçları için unutulma hakkı başvurusu yazımıza bakabilirsiniz. Dava açmayı düşünüyorsanız dava harcı hesaplama aracı masrafları öngörmenize yardımcı olur. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; sık sorulan genel soruları sıkça sorulan sorular sayfamızda bulabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Erişim engeli ve içerik kaldırma süreçlerinde en çok sorulan konular; iptal edilen 9. maddenin yerine hangi yolun geldiği, sürelerin nasıl işlediği ve başvurunun hangi kuruma yapılacağıdır. Aşağıdaki kısa cevaplar 5651 sayılı Kanun’un 26.09.2026 itibarıyla yürürlükteki metnine dayanır ve genel bilgi amacı taşır.

Hakaret içeren bir paylaşım için sulh ceza hâkimliğine hâlâ başvurulabilir mi?

5651 s. K. md. 9 kapsamında başvuru artık mümkün değildir; madde Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş ve iptal 10/10/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Hakaret içeriği için TMK md. 25 davası ile HMK md. 389 ihtiyati tedbir yolu ve TCK md. 125 kapsamında ceza şikâyeti kullanılır.

Erişim engeli başvurusu hangi kuruma yapılır?

Özel hayatın gizliliği ihlalinde md. 9/A uyarınca başvuru Başkanlığa yapılır. 24/7/2026 tarihli 7590 sayılı Kanun ile Başkanlık, Siber Güvenlik Başkanlığı olarak tanımlanmıştır. Kişilik hakkı ihlallerinde ise başvuru mercii hukuk mahkemesidir.

Erişim engeli yurt dışındaki bir siteye uygulanabilir mi?

Evet. Erişim engeli Türkiye’deki erişim sağlayıcılar üzerinden uygulandığı için sitenin nerede barındırıldığı önemli değildir. Ancak içerik yurt dışında yayında kalmaya devam eder; bu nedenle içeriğin kaldırılması talebi de ayrıca değerlendirilmelidir.

9/A başvurusundan sonra 24 saatlik süre kaçırılırsa ne olur?

Başvurucu talebini 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunmazsa ya da hâkim 48 saat içinde karar vermezse, md. 9/A-5 uyarınca erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar. Yeni bir başvuru mümkün olsa da içerik o arada yeniden erişime açılır.

Haber sitelerindeki eski haberler için erişim engeli istenebilir mi?

Haber kendi başına suç oluşturmuyorsa md. 8 yolu kullanılamaz. Güncelliğini yitirmiş ve kişiye zarar veren haberlerde unutulma hakkı kapsamında içerik sağlayıcıya başvuru, arama motorundan kaldırma talebi ve gerekirse TMK md. 25 davası gündeme gelir.

Erişim engeli kararı ne kadar süre geçerli kalır?

Md. 8/2 uyarınca erişim engeli, amacı gerçekleştirecekse belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir. Süre belirtilmemişse karar kaldırılana kadar sürer. İçerik yayından çıkarılırsa md. 8/9 uyarınca karar kaldırılır; 9/A kapsamında ise md. 9/A-7 uyarınca hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Erişim engeli kararına uymayan platforma ne yaptırım uygulanır?

Md. 8/10 uyarınca koruma tedbiri kararına uymayan sağlayıcı sorumlularına 500 günden 3.000 güne kadar adli para cezası verilir. Md. 8/A kararına uymayanlara ise md. 8/A-5 uyarınca 50.000 TL ile 500.000 TL arasında idari para cezası uygulanır.

Kaynaklar

• 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• KVKK VERBİS Kaydı: Kimler Yükümlü, Nasıl Yapılır?
• Telif İhlalinde Uyar-Kaldır Sistemi ve İçerik Kaldırma
• Çalışanın Kurumsal E-Postasının İşveren Tarafından İncelenmesi
• Kripto Para Dolandırıcılığında Hukuki ve Cezai Başvuru Yolları

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 26.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.