Yıllık İzin Hakkı: Süreler, Devir ve Kullandırma Zorunluluğu

Yıllık izin hakkı, işyerinde en az bir yıl çalışan işçinin dinlenmesi için kanunla tanınan ve vazgeçilemeyen bir haktır. Buna rağmen uygulamada en çok tartışılan konular aynıdır: izin kaç gün, hangi günler izinden sayılmaz, işveren izni bölebilir mi, kullanılmayan izin ertesi yıla devreder mi ve izin tarihini kim belirler?

Aşağıda bu soruları 4857 sayılı İş Kanunu ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği üzerinden yanıtlıyoruz. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izinlerin paraya çevrilmesi ve zamanaşımı ayrı bir konudur; bu yazı, çalışma devam ederken iznin nasıl doğduğuna ve nasıl kullandırılacağına odaklanır.

Yıllık İzin Hakkı Ne Zaman Doğar?

Yıllık izin hakkı, 4857 s. İş K. md. 53/1 uyarınca işyerinde işe başlanan günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışılınca doğar. Kanun bu haktan vazgeçilemeyeceğini açıkça belirtir; iş sözleşmesine konan “yıllık izin kullanmayacağım” şeklindeki bir kayıt geçersizdir.

İzne hak kazanma ve hizmet sürelerinin birleştirilmesi

Bir yıllık sürenin hesabında işçinin aynı işverenin bir veya birden fazla işyerinde geçen süreleri birleştirilir (md. 54/1). İşçinin bir yıl içinde md. 55’te sayılanlar dışındaki sebeplerle işe devam etmediği günler olursa, bu boşluklar kadar süre eklenir ve izne hak kazanma tarihi ileri kayar. Sonraki her izin yılı, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak hesaplanır.

Çalışılmış gibi sayılan süreler

İş K. md. 55 bazı süreleri izin hesabında çalışılmış sayar. Bunlar arasında kaza veya hastalık nedeniyle işe gidilemeyen günler (md. 25/I-b’deki süreyi aşmamak kaydıyla), kadın işçinin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadığı günler, askerlik dışındaki kanuni ödevler için yılda 90 güne kadar süreler, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatiller ile işverenin verdiği diğer izinler yer alır.

Yıllık İzin Süreleri Kaç Gündür?

İş K. md. 53/2 uyarınca yıllık ücretli izin süresi hizmet süresine göre belirlenir: 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dâhil) 14 günden, 5 yıldan fazla 15 yıldan az 20 günden, 15 yıl ve daha fazla 26 günden az olamaz. Bu süreler asgari sınırdır; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir.

İzin süreleri tablosu

İzin süresi, iznin hak edildiği tarihteki hizmet süresine göre belirlenir (Yönetmelik md. 9). Bu nedenle beşinci hizmet yılını dolduran işçi o yıl için hâlâ 14 gün alır; 20 günlük süre, beş yılı aşan hizmetle hak edilen izinden itibaren uygulanır. Yaş sınırı bakımından da uygulamada izne hak kazanılan tarihteki yaş esas alınır.

İzin Günleri Nasıl Sayılır?

İş K. md. 56/5 uyarınca izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Yani 14 günlük izin, araya giren pazar ve resmî tatiller eklenerek kullanılır. Md. 57 uyarınca bu günlerin ücreti de izin ücretinden ayrı olarak ödenir.

Temsili bir örnek (temsilidir): Pazartesi izne çıkan ve haftada bir gün hafta tatili yapan bir işçi 14 günlük iznini kullanırken araya iki pazar ve bir genel tatil günü denk gelirse, işe dönüş tarihi bu üç gün kadar ileri kayar. Arife günlerinin yarım gün tatil olması gibi ayrıntılar, izin çizelgesi hazırlanırken ayrıca kontrol edilmelidir.

