İzmir’de Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki Kurma

İzmir’de çocuk teslimi, boşanmadan sonra en sık yaşanan ve en çok yıpratan uyuşmazlıklardan biridir. Hafta sonu görüşmesine gelen babaya çocuğun verilmemesi, tatil dönüşü çocuğun geri getirilmemesi veya görüşme saatlerinin sürekli kaydırılması, kâğıt üzerindeki kararı fiilen anlamsız hâle getirebilir. Bu noktada sorun genellikle hukuk değil, usuldür: hangi birime, hangi belgeyle, ne zaman başvurulacağı.

Bu yazı, kişisel ilişki kararının İzmir’de nereden alınacağını, karara uyulmadığında hangi müdürlüğe başvurulacağını, çocuk İzmir içinde taşınırsa dosyanın ne olacağını ve şikâyetin hangi mahkemeye yapılacağını anlatır. Teslim emrinin içeriği ve disiplin hapsinin ayrıntıları çocuk teslimine uymama ve tazyik hapsi yazımızda ayrıca incelenmiştir.

İzmir’de Çocuk Teslimi Hangi Birim Tarafından Yapılır?

İzmir’de çocuk teslimi, 5395 s. Çocuk Koruma Kanunu md. 41/A uyarınca adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir. Bu kural 7343 s. Kanunla 24.11.2021’de getirildi; aynı Kanun İİK md. 25, 25/a, 25/b ve 341’i yürürlükten kaldırdı. Bu nedenle bugün çocuk teslimi için icra takibi açılmaz.

İzmir Adliyesi’nde bu görevi yürüten birim, adliyenin resmi sayfasında tanıtılan Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü‘dür. Müdürlükte psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılar görev yapar. Kanun, müdürlük bulunmayan yerlerde aynı görevlerin Adalet Bakanlığınca belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğünce yürütüleceğini öngörür (md. 41/A-3).

Yetkili müdürlük nasıl belirlenir?

Kanunun ölçütü açıktır: ilam ve tedbir kararlarının yerine getirilmesinde çocuğun yerleşim yeri müdürlüğü yetkilidir (md. 41/A-4). Kararı hangi mahkemenin verdiği önemli değildir. Ankara’da verilmiş bir boşanma kararındaki kişisel ilişki hükmü, çocuk Karşıyaka’da yaşıyorsa Karşıyaka’daki birim eliyle uygulanır. Bu kural, başvurunun yanlış adliyeye yapılmasından doğan gecikmeyi önlemek için önemlidir.

Kişisel İlişki Kararı İzmir’de Nereden Alınır?

4721 s. TMK md. 323 velayeti kendisine bırakılmayan ana ve babaya çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı tanır. Bu düzenleme çoğunlukla boşanma kararının içinde yapılır (TMK md. 182). Boşanma dışında da dava açılabilir; TMK md. 326 uyarınca kişisel ilişkiye ilişkin bütün düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.

Kişisel ilişki kurulması davası

Evlilik dışı doğan çocuk, tanıma sonrası babanın görüşme talebi veya önceki düzenlemenin değiştirilmesi gibi hâllerde ayrı bir kişisel ilişki kurulması davası açılır. Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Çocuk Bornova’da yaşıyorsa dava İzmir Adliyesi’nin Bayraklı’daki Ek Hizmet Binası’nda (Gültekinler Plaza) bulunan aile mahkemelerinde, Çiğli’de yaşıyorsa Karşıyaka Adliyesi’nin Çiğli Ek Hizmet Binası’ndaki aile mahkemelerinde açılabilir.

Düzenlemenin sonradan değiştirilmesi de mümkündür. TMK md. 183, ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkimin gerekli önlemleri alacağını düzenler. Çocuğun şehir dışına taşınması velayet değişikliği ve şehir dışına çıkma yazısında ele alınmıştır.

Geçici kişisel ilişki

Boşanma davası sürerken çocuğu görememek, en sık yaşanan sorundur. TMK md. 169 hâkime, dava süresince çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alma görevi verir. Dilekçede geçici kişisel ilişki için gün, saat ve teslim yeri önerilirse ara kararla düzenleme yapılabilir. Bu tedbir kararı da müdürlük eliyle uygulanabilir; 5395 s. K. md. 41/B ve 41/C açıkça “ilam veya tedbir kararları”ndan söz eder.

