Marka Başvurusuna İtiraz ve Benzerlik Değerlendirmesi

Marka başvurusuna itiraz, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca başvurunun Resmi Marka Bülteninde yayımlanmasından itibaren 2 ay içinde TÜRKPATENT’e sunulan, kesin ve uzatılamayan bir hukuki yoldur. İtirazın kabul edilip edilmeyeceği büyük ölçüde SMK madde 6 kapsamındaki benzerlik ve karıştırılma ihtimali değerlendirmesine bağlıdır. Bu yazıda itiraz süreci, benzerlik kriterleri ve YİDK aşaması ele alınmaktadır.

Bir işletmenin yeni marka başvurusu Bültende yayımlandığında, aynı veya benzer alanda faaliyet gösteren üçüncü kişiler ve önceki hak sahipleri bu başvuruyu inceleme ve gerekirse itiraz etme imkânına sahip olur. Süreç idari nitelikte olsa da sonuçları markanın ticari hayatını doğrudan etkiler; bu nedenle hem itiraz eden hem de başvuru sahibi açısından usul ve sürelerin doğru yönetilmesi önemlidir.

Marka Başvurusuna İtiraz Nedir?

Marka başvurusuna itiraz, tescili istenen bir markanın kanundaki ret nedenlerinden birine dayandığını ileri sürerek üçüncü kişilerin veya önceki hak sahiplerinin TÜRKPATENT nezdinde yaptığı idari başvurudur. İtiraz, markanın tescil edilmeden önce incelenmesini sağlayan bir denetim mekanizmasıdır.

SMK md. 5, kanunun aradığı asgari ayırt edicilikten yoksun işaretler gibi mutlak ret nedenlerini düzenler ve bu nedenler TÜRKPATENT tarafından resen incelenir. SMK md. 6 ise nispi ret nedenlerini düzenler; bu nedenler ancak ilgili kişinin itirazı üzerine incelenir ve benzerlik değerlendirmesinin merkezini oluşturur.

Mutlak ret nedenleri arasında ayırt edici nitelikten yoksun işaretler, ticaret alanında herkes tarafından kullanılan ibareler ve kamu düzenine aykırı işaretler sayılabilir. Bu nedenler başvuru aşamasında TÜRKPATENT uzmanlarınca resen incelenir; ancak yayım sonrası itiraz aşamasında üçüncü kişiler tarafından da ileri sürülebilir. Nispi ret nedenleri ise doğrudan önceki bir hakkın varlığına dayanır ve yalnızca hak sahibinin itirazıyla gündeme gelir.

İtiraz Süresi ve Usulü

SMK md. 18 uyarınca itiraz, başvurunun Bültende yayımlandığı tarihten itibaren 2 ay içinde, gerekçeli ve yazılı olarak TÜRKPATENT’e sunulmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; sürenin kaçırılması itiraz hakkının kaybına yol açar.

İtirazı Kimler Yapabilir?

İtiraz, üçüncü kişiler tarafından mutlak ret nedenlerine dayanılarak yapılabileceği gibi, SMK md. 48 kapsamında önceki tarihli bir hakka sahip kişilerce nispi ret nedenlerine dayanılarak da yapılabilir. Önceki marka sahibi, ticaret unvanı sahibi veya tanınmış marka sahibi bu kapsamda itiraz hakkına sahip olabilir.

İtiraz Nasıl Sunulur?

İtirazlar, TÜRKPATENT’in elektronik başvuru sistemi EPATS üzerinden e-Devlet şifresi veya nitelikli elektronik imza ile sunulur. İtiraz dilekçesinde dayanılan ret nedeni, önceki hak ve gerekçeler somut biçimde belirtilmeli, destekleyici belgeler eklenmelidir.

İtiraz sunulduktan sonra başvuru sahibine tebligat yapılır ve başvuru sahibi belirlenen süre içinde itiraza karşı cevap dilekçesi sunabilir. Cevap dilekçesinde başvuru sahibi, markalar arasında benzerlik bulunmadığını, mal ve hizmetlerin farklı olduğunu veya kullanmama def’i gibi usuli savunmaları ileri sürebilir. Bu karşılıklı yazışma süreci, TÜRKPATENT uzmanının nihai kararına esas dosyayı oluşturur.

Benzerlik Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Benzerlik değerlendirmesi, SMK md. 6/1 uyarınca markaların aynılığı ya da benzerliği ile kapsadıkları mal ve hizmetlerin aynılığı ya da benzerliğinin birlikte incelenmesiyle yapılır. Amaç, halk nezdinde karıştırılma ihtimalinin bulunup bulunmadığını tespit etmektir. Değerlendirme her zaman somut olayın koşullarına göre yapılır ve tek bir kritere indirgenemez.

