İzmir’de Leasing Sözleşmesi Uyuşmazlıkları

İzmir’de leasing uyuşmazlığı çoğunlukla iş makinesi, üretim hattı, ticari araç veya tıbbi cihaz gibi işletmenin günlük faaliyetini doğrudan etkileyen bir mal üzerinde çıkar. Kemalpaşa’daki bir fabrikadaki pres makinesi, Torbalı’daki bir şantiyedeki ekskavatör ya da Konak’taki bir klinikteki görüntüleme cihazı hakkında kira bedelleri aksadığında, kiralayanın fesih ihtarı, malın geri alınması ve icra takibi kısa aralıklarla birbirini izler.

Finansal kiralamada temerrüdün ne zaman oluştuğu, fesih için verilmesi gereken süreler ve iade edilen malın satışından sonraki hesaplaşma leasing sözleşmesinde temerrüt ve malın iadesi yazısında anlatıldı. Bu yazı aynı uyuşmazlığın İzmir’de hangi mahkeme, icra dairesi ve sırayla yürüdüğünü; kiracının üçüncü kişilerle olan borçları nedeniyle leasing malına el konulduğunda ne yapılacağını ele alıyor.

İzmir’de Leasing Uyuşmazlığı Hangi Konularda Çıkar?

İzmir’de leasing uyuşmazlığı çoğunlukla kira bedellerinin ödenmemesi, fesihten sonra malın iadesi, iade edilen malın satış bedeli ve leasing malına kiracının alacaklılarınca haciz konulması konularında çıkar. 6361 s. Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu md. 23’e göre malın mülkiyeti kiralayana aittir; uyuşmazlıkların çoğu bu temel kuraldan doğar.

Kiralayan banka veya finansal kiralama şirketi, kiracı ise genellikle bir şirket ya da esnaftır. Kiracının malı bir satıcıdan kendisinin seçtiği hâllerde ayıp sorumluluğu da tartışma konusu olur; 6361 s. K. md. 24/6 kiracının seçimi üzerine üçüncü kişiden sağlanan malın ayıplı olmasından kiralayanın sorumlu tutulamayacağını söyler. Bu nedenle ayıplı makine uyuşmazlıklarında muhatap çoğu zaman kiralayan değil satıcıdır.

Leasing Davası İzmir’de Hangi Mahkemede Görülür?

Leasing davası kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür. 6102 s. Türk Ticaret Kanunu md. 4/1-f bankalara, diğer kredi kuruluşlarına ve finansal kurumlara ilişkin düzenlemelerden doğan davaları tarafların tacir olup olmadığına bakmaksızın ticari dava sayar; md. 5/1’e göre bu davalara asliye ticaret mahkemesi bakar.

İzmir Adliyesi’nin asliye ticaret mahkemeleri, icra mahkemeleri ve icra daireleri Konak Çınarlı’daki BAM ek hizmet binasında (Stadyum Metro karşısı) bulunur. Karşıyaka Adliyesi’nde de bir asliye ticaret mahkemesi vardır. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan Torbalı, Kemalpaşa, Menderes, Ödemiş veya Bergama gibi adliyelerde ticari davaya asliye hukuk mahkemesi bakar ve TTK md. 5/4 uyarınca görevsizlik kararı verilmeden davaya devam edilir. İzmir’deki ticaret mahkemelerinin görev ve yetki kuralları İzmir asliye ticaret mahkemelerinin görev ve yetkisi yazısında ayrıntılı anlatıldı.

Konut finansmanı ve tüketici leasingi

Kiracı bir tüketiciyse durum değişir. 6502 s. TKHK md. 32/1, konutların finansal kiralama yoluyla tüketicilere kiralanmasını konut finansmanı sözleşmesi sayar; md. 17/2 ise kira süresi sonunda mülkiyeti edinme zorunluluğu bulunan tüketici leasinglerine taksitle satış hükümlerini uygular. Bu dosyalarda görevli mahkeme tüketici mahkemesidir; İzmir Adliyesi çevresinde tüketici mahkemeleri Bayraklı’daki Gültekinler Plaza ek hizmet binasındadır.

