İzmir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi: Görev Alanı

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi denildiğinde aslında iki ayrı mahkeme kastedilir: İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi ile İzmir 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesi. Marka, patent, tasarım ve telif uyuşmazlıklarının hangisine, hangi şartlarla ve hangi binada görüleceğini bilmek, yanlış mahkemede dava açarak zaman kaybetmeyi önler.

Bu yazı mahkemenin görev alanını, yetki kurallarını, İzmir Adliyesi’ndeki yerini ve 2025 yılı resmi iş yükü verilerini bir arada sunar. Marka başvurusu aşaması için İzmir’de marka tescili ve itiraz süreci yazısına, taklit ürüne karşı somut adımlar için İzmir’de taklit ürün ve marka tecavüzü yazısına bakılabilir.

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi, 6769 s. SMK md. 156/1 uyarınca SMK’da öngörülen marka, patent, faydalı model, tasarım, coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı davalarına bakar. 5846 s. FSEK md. 76, eser sahipliği ve telif uyuşmazlıklarını da aynı mahkemelere bırakır. Bu mahkemeler tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesindedir.

Haksız rekabet ve ticaret unvanı uyuşmazlıkları

Tescilli bir hakka dayanmayan, yalnızca karıştırılma tehlikesi veya kötüleme iddiasına dayanan uyuşmazlıklar TTK md. 54 ve devamındaki haksız rekabet hükümlerine tabidir ve kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür. Tecavüz ve haksız rekabet birlikte ileri sürüldüğünde görevli mahkeme dosya özelinde belirlenir. İzmir’deki ticari mahkemeler için İzmir asliye ticaret mahkemeleri rehberine bakılabilir.

Mahkeme İzmir Adliyesi’nin Hangi Binasında?

İzmir Adliyesi ana bina iletişim sayfası, fikri sınai haklar ceza ve hukuk mahkemelerini Konak Çınarlı Mahallesi Şehit Polis Fethi Sekin Caddesi No:11/A adresindeki ana binada hizmet veren mahkemeler arasında sayar. İzmir Adalet Komisyonu 2025 faaliyet raporu da iki mahkemeyi İzmir Adalet Sarayı içindeki mahkemeler listesinde gösterir.

Bu ayrım pratikte önemlidir. İzmir asliye hukuk mahkemeleri 01.09.2026 itibarıyla Halkapınar Ek Hizmet Binası’na taşınmıştır; asliye ticaret mahkemeleri ise BAM Ek Hizmet Binası’ndadır. Fikri ve sınai haklar mahkemeleri bu taşınmanın kapsamında gösterilmemiştir. Duruşmaya gitmeden önce salon bilgisinin UYAP’tan kontrol edilmesi yine de yerinde olur; binaların genel haritası için İzmir Adliyesi’nde hangi mahkemenin nerede olduğunu anlatan yazıya bakılabilir.

Hangi Yer Mahkemesinde Dava Açılır?

Yetki, davayı kimin açtığına göre değişir. SMK md. 156/3 uyarınca hak sahibinin üçüncü kişilere karşı açacağı hukuk davalarında davacının yerleşim yeri, hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği yer veya fiilin etkilerinin görüldüğü yer mahkemesi yetkilidir. Üçüncü kişilerin hak sahibine karşı açacağı davalarda ise davalının yerleşim yeri esas alınır (md. 156/5).

• Hak sahibi İzmir’deyse: Taklitçi başka ildeyse bile tecavüz davası İzmir’de açılabilir (md. 156/3).
• Taklit İzmir’de satılıyorsa: Hak sahibi başka ilde olsa da fiilin gerçekleştiği yer olarak İzmir yetkilidir.
• Davacı yurt dışındaysa: Sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer, vekil kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yer yetkilidir (md. 156/4).
• Hükümsüzlük davası: Davalı marka sahibi İzmir’de yerleşikse dava İzmir’de açılır (md. 156/5).

Yargı çevresi ve İzmir’in diğer adliyeleri

SMK md. 156/1, bu mahkemelerin yargı çevresinin il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirleneceğini, mahkeme kurulmamış yerlerde HSK’nın belirlediği asliye hukuk ve asliye ceza mahkemelerinin bu davalara bakacağını öngörür. Bergama, Ödemiş, Torbalı veya Çeşme gibi adliyelerin çevresindeki bir uyuşmazlık için yetkili mahkemenin, dava açılmadan önce HSK kararı ve UYAP üzerinden teyit edilmesi gerekir.

Temsilî örnek: Manisa’daki üretici, İzmir’deki satış

Markası Manisa’daki bir şirkete ait olan bir ürünün taklitleri İzmir’de bir mağazada satılıyor. Şirket, kendi yerleşim yerinde dava açabileceği gibi, fiilin gerçekleştiği yer olarak İzmir’de de dava açabilir (SMK md. 156/3). Delillerin, tanıkların ve ürünlerin İzmir’de olması, keşif ve bilirkişi incelemesi bakımından İzmir’i pratik bir seçenek hâline getirebilir. Seçim yapılırken davalının itiraz ihtimali ve yargı çevresi ayrıca kontrol edilmelidir. Bu örnek temsilidir.

