İzmir Asliye Ticaret Mahkemeleri: Görev ve Yetki

İzmir asliye ticaret mahkemeleri, şirketler arasındaki alacak davalarından genel kurul kararlarının iptaline, konkordatodan kambiyo senedi uyuşmazlıklarına kadar geniş bir alana bakar. Bir davanın bu mahkemede mi, asliye hukuk mahkemesinde mi açılacağı, 6102 s. TTK md. 4 ve 5’teki görev kurallarına göre belirlenir. Yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik kararıyla aylar kaybettirebilir.

Bu yazı, hangi davaların ticari dava sayıldığını, İzmir’de asliye ticaret mahkemelerinin nerede bulunduğunu, davaya tek hâkimin mi heyetin mi bakacağını ve yetkili mahkemenin nasıl seçileceğini İzmir uygulaması üzerinden açıklar. Görevsizlik ve yetkisizlik kararı sonrası işlemler ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

İzmir Asliye Ticaret Mahkemeleri Hangi Davalara Bakar?

İzmir asliye ticaret mahkemeleri, 6102 s. TTK md. 5/1 uyarınca aksine hüküm bulunmadıkça dava olunan şeyin değerine bakılmaksızın tüm ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakar. Hangi davanın ticari olduğu ise TTK md. 4’te iki ayrı ölçütle belirlenir: tarafların ticari işletmesiyle ilgili olma ve kanunda sayılan konular.

Nispi ticari dava ve mutlak ticari dava

Nispi ticari davada her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili bir uyuşmazlık söz konusudur; örneğin iki firma arasındaki mal bedeli davası. Mutlak ticari davada ise tarafların tacir olup olmadığına bakılmaz; uyuşmazlık TTK md. 4/1’de sayılan bir konudan doğmuşsa dava ticaridir. Bu ayrım uygulamada sık gözden kaçar; tacir olmayan bir kişinin açtığı bazı davalar da asliye ticaret mahkemesinde görülür.

TTK md. 4/1’in son cümlesi, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin davaları bu kapsamın dışında tutar. Ayrıca özel kanunlar ayrı mahkeme öngörebilir: tüketici işlemleri tüketici mahkemesine, marka ve patent uyuşmazlıklarının önemli bölümü fikrî ve sınai haklar mahkemesine gider.

İzmir’de Asliye Ticaret Mahkemeleri Nerede Bulunur?

İzmir Adliyesi’nin 2025 yılı faaliyet raporuna göre 31.12.2025 itibarıyla 7 asliye ticaret mahkemesi, Konak Çınarlı’daki BAM Ek Hizmet Binasında (Stadyum Metro karşısı) görev yapmaktadır. Aynı binada icra mahkemeleri ve icra daireleri de bulunur. Mahkeme sayısı sonradan değişmiş olabileceğinden güncel durum UYAP üzerinden kontrol edilmelidir.

TTK md. 5/2, birden çok asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde HSK’nın bir veya birkaç mahkemeyi yalnızca deniz ticareti ve deniz sigortası davalarına bakmakla görevlendirebileceğini düzenler. İzmir gibi liman kenti olan bir yerde bu ihtisaslaşma önem taşır; ancak güncel iş bölümü kararları değişebildiğinden, deniz ticaretine ilişkin bir davanın hangi numaralı mahkemeye tevzi edileceği dava tarihinde teyit edilmelidir. Liman kaynaklı uyuşmazlıklar İzmir limanında taşıma ve gümrük uyuşmazlıkları yazısında ele alınmıştır. Avukatla takip edilen dosyalarda dava çoğunlukla UYAP üzerinden elektronik olarak açılır; bu durumda bina farkı yalnızca duruşma ve fiziki evrak teslimi aşamasında önem kazanır.