Görsel, İşitsel ve Kavramsal Benzerlik

İnceleme üç boyutta yapılır: markaların yazılış ve görünüş açısından görsel benzerliği, telaffuz açısından işitsel benzerliği ve taşıdıkları anlam açısından kavramsal benzerliği. Bu üç unsurdan yalnızca birinde güçlü bir benzerlik bulunması dahi karıştırılma ihtimali sonucuna götürebilir.

Örneğin iki marka görsel olarak farklı yazılsa da aynı şekilde okunuyorsa işitsel benzerlik öne çıkar. Kavramsal benzerlikte ise markaların çağrıştırdığı anlam veya imge esas alınır; farklı dillerde yazılmış ama aynı anlama gelen ibareler de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Mal ve Hizmet Benzerliği

Markaların kapsadığı mal veya hizmetlerin benzerliği, aynı Nice sınıfında yer alıp almadığından bağımsız olarak, tüketici nezdinde aynı ticari kaynaktan geldiği izlenimi yaratıp yaratmadığına göre değerlendirilir. Dağıtım kanalı, hedef tüketici kitlesi ve kullanım amacı bu değerlendirmede dikkate alınan kriterlerdendir.

Ortalama Tüketici Algısı

Karıştırılma ihtimali, markaları aynı anda karşılaştırma imkânı bulunmayan, makul düzeyde bilgili ve dikkatli ortalama tüketicinin algısına göre belirlenir. Tüketicinin markaları yan yana görmeden, hafızasındaki genel izlenime dayanarak karar verdiği kabul edilir.

Örnek Benzerlik Senaryoları

Uygulamada benzerlik değerlendirmesi somut olaya göre değişir; genel bir formülle önceden kestirilemez. Yine de sık karşılaşılan senaryolar, değerlendirmenin mantığını anlamaya yardımcı olabilir.

İki markanın kök kelimesi aynı olup yalnızca ek veya tamlayan sözcük eklenmişse, bu durum tek başına karıştırılma ihtimalini ortadan kaldırmayabilir; zira ortalama tüketici markanın baskın unsuruna odaklanır. Farklı sektörlerde faaliyet gösteren aynı isimli markalarda ise mal ve hizmet benzerliği zayıf kalabileceğinden itirazın kabulü daha güç olabilir. Logonun farklı, kelime unsurunun aynı olduğu durumlarda ise işitsel benzerlik genellikle belirleyici unsur haline gelir.

Bileşik markalarda, markanın hangi unsurunun baskın (esas) unsur olduğu tespit edilir ve karşılaştırma bu unsur üzerinden yapılır. Örneğin bir markada şirket adı ile birlikte ayırt edici bir ibare kullanılıyorsa, karşılaştırmada genellikle ayırt edici ibare öne çıkar; jenerik veya tanımlayıcı unsurlar karşılaştırmada daha az ağırlık taşır. Renk, yazı karakteri ve şekil unsurları da bütünsel izlenime katkı sağlar ancak tek başına belirleyici olmaz.

Tanınmış Marka Koruması

SMK md. 6/5, tanınmış markalar için farklı mal ve hizmetlerde dahi ek bir koruma öngörür. Bir marka tanınmışsa, farklı sınıftaki bir başvurunun tescili, tanınmış markanın itibarından haksız yararlanma, itibarına zarar verme veya ayırt edici karakterini zedeleme riski taşıyorsa reddedilebilir.

Tanınmışlık iddiasının itiraz aşamasında somut delillerle desteklenmesi gerekir; pazar payı, reklam harcamaları, tescil coğrafyası ve tüketici bilinirliği bu delillerden sayılabilir. Salt iddia, tanınmışlığın kabulü için yeterli değildir.

Tanınmışlık koruması, klasik benzerlik değerlendirmesinden farklı olarak mal ve hizmet benzerliği aranmaksızın uygulanabilir. Bu nedenle tanınmış marka sahipleri, kendi sektörleri dışındaki başvurulara karşı da itiraz hakkına sahip olabilir. Ancak bu genişletilmiş korumadan yararlanabilmek için tanınmışlığın Türkiye’de fiilen bilinir olduğunun gösterilmesi gerekir.

İtiraz Sonrası Süreç ve YİDK Aşaması

İtiraz üzerine TÜRKPATENT Markalar Dairesi Başkanlığı dosyayı yeniden inceler ve itirazı kabul veya reddeder. Bu kararlara karşı taraflardan her biri, kararın tebliğinden itibaren 2 ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kuruluna (YİDK) itiraz edebilir.

