İzmir İcra Hukuk ve İcra Ceza Mahkemesi Farkı

İzmir icra hukuk ve icra ceza mahkemeleri aynı binada, aynı numaralarla çalışır; bu yüzden dilekçenin hangisine gideceği çoğu zaman karıştırılır. Kısa cevap şudur: icra dairesinin işlemine, ödeme emrine itiraza veya ihaleye karşı başvuru icra hukuk tarafına; borçlunun İcra ve İflas Kanunu’nda suç ya da tazyik hapsi sebebi sayılan davranışı ise icra ceza tarafına gider.

Bu yazıda ayrımın kanuni dayanağını, İzmir merkez, Karşıyaka ve ilçe adliyelerindeki düzeni, şikâyet sürelerini ve kararların İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nde hangi daireye gittiğini anlatıyoruz. İcra memuru işlemine şikâyetin ayrıntıları için İİK 16 şikâyet yolu yazımıza bakabilirsiniz.

İzmir İcra Hukuk ve İcra Ceza Ayrımı Nereden Gelir?

İzmir icra hukuk ve icra ceza ayrımı kanundan değil, iş bölümünden gelir. 2004 s. İİK md. 4, şikâyet ve itirazları icra mahkemesi hâkiminin inceleyeceğini, birden fazla daire bulunan yerlerde iş dağılımını Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirleyeceğini söyler. Yani iki ayrı mahkeme türü değil, aynı mahkemenin iki iş listesi vardır.

Kanunda tek mahkeme, uygulamada iki ayrı iş listesi

İcra ve İflas Kanunu “icra mahkemesi” der; “icra hukuk” veya “icra ceza” diye ayrı bir mahkeme kurmaz. Hukuk niteliğindeki işler (şikâyet, itirazın kaldırılması, istihkak, ihalenin feshi) basit yargılama usulüne göre görülür. Ceza niteliğindeki işlerde ise Kanun’un On Altıncı Babındaki özel yargılama hükümleri uygulanır. Dosya numarası da buna göre ayrı esas defterine kaydedilir.

Uygulamadaki sonuç basittir: aynı hâkim sabah icra hukuk dosyasında bir haciz şikâyetini, öğleden sonra icra ceza dosyasında nafaka borçlusunun tazyik hapsini görüşebilir. Bu nedenle dilekçenin başlığında “İcra Hukuk Mahkemesi” ya da “İcra Ceza Mahkemesi” yazılması, dosyanın doğru esas defterine ve doğru usule girmesi bakımından önem taşır.

İzmir’de icra mahkemeleri hangi binada?

İzmir Adliyesi’nin resmî sayfasına göre icra mahkemeleri, icra daireleri ve asliye ticaret mahkemeleri 09.09.2021’den beri Konak Çınarlı’daki BAM Ek Hizmet Binası’nda (Stadyum Metro karşısı) hizmet verir. İzmir Adalet Komisyonu 2025 faaliyet raporu 31.12.2025 itibarıyla 13 icra mahkemesi sayar ve istatistik tablolarında 1-13. İcra Hukuk ile 1-13. İcra Ceza Mahkemesini ayrı ayrı gösterir.

İcra Hukuk Mahkemesi Hangi Dosyalara Bakar?

İcra hukuk tarafı, icra dairesinin işlemlerine ve takibe karşı hukuki başvuruları inceler. İİK md. 16 uyarınca kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işleme karşı şikâyet, öğrenmeden itibaren 7 gün içinde yapılır; md. 18’e göre bu işler ivedi sayılır ve basit yargılama usulü uygulanır.

Şikâyet, itiraz ve itirazın kaldırılması

Haciz işlemine, kıymet takdirine, satış ilanına veya memurun bir talebi reddetmesine karşı yapılan şikâyetler bu taraftadır. Alacaklının İİK md. 68 ve 68/a kapsamında itirazın kesin veya geçici kaldırılması istemi, kambiyo senedine dayalı takipte borca ve imzaya itiraz (md. 168-170), istihkak iddiaları (md. 97) ve ihalenin feshi (md. 134) da icra hukuk dosyası olarak açılır.