Bir başka sık hata, işverenin yıl içinde verdiği mazeret izinlerini, hastalık raporlarını veya ücretli veya ücret ödenmeyen diğer izinleri yıllık izinden düşmesidir. Md. 56/4 bunu açıkça yasaklar: bu izinler yıllık izne mahsup edilemez. Örneğin işçinin taşınma, evlilik veya yakınının vefatı nedeniyle aldığı mazeret izinleri ya da işverenin iş azlığı gerekçesiyle verdiği ücretli izinler sonradan yıllık izin hanesine yazılamaz; izin kayıt belgesinde bu izinlerin ayrı gösterilmesi gerekir.

Yıllık İzin Bölünebilir mi?

İş K. md. 56/1-3 uyarınca yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez ve kural olarak sürekli verilmelidir. Ancak tarafların anlaşmasıyla izin, bir bölümü 10 günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir. Bölme işçinin rızasına bağlıdır; işverenin tek taraflı kararıyla parça parça izin kullandırılamaz.

İzin bölünmesi ve 10 gün kuralı

Kanundaki şart, bölümlerden birinin en az 10 gün olmasıdır. Örneğin 14 günlük izin 10 gün ve 4 gün olarak ikiye ayrılabilir. 20 günlük izin ise 10 günlük bir bölüm korunmak kaydıyla daha fazla parçaya bölünebilir. Anlaşmanın yazılı yapılması ve izin kayıt belgesine işlenmesi, ileride “izin kullandırılmadı” tartışmasını önler.

İş Kanunu kapsamı dışındaki işçiler için kural farklıdır. 6098 s. TBK md. 424 uyarınca yıllık izin kural olarak aralıksız verilir; ancak tarafların anlaşmasıyla yalnızca ikiye bölünerek kullanılabilir.

İzin Tarihini Kim Belirler, İşveren Kullandırmak Zorunda mı?

İzin, hak edildiği hizmet yılını izleyen yıl içinde kullandırılmalıdır; İş K. md. 54/4 uyarınca işçi her hizmet yılına karşılık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanır. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği md. 7 uyarınca işçi, izin talebini kullanmak istediği tarihten en az bir ay önce yazılı bildirir.

Yönetmelik md. 8’e göre işveren veya izin kurulu, işçinin istediği tarihle bağlı değildir; izin çizelgeleri işçinin talebi ve iş durumu dikkate alınarak hazırlanır. Aynı tarihe denk gelen taleplerde işyerindeki kıdem ve bir önceki yıl iznin kullanıldığı tarih önceliği belirler. İşçi sayısı yüzden fazla olan işyerlerinde, işveren temsilcisi ve iki işçi temsilcisinden oluşan üç kişilik izin kurulu kurulur (md. 15).

Toplu izin uygulaması

İşveren, Nisan ayı başı ile Ekim ayı sonu arasında işçilerin tümünü veya bir kısmını kapsayan toplu izin uygulayabilir (Yönetmelik md. 10). Toplu izin, henüz izne hak kazanmamış işçileri de kapsayacak şekilde belirlenebilir. Bakım, güvenlik veya temizlik gibi zorunlu işler için yeterli sayıda işçi toplu izin dışında tutulabilir; bu işçiler izinlerini toplu izinden önce veya sonra kullanır (md. 11).

İzni kullandırmamak işveren için yaptırımsız değildir. İş K. md. 103, izni md. 56’ya aykırı bölen veya Yönetmelik esaslarına aykırı olarak izin kullandırmayan ya da eksik kullandıran işverene, bu durumdaki her işçi için idari para cezası öngörür; tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Kullanılmayan Yıllık İzin Sonraki Yıla Devreder mi?

Kanunda kullanılmayan iznin belirli bir sürede sona ereceğine dair bir hüküm yoktur. İş K. md. 53/1 izin hakkından vazgeçilemeyeceğini düzenlediği için, işveren kaynaklı nedenlerle kullanılmayan izinler birikir ve işçinin hakkı devam eder. “Yıl sonuna kadar kullanılmayan izin yanar” şeklindeki işyeri uygulamaları bu nedenle hukuken geçersizdir.