Halkapınar ve Gültekinler Plaza karışıklığı

İzmir Adliyesi’ne bağlı asliye hukuk mahkemelerinin tamamı 01.09.2026 itibarıyla Halkapınar Ek Hizmet Binasına taşınmıştır. Bu taşınma asliye ticaret mahkemelerini kapsamaz. Sulh hukuk, iş, aile ve tüketici mahkemeleri ile arabuluculuk bürosu ise Bayraklı’daki Gültekinler Plaza ek binasındadır. Ticari bir dosya için arabuluculuk Gültekinler Plaza’da, dava ise BAM binasındaki asliye ticaret mahkemesinde yürür; iki adımın farklı binalarda olduğu bilinmelidir.

Karşıyaka ve ilçe adliyeleri

Karşıyaka Adliyesi’nin 24.07.2026 tarihli resmi hâkim listesinde 1 asliye ticaret mahkemesi yer alır. Torbalı, Çeşme ve Ödemiş adliyelerinin 2025 faaliyet raporlarındaki mahkeme listelerinde ise asliye ticaret mahkemesi bulunmaz. Bir ilçedeki ticari davanın hangi mahkemeye gideceği, HSK’nın yargı çevresi kararlarına bağlıdır; dava açmadan önce tevzi bürosundan veya UYAP’tan teyit edilmelidir.

Asliye Ticaret Mahkemesi Olmayan Yerde Dava Nereye Açılır?

TTK md. 5/4 uyarınca asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresindeki bir ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder. Buna karşılık bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, ticari davalara orada bakılır (md. 5/2) ve iki mahkeme arasındaki ilişki görev ilişkisidir (md. 5/3).

Görevsizlik kararının sonucu

Görev ilişkisi olması, mahkemenin görevsizliği kendiliğinden dikkate alması anlamına gelir. Görevsizlik kararı verilirse, taraflardan birinin kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini istemesi gerekir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır (6100 s. HMK md. 20). Bu sürenin İzmir’deki uygulaması İzmir’de görevsizlik ve yetkisizlik kararı yazısında anlatılmıştır.

Dava Tek Hâkimle mi, Heyetle mi Görülür?

5235 s. Kanun md. 5 uyarınca asliye ticaret mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur. Konusu parayla ölçülebilen uyuşmazlıklarda dava değeri bir milyon TL’nin üzerinde olan dava ve işler ile değerine bakılmaksızın kanunda sayılan bazı davalar, bir başkan ve iki üyeden oluşan heyetçe görülür. Diğer davalara mahkeme hâkimlerinden biri tek başına bakar.

Heyetin baktığı dava türleri

Heyetin bakacağı davalarla ilgili haciz." aria-label="ihtiyati haciz — tanım">ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talepleri de heyet tarafından incelenir. Heyet, tahkikat işlemleri için üyelerden birini naip hâkim olarak görevlendirebilir. Heyet kuralında esas alınan, dava dilekçesinde gösterilen dava değeridir; bu nedenle değerin doğru gösterilmesi dosyanın hangi düzende yürüyeceğini de belirler. Bu bilgi pratikte önemlidir: tedbir talebinin ne kadar sürede sonuçlanacağı, dosyanın heyete mi tek hâkime mi düştüğüne göre değişebilir.

Ticari Davada Basit Yargılama Usulü Ne Zaman Uygulanır?

TTK md. 4/2 uyarınca ticari davalarda deliller ve sunulması HMK hükümlerine tabidir; miktar veya değeri bir milyon TL’yi geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır. Bu parasal sınır da HMK ek md. 1 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Güncel tutar, dava tarihinde resmi kaynaktan kontrol edilmelidir.

Basit yargılamada dilekçeler teati edilen cevap ve cevaba cevap aşamalarıyla uzamaz; dava ve cevap dilekçeleriyle iddia ve savunma sınırlanır. Bu nedenle değeri sınırın altında kalan bir alacak davasında bütün delillerin ilk dilekçeyle birlikte gösterilmesi, sonradan delil eklemenin zorlaşacağı hesaba katılarak yapılmalıdır. Ticari defterlerin delil olarak kullanılması için ticari defterlerin delil değeri yazısına bakılabilir.