Duruşma yapılmayan işlerde mahkeme, iş kendisine geldikten sonra en geç 10 gün içinde karar verir (md. 18/3). Bu kısa süre, dilekçeye bütün delillerin baştan eklenmesini gerektirir. Ödeme emrine itirazın İzmir’de nereye verileceği ise İzmir’de icra takibine itiraz rehberinde anlatılmıştır.

Kira ve tahliye talepleri

İlamsız tahliye takibinde kiracı itiraz ederse alacaklı, itirazın kaldırılması ve tahliye istemiyle icra hukuk mahkemesine başvurur (İİK md. 269 vd.). Takibin genel yetki ve itiraz süreleri için icra takibine itiraz süreleri yazısı yol gösterir. Kira ilişkisinin kendisine dair uyuşmazlıklar ise sulh hukuk mahkemesinin görev alanında kalır.

İcra Ceza Mahkemesi Hangi Fiillere Bakar?

İcra ceza tarafı, İcra ve İflas Kanunu’nun On Altıncı Babındaki suçlara ve tazyik ile disiplin hapsine bakar. İİK md. 346, bu hapislere icra mahkemesinin karar vereceğini, bu işlerin başka mahkemelerdeki ceza davalarıyla birleştirilemeyeceğini ve Babdaki suçlara icra mahkemesinde bakılacağını açıkça düzenler.

İcra ceza mahkemesi dosyalarında en sık görülen başlıklar

Tazyik hapsi ceza değil, baskı aracıdır

Tazyik hapsi borçluyu bir yükümlülüğü yerine getirmeye zorlar; yükümlülük yerine getirilince borçlu tahliye edilir. Nafaka borçlusu birikmiş nafakayı ödediğinde, taahhüdünü ihlal eden borçlu taksit borcunu yatırdığında hapis sona erer (md. 340, 344). İİK md. 354’e göre bu karar, kesinleşmesinden itibaren 2 yıl geçtikten sonra yerine getirilmez. Ayrıca nafaka takipleri hariç, alacak tutarı aylık en yüksek brüt asgari ücretin altında kalan takiplerde disiplin ve tazyik hapsi uygulanmaz.

Mal beyanı yükümlülüğünün ayrıntısı mal beyanında bulunmama yazımızda anlatılır. Nafaka borcunun icra cezaya taşınması, nafakanın miktarını değiştirmez; artırım veya azaltım aile mahkemesinin işidir.

Karşılıksız çek şikâyeti

5941 s. Çek Kanunu md. 5, karşılıksız çek suçundan açılan davaların icra mahkemesinde görüleceğini ve İİK md. 347-353’teki usulün uygulanacağını belirtir. Yaptırım hapis değil, adli para cezası ile çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağıdır. Süre, ödeme ve cezanın düşmesi karşılıksız çek şikâyeti yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Şikâyet Süresi ve Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

İcra ceza tarafında şikâyet hakkı, İİK md. 347 uyarınca fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıl geçmekle düşer. Yetkili mahkeme, md. 348’e göre icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir; borçlunun bugün oturduğu ilçe belirleyici değildir.

Bu kural İzmir’de pratik bir sonuç doğurur. Takip Karşıyaka icra dairelerinden birinde yürüyorsa, borçlu Konak’ta otursa bile icra ceza şikâyeti Karşıyaka icra mahkemesine yapılır. Takip İzmir merkezdeki numaralı bir dairede ise başvuru BAM binasındaki İzmir icra ceza mahkemelerine gider ve UYAP’ta numaralar arasında tevzi edilir.

Çek davalarında yetki farklıdır

Karşılıksız çekte yetki, takip yerine bağlı değildir. Çek Kanunu md. 5’e göre dava, çekin tahsil için ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesap sahibinin veya şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesinde görülür. İzmir’de oturan bir hamil, başka ilde açılmış hesaba ait çek için de kendi yerleşim yerindeki icra mahkemesini seçebilir. Çek ve senede dayalı takibin işleyişi İzmir’de çek ve senet takibi yazısında anlatılacaktır.

