Kripto Para Dolandırıcılığında Hukuki ve Cezai Başvuru Yolları

Kripto para dolandırıcılığı, sahte borsa uygulamaları, kesin ve yüksek kazanç vaat eden yatırım grupları, ele geçirilen cüzdanlar ve romantik ilişki kurgusuyla yürütülen yatırım tuzakları gibi çok farklı biçimlerde karşımıza çıkar. Ortak özellikleri, paranın kısa sürede birden fazla cüzdan ve platform arasında dolaştırılması ve failin kimliğinin gizlenmeye çalışılmasıdır. Bu yüzden ilk saatlerde ve günlerde atılan adımlar, varlıkların izlenebilmesi bakımından belirleyicidir.

Aşağıda 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanununa eklenen kripto varlık hükümlerini, platformun sorumluluğunu, ceza soruşturmasında el koyma ve iz sürme imkânlarını ve zararın tazmini için hukuk yolunu kripto varlıklara özgü yönleriyle açıklıyoruz. Forex ve klasik yatırım dolandırıcılığına ilişkin genel çerçeve ayrı bir yazımızda ele alınmıştır.

Kripto Para Dolandırıcılığı Hangi Suçları Oluşturur?

Temel suç dolandırıcılıktır. 5237 s. TCK md. 157 hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp yarar sağlamayı 1 yıldan 5 yıla kadar hapisle cezalandırır. Suç bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak işlenirse md. 158/1-f uygulanır; hapis 3 yıldan 10 yıla kadardır ve alt sınır 4 yıldan az olamaz.

Somut olaya göre başka suçlar da gündeme gelir. Cüzdan veya borsa hesabı şifrelerinin ele geçirilmesi bilişim sistemine girme (TCK md. 243) ve sistemi engelleme, bozma, verileri değiştirme (md. 244) suçlarını; sahte platform üzerinden yatırım toplanması ise SPKn md. 109/A’daki izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçunu oluşturabilir. Dolandırıcılık suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık ihbar üzerine de soruşturma başlatır. Nitelikli hâllerin ayrıntıları için bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık yazımıza bakabilirsiniz.

Kripto varlık hizmet sağlayıcı kimdir?

Kripto varlık hizmet sağlayıcı; platformları, saklama hizmeti sunan kuruluşları ve kripto varlıklarla ilgili olarak hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşları kapsayan bir üst kavramdır (SPKn md. 3). Bu kuruluşların kurulması ve faaliyete başlaması için Kuruldan izin alınması zorunludur (md. 35/B/1). Dolayısıyla “Türkiye’de lisanslı” olduğunu iddia eden bir platformun bu iddiası, resmî kayıtlarla kontrol edilebilir.

En Sık Görülen Kripto Dolandırıcılığı Türleri Nelerdir?

Yöntemler değişse de çoğu olay birkaç kalıba uyar. Bu kalıpları tanımak, hem erken fark etmeyi hem de suç duyurusunda olayı doğru tanımlamayı kolaylaştırır. Sahte platform üzerinden yatırım toplanması, TCK md. 158/1-f’deki nitelikli dolandırıcılığın yanında SPKn md. 109/A’daki izinsiz faaliyet suçunu da oluşturabilir.

• Sahte borsa veya uygulama: Hesapta yüksek kazanç gösterilir, para çekilmek istendiğinde “vergi”, “komisyon” veya “doğrulama bedeli” adıyla yeni ödeme talep edilir.
• İlişki kurgusuyla yatırım yönlendirmesi: Sosyal medya veya tanışma uygulamasında haftalarca güven inşa edilir, ardından belirli bir platforma yatırım yapılması istenir.
• Sahte destek hattı: Kendini borsa veya cüzdan destek görevlisi olarak tanıtan kişi, kurtarma kelimelerini veya ekran paylaşımını ister.
• Pompala ve boşalt grupları: Değeri düşük bir varlığın fiyatı mesaj gruplarında yapay olarak şişirilir, organizatörler zirvede satış yapar. Yurt dışı piyasalarda yaygın işlem görmeyen varlıklar bakımından Türkiye’deki platformlarda gerçekleşen bu tür eylemlere SPKn md. 35/C/3 uyarınca piyasa bozucu eylemlere ilişkin md. 104 uygulanır.