İzmir Asliye Ticaret Mahkemesinin Yetkisi Nasıl Belirlenir?

Görev hangi tür mahkemenin bakacağını, yetki ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını belirler. HMK md. 6 uyarınca genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yerde de açılabilir (md. 10); bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir (md. 14/1).

Yetki sözleşmesi ve kesin yetki

Tacirler, HMK md. 17 uyarınca aralarındaki uyuşmazlık için bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilir; aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca o mahkemede açılır. Yetki sözleşmesi yazılı olmalı, hukuki ilişki belirlenebilir olmalı ve mahkeme gösterilmelidir (md. 18/2). Ortaklık ilişkisinden doğan davalarda ise şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (md. 14/2); bu davalarda yetki sözleşmesi yapılamaz.

Kesin yetki olmayan davalarda yetki itirazı cevap dilekçesinde ve yetkili mahkeme gösterilerek yapılmalıdır; aksi hâlde dava açılan mahkeme yetkili hâle gelir (HMK md. 19). İzmir’de merkezi olan bir şirkete İstanbul’da açılan ticari davada itirazın bu şekilde yapılmaması, davanın İstanbul’da sürmesi sonucunu doğurur.

Şirketler Hukuku Davaları İzmir’de Nasıl Yürür?

Şirketler hukuku davalarının çoğu şirket merkezine bağlıdır. TTK md. 445 uyarınca anonim şirket genel kurul kararlarının iptali davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır. Merkezi İzmir’de olan bir şirket için bu dava, değerine bakılmaksızın heyetle görülür (5235 s. K. md. 5).

Çekişmesiz yargı işleri ve kayyım

Asliye ticaret mahkemesi yalnızca davalara değil, ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine de bakar. Örneğin pay sahiplerinin genel kurulu toplantıya çağırma istemi yönetim kurulunca reddedilir veya yedi iş günü içinde olumlu yanıt verilmezse, şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesi genel kurulun çağrılmasına karar verebilir ve kayyım atayabilir (TTK md. 412). Mahkeme kural olarak dosya üzerinden karar verir ve bu karar kesindir.

Limited şirketlerde ortaklıktan çıkma ve çıkarma için limited şirkette ortaklıktan çıkma ve çıkarma, konkordato başvurusunun İzmir’deki mahkemesi için İzmir’de konkordato başvurusu yazıları incelenebilir.

Dava Açmadan Önce Hangi Adımlar Tamamlanmalı?

Konusu bir miktar para olan ticari alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK md. 5/A). Arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en fazla iki hafta uzatılabilir. İzmir Adliyesi çevresinde başvuru Gültekinler Plaza’daki arabuluculuk bürosuna yapılır.

Dosya hazırlık listesi

1. Uyuşmazlığın TTK md. 4 kapsamında ticari olup olmadığını ve özel bir mahkemenin (tüketici, fikrî ve sınai haklar, iş) görevli olup olmadığını belirleyin.
2. Sözleşmede yetki şartı olup olmadığını, varsa HMK md. 17-18 şartlarını taşıyıp taşımadığını kontrol edin.
3. Para alacağıysa arabuluculuk son tutanağını alın; tutanak dava dilekçesine eklenmezse dava usulden reddedilebilir.
4. Dava değerine göre heyet veya tek hâkim ve basit yargılama sınırını belirleyin; harç için dava harcı hesaplama aracı kullanılabilir.
5. Ticari defterler, faturalar, cari hesap mutabakatları ve yazışmaları dilekçeyle birlikte sunulacak şekilde hazırlayın.

Temsili bir örnek: Bornova’daki bir tekstil firması, Manisa’daki bir alıcıdan mal bedeli alacağını tahsil etmek istiyor. Sözleşmede yetki şartı yoksa firma, davalının yerleşim yeri olan Manisa’da ya da para borçlarında ifa yeri kural olarak alacaklının yerleşim yeri olduğundan (TBK md. 89 ve HMK md. 10) İzmir’de dava açma seçeneklerini değerlendirir. Önce arabuluculuğa başvurur, anlaşma olmazsa son tutanakla davayı açar. Bu örnek temsilidir.