YİDK kararı TÜRKPATENT nezdindeki idari sürecin son aşamasıdır. YİDK kararına karşı ise kararın tebliğinden itibaren 2 ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir. Bu dava, YİDK kararının iptali istemiyle açılan bir idari nitelikli davadır.

Dava sürecinde mahkeme, bilirkişi incelemesi yaptırarak markalar arasındaki benzerliği ve mal/hizmet örtüşmesini teknik açıdan değerlendirebilir. Bilirkişi raporu bağlayıcı olmasa da mahkeme kararlarında sıklıkla belirleyici bir referans noktası oluşturur. Taraflardan biri dava sonucuna itiraz ederse istinaf ve temyiz yolları da açık kalır.

Marka hakları kişisel veri güvenliğiyle bazı süreçlerde kesişebilir; işletmelerin veri güvenliği yükümlülükleri hakkında KVKK veri ihlali bildirimi yazımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

İtiraz Harcı ve Maliyet

2026 yılı itibarıyla bülten ilanına itiraz harcı 1.150 TL olarak uygulanmaktadır. Harcın itiraz süresi içinde ödenmemesi, itirazın yapılmamış sayılması sonucunu doğurabilir. Güncel harç tutarı için TÜRKPATENT’in resmi ücret tarifesi kontrol edilmelidir.

Kullanmama def’i de itiraz sürecinde sık gündeme gelen bir savunmadır. İtiraza dayanak gösterilen önceki marka 5 yıldan uzun süredir tescilli ise, başvuru sahibi bu markanın gerçekten kullanılıp kullanılmadığının ispatını isteyebilir. Kullanım ispatlanamazsa itiraz o marka yönünden değerlendirmeye alınmaz.

Başvuru Sahibi Açısından Savunma Stratejisi

İtiraza muhatap olan başvuru sahibi için ilk adım, itirazın hangi ret nedenine ve hangi önceki hakka dayandığını doğru tespit etmektir. Bu tespit, cevap dilekçesinin hangi argümanlar üzerine kurulacağını belirler.

Sürecin başında itiraz dosyasının ve ekli belgelerin dikkatlice incelenmesi, hangi savunma hattının izleneceğini netleştirir. Zaman kaybetmeden hazırlık yapılması, tebliğ edilen cevap süresinin verimli kullanılmasını sağlar.

Başvuru sahibi, markalar arasında yeterli farklılaştırıcı unsur bulunduğunu, hedef tüketici kitlesinin markaları karıştırmayacağını veya itiraza dayanak markanın kullanılmadığını ileri sürebilir. Ayrıca başvuru kapsamındaki mal veya hizmet listesinin daraltılması, itirazın bir kısmının etkisiz hale getirilmesini sağlayabilir. Bu strateji, tescilin en azından ihtilafsız sınıflarda ilerlemesine imkân tanır.

Marka İtirazında Sık Yapılan Hatalar

İtiraz sürecinde en sık görülen hata, sürenin son gününe kadar beklenmesidir. Belge toplama ve dilekçe hazırlama süreci son ana bırakıldığında, teknik bir aksaklık veya eksik belge itiraz hakkının tamamen kaybına yol açabilir.

Bir diğer hata, itirazın yalnızca marka adının benzerliğine odaklanıp mal ve hizmet listesinin karşılaştırılmasını ihmal etmesidir. Marka adları benzer olsa dahi taraflar tamamen farklı ve ilişkisiz sektörlerde faaliyet gösteriyorsa itirazın kabul şansı azalır. Ayrıca itiraza dayanak gösterilen markanın tescil kapsamının güncel ve doğru şekilde dilekçeye yansıtılmaması da sık karşılaşılan bir usul hatasıdır.

Kullanmama def’i riski göz ardı edilerek yapılan itirazlar da sorun yaratabilir. İtiraza dayanak marka 5 yılı aşkın süredir tescilli ve fiilen kullanılmıyorsa, itiraz eden taraf kullanım ispatı talebiyle karşılaşabileceğini önceden hesaba katmalıdır.

İtiraz Sürecini Hızlandıran ve Güçlendiren Uygulamalar

İtiraz dosyasının güçlü sunulması, sürecin daha öngörülebilir ilerlemesini sağlar. Marka tescil belgesi, kullanım örnekleri, faturalar ve reklam materyalleri gibi destekleyici belgelerin dilekçeye eklenmesi, iddiaların somutlaştırılmasına katkı sağlar.

