Yabancı Çalışma İzni: Başvuru, Ret ve İtiraz

Yabancı çalışma izni, Türkiye’de bir işverene bağlı ya da bağımsız olarak çalışmak isteyen yabancının yasal olarak çalışabilmesinin ön şartıdır. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, izin olmadan çalışmayı da çalıştırmayı da açıkça yasaklar. Bu yasağın yaptırımı yalnızca idari para cezası değildir; yabancı için sınır dışı etme sürecinin kapısını da açar.

Aşağıda başvurunun nereye yapılacağını, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının hangi ölçütlere baktığını, ret ve iptal sebeplerini, otuz günlük itiraz süresini ve 2026 yılı için güncellenen idari para cezası tutarlarını resmî kaynaklara dayanarak anlatıyoruz.

Yabancı Çalışma İzni Nedir ve Kimler Almak Zorundadır?

Yabancı çalışma izni, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yabancıya Türkiye’de belirli bir işte çalışma hakkı tanıyan izin belgesidir. 6735 s. Kanun md. 6/2 uyarınca Kanun kapsamındaki yabancıların çalışma izni olmaksızın çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır. Geçerli çalışma izni, 6458 sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca ikamet izni yerine de geçer.

Tersi ise geçerli değildir. Md. 12/1’e göre mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında, yabancının herhangi bir nedenle ikamet izni olması ona çalışma hakkı vermez. Kısa dönem, aile veya öğrenci ikamet izniyle Türkiye’de bulunan yabancının işe başlamadan önce ayrıca çalışma izni alması gerekir. Uygulamada en sık karşılaşılan hata, “ikamet iznim var, çalışabilirim” düşüncesidir.

Kimler çalışma izninden muaf veya farklı rejime tabidir?

Diğer kanunlarda veya Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarda izinsiz çalışabileceği belirtilen yabancılar bu Kanuna göre izin almadan çalışabilir (md. 6/3). Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılan ve Mavi Kart sahibi olabilen kişilerin çalışma hakkı 5901 sayılı Kanunun 28. maddesi çerçevesinde saklıdır (md. 6/4). Bazı yabancılar için ise izin yerine çalışma izni muafiyeti alınması öngörülür (md. 13).

Çalışma İzni Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?

6735 s. Kanun md. 7/1 uyarınca başvuru yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında ise yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna yapılır. Başvuru yetkili aracı kurum eliyle de yapılabilir. Bir işverene bağlı çalışmada başvuruyu uygulamada işveren elektronik ortamda yürütür.

Yurt dışından yapılan başvuruda izin verildikten sonra yabancının altı ay içinde Türkiye’ye gelmesi zorunludur (md. 12/2). Bu süre içinde gelmeyen yabancının izni iptal edilir. Pasaportun geçerlilik süresi de önemlidir: İzin, pasaport süresinden altmış gün daha kısa süreli verilir (md. 24/1).

Çalışma izni başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Bilgi ve belgeleri tam, usulüne uygun başvurular otuz gün içinde değerlendirilir (md. 7/8). Eksik belge varsa değerlendirme ertelenir; erteleme, resmî bir makamdan belgelendirilen mücbir sebep dışında otuz günü aşamaz ve süre sonunda eksiklik tamamlanmazsa başvuru reddedilir (md. 7/7). Sağlık ve eğitim gibi mesleki yeterlilik gerektiren alanlarda ilgili bakanlıktan ön izin alınması zorunludur (md. 8).

Bakanlık Başvuruyu Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?

Bakanlık, başvuruyu uluslararası işgücü politikası ve kendi belirlediği değerlendirme kriterlerine göre inceler (md. 7/4-6). ÇSGB çalışma izni değerlendirme kriterlerine göre bilanço esasına tabi işyerlerinde, izin istenen her yabancı için kural olarak en az beş Türk vatandaşının istihdamı esastır. Bu kriterler mali yeterlilik ve ücret ölçütleriyle birlikte uygulanır.