Bu türlerin ortak işareti, kısa sürede yüksek getiri vaadi, acele ettirme ve paranın banka yerine kişisel hesaplara veya doğrudan cüzdan adreslerine gönderilmesinin istenmesidir. Böyle bir talep karşısında işlemi durdurup platformu resmî kayıtlardan kontrol etmek, sonradan başlatılacak hukuki süreçlerden çok daha etkilidir.

Platformun Yetkili Olup Olmadığı Nasıl Kontrol Edilir?

Kontrolün resmî kaynağı SPK’dır. SPK’nın kripto varlık hizmet sağlayıcılar sayfasında faaliyette bulunanlar ve tasfiye sürecinde olanlar listeleri yayımlanır. SPKn md. 99/A uyarınca yurt dışı platformların Türkçe site açması, Türkiye’de iş yeri kurması veya tanıtım yapması Türkiye’ye yönelik faaliyet sayılır ve izin yoksa izinsiz faaliyettir.

SPK listesi ve erişim engeli

SPK listesinde yer almayan ve Türkiye’deki yatırımcılara hizmet sunan bir platform, izinsiz faaliyet yürütüyor demektir. Kurul, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığının internet üzerinden yapıldığını tespit ettiğinde içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar verir (md. 99/A/3-c). Ancak erişim engeli, zarar görenin parasını geri getirmez. Mağdur açısından listenin asıl işlevi, sonradan başvurulacak yolları belirlemektir: izinli bir platform SPKn’deki sorumluluk rejimine tabidir, izinsiz bir yapı ise doğrudan ceza soruşturmasının konusudur.

Listenin bir başka kullanımı da önleyicidir. Sosyal medyada veya mesajlaşma gruplarında önerilen bir platforma para göndermeden önce unvan, alan adı ve ticari kayıtların SPK listesiyle karşılaştırılması, dolandırıcılık risklerinin önemli bir kısmını baştan eler. Listelenmiş olmak da her işlemin güvence altında olduğu anlamına gelmez; kanun, bir kripto varlığın platformda listelenmesinin kamuca tekeffül anlamına gelmediğini açıkça belirtir (md. 35/C/2).

Dolandırıldığını Fark Eden Kişi İlk 48 Saatte Ne Yapmalı?

İlk saatlerde amaç, varlıkların bir platformda durduğu anı yakalamaktır. Tüm transfer kayıtları eksiksiz toplanmalı, paranın gönderildiği platformun şikâyet birimine bildirim yapılmalı ve vakit kaybetmeden Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmalıdır. SPKn md. 35/C/1 platformlara etkin şikâyet çözüm mekanizması kurma yükümlülüğü getirir.

Suç duyurusu dilekçesinde bulunması gerekenler

Suç duyurusu dilekçesinde olayın kronolojisi, iletişimin başladığı mecra (sosyal medya hesabı, mesajlaşma grubu, reklam), yönlendirilen internet sitesi veya uygulamanın adresi, yapılan her transferin tarih, tutar, gönderen ve alıcı hesap veya cüzdan bilgisi ile işlem kimliği yer almalıdır. Talepler kısmında, işlem yapılan platformlardan kimlik ve hesap bilgilerinin istenmesi ile tespit edilen varlıklara el konulması açıkça belirtilmelidir. Delillerin tek tek numaralandırılması, dosyanın farklı birimler arasında aktarılması durumunda kaybolmalarını önler.

Blok Zinciri Üzerinde Para Nasıl İzlenir?

Blok zinciri işlemleri kalıcı ve herkese açıktır; bir transferin hangi adrese gittiği işlem kimliğiyle izlenebilir. Asıl mesele, anonim adresin arkasındaki kişiyi bulmaktır. SPKn md. 35/C/1 platformlara müşteri kimliğini 5549 sayılı Kanun kapsamında tespit etme yükümlülüğü getirdiğinden, paranın izin almış bir platforma ulaştığı an kimlik tespiti mümkün hâle gelir.