Bu ayrımın pratik önemi büyüktür. HMK md. 350/2 ve 367/2’ye göre aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Boşanma kararı istinaf ve temyizde beklerken kesinleşmemiş hükme dayanarak başvuru yapılamaz; bu dönemde geçici tedbir kararının devam ettiğinin mahkemeden teyit edilmesi ve tedbir kararıyla başvurulması gerekir.

Kararına Uyulmazsa Müdürlüğe Başvuru Nasıl Yapılır?

Karar, yükümlü tarafından rızasıyla yerine getirilmezse hak sahibi müdürlüğe başvurabilir (5395 s. K. md. 41/B-1 ve 41/C-1). Müdürlük her türlü iletişim aracıyla yükümlüye ulaşır, çocuğun belirlenen gün ve saatte belirlenen yere getirilmesini bildirir ve bunu tutanağa bağlar. Bildirime uyulmazsa teslim emri gönderilir.

1. Kararın örneği: Kesinleşme şerhli boşanma kararı veya geçici kişisel ilişki tedbirini içeren ara karar.
2. Çocuğun güncel adresi: Yetkili müdürlüğü belirlediği için e-Devlet yerleşim yeri kaydıyla uyumlu olmalıdır.
3. İletişim kanalı: Kanun hak sahibinin başvuruda bildirdiği kanalı kullanmasını öngördüğünden telefon ve e-posta doğru verilmelidir.
4. Aksamaların kaydı: Gelinmeyen görüşmeler, mesajlar ve tarihleri gösteren kısa bir liste.

Kişisel ilişki dosyasında teslim emri bir kez tebliğ edildikten sonra sonraki bütün görüşme günleri için de geçerlidir; her görüşme için yeniden emir çıkarılmaz (md. 41/C-3-c). Buna karşılık hak sahibinin de yükümlülükleri vardır. Örneğin teslim saatinden en az 48 saat önce geleceğini müdürlüğe bildirmesi gerekir. Bu yükümlülüklerin ayrıntısı canlı yazımızda anlatılmıştır.

Teslim Nerede ve Kim Eliyle Yapılır?

5395 s. K. md. 41/D uyarınca teslim işlemleri müdürlükçe belirlenen teslim mekânlarında yapılır; bu mekânlar müdürlüğün talebi üzerine valilikler ve belediyelerce belirlenir veya oluşturulur. Teslimi müdürlüğün görevlendirdiği psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci veya rehber öğretmen gibi uzmanlar, uzman yoksa öğretmen yapar (md. 41/A-5).

Teslim yeri nasıl öğrenilir?

Teslim yeri, müdürlüğün bildiriminde ve teslim emrinde yazılır. İzmir’deki teslim mekânlarının adresleri resmi bir listede yayımlanmadığı için yeri tahmin etmek yerine bildirimi esas almak gerekir. Bildirim telefonla yapıldıysa tutanağa bağlandığını, hangi yerin belirlendiğini ve saatin doğru kaydedildiğini müdürlükten teyit etmek, olası bir disiplin hapsi şikâyetinde ispat kolaylığı sağlar.

Teslim günü çocuğa sürecin olağan bir buluşma olduğunu anlatmak, kapıda tartışmaya girmemek ve görevlinin yönlendirmesine uymak, hem çocuğun ruh sağlığını hem de dosyadaki tutanakları korur. Teslim sırasında alınan ses ve görüntülerin internette yayımlanması kişilik hakkı ihlali oluşturabilir; Kanun bu durumda içeriğin çıkarılması yolunu ayrıca düzenler (md. 41/G).

Çocuk İzmir İçinde Taşınırsa Dosya Ne Olur?

Çocuğun yerleşim yeri değişirse dosya kendiliğinden yeni yerin müdürlüğüne gönderilir ve işlemler kaldığı yerden devam eder (5395 s. K. md. 41/C-10). Yeni müdürlük, mevcut teslim emri kapsamında yalnızca yeni teslim yerini yükümlüye tebliğ eder; hak sahibine de değişiklik her türlü iletişim aracıyla bildirilir.

