Vasiyetname Türleri: El Yazılı, Resmî ve Sözlü Vasiyet

Vasiyetname türleri Türk hukukunda üçtür: resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyet. Hangisini seçerseniz seçin, kanunun o türe özgü şekil kuralına harfiyen uyulmadıkça vasiyet, ölümden sonra açılacak bir iptal davasıyla ortadan kalkabilir. Bu yüzden asıl soru “vasiyet yapabilir miyim” değil, “hangi yolla ve nasıl eksiksiz yapabilirim” sorusudur.

Aşağıda her türün kuruluş şartları, tanık yasakları, saklama yolları ve ölümden sonraki açılma süreci 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu md. 531-545 ve 595-598 ile Noterlik Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak anlatılmıştır. Vasiyetnamenin sonradan nasıl iptal ettirilebileceği ise vasiyetnamenin iptali davası yazısının konusudur.

Vasiyetname Türleri Nelerdir, Hangisi Size Uygun?

4721 s. TMK md. 531 uyarınca vasiyet resmî şekilde, mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilir. Resmî vasiyetname ispat gücü en yüksek olan yoldur; el yazılı vasiyetname masrafsız ve gizlidir ama şekil hatasına açıktır; sözlü vasiyet ise yalnızca ölüm tehlikesi gibi olağanüstü durumlar için öngörülmüş istisnai bir yoldur.

Seçim yapılırken üç soru belirleyicidir: vasiyetname kaybolursa veya yok edilirse ne olur, mirasbırakanın ehliyeti ileride tartışılabilir mi ve içeriğin gizli kalması ne kadar önemlidir? Aşağıdaki tablo bu farkları özetler.

Tür seçiminde pratik ölçütler

Mirasçılar arasında gerginlik varsa, mirasbırakan ileri yaştaysa veya ağır bir hastalık geçiriyorsa resmî vasiyetname tercih edilir; çünkü tanıklar mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini metne yazar ve bu beyan ileride açılacak bir ehliyetsizlik davasında önemli bir delil olur. Genç ve sağlıklı bir kişinin kısa bir vasiyeti ise el yazısıyla da güvenle yapılabilir, yeter ki metin notere veya sulh hâkimine bırakılsın. Sözlü vasiyet bir seçenek değil, zorunluluk hâlinde başvurulan son çaredir.

Resmî Vasiyetname Nasıl Düzenlenir?

4721 s. TMK md. 532 uyarınca resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Mirasbırakan arzularını memura bildirir, memur metni yazar veya yazdırır, mirasbırakan okuyup imzalar ve memur tarih koyarak imzalar (TMK md. 533). Ardından tanıklar, beyanın önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı ehil gördüklerini yazıp imzalar.

Resmî vasiyetname noterde nasıl yapılır?

Uygulamada resmî vasiyetname çoğunlukla noterde düzenlenir; Noterlik Kanunu md. 89, vasiyetnameyi düzenleme şeklinde yapılması zorunlu işlemler arasında sayar. Tarih ve imzadan hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder (TMK md. 534). Tanıkların vasiyetnamenin içeriğini bilmesi zorunlu değildir; bu sayede içerik gizli kalabilir.

Okuyamayan veya imzalayamayan mirasbırakan

Mirasbırakan vasiyetnameyi bizzat okuyamıyor veya imzalayamıyorsa memur metni iki tanığın önünde ona okur ve mirasbırakan bunun son arzularını içerdiğini beyan eder. Bu durumda tanıklar, ayrıca metnin memur tarafından okunduğunu da vasiyetnameye yazar ve imzalar (TMK md. 535). Görme engelli veya felçli kişiler için bu prosedür atlanırsa şekil eksikliği doğar.

Tanık olamayacak kişiler

Fiil ehliyeti bulunmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri memur veya tanık olamaz (TMK md. 536). Ayrıca memura ve tanıklara, onların yakınlarına o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz. İptal davalarında en sık görülen sorunlardan biri, lehine vasiyet yapılan kişinin eşinin tanık olarak imza atmasıdır.