Yetki sözleşmesi ve İzmir

Leasing sözleşmelerinde çoğu zaman kiralayanın genel merkezinin bulunduğu şehir mahkemeleri yetkili kılınır. 6100 s. HMK md. 17’ye göre tacirler yazılı yetki sözleşmesi yapabilir ve aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnız orada açılır. Bu nedenle İzmirli bir kiracı, kiralayana karşı dava açmadan önce sözleşmedeki yetki şartını incelemelidir. Tüketici sıfatıyla taraf olan kişiler bakımından ise bu şart aynı sonucu doğurmaz; md. 17 yalnızca tacirler ve kamu tüzel kişileri arasında yetki sözleşmesine izin verir.

Kiralayan Fesih ve Tahsil İçin Hangi Yolu İzler?

Kiralayan önce temerrüde düşen kiracıya noter aracılığıyla süre verir: 6361 s. K. md. 31/1’e göre bu süre 30 gündür, mülkiyetin süre sonunda kiracıya geçeceği sözleşmelerde 60 günden az olamaz. Süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşme feshedilir ve md. 33/1 uyarınca kiracı malı iade etmekle yükümlü hâle gelir.

Fesihten sonra kiralayanın tahsil yolu çoğu zaman icra takibidir. 6361 s. K. md. 33/4, noter aracılığıyla gönderilen fesih ihtarnameleri hakkında 2004 s. İcra ve İflas Kanunu md. 68/b’nin uygulanacağını öngörür. Md. 68/b’ye göre kredi sözleşmeleri, süresinde itiraz edilmemiş hesap özetleri ve ihtarnameler, itirazın kaldırılmasında kullanılabilen belgelerden sayılır. Kiracı ödeme emrine itiraz ederse kiralayan bu belgelerle icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; İzmir merkezdeki takiplerde bu talep BAM ek hizmet binasındaki icra mahkemelerinde incelenir.

Hesap özetine bir aylık itiraz süresi

İİK md. 68/b’nin ikinci fıkrasına göre süresi içinde gönderilen hesap özetinin içeriğine aldığı tarihten itibaren bir ay içinde itiraz etmeyen taraf, hesap özetinin gerçeğe aykırılığını ancak borcunu ödedikten sonra dava edebilir. Bu nedenle kiralayandan noter aracılığıyla gelen hesap özetleri ve ihtarnameler, kiracı şirketin muhasebe birimi tarafından bekletilmemeli; hatalı kalemler varsa bir ay içinde noter aracılığıyla itiraz edilmelidir. Ödeme emrine itiraz süresi ise tebliğden itibaren 7 gündür (İİK md. 62). İzmir’de icra takibine itirazın uygulaması İzmir’de icra takibine itiraz yazısında anlatıldı.

Malın İadesi İçin İhtiyati Tedbir Nasıl Alınır?

Malın iadesi için kiralayan, esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden dava öncesinde ihtiyati tedbir isteyebilir (HMK md. 390/1). 6361 s. K. md. 31/3’e göre mahkeme malın kiralayana veya üçüncü bir kişiye bırakılmasına tedbir yoluyla karar verirse kiralayan, malın rayiç değeri kadar teminat yatırarak mal üzerinde tasarruf edebilir.

Aynı fıkra, feshin haksız olduğuna karar verilirse kiralayanın kiracının zararını tazmin edeceğini de söyler. Bu denge, tedbir talebinde ve itirazında belirleyicidir. Kiracı açısından en önemli nokta süredir: HMK md. 394/2’ye göre tedbire, uygulama sırasında hazır bulunuluyorsa uygulamadan, bulunulmuyorsa tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde itiraz edilir. Tedbir kararının uygulanması ise karardan sonra bir hafta içinde istenmelidir (md. 393/1); dava öncesi tedbirde esas dava iki hafta içinde açılır (md. 397/1). Ticari arabuluculuk gereken dosyalarda bu iki haftalık süre 6325 s. HUAK md. 18/A-16 uyarınca büroya başvurudan son tutanağa kadar işlemez.

Kiracının Alacaklıları Leasing Malına Haciz Koyarsa Ne Olur?

Kiracı aleyhine başka bir alacaklı icra takibi yaptığında leasing malı kiracının işyerinde bulunduğu için hacze konu olabilir. 6361 s. K. md. 28/2’ye göre bu durumda icra memuru, finansal kiralama konusu malların takibin dışında tutulmasına karar verir; karara karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir ve icra mahkemesi itirazı en geç bir ay içinde karara bağlar.