Başvurudan önce benzer marka araştırması yapılması, hem itiraz riskini hem de gelecekte itiraza maruz kalma riskini azaltır. TÜRKPATENT’in çevrimiçi marka sorgulama sistemi, aynı veya benzer ibarelerin daha önce tescil edilip edilmediğini görmek için kullanılabilir. Bu ön araştırma, hem başvuru sahibinin hem de önceki hak sahiplerinin zaman ve maliyet kaybını önler.

Görsel karşılaştırma tabloları hazırlarken markaların büyük/küçük harf, renk ve yazı karakteri farklılıklarının bütünsel izlenimi ne yönde etkilediği de ayrıca not edilmelidir. Marka izleme hizmetleri de önceki hak sahipleri açısından faydalıdır. Bültende yayımlanan yeni başvurular düzenli olarak takip edilirse, kendi markasıyla benzer bir başvuru fark edildiğinde 2 aylık itiraz süresi rahatlıkla değerlendirilebilir. Süre kaçırıldıktan sonra tescil edilen bir markaya karşı yalnızca hükümsüzlük davası gibi daha uzun ve maliyetli bir yol kalır.

İtiraz Dilekçesi Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

İtiraz dilekçesinde dayanılan marka, sınıf listesi ve benzerlik gerekçeleri madde madde ve somut biçimde ortaya konmalıdır. Genel ifadelerle yapılan, karşılaştırma tablosu içermeyen itirazlar incelemede daha zayıf kalabilir.

Görsel karşılaştırma tablosu, ortak sınıf listesi ve varsa piyasada fiilen yaşanan karıştırma örnekleri, itirazın somutluğunu güçlendirir. Süre hesaplaması yapılırken resmi tatil günlerinin de dikkate alınması ve son güne bırakılmaması önerilir. Dilekçenin ekindeki belgelerin sayfa sayısı ve ilgili sınıf numaraları da ayrı bir liste halinde belirtilirse, TÜRKPATENT uzmanının dosyayı incelemesi kolaylaşır. Detaylı bilgi için TÜRKPATENT’in itiraz süreleri duyurusuna bakılabilir.

Fikri mülkiyet ve marka hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda dosyaya özgü değerlendirme önem taşır. KCD Hukuk’un Fikri Mülkiyet ve Marka Hukuku alanındaki çalışmaları hakkında bilgi almak için uzmanlık sayfası incelenebilir.

Marka başvurusu ve itiraz sürecine ilişkin güncel ücret tarifelerine ve resmi kılavuzlara Türk Patent ve Marka Kurumu’nun resmi sitesinden, itiraz reddi sonrası açılabilecek davalara ilişkin emsal kararlara ise Yargıtay Karar Arama sisteminden ulaşabilirsiniz.

Marka hakkına tecavüz bazı hallerde dolandırıcılık suçuyla da iç içe geçebilir; bu konuda dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık ayrımını ele alan yazımıza bakılabilir. Marka tescili ve itiraz süreçlerini yürüten anonim şirketler için anonim şirkette avukat bulundurma zorunluluğu konulu yazımız da yararlı olabilir. İtiraz reddedilip marka nedeniyle bir alacak veya tazminat talebi doğduğunda ticari alacağın tahsili yazımızdan faydalanılabilir. Marka uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuğun kapsamı için ise ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazımız yol gösterici olabilir.

Karşı Taraf Ne Yapacak?

Marka başvurusuna itiraz sürecinde başvuru sahibi tarafın da savunma stratejisi bulunur; bu stratejiye hazırlıklı olmak, itirazın hangi delillerle güçlendirileceğini belirler.

Markaların karıştırılma ihtimali yaratmadığı savunması. Başvuru sahibi, işaretlerin görsel, işitsel ve kavramsal olarak yeterince farklılaştığını ileri sürebilir. Bu iddia, iki markanın yan yana karşılaştırıldığı görsel ve işitsel analiz ile ortalama tüketici algısına ilişkin değerlendirmeyle karşılanır.

Mal ve hizmet sınıflarının farklı olduğu savunması. Sınıflandırmaya göre örtüşme bulunmadığı ileri sürülebilir. Bu durumda sektörel yakınlık ve tüketici çevresinin örtüşüp örtüşmediğine ilişkin değerlendirme belirleyici olur.

Kullanmama def’i. İtiraz eden markanın son beş yılda ciddi biçimde kullanılmadığı ileri sürülebilir. Bu def’i, fatura, katalog ve reklam kayıtlarıyla ciddi kullanımın ispatlanmasıyla karşılanır.