Temsilî bir örnek: Buca’da oturan bir kişi hakkında nafaka alacağı için İzmir’deki numaralı bir icra dairesinde takip açılmıştır. Borçlu sonradan Menemen’e taşınır ve üç aydır ödeme yapmaz. Alacaklı, nafaka kararına uymama şikâyetini takibin yürüdüğü İzmir icra ceza mahkemesine yapar; Menemen’e gitmesi gerekmez. Bu örnek temsilidir.

Dilekçe Hangi Kalemden ve Nasıl Verilir?

İcra ceza şikâyeti İİK md. 349 uyarınca dilekçeyle veya sözlü beyanla yapılır; mahkeme duruşma için hemen gün belirler, şikâyetçinin imzasını alır ve sanığa çağrı kâğıdı gönderir. md. 352’ye göre mahkeme, tarafları ve delilleri dinledikten sonra en geç 5 gün içinde kararını verir.

İzmir merkezde dilekçe, BAM binasındaki icra mahkemelerinin tevzi bürosuna verilebilir ya da avukat aracılığıyla UYAP üzerinden gönderilebilir. Başlığın “İzmir Nöbetçi İcra Ceza Mahkemesine” veya “İzmir Nöbetçi İcra Hukuk Mahkemesine” şeklinde açık yazılması, tevzinin doğru esas defterine yapılmasını kolaylaştırır. Mahkemelerin bina içindeki yerleri için İzmir Adliyesi bina rehberine bakılabilir.

İcra ceza dilekçesinde bulunması gerekenler

• Takip dosyasının numarası ve takibi yürüten icra dairesinin adı.
• Şikâyet edilen kişinin kimlik ve adres bilgileri, tüzel kişide fiili yapan yetkili (İİK md. 345).
• Fiilin tarihi ve öğrenilme tarihi: 3 ay ve 1 yıllık sürelerin hesabı buna göre yapılır.
• Dayanılan belgeler: nafaka ilamı, taahhüt tutanağı, mal beyanı davetiyesi ve tebliğ şerhi.
• Tanıklar varsa adları ve adresleri; md. 351’e göre şikâyetçi dilekçesinde gösterdiği delillerle bağlıdır.

Son madde sık gözden kaçar. İcra ceza yargılamasında delillerin sonradan genişletilmesi sınırlıdır; bu yüzden tebliğ mazbatası veya ödeme dökümü gibi belgelerin UYAP’tan alınıp ilk dilekçeye eklenmesi, duruşmanın ertelenmesini önler. Şikâyetçi belirlenen gün gelmez ve vekil de göndermezse md. 349’a göre şikâyet hakkı düşer.

Feragat ve Borcun Ödenmesi Davayı Nasıl Etkiler?

İİK md. 354 uyarınca takibi şikâyete bağlı icra suçlarında şikâyetçi feragat ederse veya borcun itfa edildiği sabit olursa dava ve bütün sonuçlarıyla ceza düşer. Bu, icra cezayı genel ceza yargılamasından ayıran en belirgin özelliktir: borç ödendiğinde yargılamanın konusu da büyük ölçüde ortadan kalkar.

Uygulamada borçlu, duruşma gününe kadar icra dosyasına ödeme yaparak veya alacaklıyla anlaşarak dosyayı sonuçlandırmaya çalışır. Alacaklı açısından ise feragat dilekçesinin ödeme gerçekten hesaba geçtikten sonra verilmesi önemlidir; feragat geri alınamaz. Tazyik hapsi kararlarında ödeme, hapsin infazı başladıktan sonra bile tahliyeyi sağlar (md. 340, 343, 344).

İcra hukuk tarafında ise ödeme, şikâyeti doğrudan düşürmez; mahkeme işlemin hukuka uygunluğunu değerlendirir. Örneğin haczedilemeyen bir eşyanın haczine karşı şikâyet, borç ödenmeden de kabul edilebilir. İki tarafın mantığı farklı olduğundan, aynı olayda hem şikâyet hem icra ceza başvurusu gündeme gelebilir.

Kararlara Karşı İtiraz ve İstinaf Nereye Gider?