Bununla birlikte biriken izin, çalışma sürerken paraya çevrilemez. 6098 s. TBK md. 425/2 uyarınca işçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece para veya başka menfaat karşılığında yıllık izin hakkından feragat edemez. “İznini kullanma, karşılığını bordroya ekleyelim” şeklindeki ödemeler, iş sözleşmesi sona erdiğinde izin alacağını ortadan kaldırmayabilir. İşveren açısından en güvenli yol, biriken izinleri bir plan dâhilinde ve yazılı olarak kullandırmaktır.

Birikmiş izinlerin parasal karşılığı yalnızca iş sözleşmesi sona erdiğinde gündeme gelir (İş K. md. 59). Bu alacağın hesabı ve 5 yıllık zamanaşımı için kullanılmayan yıllık izin ücreti ve zamanaşımı yazımıza, tahmini tutar için yıllık izin ücreti aracına bakabilirsiniz. İşverenin feshinde bildirim süresi ve yeni iş arama izni, yıllık izinle iç içe kullandırılamaz (md. 59/2).

Yol İzni ve İzinde Başka İşte Çalışma Yasağı Nasıl Uygulanır?

İş K. md. 56/6 uyarınca yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, talep etmesi ve bunu belgelemesi koşuluyla, gidiş ve dönüşte yolda geçecek süreler için toplam dört güne kadar ücret ödenmeyen yol izni verilmesi zorunludur. Yol izni, yıllık izin süresine eklenir; ondan düşülmez.

Yol izni ve belgeleme

Yol izni kendiliğinden doğmaz, talep edilmelidir. Yönetmelik md. 8 uyarınca işçi izin dilekçesinde yol izni isteyip istemediğini yazar. Yol izni alan işçi bu süreyi kullanmadan işe dönerse, işveren onu sürenin bitiminden önce işe başlatmayabilir. Bilet veya konaklama belgesi gibi kayıtların saklanması uygulamada yeterli olur.

İzin, dinlenme amacı taşır. İş K. md. 58 uyarınca yıllık iznini kullanan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu süre için ödenen izin ücreti işveren tarafından geri alınabilir.

Kısmi Süreli ve Alt İşveren İşçilerinde Durum Nedir?

Yönetmelik md. 13 uyarınca kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışan işçiler yıllık izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanır; izin süreleri ve ücretleri bakımından aralarında ayrım yapılamaz. Bu işçiler hak ettikleri izni, izin süresine rastlayan kısmi süreli iş günlerinde çalışmayarak kullanır.

Alt işveren değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçinin izin süresi, o işyerinde geçen toplam süre dikkate alınarak hesaplanır (İş K. md. 56/8). Asıl işveren de alt işveren işçilerinin izinlerini kullanıp kullanmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür. Bu hüküm, ihale ile değişen taşeron firmalarda sık görülen “izin sıfırlanması” uygulamasına karşı işçiyi korur.

Niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik işlerde çalışanlara İş Kanunu’nun yıllık izin hükümleri uygulanmaz (md. 53/1). Ancak bu tür işyerlerinde yıl boyunca sürekli çalışan işçiler için Yönetmelik hükümleri geçerlidir (Yönetmelik md. 12).

İzin Kayıtları Nasıl Tutulmalı?

İş K. md. 56/7 uyarınca işveren, işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösteren izin kayıt belgesi tutmak zorundadır. Yönetmelik md. 20 bu belgenin örneğini ekte gösterir; belgede izne hak kazanılan tarih, kıdem, izin ve yol izni süreleri, izne başlama ve dönüş tarihleri ile işçinin imzası yer alır.

İzin kayıt belgesi ve peşin ödeme

Kayıt, hem işçinin hem işverenin güvencesidir. İznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir ve en güçlü delil, işçinin imzasını taşıyan izin belgesidir. İş K. md. 57/1 uyarınca işveren, izin dönemine ilişkin ücreti işçi izne başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır; bu ödemenin bordroda ayrıca görünmesi de kayıtları güçlendirir.