Temsili bir örnek (temsilidir): Annesiyle Buca’da yaşayan çocuğun kişisel ilişki dosyası İzmir Adliyesi’ndeki müdürlükte yürürken anne Çiğli’ye taşınır. Çiğli Karşıyaka Adliyesi’ne bağlı olduğundan dosya Karşıyaka’daki birime geçer. Baba yeni bir başvuru yapmak zorunda değildir; ancak teslim yerinin değiştiğini öğrenmek için bildirimi takip etmeli ve iletişim bilgilerini güncel tutmalıdır.

Müdürlük İşlemlerine Karşı Şikâyet ve İtiraz Nereye Yapılır?

Müdürlüğün işlem ve kararlarına karşı öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyette bulunulabilir (5395 s. K. md. 41/E). Mahkeme işlemleri durdurabilir ve ivedilikle karar verir. Şikâyet kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir.

Şikâyet ve itiraz İzmir’de hangi mahkemeye gider?

İşlemi İzmir Adliyesi’ndeki müdürlük yaptıysa şikâyet İzmir aile mahkemelerine, Karşıyaka’daki birim yaptıysa Karşıyaka aile mahkemelerine yapılır. İtiraz için Kanun özel bir merci düzeni kurar: o yerde birden fazla aile mahkemesi varsa dosya numara olarak izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye gider. Tek aile mahkemesi bulunan yerde itirazı asliye hukuk mahkemesi inceler. İtiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir.

Kararlara Uyulmazsa Hangi Sonuçlar Doğar?

Teslim emrine aykırı hareket eden, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine çocuk tesliminde üç aya kadar, kişisel ilişkide üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır (5395 s. K. md. 41/F). Bu kararlar kesinleştikten sonra Cumhuriyet başsavcılığınca infaz edilir. Usulün ayrıntıları tazyik hapsi ve disiplin hapsi yazısında anlatılmıştır.

Yaptırım yalnızca disiplin hapsiyle sınırlı değildir. TMK md. 324/3, velayet kendisine bırakılan ana veya babanın kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmemesi hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini düzenler ve bu husus kararda taraflara ihtar edilir (TMK md. 182/2). Bu nedenle müdürlük tutanakları, ileride açılabilecek bir velayet değişikliği davasında da delil işlevi görür.

Sürekli aksamalar yaşanıyorsa müdürlüğün önerisi üzerine aile mahkemesi çocuk, hak sahibi veya yükümlü hakkında danışmanlık tedbirine karar verebilir (md. 41/C-8). Yükümlünün teslim emrine aykırı ilk hareketinde müdürlük bu tedbiri mahkemeden talep eder. Danışmanlık, cezalandırmadan önce iletişimi düzeltmeyi amaçlayan bir araçtır.

Şiddet veya Koruma Kararı Varsa Teslim Nasıl Yapılır?

Hak sahibi veya yükümlü hakkında 6284 s. Kanun uyarınca gizlilik kararı ya da başka bir tedbir verilmişse teslim işlemleri bu kararlar dikkate alınarak yapılır (5395 s. K. md. 41/C-11). 6284 s. K. md. 5/1-ç ise hâkime kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verme yetkisi verir.

Bu nedenle koruma kararı bulunan dosyalarda müdürlüğe başvururken kararın bir örneğini de sunmak, teslimin aynı mekânda yüz yüze yapılmasını önleyebilir. İzmir’de koruma kararının nereden alınacağı İzmir 6284 koruma kararı başvuru rehberinde, tedbirlerin genel çerçevesi ise koruma ve uzaklaştırma kararı yazısında anlatılmıştır.

Başvurudan Önce Hangi Hazırlıklar Yapılmalı?

Başvurunun hızlı sonuç vermesi, doğru birime doğru belgeyle gidilmesine bağlıdır. 5395 s. K. md. 41/H uyarınca bu işlemlerden harç alınmaz ve masraflar avukatlık ücreti hariç Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Dolayısıyla belirleyici olan masraf değil, kararın uygulanabilir olması ve dosyanın eksiksiz hazırlanmasıdır.