El Yazılı Vasiyetname Hangi Şartları Taşımalı?

4721 s. TMK md. 538 uyarınca el yazılı vasiyetname, yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı ve imzalanmalıdır. Tanık ve memur gerekmez. Ancak bu üç unsurdan biri eksikse, örneğin metin bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanmışsa, vasiyetname şekil yönünden sakat olur.

El yazılı vasiyetnamede tarih ve imza şartı

Tarihin gün, ay ve yıl olarak tam yazılması gerekir; yalnızca “Mart 2026” gibi eksik bir tarih iptal tartışması doğurur. İmza metnin sonunda, içeriği kapsayacak biçimde atılmalıdır. Metne başkasının eliyle eklenen bir satır, o kısmın şekil yönünden tartışılmasına yol açar. Yazının mirasbırakana ait olup olmadığı uyuşmazlık çıkarsa grafoloji incelemesiyle belirlenir.

El yazılı vasiyetname nerede saklanmalı?

El yazılı vasiyetname, açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura saklanmak üzere bırakılabilir (TMK md. 538/2). Noterler, sakladıkları vasiyetnameleri kişinin kayıtlı olduğu nüfus dairesine bildirir ve ölüm hâlinde onaylı örneklerini sulh hâkimine iletilmek üzere Cumhuriyet savcılığına gönderir (1512 s. Noterlik K. md. 69). Evde saklanan vasiyetname ise kaybolma veya bir mirasçı tarafından yok edilme riski taşır.

Sözlü Vasiyet Hangi Olağanüstü Durumlarda Geçerlidir?

4721 s. TMK md. 539 uyarınca mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa sözlü vasiyete başvurabilir. Son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyana uygun bir belge yazma görevini yükler. Olağan hayatta yapılan sözlü vasiyet geçerli değildir.

Sözlü vasiyette tanıkların görevi

Tanıklardan biri, beyan edilen son arzuları yer, yıl, ay ve günü belirterek hemen yazar, imzalar ve diğer tanığa imzalatır. İkisi birlikte belgeyi vakit geçirmeden sulh veya asliye mahkemesine verir ve mirasbırakanı ehil gördüklerini beyan eder (TMK md. 540). Askerlik hizmetinde teğmen veya daha yüksek rütbeli subay, yurt dışında seyreden araçta sorumlu yönetici, sağlık kurumunda en yetkili yönetici hâkim yerine geçer.

Bir aylık hükümden düşme süresi

Mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK md. 541). Hastaneden taburcu olup iyileşen kişinin bu süre içinde resmî veya el yazılı vasiyetname yapması gerekir. Resmî vasiyetname tanık yasakları, okur yazarlık dışında sözlü vasiyet tanıkları için de geçerlidir (TMK md. 539/2).

Vasiyetname Yapma Ehliyeti ve Saklı Pay Sınırı Nedir?

4721 s. TMK md. 502 uyarınca vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir. Miras sözleşmesinden farklı olarak erginlik aranmaz. Ancak vasiyet, TMK md. 505 gereği saklı paylar dışında kalan kısımda serbesttir; saklı paylı mirasçıların payını zedeleyen tasarruf tenkise tabi olur.

Saklı pay oranları altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana baba zümresiyle birlikteyse yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür (TMK md. 506). Yasal payların kişi bazında dağılımı miras payı hesaplama aracıyla görülebilir; aşan kısmın nasıl geri istendiği ise saklı pay ve tenkis davası yazısında açıklanmıştır.

Evli mirasbırakan için bir ön adım daha vardır: eşin mal rejiminden doğan katılma alacağı terekeden önce ayrılır. Bu hesap mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı yazısında anlatılmıştır. Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama altında yapılan tasarruf ise geçersizdir; mirasbırakan etkiden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde dönmezse tasarruf geçerli sayılır (TMK md. 504).