Genel değerlendirme kriterleri

Mali yeterlilik bakımından yeni kurulan işyerinde ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL olması aranır. Faaliyetteki işyerinde ise ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL, net satışların en az 8.000.000 TL veya ihracatın en az 150.000 ABD doları olması gerekir. Son yıl net satışı 50.000.000 TL veya üzerinde olan işyerlerinde beş yabancıya kadar istihdam kriteri uygulanmaz. Ücret kriteri ise brüt asgari ücretin katları üzerinden belirlenir.

Bu kriterlerden muaf tutulan yabancılar da vardır. Annesi, babası veya çocuğu Türk vatandaşı olanlar, uzun dönem ikamet izni sahipleri, en az üç yıldır Türk vatandaşıyla evlilik birliği içinde yaşayanlar ve 3 Ağustos 2026’dan itibaren en az sekiz yıl çeşitli izinlerle Türkiye’de bulunmuş yabancılar bunlar arasındadır. Muafiyet, izin verilmesi için mutlak hak sağlamaz. Şirket ortağı yabancılara özgü sermaye ve istihdam ölçütleri için Türkiye’de şirket kuran yabancının yükümlülükleri yazımıza bakabilirsiniz.

Çalışma İzni Türleri ve Süreleri Nelerdir?

6735 s. Kanun md. 10 uyarınca ilk başvuruda, iş sözleşmesinin süresini aşmamak kaydıyla belirli bir işyerinde en çok bir yıl geçerli çalışma izni verilir. Aynı işverene bağlı ilk uzatmada en çok iki yıl, sonraki uzatmalarda en çok üç yıl verilebilir. Farklı bir işveren için yapılan başvuru ise yeniden ilk başvuru gibi değerlendirilir.

Süresiz çalışma izni kimlere verilir?

Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir; ancak şartları taşımak mutlak hak sağlamaz (md. 10/3). Süresiz izin sahibi, uzun dönem ikamet izninin sağladığı haklardan yararlanır. Seçme, seçilme ve kamu görevine girme hakkı ile askerlik yükümlülüğü ise yoktur (md. 10/4).

Uzatma başvurusu kaçırılırsa

Md. 7/3 açıktır: Uzatma başvurusu, süre dolmadan yapılmalıdır ve süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir. Bu durumda işveren yeni bir ilk başvuru yapmak zorunda kalır; arada geçen dönemde çalışma izinsiz çalışma sayılabilir. İzin bitiş tarihlerinin işverence ayrı bir takvimle izlenmesi bu yüzden gereklidir.

Çalışma İzni Hangi Sebeplerle Reddedilir?

Ret sebepleri 6735 s. Kanun md. 9 içinde sayılmıştır. Uluslararası işgücü politikasına uygun olmayan, sahte veya yanıltıcı belgelerle yapılan, yabancı istihdam gerekçesi yeterli görülmeyen, Türk vatandaşlarına hasredilen meslekler için yapılan ve Bakanlığın değerlendirme kriterlerini karşılamayan başvurular reddedilir. Kararın hangi bende dayandığı, itirazın yönünü belirler.

• Gerekli nitelik ve uzmanlığı taşımadığı anlaşılan yabancılara ilişkin başvurular (md. 9/1-d).
• 6458 sayılı Kanunun 7., 15. ve 54. maddeleri kapsamında olduğu İçişleri Bakanlığınca bildirilen yabancılara ilişkin başvurular (md. 9/1-f).
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından sakınca görülen yabancılara ilişkin başvurular (md. 9/1-g).
• Kanuni süresi içinde yapılmayan veya eksiklikleri tamamlanmayan başvurular (md. 9/1-h).

Uygulamada ret kararları çoğu kez “değerlendirme kriterlerini karşılamama” veya “istihdam gerekçesinin yetersizliği” gerekçesine dayanır. Bu ifadeler geniş olduğu için itirazda, işyerinin sermaye, satış ve istihdam verileri ile yabancının diploması, deneyimi ve pozisyonun neden Türk vatandaşıyla doldurulamadığı somut belgelerle ortaya konmalıdır.

Çalışma İzni Reddine İtiraz Nasıl Yapılır?

6735 s. Kanun md. 21/2 uyarınca Bakanlığın bu Kanun kapsamında verdiği kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtirazın reddedilmesi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir. Ret ve iptal kararları işverene, bağımsız, süresiz çalışma izni veya Turkuaz Kart sahibinde ise yabancıya tebliğ edilir (md. 21/1).