Uygulamada dolandırıcılar parayı önce birçok ara cüzdana dağıtır, bazen farklı ağlar arasında köprü işlemleri veya karıştırıcı hizmetler kullanır. Buna rağmen fonların bir noktada nakde çevrilmesi gerekir ve bu genellikle kimlik doğrulaması yapan bir platformda gerçekleşir. SPKn md. 35/C/5, platformlara cüzdan ve hesap kayıtlarını güvenli, erişilebilir ve takip edilebilir şekilde tutma yükümlülüğü yükler. Savcılığın bu kayıtları istemesiyle, zincirin sonundaki hesabın sahibi belirlenebilir.

Hesabını kullandıranların sorumluluğu

Zincirin sonunda çoğu zaman gerçek fail değil, hesabını veya platform üyeliğini birkaç bin lira karşılığında başkasına kullandıran kişiler çıkar. 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen TCK md. 158/4, dolandırıcılığa iştirakin; banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, ödeme hizmeti sağlayıcı veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri başkasına vermekle sınırlı kalması hâlinde cezanın yarı oranında indirileceğini düzenler. Bu hüküm, hesap sahiplerinin cezai sorumluluğunun devam ettiğini de açıkça gösterir. Mağdur bakımından ise bu kişiler, kimliği belli ve mal varlığına ulaşılabilir muhataplardır. Konunun hesap sahibi açısından ayrıntıları IBAN ve hesap kullandırma suçu yazımızda ele alınmaktadır.

Borsada Duran Varlıklara Nasıl El Konulur?

Ceza soruşturmasında el koyma 5271 s. CMK md. 128 ile yapılır. Hüküm; banka veya diğer mali kurumlardaki hesaplara, hak ve alacaklara ve diğer mal varlığı değerlerine el konulmasına imkân verir ve dolandırıcılık (TCK md. 157, 158) katalogda yer alır. Kuvvetli şüphe ve somut delil şartı aranır.

Kripto varlıklara özgü düzenleme SPKn md. 99/B/7’dedir. Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talep münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilir. Adli makamlarca el konulan varlıklar, Kurulca yetkilendirilmiş saklama kuruluşları nezdinde oluşturulan cüzdanlarda muhafaza edilir. Uygulamadaki kritik nokta hızdır: Savcılık yazısı platforma ulaşmadan varlık başka bir adrese çekilirse el koyma boşa çıkabilir. Bu nedenle suç duyurusunda platform adı ve kullanıcı hesabının mümkün olduğunca açık yazılması, yazının doğrudan doğru kuruma gönderilmesini sağlar. Banka hesaplarındaki blokajın işleyişi için e-haciz ve banka blokesi yazımız da fikir verebilir.

Platform Zarardan Ne Zaman Sorumlu Olur?

Platformun sorumluluğu iki ayrı başlıkta düzenlenmiştir. SPKn md. 99/B/3 hukuka aykırı faaliyetler ile nakit ödeme veya kripto varlık teslim yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden doğan zararları; md. 99/B/4 ise siber saldırı, bilgi güvenliği ihlali ve personel davranışından kaynaklanan kayıpları platformun sorumluluğuna bağlar.

Md. 99/B/4 platformun sorumluluğunu TBK md. 71’deki tehlike sorumluluğuna bağlar; bu, kusur ispatını gerektirmeyen ağır bir sorumluluk türüdür. Platformun müşterilere karşı sorumluluğunu kaldıran veya sınırlandıran sözleşme şartları geçersizdir (md. 35/C/1). Ancak platformun kusuru olmaksızın yaşanan geçici kesintiler bu kapsamda değildir. Önemli bir ayrım daha vardır: Kullanıcının kendi iradesiyle dolandırıcıya transfer yaptığı durumlarda, platformun sistemleri ihlal edilmiş değildir; burada sorumluluk ancak platformun şüpheli işlem uyarılarını dikkate almaması gibi ayrı bir yükümlülük ihlali varsa tartışılabilir. Kripto varlıklar yatırımcı tazmin mekanizmasının (SPKn md. 82) kapsamı dışındadır (md. 35/C/4). Bankaların benzer durumlardaki sorumluluğu için hesaptan izinsiz para çıkışında banka sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Zararın Tazmini İçin Hangi Hukuk Yolları Var?

