Yapay Zekâ ile Üretilen İçeriklerde Eser Sahipliği

Yapay zekâ ve eser sahipliği sorusu, metin, görsel, müzik ve yazılım üretiminde üretken yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte hem içerik üreticilerinin hem de şirketlerin gündemine girdi. Bir yazılıma birkaç komut yazarak elde edilen görselin kime ait olduğu, bu görselin başkası tarafından kopyalanmasının engellenip engellenemeyeceği ve çıktının başkasının eserine benzemesi hâlinde kimin sorumlu olacağı, Türk hukukunda henüz özel bir düzenlemeyle yanıtlanmış değildir.

Aşağıda 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) hükümlerinden hareketle yapay zekânın eser sahibi olup olamayacağını, kullanıcının katkısının hangi durumda koruma doğurduğunu, eğitim verisi kullanımının riskini, platform sözleşmelerinin rolünü ve işletmelerin alabileceği önlemleri açıklıyoruz.

Yapay Zekâ ve Eser Sahipliği: FSEK Ne Diyor?

FSEK’te yapay zekâya özgü bir hüküm yoktur; genel kurallar uygulanır. FSEK md. 1/B eseri “sahibinin hususiyetini taşıyan” fikir ve sanat ürünü, eser sahibini ise “eseri meydana getiren” kişi olarak tanımlar. Bu iki tanım, yapay zekâ çıktılarının korunup korunmayacağı tartışmasının merkezindedir.

27.09.2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel FSEK metninde yapay zekâ, makine üretimi veya bilgisayar tarafından oluşturulan eser kavramlarına yer verilmemiştir. Bazı hukuk sistemleri insan müdahalesi olmadan bilgisayarla üretilen eserler için özel kurallar koymuş olsa da Türk hukukunda böyle bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle her somut çıktının, eser tanımının unsurlarına göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Hususiyet şartı neden belirleyicidir?

Hususiyet, eserin sahibinin kişisel yaratıcılığını yansıtması, onu başkalarının benzer ürünlerinden ayıran özellikleri taşımasıdır. Bir fotoğraf makinesi veya çizim programı kullanılarak yapılan çalışmalarda bu iz, kullanıcının kadraj, ışık, renk ve kompozisyon seçimlerinde görülür. Üretken yapay zekâda ise görünüm, büyük ölçüde modelin kendi işleyişiyle belirlenir. Tek satırlık bir komutla elde edilen bir görselde kullanıcının kişisel izinin tespit edilmesi çoğu zaman zordur; bu da korumanın doğup doğmadığını tartışmalı hâle getirir.

Yapay Zekâ Kendi Başına Eser Sahibi Olabilir mi?

Hayır. FSEK md. 8 bir eserin sahibinin onu meydana getiren olduğunu belirtir; hak sahibi olabilmek için hukuk süjesi olmak gerekir. Yapay zekâ sistemleri Türk hukukunda kişi değildir, mal varlığı ve hak ehliyeti yoktur. Bu nedenle ne manevi ne de mali haklar yapay zekâ adına doğabilir.

Md. 1/B-b’deki tanımda yer alan “gerçek” ibaresi 2004 yılında 5101 sayılı Kanunla metinden çıkarılmıştır. Ancak bu değişiklik, makinelere eser sahipliği tanımak amacıyla yapılmamıştır. Hususiyet şartı insan yaratıcılığını gerektirdiğinden, öğretide baskın görüş eserin ancak insan tarafından meydana getirilebileceği yönündedir. İnsan katkısı olmadan, tamamen otomatik biçimde üretilen bir içerik bu görüşe göre eser niteliği taşımaz ve kimsenin münhasır hakkına konu olmaz.

Bunun pratik sonucu önemlidir: Koruma yoksa, bu içeriği başkası kopyaladığında FSEK md. 66 ve devamındaki davalara dayanmak mümkün olmayabilir. İçeriğin ticari değeri olan şirketler için bu, haksız rekabet veya sözleşme hükümleri gibi alternatif korumaların önemini artırır.

Aynı mantık sınai mülkiyet alanında da geçerlidir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 70. maddesi tasarım hakkını tasarımcıya veya haleflerine tanır. Yapay zekâ ile oluşturulan bir ürün görünümünün tescilinde de başvurunun, tasarımı geliştiren ve seçim yapan gerçek veya tüzel kişi adına yapılması gerekir. Tasarım korumasında aranan ölçüt hususiyet değil, yenilik ve ayırt edici niteliktir; bu nedenle FSEK bakımından tartışmalı olan bir çıktı, şartları taşıyorsa tasarım olarak tescil edilerek korunabilir. Bu fark, özellikle ürün, ambalaj ve grafik sembol üreten işletmeler için pratik bir çıkış yolu sunar.