Vasiyetten Nasıl Dönülür?

4721 s. TMK md. 542-544 uyarınca mirasbırakan, kanuni şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapıp önceki vasiyetnameden tamamen veya kısmen dönebilir, vasiyetnameyi yok ederek dönebilir ya da vasiyetle bağdaşmayan sonraki bir tasarrufla vasiyeti ortadan kaldırabilir. Dönme için vasiyetnameyi düzenleyen notere gitmek zorunlu değildir.

Vasiyetten dönme yolları

Önceki vasiyetname kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılırsa, kuşkuya yer bırakmayacak şekilde önceki tamamlanmadıkça sonraki onun yerini alır (TMK md. 544). Resmî vasiyetnameden el yazılı bir vasiyetnameyle dönülebilir; kanun türler arasında üstünlük tanımaz. Belirli bir malın vasiyet edilmesinden sonra o mal satılırsa, vasiyetnamede aksi yazılmadıkça vasiyet ortadan kalkar. Kazayla veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriği tam belirlenemeyen vasiyetname hükümsüz kalır (TMK md. 543).

Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanabilir mi?

Evet. Mirasbırakan vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir; görevlinin fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Görev sulh hâkimince bildirilir ve bildirimden başlayarak on beş gün içinde reddedilmezse kabul edilmiş sayılır (TMK md. 550). Görevli terekenin listesini çıkarır, borçları öder, vasiyetleri yerine getirir ve paylaşma planı hazırlar (TMK md. 552). Mirasçılar arasında anlaşmazlık bekleniyorsa bu atama süreci hızlandırabilir.

Ölümden Sonra Vasiyetname Nasıl Açılır?

4721 s. TMK md. 595 uyarınca ölümden sonra ele geçen her vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir. Sulh hâkimi vasiyetnameyi teslimden başlayarak bir ay içinde açar ve ilgililere okur (TMK md. 596). Teslim görevini yerine getirmeyen kişi doğan zarardan sorumludur.

Vasiyetnamenin açılması ve tebliğ

Bilinen mirasçılar ve ilgililer açılış sırasında hazır bulunmak üzere çağrılır. Her hak sahibine vasiyetnamenin kendisine ilişkin kısmının onaylı örneği tebliğ edilir; adresi bilinmeyenlere ilanla tebliğ yapılır (TMK md. 597). Lehine vasiyet yapılan kişiye ait belge ise, tasarruf mirasçılara bildirildikten sonra bir ay içinde itiraz edilmezse sulh mahkemesince verilir (TMK md. 598). Yasal mirasçılık belgesinin alınma yolları mirasçılık belgesi (veraset ilamı) yazısında ele alınmıştır.

Vasiyetname Hazırlarken Hangi Şekil Hataları Sık Yapılır?

İptal davalarının büyük kısmı içerikten değil şekilden doğar. TMK md. 557/4 uyarınca kanunda öngörülen şekle uyulmadan yapılan tasarruf iptal edilebilir; TMK md. 559 ise bu davayı öğrenmeden itibaren bir yıllık süreye bağlar. Aşağıdaki kontrol listesi, en sık karşılaşılan hataları vasiyetname yapılmadan önce yakalamaya yöneliktir.

• Bilgisayar çıktısı el yazılı vasiyetname: Metnin tamamı el yazısıyla olmalıdır; yalnızca imzanın elle atılması yetmez.
• Eksik tarih: Yıl, ay ve gün birlikte yazılmalıdır; tarihsiz vasiyetname şekil yönünden sakattır.
• Yasaklı tanık: Mirasbırakanın veya lehine vasiyet yapılan kişinin yakınlarının tanık olup olmadığı kontrol edilmelidir.
• Ehliyet belgesi: İleri yaş veya ağır hastalık varsa düzenleme tarihine yakın bir sağlık raporu, ehliyet tartışmasını zayıflatır.
• Belirsiz ifade: “Evimi oğluma bırakıyorum” yerine taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgisi yazılmalıdır.
• Saklı pay: Tüm malvarlığını tek kişiye bırakan vasiyet, diğer saklı paylı mirasçıların tenkis davasına açıktır.