Tazyik ve disiplin hapsi kararlarına İİK md. 353/1 uyarınca tebliğden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilir. Birden fazla icra mahkemesi olan yerde itirazı numara olarak sonraki daire, son numaralı dairede birinci daire inceler; tek daire varsa asliye ceza mahkemesi bakar ve bu karar kesindir.

İzmir merkezde bu kural, örneğin İzmir 5. İcra Ceza Mahkemesi’nin tazyik kararına itirazın 6. İcra Ceza Mahkemesi’nce, 13. mahkemenin kararına itirazın 1. mahkemece incelenmesi anlamına gelir. Ceza hükümlerine karşı ise md. 353/2 uyarınca CMK’nın kanun yolu hükümleri uygulanır. HSK’nın 01.09.2026’dan itibaren uygulanan İzmir BAM iş bölümü kararına göre icra ceza kararlarının istinafı 11. ve 16. Ceza Dairelerine aittir.

İcra hukuk kararlarında istinaf

İcra hukuk kararlarında istinaf, md. 363’te sayılan bazı kararlar dışında ve uyuşmazlık değeri kanundaki parasal sınırı aştığında mümkündür. Güncel sınırlar her yıl yeniden değerleme oranıyla değiştiği için başvurudan önce kontrol edilmelidir; genel çerçeve istinaf ve temyiz süreleri yazımızda, İzmir’e özgü akış ise İzmir’de istinaf süreleri rehberinde yer alır.

İzmir’de Sık Yapılan Karışıklıklar Nelerdir?

En sık hata, aynı olaydaki hukuki ve cezai talebi tek dilekçede birleştirmektir. İİK md. 346/2, icra mahkemesinin görevindeki tazyik ve disiplin hapsi işlerinin diğer ceza davalarıyla birleştirilemeyeceğini söyler; hukuki şikâyet ile cezai talep de ayrı esas numarasıyla yürür. Aşağıdaki dört durum İzmir’de en sık karıştırılanlardır.

• Mal kaçırma: Borçlunun takipten önceki 2 yıl içinde malını muvazaalı devretmesi, İİK md. 331’deki suç olarak icra cezada şikâyet edilebilir. Devrin alacaklıya karşı hükümsüzlüğü ise ayrı bir hukuk davasıyla, yani tasarrufun iptali davasıyla istenir.
• Nafaka: Ödenmeyen nafaka için tazyik hapsi icra cezada istenir; nafakanın artırılması veya kaldırılması aile mahkemesinin işidir.
• Haciz: Hacze ve haczedilmezliğe ilişkin şikâyet icra hukuktadır. Borçlunun takipten sonra malını alacaklıyı zarara sokmak amacıyla elden çıkarması ise md. 331 kapsamında icra cezaya konu olabilir.
• Yer: Borçlunun yeni adresi icra ceza yetkisini değiştirmez; takibin yapıldığı yer esas alınır.

Mal kaçırmaya karşı hukuki yol İzmir’de tasarrufun iptali davası yazısında, nafaka davasının görev ve yetkisi ise İzmir’de nafaka davası nereye açılır başlıklı yazıda anlatılır. Nafaka miktarının yeniden belirlenmesi için nafaka artırım davası ayrı bir yoldur.

Başvurudan Önce Hangi Kayıtlar Kontrol Edilmeli?

Başvurudan önce üç kayıt kontrol edilmelidir: takibi yürüten icra dairesi, ilgili tebligatın tarihi ve fiilin öğrenilme tarihi. Bunlar, İİK md. 16‘daki 7 günlük şikâyet süresinin mi yoksa md. 347’deki 3 ay ve 1 yıllık sürelerin mi işlediğini ve hangi icra mahkemesinin yetkili olduğunu belirler.

• UYAP Vatandaş Portal veya avukat portalından takip dosyasının daire adı ve esas numarası.
• tebligat." aria-label="Ödeme emri — tanım">Ödeme emri, mal beyanı davetiyesi veya taahhüt tutanağının tebliğ şerhi.
• Nafaka veya yapma-yapmama ilamının kesinleşme durumu.
• Ödeme dökümü: kısmi ödemeler icra cezada sonucu doğrudan etkiler.
• Takip tutarının asgari ücret eşiğinin üstünde olup olmadığı (md. 354, nafaka hariç).