Çalışma izni reddine itirazda süre kimden başlar?

Bir işverene bağlı çalışmada kararın muhatabı işveren olduğundan otuz günlük süre, kararın işverene 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğinden başlar. Yabancı kararı geç öğrense bile süre işlemiş olabilir. Kanun metni idari itirazı yargı yolundan önce düzenlediği için, önce otuz günlük sürede Bakanlığa itiraz etmek en güvenli yoldur. İtirazın reddi üzerine İYUK md. 7 uyarınca altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

İtiraz dilekçesi, ret gerekçesinin her unsurunu ayrı ayrı karşılamalıdır. İlk başvuruda sunulmamış ama gerekçeyi karşılayan belgeler, örneğin güncel bilanço, SGK bildirgeleri veya yabancının denklik belgesi, itirazla birlikte sunulabilir. İdari yargı aşamasında yürütmenin durdurulması talebinin işleyişi için idari işlemlere karşı dava ve yürütmenin durdurulması yazımız fikir verir.

Çalışma İzni Hangi Hâllerde İptal Edilir?

6735 s. Kanun md. 15/2 uyarınca yabancının veya işverenin talebi dışında çalışma izni; altı ay içinde Türkiye’ye gelinmemesi, pasaportun uzatılmaması, Kanuna aykırı çalışma, çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi, sahte belge tespiti ve kamu düzeni gerekçesi gibi hâllerde iptal edilir. İptal kararına karşı da otuz günlük itiraz yolu açıktır.

Yurt dışında kalış da iptal sebebidir: Mücbir sebepler dışında süreli izinlerde aralıksız altı aydan, bağımsız ve süresiz izinlerde aralıksız bir yıldan uzun süre Türkiye dışında kalınması iptale yol açar (md. 15/2-ğ). Çalışma izninin iptali, ikamet izni yerine geçen belgenin de ortadan kalkması demektir. Bu durumda yabancının ikamet durumu ayrıca değerlendirilmelidir; ikamet işlemlerine karşı yollar için ikamet izni reddine ve iptaline itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

İşverenin 15 günlük bildirim yükümlülüğü

Yabancı çalıştıran işverenler ile süresiz veya bağımsız izinli yabancılar; çalışmanın başlaması, sona ermesi ve iptali gerektiren hâlleri on beş gün içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür (md. 22/1). Sosyal güvenlik yükümlülükleri de 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre kanuni süresinde yerine getirilmelidir (md. 22/2). İş sözleşmesinin sona ermesinde yabancı işçi de Türk iş hukukundaki haklara sahiptir; hesap için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.

İzinsiz Çalışmanın Yaptırımları Nelerdir?

6735 sayılı Kanunun 23/5. maddesindeki idari para cezaları, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17/7. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. ÇSGB duyurusuna göre 2026 yılında izinsiz yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için 102.503 TL, bir işverene bağlı izinsiz çalışan yabancıya 40.977 TL idari para cezası uygulanır.

İzinsiz çalışma cezaları tablosu (2026)

Fiillerin tekrarı hâlinde cezalar bir kat artırılır (md. 23/6). Cezalar tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (md. 23/4). Kanunda ayrı bir başvuru yolu öngörülmediğinden, idari para cezasına karşı 5326 s. Kabahatler K. md. 27 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. İşveren ayrıca izinsiz çalışan yabancının ve varsa ailesinin konaklama, dönüş ve gerektiğinde sağlık giderlerini karşılamakla yükümlüdür (md. 23/9).

Yabancı açısından sınır dışı riski

Çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancı, sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir (md. 23/8). 6458 s. YUKK md. 54/1-ğ de izinsiz çalıştığı tespit edilenleri sınır dışı etme sebepleri arasında sayar. Bu kararlara karşı dava süresi yalnızca yedi gündür; ayrıntılar için sınır dışı etme kararına itiraz yazımıza bakılmalıdır.