Ticari alacak davasının İzmir’deki adım adım akışı İzmir’de ticari alacak davası ve arabuluculuk yazısında, arabuluculuğun genel kuralları ise ticari davalarda zorunlu arabuluculuk rehberi yazısında yer alır. Karar sonrası kanun yolu süreleri için istinaf ve temyiz süreleri yazısına bakılabilir. Diğer ticari konular ticaret hukuku sayfasında toplanmıştır; bu alandaki dosyalar Av. Muhammed Çakmak tarafından takip edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Asliye ticaret mahkemeleriyle ilgili soruların çoğu, bir davanın ticari sayılıp sayılmadığı, İzmir’de hangi binaya gidileceği ve dava açmadan önce tamamlanması gereken adımlarla ilgilidir. Aşağıdaki yanıtlar yalnızca genel bilgi amaçlıdır; görev ve yetki kuralları somut uyuşmazlığın niteliğine göre değiştiğinden her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

İki şahıs arasındaki çek alacağı davası asliye ticaret mahkemesinde mi görülür?

Çek ve bono gibi kambiyo senetlerine ilişkin hükümler TTK’da düzenlendiğinden, bu senetlerden doğan davalar TTK md. 4/1-a uyarınca tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari davadır. Bu nedenle asliye ticaret mahkemesi bulunan yerde bu davalar asliye ticaret mahkemesinde açılır.

Asliye ticaret davası yanlışlıkla Halkapınar'daki asliye hukuk mahkemesine açılırsa ne olur?

İzmir’de asliye ticaret mahkemeleri bulunduğundan iki mahkeme arasındaki ilişki görev ilişkisidir (TTK md. 5/3). Asliye hukuk mahkemesi görevsizlik kararı verir. Kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi istenmezse dava açılmamış sayılır (HMK md. 20).

Ticari davada arabuluculuğa başvurmadan dava açılırsa ne olur?

Konusu para olan ticari alacak ve tazminat davalarında arabuluculuk dava şartıdır (TTK md. 5/A). Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, herhangi bir işlem yapılmaksızın usulden reddedilir. Bu nedenle son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir.

Karşıyaka'da merkezi olan şirketin davası hangi asliye ticaret mahkemesinde görülür?

Karşıyaka Adliyesi’nde bir asliye ticaret mahkemesi bulunmaktadır. Hangi ilçelerin bu mahkemenin yargı çevresine girdiği HSK kararlarıyla belirlenir. Dava açmadan önce yetkili yer HMK hükümlerine göre belirlenmeli, ardından o yerdeki görevli mahkeme tevzi bürosu veya UYAP üzerinden teyit edilmelidir.

Asliye ticaret mahkemesi kararına karşı istinaf nereye yapılır?

İzmir’deki asliye ticaret mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesini İzmir Bölge Adliye Mahkemesi yapar. Hangi hukuk dairesinin bakacağı HSK iş bölümü kararıyla belirlenir. Başvuru, kararı veren mahkemeye verilen dilekçeyle yapılır ve süreler kararın tebliğinden itibaren işler.

Ticari davada heyet mi tek hâkim mi bakacağını nasıl öğrenebilirim?

5235 s. Kanun md. 5, değeri kanundaki parasal sınırı aşan davalarla iflas, konkordato ve şirketler hukuku davaları gibi bazı dava türlerini heyete bırakır. Sınır her yıl güncellendiğinden dava değeri güncel tutarla karşılaştırılmalıdır. Dosyanın durumu UYAP’ta da görülebilir.

Kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu
• İzmir Adliyesi BAM Ek Hizmet Binası (izmir.adalet.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Karşılıksız Çek Şikâyeti
• İzmir'de Haksız Rekabet Davası
• İzmir'de Esnaf ve Oda Uyuşmazlıkları
• İzmir'de Fuar ve Etkinlik Sözleşmelerinde İptal

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.