Hangi icra dairesinin hangi dosyaya baktığı İzmir icra müdürlükleri rehberinde, Bayraklı’da oturanlar için şikâyet yolu Bayraklı’da icra takibi yazısında ele alınır. Masraf kalemleri için icra masrafı hesaplama aracından, sürelerin genel hesabı için zamanaşımı hesaplama aracından yararlanılabilir. Diğer icra yazıları icra ve iflas hukuku sayfamızda, yazarımızın çalışma alanları Av. Yahya Köse’nin profilinde yer alır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’de icra mahkemelerine başvuracak kişilerin soruları genellikle binanın yeri, nafaka ve mal beyanı nedeniyle hapis ihtimali, avukat zorunluluğu ve başka ildeki takipler üzerinedir. Aşağıdaki yanıtlar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun güncel metnine dayanır; somut dosyada sürelerin ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

İzmir'de icra ceza mahkemesi hangi binada?

İzmir merkez icra mahkemeleri, icra hukuk ve icra ceza dosyalarıyla birlikte Konak Çınarlı’daki BAM Ek Hizmet Binası’nda çalışır. Karşıyaka adliyesinin icra mahkemeleri Karşıyaka Çarşı Ek-1 Hizmet Binası’nda, ilçelerdeki icra mahkemeleri ise kendi adliye binalarındadır.

Nafaka ödenmezse icra ceza mahkemesi borçluyu hapse atar mı?

Alacaklının şikâyeti üzerine İİK md. 344’e göre 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Bu bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır; borçlu birikmiş nafakayı ödediğinde tahliye edilir. Borçlu nafakanın kaldırılması davası açmışsa uygulama bu davanın sonuna bırakılabilir.

İcra ceza şikâyeti için avukat zorunlu mu?

Hayır. İİK md. 349’a göre şikâyet dilekçeyle veya mahkemeye sözlü beyanla yapılabilir. Ancak şikâyetçinin belirlenen duruşmaya gelmemesi ve vekil de göndermemesi hâlinde şikâyet hakkı düşer; bu yüzden duruşma günü takip edilmelidir.

Mal beyanında bulunmayan borçluya ne olur?

Alacaklının talebi üzerine icra mahkemesi, borçluyu beyanda bulununcaya kadar bir defaya mahsus ve 3 ayı geçmemek üzere tazyik hapsine çarptırabilir (İİK md. 76). Gerçeğe aykırı beyan ise md. 338’e göre 3 aydan 1 yıla kadar hapis gerektiren ayrı bir suçtur.

Tazyik hapsi kararı süresiz uygulanabilir mi?

Hayır. İİK md. 354’e göre icra mahkemesinin tazyik veya disiplin hapsine ilişkin kararı, kesinleştiği tarihten itibaren 2 yıl geçtikten sonra yerine getirilmez. Ayrıca bir borçtan dolayı tazyik hapsinin süresi, ilgili maddede yazılı üst sınırı aşamaz.

Takip başka ildeyse İzmir'de icra ceza şikâyeti yapılabilir mi?

Kural olarak hayır. İİK md. 348’e göre yetkili mahkeme takibin yapıldığı yerin icra mahkemesidir. Karşılıksız çek ise istisnadır: Çek Kanunu md. 5, şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesini de yetkili saydığından İzmir’de oturan hamil burada dava açabilir.

Kaynaklar

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5941 sayılı Çek Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi, BAM Ek Hizmet Binası iletişim ve birimler
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu
• HSK, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi iş bölümü kararı (01.09.2026)

İlgili yazılar

• İzmir'de Menfi Tespit Davası Süreci
• İzmir'de İhalenin Feshi Davası Nereye Açılır?
• İzmir'de Konkordato Başvurusu Hangi Mahkemeye?
• İzmir'de İcra İhalesi ve Taşınmaz Satışı

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.