Başvuru ve İtiraz Dosyası İçin Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Hazırlığın ağırlık merkezi işverendedir. İşyerinin son bilançosu ve gelir tablosu, SGK’ya bildirilen Türk vatandaşı çalışan sayısı, iş sözleşmesi, pozisyonun tanımı ve ücret bilgisi ile yabancının pasaportu, diploması ve deneyim belgeleri başvuru öncesinde eksiksiz hazırlanmalıdır. Eksik belge, otuz günlük erteleme süresini ve ret riskini doğrudan artırır.

• Pasaportun, talep edilen izin süresinden en az altmış gün uzun geçerli olması.
• Diploma ve varsa denklik belgesinin onaylı tercümesi; sağlık ve eğitimde ön izin.
• Değerlendirme kriterlerini karşıladığını gösteren sermaye, satış veya ihracat belgeleri.
• Ret kararının işverene tebliğ tarihi ve otuz günlük itiraz süresinin takvimi.
• Ret gerekçesini doğrudan karşılayan yeni belgeler ve açıklama yazısı.

İş hukukuna ilişkin diğer yükümlülükler için iş hukuku çalışma alanımıza, yabancıların statüsüne dair konular için yabancılar ve göç hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz. İşten çıkarma aşamasındaki uyuşmazlıklarda yabancı işçiler de işe iade davası şartlarına tabidir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancı çalıştırmak isteyen işverenlerin ve Türkiye’de çalışmak isteyen yabancıların en sık sorduğu soruları aşağıda kısa yanıtlarla topladık. Yanıtlar 6735 sayılı Kanun ile Bakanlığın güncel değerlendirme kriterlerine dayanır. Burada yer almayan genel sorular için sıkça sorulan sorular sayfamıza da bakabilir, işyerinizin koşullarını ayrıca değerlendirebilirsiniz.

İkamet iznim varken çalışma izni almam gerekir mi?

Evet. 6735 s. Kanun md. 12/1’e göre mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında, ikamet izni yabancıya çalışma hakkı vermez. Kısa dönem, aile veya öğrenci ikamet izniyle Türkiye’de bulunan yabancının çalışmaya başlamadan önce çalışma izni alması gerekir.

Çalışma izni başvurusu kaç günde sonuçlanır?

Bilgi ve belgeleri tam olan usulüne uygun başvurular otuz gün içinde değerlendirilir (md. 7/8). Eksik belge varsa değerlendirme ertelenir; erteleme kural olarak otuz günü aşamaz ve eksiklik tamamlanmazsa başvuru reddedilir (md. 7/7).

Çalışma izni reddedilirse ne kadar sürede itiraz edilir?

Bakanlık kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir (6735 s. K. md. 21/2). İtiraz reddedilirse idari yargı yoluna gidilir; idare mahkemesinde dava açma süresi tebliğden itibaren altmış gündür (İYUK md. 7).

Yabancı işçi başka bir işverene geçebilir mi?

Çalışma izni belirli bir işveren ve iş için verildiğinden, yeni işveren için yeni başvuru yapılması gerekir. Farklı bir işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvurular, md. 10/2 uyarınca ilk başvuru gibi değerlendirilir ve izin en çok bir yıl için verilir.

İzinsiz yabancı çalıştırmanın cezası 2026'da ne kadar?

ÇSGB’nin 2026 duyurusuna göre izinsiz yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için 102.503 TL, izinsiz bağımlı çalışan yabancıya 40.977 TL, bağımsız çalışana 82.010 TL idari para cezası uygulanır. Tekrarında cezalar bir kat artırılır (md. 23/6).

Süresiz çalışma iznine kimler başvurabilir?

Uzun dönem ikamet izni olan veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni bulunan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir (md. 10/3). Şartların taşınması mutlak hak sağlamaz; Bakanlık uluslararası işgücü politikası çerçevesinde değerlendirme yapar.

Kaynaklar

• 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• ÇSGB Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü: Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri
• ÇSGB Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü: İdari Para Cezaları
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (mevzuat.gov.tr)

İlgili yazılar

• Yabancıların Türkiye'de Miras Hakkı ve Mütekabiliyet
• Çifte Vatandaşlıkta Hukuki Durum ve Mal Varlığı Yönetimi

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.