Kullanıcının Katkısı Ne Zaman Koruma Doğurur?

Belirleyici olan, kullanıcının çıktı üzerindeki yaratıcı kontrolüdür. FSEK md. 1/B, başka bir üründen yararlanılarak ortaya konan ve işleyenin hususiyetini taşıyan ürünleri işlenme eser, seçme ve düzenlemeden oluşan yaratıcı ürünleri ise derleme eser olarak korur. Kullanıcının katkısı bu düzeye ulaşıyorsa koruma kullanıcı lehine doğabilir.

İşlenme eser ve derleme eser olarak koruma

İşlenme eserlerde, kullanılan kaynak üzerindeki haklar saklı kalır (FSEK md. 8/2). Kullanıcı başkasına ait bir fotoğrafı yapay zekâya yükleyip dönüştürmüşse, ortaya çıkan ürün üzerinde kendi katkısı için koruma doğsa bile asıl fotoğraf sahibinin izni gerekir. Derleme eserlerde ise korunan şey tek tek parçalar değil, onların seçimi ve düzenlenmesidir. Yapay zekâ ile üretilmiş yüzlerce görselden bir kavram çerçevesinde seçilip sıralanan bir resimli kitap, bu açıdan korunabilir; ancak kitaptaki tek bir görselin kopyalanması aynı güçte korunmayabilir.

Yapay Zekâ Yazılımının Kendisi Nasıl Korunur?

Çıktının korunup korunmadığından bağımsız olarak, modeli çalıştıran yazılım korunur. FSEK md. 2/1 her biçim altında ifade edilen bilgisayar programlarını ve program sonucu doğurması koşuluyla hazırlık tasarımlarını ilim ve edebiyat eseri sayar. Programın kaynak kodu ve mimarisi, geliştiricinin veya işverenin hakkına konu olur.

Bilgisayar programı ve çalışanların geliştirdiği kodlar

Bilgisayar programı bir şirket bünyesinde geliştirildiyse FSEK md. 18/2 devreye girer: Özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki haklar işverence kullanılır. Serbest çalışan yazılımcılarla yapılan işlerde ise bu kural uygulanmaz; hakların devri için md. 52 uyarınca yazılı ve hakların ayrı ayrı gösterildiği bir sözleşme gerekir. Model ağırlıkları, eğitim yöntemleri ve veri setleri gibi unsurlar eser niteliği taşımasa bile ticari sır olarak korunabilir. Bu konuda ticari sırların çalışan ayrılışında korunması yazımız ayrıntılı bilgi sunar.

Eğitim Verisi Olarak Başkasının Eserini Kullanmak İhlal midir?

Riskli bir alandır. FSEK md. 22 çoğaltma hakkını; eserin herhangi bir yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli olarak çoğaltılmasını kapsayacak şekilde münhasıran eser sahibine tanır. Bir modelin eğitimi için eserlerin toplu hâlde sunuculara kopyalanması bu geniş tanıma girebilir.

Eğitim verisi ve metin madenciliği istisnası

Avrupa Birliği, 2019/790 sayılı Dijital Tek Pazarda Telif Hakkı Direktifinin 3. ve 4. maddelerinde metin ve veri madenciliği için belirli şartlarla istisnalar öngörmüştür. FSEK’te ise bu yönde özel bir istisna yoktur. Kanunun 38. maddesindeki şahsi kullanım serbestisi yalnızca kâr amacı güdülmeden yapılan çoğaltmayı kapsar ve hak sahibinin meşru menfaatlerine zarar vermemesi şartına bağlıdır; ticari bir modelin eğitimini bu hükümle açıklamak güçtür. Bu nedenle kendi modelini eğiten şirketlerin veri kaynaklarını lisanslı, kamuya açık lisanslı veya koruma süresi dolmuş eserlerle sınırlaması, kaynak listesini de belgelemesi önerilir. Eğitim verisinde kişisel veri varsa ayrıca KVKK yükümlülükleri doğar; veri sorumlusu kaydı için KVKK VERBİS kaydı yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.

Çıktı Başkasının Eserine Benzerse Kim Sorumludur?