• Kararın kesinleşip kesinleşmediğini UYAP’tan kontrol edin; kesinleşmemişse geçici tedbir kararının yürürlükte olduğunu teyit edin.
• Kararda gün, saat ve teslim yeri belirtilmemişse müdürlüğün belirleyeceğini bilin (md. 41/C-3-a); çok genel kararlar için mahkemeden açıklama istemek gerekebilir.
• Çocuğun yerleşim yerinin hangi adliyeye bağlı olduğunu belirleyin; İzmir ve Karşıyaka ayrımı başvurunun yerini değiştirir.
• Görüşme günlerine gelemeyecekseniz bunu süresinde bildirin; art arda iki kez veya bir yılda üç kez gelinmemesi dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açabilir (md. 41/C-12).
• Aksamaları tarih, saat ve tanıklarıyla kaydedin; mesajları silmeyin.

Kişisel ilişki düzeni aynı zamanda nafaka ve velayet uyuşmazlıklarıyla iç içe geçer; aile hukukundaki diğer yazılar için aile ve boşanma hukuku sayfasına, velayet ölçütleri için çocuğun üstün yararı yazısına bakılabilir. İzmir’de sosyal inceleme sürecinin işleyişi sosyal inceleme raporu yazımızda anlatılmıştır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kişisel ilişki kararı olan ancak çocuğunu göremeyen veya teslim günlerinde sorun yaşayan ebeveynler, İzmir’de en çok başvurunun yeri, polisin rolü, masraflar ve kararın uygulanma zamanı hakkında soru soruyor. Aşağıdaki kısa yanıtlar genel bilgi verir; her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Çocuğu göstermeyen eş için karakola başvurulabilir mi?

Kolluk, teslim işlemlerinde müdürlüğün talebi üzerine yardım eder; zor kullanma dâhil talepleri derhâl yerine getirir (5395 s. K. md. 41/B-5). Ancak teslim işlemini başlatan merci karakol değil, çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüdür.

Çocuk teslimi için icra dairesine gidilir mi?

Hayır. İİK md. 25, 25/a, 25/b ve 341, 7343 s. Kanunla 2021’de yürürlükten kaldırıldı. Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararları artık 5395 s. Kanun md. 41/A uyarınca adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir.

Çocuk teslimi başvurusu için masraf ödenir mi?

Bu işlemler 5395 s. K. md. 41/H uyarınca harçlardan istisnadır ve yapılacak masraflar Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Avukatla takip ediliyorsa avukatlık ücreti bu istisnanın dışında kalır.

Çocuk babasıyla görüşmek istemiyorsa ne olur?

Çocuğun isteksizliği tek başına kararı ortadan kaldırmaz; uzman eliyle teslim yapılırken çocuğun durumu gözetilir. Direnç sürekli hâle geliyorsa müdürlüğün önerisiyle danışmanlık tedbiri istenebilir veya TMK md. 183 kapsamında düzenlemenin değiştirilmesi gündeme gelebilir.

Bayram ve yaz tatilindeki görüşmeler nasıl uygulanır?

Kararda bayram ve yaz tatili için gün ve süre belirtilmişse müdürlük bu hükmü diğer görüşmeler gibi uygular. Belirtilmemişse müdürlük ancak kararın kapsamı içinde gün ve saat belirleyebilir; yeni bir düzen için aile mahkemesinden kararın değiştirilmesi istenmelidir.

Görüşmeden sonra çocuk geri getirilmezse ne yapılır?

Süre bitiminde çocuğu belirlenen yere getirmeyen hak sahibi hakkında müdürlük suç duyurusunda bulunur (md. 41/C-4). Ayrıca bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç aya kadar disiplin hapsi uygulanabilir (md. 41/F-3).

Kaynaklar

• 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü (izmir.adalet.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Mal Rejimi Tasfiyesi Davası Süreci
• İzmir'de Nafaka Davası Nereye Açılır?
• İzmir'de Yurt Dışındaki Eşle Boşanma
• İzmir Aile Mahkemeleri: Görev, Yetki ve Dosya Akışı

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.