Hukuk Mahkemesi ile Ceza Mahkemesi Arasındaki Fark Nedir?

Hukuk mahkemesi tecavüzün tespiti, durdurulması ve tazminat gibi özel hukuk taleplerine bakar (SMK md. 149). Ceza mahkemesi ise marka hakkına tecavüz suçunu yargılar; SMK md. 30/1 bu suç için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörür. İki yol birbirinden bağımsızdır ve aynı anda yürütülebilir.

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesinde ayrı bir Fikri ve Sınai Haklar Soruşturma Bürosu bulunur (2025 faaliyet raporu). Şikâyet sürecinin genel işleyişi için İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikâyet süreci yazısı yol gösterir.

Satıcının kaynağı göstermesi ve şikâyet yolu

Ceza yolunda göz ardı edilen bir hüküm SMK md. 30/7’dir: taklit malı satışa arz eden veya satan kişi, malı nereden temin ettiğini bildirir ve böylece üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve mallara el konulmasını sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmaz. Bu düzenleme, perakende satıcıya karşı yapılan şikâyetin üreticiye ulaşmanın bir aracı olabileceğini gösterir. Kişisel ihtiyacı ölçüsünde taklit ürün bulunduran kişilere karşı ise ne dava açılabilir ne de şikâyette bulunulabilir (md. 153/1).

2025 Yılında Mahkemelerin İş Yükü Nasıldı?

İzmir Adalet Komisyonu 2025 faaliyet raporuna göre fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesine 2025 yılında 211 yeni dosya gelmiş, önceki yıldan 298 dosya devretmiş ve 199 karar verilmiştir. 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesinde ise 771 yeni dosya, 423 devreden dosya ve 676 karar bulunmaktadır.

Rapor, en sık görülen dava türlerinin ortalama bitirilme sürelerini de gösterir. Aşağıdaki tablo bu resmi verilerden seçilmiştir; ortalama süreler geçmiş dosyalara ilişkindir ve tek bir davanın ne kadar süreceği konusunda tahmin niteliği taşımaz.

Dava Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu mu?

Kısmen. 6102 s. TTK md. 4/1-d fikri mülkiyet hukukuna dair mevzuattan doğan davaları, tarafların tacir olup olmadığına bakmaksızın ticari dava sayar. TTK md. 5/A ise ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı yapar.

Bu nedenle yalnızca tecavüzün tespiti ve durdurulması istenecekse arabuluculuk şartı aranmaz; maddi ve manevi tazminat da istenecekse önce arabulucuya gidilmelidir. İzmir Adliyesi’nde arabuluculuk bürosu Gültekinler Plaza ek hizmet binasındadır. Ayrıntılar için ticari davalarda zorunlu arabuluculuk ve İzmir arabuluculuk bürosu başvurusu yazılarına bakılabilir.

Arabuluculuk ile ihtiyati tedbirin sıralaması

Arabuluculuk şartı, acil koruma taleplerini engellemez. İhtiyati tedbir ve delil tespiti dava açılmadan önce de istenebilir; ancak dava öncesi verilen tedbirde esas dava, tedbirin uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren 2 hafta içinde açılmalıdır (HMK md. 397/1). Arabuluculuk süreci bu süreyi nasıl etkiler sorusu dosya özelinde planlanmalıdır.

Delil Tespiti ve İhtiyati Tedbir Hangi Mahkemeden İstenir?

Henüz dava açılmamışsa delil tespiti, esas davaya bakacak mahkemeden veya keşif yapılacak şeyin bulunduğu yer sulh mahkemesinden istenir (6100 s. HMK md. 401/1). İhtiyati tedbir ise SMK md. 159 uyarınca tecavüzün gerçekleştiği veya ciddi hazırlık yapıldığı ispat edilerek esas davaya bakacak mahkemeden talep edilir.

İzmir’de bir depoda veya mağazada bulunan taklit ürünler için tespit, malların bulunduğu yer bakımından da istenebilir. Tedbir talebinde, haksız çıkılması hâlinde karşı tarafın zararına karşılık teminat istenmesi kuraldır (HMK md. 392). İhtiyati tedbirin hacizden farkı için ihtiyati haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki fark yazısına bakılabilir.

Karara Karşı İstinaf Nereye Yapılır?

Hukuk mahkemesinin kararlarına karşı istinaf süresi, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftadır (HMK md. 345); ceza kararlarında da süre 2 haftadır (CMK md. 273/1). İzmir’deki ilk derece kararları, yargı çevresi İzmir, Aydın ve Manisa illerini kapsayan İzmir Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenir.