Üretilen içerik korunan bir esere benziyorsa, bu içeriği çoğaltan, yayan veya umuma ileten kişi FSEK kapsamında sorumluluk riskiyle karşılaşır. FSEK md. 68 izinsiz kullananlardan rayiç bedelin en çok 3 katının istenmesine imkân verir; md. 71 ise izinsiz çoğaltma ve yaymaya 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür.

Kullanıcının “içeriği yapay zekâ üretti” savunması, tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Tecavüzün ref’i ve men’i davalarında kusur şartı aranmaz (FSEK md. 66/3); tazminat için ise kusur gerekir (md. 70/2). Özellikle tanınmış bir karakterin, bir sanatçının belirgin üslubuyla birlikte doğrudan eserlerinin veya bir markanın logosunun üretilmesi riskini artırır. Bu risk, içerik yayımlanmadan önce yapılacak basit kontrollerle önemli ölçüde azaltılabilir. Ticari kullanımda sorumluluk, içeriği yayımlayan işletmeye yönelir; bu nedenle ajansla çalışılıyorsa sözleşmede ajansın üçüncü kişi taleplerine karşı sorumluluğu ve rücu imkânı açıkça düzenlenmelidir. Bir ürün görselinde tescilli bir marka veya tasarım çıkıyorsa marka hakkına tecavüz ve taklit ürün yazımızdaki riskler de gündeme gelir. İnternette yayımlanan ihlal içeriklerine karşı hak sahiplerinin kullandığı hızlı yol ise telif ihlalinde uyar-kaldır sistemi yazımızda anlatılmıştır.

Platformların Kullanım Şartları Neyi Belirler?

Yasal boşluğun önemli bir kısmını sözleşmeler doldurur. Yapay zekâ hizmet sağlayıcılarının kullanım şartları, çıktıların ticari kullanımına izin verilip verilmediğini, sağlayıcının çıktılar üzerinde lisans isteyip istemediğini ve ihlal iddialarında sorumluluğun kime ait olduğunu düzenler. FSEK md. 48 mali hakların devrine ve lisansa izin verir.

Kullanım şartlarında kontrol edilmesi gerekenler

Kullanım şartları sözleşmesi, yapay zekâ çıktısı üzerinde FSEK’in tanımadığı bir hakkı yaratmaz; yalnızca taraflar arasında kimin neyi yapabileceğini belirler. Bu nedenle “çıktının tüm hakları size aittir” ifadesi, üçüncü kişilere karşı mutlak bir koruma anlamına gelmez. İşletmelerin özellikle şu maddeleri incelemesi yararlı olur: ücretli sürüm ile ücret alınmayan sürüm arasında fark olup olmadığı, ticari kullanım izninin kapsamı, sağlayıcının girdileri model eğitiminde kullanma hakkı, gizlilik taahhüdü ve üçüncü kişi taleplerine karşı sağlayıcının üstlendiği sorumluluk. Girdi olarak müşteri verisi veya gizli şirket bilgisi yüklemek, hem sözleşme hem de kişisel veri güvenliği bakımından ayrıca risk oluşturur.

Avrupa Birliği pazarına hizmet veren işletmeler bakımından ayrıca (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü dikkate alınmalıdır. Tüzük, yapay olarak üretilen veya manipüle edilen içeriklerin belirli durumlarda bu nitelikleri açıklanarak sunulmasını öngören şeffaflık yükümlülükleri getirir. Türk hukukunda buna karşılık gelen bir kanun hükmü bulunmasa da, yurt dışına içerik veya hizmet sunan şirketlerin sözleşme ve etiketleme süreçlerini bu kurallara göre gözden geçirmesi yararlı olacaktır.

İşletmeler Yapay Zekâ Çıktılarını Nasıl Güvenceye Almalı?

Yasal belirsizlik sürdükçe en güçlü koruma, insan katkısının belgelenmesi ve sözleşmelerin doğru kurulmasıdır. FSEK md. 52 mali haklara dair sözleşmelerin yazılı olmasını ve hakların ayrı ayrı gösterilmesini şart koşar; ajans, serbest tasarımcı ve yazılımcılarla yapılan işlerde bu kurala mutlaka uyulmalıdır.