Uygulamada bu kural, haciz sırasında leasing sözleşmesinin ve sicil kaydının hemen gösterilmesini gerektirir. Md. 22/1’e göre sicile kayıtlı mallara ilişkin sözleşmeler ilgili sicile şerh edilir; özel sicile kayıtlı olmayan taşınırlar için sözleşme, Finansal Kurumlar Birliği’nin tuttuğu sicile tescil edilir (md. 22/2) ve md. 22/3 uyarınca hiç kimse sicildeki kaydı bilmediğini ileri süremez. Kemalpaşa’daki bir fabrikada yapılan hacizde leasing kaydı tutanağa geçirilirse, kiralayanın icra dairesine başvurusu ve icra mahkemesine itiraz süreci hızlanır. Haciz uygulamasının İzmir’deki işleyişi İzmir’de haciz işlemi yazısında, icra memurunun işlemine karşı başvuru yolları ise icra memuru işlemine şikâyet yazısında ele alınıyor.

Kiralayan aleyhine takip olursa

Kiralayan şirketin kendisi borçlu olduğunda da kiracı korunur. 6361 s. K. md. 29/2’ye göre kiralayan aleyhine icra takibi yapılması hâlinde finansal kiralama konusu mallar sözleşme süresi içinde haczedilemez. Kiralayanın iflasında ise sözleşme, kararlaştırılan sürenin sonuna kadar iflas masasına karşı geçerliliğini sürdürür (md. 29/1).

İade Edilen Malın Satışında Hesaplaşma Nasıl Yapılır?

İade edilen mal üçüncü kişilere satılırsa, sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça satış bedeli ile vadesi gelmemiş kira bedelleri ve kiralayanın varsa bunu aşan zararı karşılaştırılır (6361 s. K. md. 33/1). Satış bedeli düşükse fark kiracıdan, yüksekse fark kiralayandan istenir; aynı kural mal yeniden leasingle kiralandığında da uygulanır.

İzmir’de bu hesaplaşma davaları da asliye ticaret mahkemesinde ve TTK md. 5/A uyarınca arabuluculuktan sonra görülür. Davada asıl tartışma, malın gerçek değerinin altında satılıp satılmadığıdır. Bu nedenle kiracı, iade sırasında malın durumunu fotoğraf ve tutanakla belgelemeli, gerekiyorsa HMK md. 400 uyarınca delil tespiti istemelidir. Kira bedellerine uygulanan faiz için yasal faiz ve temerrüt faizi yazısına, ticari arabuluculuğun işleyişi için ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısına bakılabilir.

Süre Sonunda Satın Alma Hakkı Kullanılmazsa Ne Olur?

Sözleşme süresi dolduğunda satın alma hakkını kullanmayan veya bu hakkı bulunmayan kiracı, 6361 s. K. md. 32 uyarınca malı derhâl geri vermekle yükümlüdür. Tescile tabi taşınırlarda ise md. 23/2, hakkın doğumundan itibaren 30 gün içinde kullanılmaması ve malın iade edilmemesi hâlinde kiralayana tek taraflı devir imkânı tanır.

Bu tek taraflı devir için sözleşmede bu konuda hüküm bulunması ve kiracıya tebligat yapılmış ya da adresinde bulunamadığı için tebligatın yapılamamış olması gerekir. Uygulamada bu hüküm, son kira bedeli ödendiği hâlde devir işlemini yaptırmayan kiracıların ticari araçlarında sık görülür. İzmir’de faaliyet gösteren bir kiracı, araç veya iş makinesi üzerindeki mülkiyetin kendisine geçip geçmediğini sicil kaydından kontrol etmeli; devir yapılmadıysa vergi, sigorta ve trafik sorumluluğu bakımından doğabilecek karışıklığı önlemek için kiralayana yazılı başvurmalıdır.

İzmirli Kiracı Hangi Belgeleri Hazır Tutmalı?

Kiracı; leasing sözleşmesini, ödeme planını, dekontları, kiralayandan gelen hesap özetleri ve ihtarnameleri, malın teslim ve iade tutanaklarını ve sicil kaydını hazır tutmalıdır. 6361 s. K. md. 22 sözleşmenin sicile tescil veya şerhini öngördüğünden, sicil kaydının örneği özellikle haciz anında gerekli olur.