• Her işçi için izne hak kazanma tarihini gösteren güncel izin kaydı
• İşçinin yazılı izin talebi ve işverenin onayı
• Bölünmüş izinlerde tarafların yazılı anlaşması
• Yol izni talebi ve dayanak belgeler
• Toplu izin kararları ve ilan tarihleri

İşçilik alacaklarının ispatına ilişkin benzer ilkeler fazla mesainin ispatı yazımızda da ele alınmıştır. İş sözleşmesinin sona ermesinde doğan diğer haklar için kıdem ve ihbar tazminatı aracına ve kıdem tazminatının ödenmediği hâller yazımıza bakabilirsiniz. İş ilişkisine dair diğer konular iş hukuku sayfamızda yer alıyor; bu alandaki çalışmalar Av. Mehmet İlker Dinç tarafından yürütülmektedir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yıllık izinle ilgili en çok merak edilen konular; deneme süresinin hesaba katılıp katılmadığı, hangi günlerin izinden sayılmadığı, işverenin izni zorla kullandırıp kullandıramayacağı, rapor günlerinin durumu ve izin kurulu zorunluluğudur. Aşağıdaki yanıtlar 4857 sayılı İş Kanunu ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır.

Deneme süresi yıllık izin hesabına dâhil midir?

Evet. İş K. md. 53/1, izne hak kazanmak için gereken bir yıllık sürenin işe başlanan günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere hesaplanacağını açıkça düzenler. Deneme süresinde geçen aylar bu nedenle ayrıca düşülmez.

Cumartesi günü yıllık izinden sayılır mı?

Kanun yalnızca hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerinin izinden sayılmayacağını düzenler (md. 56/5). Cumartesinin durumu, işyerinde haftalık çalışmanın nasıl dağıtıldığına ve iş sözleşmesine göre değerlendirilir. İzin çizelgesi hazırlanırken bu nokta yazılı olarak netleştirilmelidir.

İşveren yıllık izni zorla kullandırabilir mi?

İşveren izin tarihini belirlerken işçinin talebiyle bağlı değildir ve Nisan ile Ekim arasında toplu izin uygulayabilir (Yönetmelik md. 8 ve 10). Ancak izni tek taraflı bölemez ve diğer izinleri yıllık izne mahsup edemez.

Raporlu olduğum günler yıllık iznimden düşülür mü?

Hayır. İş K. md. 56/4 uyarınca hastalık izinleri ve işverenin verdiği diğer izinler yıllık izne mahsup edilemez. Ayrıca md. 55/a, hastalık nedeniyle işe gidilemeyen günleri belirli sınır içinde izin hesabında çalışılmış gibi sayar.

Bir yılı doldurmadan işten ayrılan işçi yıllık izin alabilir mi?

Bir yıllık süre dolmadan yıllık izin hakkı doğmaz; bu nedenle kullanılmayan izin ücreti de oluşmaz. Toplu izin uygulanan işyerlerinde henüz hak kazanmamış işçiler de izne çıkarılabilir; bu durumda sonraki hak kazanma tarihi Yönetmelik md. 10’daki esaslara göre belirlenir.

İzin kurulu hangi işyerlerinde zorunludur?

Yönetmelik md. 15 uyarınca işçi sayısı yüzden fazla olan işyerlerinde, işveren temsilcisinin başkanlığında iki işçi temsilcisiyle birlikte üç kişilik izin kurulu kurulur. Daha küçük işyerlerinde bu görevler işveren veya görevlendirdiği kişi ile işçilerin seçtiği bir temsilci tarafından yürütülür.

Kaynaklar

• 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• SGK'nın Karşılamadığı İlaç Bedeli için Dava Yolu
• Yurt Dışında Çalışanların Türkiye'de Emekliliği ve Borçlanma
• Ticari Araç Denetimlerinde Sigorta Tescili ve Hizmet Akdi Karinesi
• Ticari Sır, Rekabet Yasağı ve Çalışan Ayrılışında Veri Güvenliği
• İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
• İşsizlik Maaşı: Şartlar, Süre ve Kesilme Halleri
• SGK İşten Çıkış Kodları ve Hukuki Sonuçları

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.