1. Üretim sürecini kaydedin: kullanılan araç ve sürüm, komutlar, ara çıktılar ve kullanıcının yaptığı düzenlemeler, hususiyetin ispatında kullanılabilir.
2. Kritik içeriklerde yapay zekâyı taslak aşamasında kullanın; nihai ürünün seçim, kurgu ve düzenlemesini insan ekibe bırakın.
3. Çalışan ve dış hizmet sözleşmelerine yapay zekâ kullanımı, hak devri ve bildirim yükümlülüğüne ilişkin açık hükümler ekleyin.
4. Ticari değeri yüksek görsel unsurlar için marka veya tasarım tescilini değerlendirin; koruma şartları FSEK’ten farklıdır.
5. Yayın öncesinde çıktıyı tersine görsel arama ve benzerlik kontrolünden geçirin, tanınmış eser ve markalarla çakışmayı önleyin.

Tasarım tescilinin şartları ve tecavüz hâlinde kullanılabilecek yollar tasarım tescili ve tasarıma tecavüz yazımızda, marka başvurusunda benzerlik ölçütleri ise marka başvurusuna itiraz ve benzerlik değerlendirmesi yazımızda ele alınmıştır. Koruma doğmayan içeriklerin rakipler tarafından sistemli biçimde kopyalanması ise şartları varsa haksız rekabet hükümleri çerçevesinde değerlendirilebilir. Konuya ilişkin genel çerçeve fikri mülkiyet hukuku çalışma alanımızda, veri boyutu ise bilişim hukuku ve veri koruma sayfamızda yer almaktadır. Somut durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay zekâ araçlarını kullanan yazarlar, tasarımcılar, ajanslar ve şirketler en çok üretilen içeriğin kime ait olduğunu, kopyalanması hâlinde ne yapılabileceğini ve çalışanların ürettiği içeriklerin durumunu merak eder. Aşağıdaki kısa yanıtlar, FSEK’in 27.09.2026 tarihli güncel metni ve ilgili sınai mülkiyet hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.

ChatGPT veya benzeri bir araçla yazdığım metin bana mı aittir?

Metnin yalnızca araç tarafından, kısa bir komutla üretildiği durumlarda FSEK anlamında eser sayılması tartışmalıdır. Metni siz belirgin biçimde yeniden yazar, kurgular ve kendi üslubunuzu katarsanız, katkınız ölçüsünde koruma doğabilir. Platformun kullanım şartları ise yalnızca sizinle sağlayıcı arasındaki kullanım haklarını belirler.

Yapay zekâ ile üretilen bir görseli başkası kopyalarsa dava açabilir miyim?

Görsel hususiyet taşıyan bir insan katkısı içermiyorsa FSEK’e dayalı dava zayıf kalabilir. Yaratıcı düzenleme, seçme veya boyama gibi katkınızı belgeleyebiliyorsanız koruma talep edilebilir. Aksi hâlde haksız rekabet, sözleşme veya tescilli marka ve tasarım hakları alternatif dayanak olabilir.

Yapay zekâ eserleri FSEK'e göre kayıt ve tescil ettirilebilir mi?

FSEK’te kayıt ve tescil hak doğurucu değildir; koruma eserin meydana gelmesiyle kendiliğinden başlar. Bu nedenle bir kayıt işlemi, eser niteliği taşımayan bir içeriğe koruma kazandırmaz. Ancak üretim sürecine ilişkin kayıtlar, hususiyetin ve tarihin ispatında yararlı olabilir.

Sanatçının üslubunu taklit eden görsel üretmek suç mu?

Üslup veya tarz tek başına FSEK ile korunmaz. Ancak çıktı, sanatçının belirli bir eserinin çoğaltılması veya işlenmesi niteliğindeyse izinsiz kullanım FSEK md. 71 kapsamında 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirebilir. Bu suçlar şikâyete bağlıdır.

Şirket çalışanının yapay zekâ ile ürettiği içerikler kime aittir?

Çalışanın iş görürken meydana getirdiği eserler üzerindeki haklar, aksi kararlaştırılmadıkça işverence kullanılır (FSEK md. 18/2). İçerik eser niteliği taşımıyorsa FSEK hakkı doğmaz; bu durumda iş sözleşmesi ve şirket politikaları kullanım ve gizlilik kurallarını belirler.

Türkiye'de yapay zekâya özel bir telif kuralı var mı?

27.09.2026 itibarıyla FSEK’in güncel metninde yapay zekâya özgü bir hüküm bulunmamaktadır. Uyuşmazlıklar eser, eser sahibi, işlenme ve derleme gibi genel tanımlar ile çoğaltma ve umuma iletim haklarına ilişkin hükümler üzerinden çözülür.

Kaynaklar

• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.