Tanınmışlık iddiasının ispatlanmadığı savunması. Bu iddia, pazar payı, reklam harcaması ve tüketici bilinirlik verileriyle desteklenen somut tanınmışlık delilleriyle karşılanır.

Ayırt edici karakterin zayıf olduğu savunması. Başvuru sahibi, itiraz eden markanın tanımlayıcı veya zayıf ayırt edici niteliğe sahip olduğunu, bu nedenle koruma kapsamının dar yorumlanması gerektiğini ileri sürebilir. Bu iddia, markanın tescil kapsamı ve sektördeki benzer kullanımların araştırılmasıyla değerlendirilir.

Hangi savunmanın öne çıkacağı, markaların somut görünümüne ve kullanım geçmişine göre değişir; bu nedenle kullanım delillerinin itiraz aşamasından önce derlenmesi önemlidir. Markanın fiilen kullanıldığı tarihlere ait fatura, katalog ve reklam kayıtlarının itiraz aşamasından önce bir araya getirilmesi, hangi savunmanın gündeme geleceğini önceden öngörmeyi kolaylaştırır. Dosyanızın hangi savunmayla karşılaşacağını önceden değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Marka başvurusuna itiraz süresi ne kadardır?

İtiraz süresi, başvurunun Resmi Marka Bülteninde yayımlandığı tarihten itibaren 2 aydır ve bu süre uzatılamaz.

İtiraz hangi gerekçelere dayandırılabilir?

İtiraz, SMK md. 5’teki mutlak ret nedenlerine veya md. 6’daki nispi ret nedenlerine, özellikle karıştırılma ihtimaline dayandırılabilir.

Benzerlik değerlendirmesinde hangi unsurlar dikkate alınır?

Görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik ile mal ve hizmetlerin benzerliği birlikte değerlendirilir; amaç ortalama tüketici nezdinde karıştırılma ihtimalini tespit etmektir.

İtiraz reddedilirse ne yapılabilir?

İtirazın reddi kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kuruluna (YİDK) itiraz edilebilir.

YİDK kararına karşı dava açılabilir mi?

Evet, YİDK kararının tebliğinden itibaren 2 ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Kullanmama def’i nedir?

İtiraza dayanak markanın 5 yıldan uzun süredir tescilli olması halinde, başvuru sahibi bu markanın gerçekten kullanıldığının ispatını isteyebilir; kullanım ispatlanamazsa itiraz o marka yönünden dikkate alınmaz.

İtiraz harcı ne kadardır?

2026 yılı itibarıyla bülten ilanına itiraz harcı 1.150 TL olup güncel tutar için TÜRKPATENT’in resmi tarifesi kontrol edilmelidir.

Başvuru sahibi itiraza nasıl cevap verebilir?

Başvuru sahibi, tebliğ edilen süre içinde cevap dilekçesi sunarak benzerlik bulunmadığını, mal/hizmetlerin farklı olduğunu veya kullanmama def’i gibi savunmaları ileri sürebilir.

Mal veya hizmet listesi daraltılarak itiraz etkisiz hale getirilebilir mi?

Evet, başvuru kapsamındaki mal veya hizmet listesinin ihtilaflı sınıflardan arındırılması, itirazın etkisini azaltabilir ve tescilin diğer sınıflarda ilerlemesini sağlayabilir.

Süre Tablosu

Kaynaklar

• Türk Patent ve Marka Kurumu
• Türk Patent ve Marka Kurumu
• Yargıtay Karar Arama Sistemi

İlgili Yazılar

• KVKK Veri İhlali Bildirimi: 72 Saat Kuralı ve Madde 12
• Dolandırıcılık ve Nitelikli Dolandırıcılık Ayrımı: Bilişim Yoluyla İşlenme
• Anonim Şirkette Avukat Bulundurma Zorunluluğu (2026)
• Ticari Alacağın Tahsili: İhtardan İcraya Adım Adım Süreç
• Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk: Kapsam, Süre, Son Tutanak
• Limited Şirkette Ortaklıktan Çıkma ve Çıkarma
• Marka Hakkına Tecavüz ve Taklit Ürün: Tespit, Tedbir ve Tazminat
• Telif İhlalinde Uyar-Kaldır Sistemi ve İçerik Kaldırma
• Yapay Zekâ ile Üretilen İçeriklerde Eser Sahipliği
• Tasarım Tescili ve Tasarıma Tecavüz Halinde Haklar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 17.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

KCD Hukuk
Büromuz hakkında bilgi alın