• Finansal kiralama sözleşmesi, ödeme planı ve kefalet belgeleri
• Kira bedellerinin ödendiğini gösteren banka dekontları
• Noterden gelen hesap özetleri, süre veren ve fesih bildiren ihtarnameler
• Malın tesliminde ve iadesinde düzenlenen tutanaklar ile fotoğraflar
• Sicil şerhi veya Finansal Kurumlar Birliği sicil kaydı örneği
• Haciz tutanağı ve icra memurunun takip dışında tutma kararı

Bir örnekle açıklamak gerekirse: Torbalı’da faaliyet gösteren bir şirketin tedarikçisi, alacağı için şirketin işyerinde haciz yapar ve leasing konusu forkliftleri de tutanağa yazdırır. Kiralayan, sicil kaydını sunarak takip dışında tutma kararı ister; karara yedi gün içinde itiraz edilirse icra mahkemesi bir ay içinde karar verir (temsilidir). Kira bedeli ödemeleri aksayan kiracılar için kefillerin sorumluluğu da ayrıca değerlendirilmelidir. Finansal kiralama uyuşmazlıklarına ilişkin genel çerçeve bankacılık ve finans hukuku sayfamızda yer alıyor; bu alandaki çalışmalar Av. Muhammed Çakmak tarafından yürütülüyor. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Leasing ödemeleri aksayan, leasing malına haciz konulan veya iade sonrası hesaplaşmada anlaşamayan İzmirli kiracı ve kiralayanların sık sorduğu konular aşağıda toplandı. Cevaplar 6361 sayılı Kanun, Türk Ticaret Kanunu ve İcra ve İflas Kanunu’nun güncel metnine dayanır; sözleşme hükümleri sonucu değiştirebilir.

Leasing davası İzmir'de hangi mahkemede açılır?

Finansal kiralama uyuşmazlıkları TTK md. 4/1-f uyarınca ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. İzmir Adliyesi’nin asliye ticaret mahkemeleri BAM ek hizmet binasındadır; kiracı tüketiciyse görevli mahkeme tüketici mahkemesidir.

Leasing borcunu ödeyemezsem sözleşme hemen feshedilir mi?

Hayır. 6361 s. K. md. 31/1’e göre kiralayan önce temerrüde düşen kiracıya 30 gün süre verir; süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği sözleşmelerde bu süre 60 günden az olamaz. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşme feshedilebilir.

Başka bir alacaklı leasing makineme haciz koyabilir mi?

6361 s. K. md. 28/2’ye göre kiracı aleyhine yapılan takipte icra memuru, leasing konusu malın takibin dışında tutulmasına karar verir. Bu karara yedi gün içinde itiraz edilebilir ve icra mahkemesi itirazı en geç bir ay içinde karara bağlar.

Leasing şirketi iflas ederse malı kullanmaya devam edebilir miyim?

Evet. 6361 s. K. md. 29/1’e göre kiralayanın iflası hâlinde sözleşme, kararlaştırılan sürenin sonuna kadar iflas masasına karşı geçerliliğini sürdürür. Kiralayan aleyhine takipte de leasing malları sözleşme süresince haczedilemez.

Leasing şirketinin gönderdiği hesap özetine ne zaman itiraz etmeliyim?

İİK md. 68/b’ye göre noter aracılığıyla gönderilen hesap özetinin içeriğine, alındığı tarihten itibaren bir ay içinde itiraz edilmelidir. İtiraz edilmezse hesap özetinin gerçeğe aykırılığı ancak borç ödendikten sonra dava edilebilir.

İade edilen leasing malı ucuza satılırsa fark kimden istenir?

6361 s. K. md. 33/1’e göre sözleşmede aksi değer kararlaştırılmadıkça satış bedeli, vadesi gelmemiş kira bedelleri ve kiralayanın zararı toplamından düşükse fark kiracıdan istenir; yüksekse fark kiralayan tarafından kiracıya ödenir.

Leasing uyuşmazlığında arabuluculuk zorunlu mu?

Konusu bir miktar para olan ticari davalarda, alacak, tazminat, itirazın iptali ve menfi tespit davaları dahil, TTK md. 5/A uyarınca dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İhtiyati tedbir talebi bu şarta bağlı değildir.

Kaynaklar

• 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi BAM Ek Hizmet Binası (izmir.adalet.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Teminat Mektubu Uyuşmazlıkları
• İzmir'de Hesaptan İzinsiz Para Çıkışı
• İzmir'de Kredi Kartı Borcu ve Yapılandırma

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.