İstinaf dilekçesi kararı veren mahkemeye verilir ve dosya oradan bölge adliye mahkemesine gönderilir. Kurum kararlarının iptaline veya hükümsüzlüğe ilişkin kararlar ise kesinleşmedikçe icra edilemez (SMK md. 162). Süreler ve parasal sınırlar için istinaf ve temyiz süreleri yazısı, İzmir’deki uygulama için İzmir Bölge Adliye Mahkemesi istinaf rehberi kullanılabilir.

Dava Dosyası Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Fikri ve sınai haklar davalarında dosyanın kaderini çoğu zaman bilirkişi incelemesi belirler. SMK md. 157 uyarınca bu taleplerde TBK zamanaşımı hükümleri uygulanır; haksız fiilden doğan tazminat, 6098 s. TBK md. 72 uyarınca zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar.

1. Tescil belgesi veya sicil kaydı; telif uyuşmazlığında eser sahipliğini gösteren belgeler.
2. Tecavüzün tarihini ve yerini gösteren alım faturaları, fotoğraflar, internet sayfası kayıtları.
3. Tazminat hesabı için SMK md. 151/2’deki üç yöntemden hangisinin seçileceğine dair ön değerlendirme.
4. Para taleplerinde arabuluculuk son tutanağı (TTK md. 5/A).
5. Yetki bakımından davacının yerleşim yeri veya fiilin gerçekleştiği yeri gösteren kayıtlar (SMK md. 156/3).

Zamanaşımı süresine ilişkin ön fikir için zamanaşımı hesaplama aracı, harç ve gider avansı için dava harcı hesaplama aracı kullanılabilir. Bilirkişi raporuna karşı haklar bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlatılır. Bu alandaki diğer içerikler fikri mülkiyet ve marka hukuku sayfamızda yer alır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Aşağıdaki sorular, İzmir’de marka, tasarım ve telif uyuşmazlığı yaşayan kişi ve işletmelerin fikri ve sınai haklar mahkemelerine ilişkin en sık sorduklarından derlendi. Yanıtlar 10.10.2026 tarihli mevzuata ve İzmir Adliyesi ile İzmir Adalet Komisyonu’nun resmi kaynaklarına dayanır; yetki ve görev her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

İzmir'de fikri ve sınai haklar mahkemesi var mı?

Evet. İzmir Adalet Komisyonu 2025 faaliyet raporu İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi ile İzmir 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemesini sayar. İzmir Adliyesi’nin resmi sayfası bu mahkemeleri Konak Çınarlı’daki ana binada hizmet veren mahkemeler arasında gösterir.

Marka davası asliye ticaret mahkemesinde açılabilir mi?

SMK’dan doğan davalarda görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir (SMK md. 156/1). Bu mahkemenin bulunduğu İzmir’de marka tecavüzü davasının asliye ticaret mahkemesinde açılması görev yönünden sorun doğurur. Yalnızca haksız rekabete dayanan talepler ise kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür.

TÜRKPATENT kararına karşı İzmir'de dava açılır mı?

Hayır. Kurumun kararlarına karşı açılacak davalarda görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir (SMK md. 156/2). İzmir’deki mahkeme, üçüncü kişilere karşı açılan tecavüz, hükümsüzlük ve tazminat davalarında yetkili olabilir.

Telif hakkı davaları da bu mahkemede mi görülür?

Evet. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu md. 76, bu Kanundan doğan hukuk ve ceza davalarında görevli mahkemenin SMK md. 156/1’de belirtilen fikri ve sınai haklar mahkemeleri olduğunu düzenler. Eser sahipliği ve telif tazminatı davaları bu nedenle aynı mahkemeye gider.

Marka tazminat davasından önce arabulucuya gitmek gerekir mi?

Fikri mülkiyet mevzuatından doğan davalar TTK md. 4/1-d uyarınca ticari davadır. Konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarında arabulucuya başvuru dava şartıdır (TTK md. 5/A). Yalnızca tecavüzün tespiti veya durdurulması isteniyorsa bu şart aranmaz.

Fikri ve sınai haklar davası ne kadar sürer?

Süre dosyaya göre değişir. İzmir Adalet Komisyonu 2025 raporunda marka tecavüzünün tespiti istemli davaların ortalama bitirilme süresi 319 gün, hükümsüzlük davalarının 572 gün olarak görünür. Bu rakamlar geçmiş dosyaların ortalamasıdır, tek bir dava için tahmin değildir.

Mahkeme kararına karşı istinaf süresi nedir?

Hukuk kararlarında istinaf süresi kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır (HMK md. 345). Ceza kararlarında da istinaf süresi 2 haftadır (CMK md. 273/1). İzmir’deki kararlar İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenir.

Kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu (rayp.adalet.gov.tr)
• İzmir Adliyesi Ana Bina iletişim (izmir.adalet.gov.tr)
• İzmir Bölge Adliye Mahkemesi yargı çevresi (izmirbam.adalet.gov.tr)

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.