Mirasbırakan sağlığında bakım karşılığı bir devir düşünüyorsa vasiyet yerine ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir mirasçıyla anlaşarak onu mirastan uzaklaştırmak istiyorsa mirastan feragat sözleşmesi gündeme gelir. Yabancı uyruklu mirasçılar için yabancıların Türkiye’de miras hakkı kuralları ayrıca incelenmelidir. Miras planlaması konularının genel çerçevesi miras hukuku sayfasında yer alır; somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vasiyetname hazırlamayı düşünenlerin ve bir yakınının vasiyetnamesiyle karşılaşan mirasçıların en sık sorduğu sorular aşağıda kısa yanıtlarla toplandı. Cevaplar Türk Medeni Kanunu ve Noterlik Kanununun güncel metnine dayanır. Vasiyetnamenin geçerliliği ise her dosyada belgenin aslı, düzenlenme tarihi ve tanıkların durumu üzerinden ayrıca incelenmelidir.

Vasiyetname noterde mi yapılmalı, evde yazılabilir mi?

İkisi de mümkündür. Noterde resmî vasiyetname iki tanıkla düzenlenir (TMK md. 532). Evde ise el yazılı vasiyetname yapılabilir; metnin tamamı mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalı, yıl, ay ve gün gösterilmeli ve imzalanmalıdır (TMK md. 538).

Bilgisayarda yazılıp imzalanan vasiyetname geçerli mi?

Hayır. El yazılı vasiyetname başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmalıdır (TMK md. 538). Bilgisayar çıktısına atılan imza bu şartı karşılamaz ve vasiyetname şekil eksikliği nedeniyle iptal davasına açık hâle gelir.

Vasiyetnamede tanık kimler olamaz?

Fiil ehliyeti bulunmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri tanık olamaz. Tanıklara ve yakınlarına o vasiyetnameyle kazandırma da yapılamaz (TMK md. 536).

Vasiyetname kaç yaşında yapılabilir?

Ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş herkes vasiyet yapabilir (TMK md. 502). Miras sözleşmesi için ise ergin olmak ve kısıtlı bulunmamak gerekir (TMK md. 503); bu nedenle iki tasarruf türünün ehliyet şartları farklıdır.

Yapılan vasiyetname sonradan değiştirilebilir mi?

Evet. Mirasbırakan kanuni şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapabilir, vasiyetnameyi yok edebilir veya vasiyetle bağdaşmayan bir tasarrufta bulunabilir (TMK md. 542-544). Noterde yapılan vasiyetnameden el yazılı bir vasiyetnameyle de dönülebilir.

Vasiyetname ölümden sonra ne zaman açılır?

Ele geçen vasiyetname hemen sulh hâkimine teslim edilir ve teslimden başlayarak bir ay içinde açılıp ilgililere okunur (TMK md. 595 ve 596). Noterde saklanan vasiyetnamelerin örnekleri, ölüm bildirilince savcılık aracılığıyla sulh hâkimine iletilir (Noterlik K. md. 69).

Vasiyetle tüm mal bir kişiye bırakılabilir mi?

Saklı paylı mirasçı yoksa bırakılabilir. Altsoy, ana baba veya eş varsa vasiyet ancak saklı paylar dışındaki kısımda serbesttir (TMK md. 505). Aşan kısım, saklı payı zedelenen mirasçının açacağı tenkis davasıyla indirilebilir.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 1512 sayılı Noterlik Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• Terekenin Tespiti Davası ve Mirasın Korunması Tedbirleri
• Mirasın Hükmen Reddi ve Borçlu Terekede İcra Takibi

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.