Ceza soruşturması zararı kendiliğinden gidermez. Mağdur, faile ve kimliği belirlenen hesap sahiplerine karşı haksız fiil (TBK md. 49) veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak tazminat davası açabilir. TBK md. 72 uyarınca zamanaşımı öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıldır; fiil suç ise daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır.

Tazminat davası ve ihtiyati haciz

Tazminat davasından önce veya dava ile birlikte, borçlunun mal varlığının korunması için 2004 s. İİK md. 257 uyarınca ihtiyati haciz istenebilir. Vadesi gelmemiş borçlarda bile borçlunun mallarını kaçırmaya hazırlanması hâlinde bu yol açıktır. Platform hesaplarına ilişkin haciz, SPKn md. 99/B/7 gereği İİK md. 78’deki elektronik haciz usulüyle ve platform aracılığıyla uygulanır. Hangi tedbirin daha uygun olduğu, borçlunun kimliğinin ve mal varlığının ne ölçüde bilindiğine bağlıdır; ayrım için ihtiyati haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki fark yazımıza göz atabilirsiniz. Sürelerin takibinde zamanaşımı hesaplama aracı yardımcı olabilir.

Kripto varlık yatırımı adı altında yürütülen ancak aslında klasik yatırım danışmanlığı veya kaldıraçlı işlem vaadine dayanan yapılar da sık görülür. Bu türde izlenecek yollar forex ve yatırım dolandırıcılığında başvuru yolları yazımızda anlatılmıştır. Suç soruşturmasına ilişkin genel çerçeve ceza hukuku alanımızda, dijital varlıklar ve veri güvenliği boyutu ise bilişim hukuku çalışma alanımızda yer almaktadır. Somut durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kripto para dolandırıcılığına uğrayanlar en çok paranın geri alınıp alınamayacağını, yurt dışındaki platformlara karşı ne yapılabileceğini, şikâyet süresini ve hesabını başkasına kullandıranların hukuki durumunu sıklıkla sorar. Aşağıdaki yanıtlar SPKn, TCK ve TBK hükümleri esas alınarak kısa ve uygulamaya dönük biçimde hazırlanmıştır.

Kripto para dolandırıcılığında para geri alınabilir mi?

Varlıklar kimlik doğrulaması yapan bir platforma ulaşmışsa, savcılığın talebiyle el konulması ve failin veya hesap sahibinin tespiti mümkündür. Geri alma ihtimali, bildirimin hızına, transfer kayıtlarının eksiksizliğine ve paranın nakde çevrilip çevrilmediğine bağlıdır; kesin bir sonuç öngörmek mümkün değildir.

Yurt dışındaki bir borsaya para gönderdim, Türkiye'de şikâyet edebilir miyim?

Evet. Mağdur Türkiye’de ise suç duyurusu Türkiye’deki Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir. Ayrıca SPKn md. 99/A uyarınca Türkçe site veya Türkiye’ye yönelik tanıtım yapan yabancı platformların izinsiz faaliyeti de SPK’ya bildirilebilir. Yurt dışındaki varlıklara ulaşmak ise uluslararası adli yardım gerektirebilir.

Dolandırıcılık şikâyeti için süre var mı?

Dolandırıcılık şikâyete bağlı bir suç olmadığından 6 aylık şikâyet süresi uygulanmaz; savcılık ihbar üzerine de soruşturma yapar. Ancak dava zamanaşımı işler ve daha önemlisi, varlıkların izlenebilmesi için gecikmeden başvurmak gerekir. Tazminat talepleri ise TBK md. 72’deki sürelere tabidir.

Hesabımı başkasına kiraladım ve dolandırıcılıkta kullanıldı, sorumlu muyum?

Evet, cezai ve hukuki sorumluluk doğabilir. 7589 sayılı Kanunla eklenen TCK md. 158/4, hesabın kullanılmasını sağlayan bilgileri başkasına vererek dolandırıcılığa iştiraki ayrıca düzenler ve cezada yarı oranında azaltım öngörür. Mağdurlar hesap sahibine karşı tazminat davası da açabilir.

SPK'da listelenen platformda işlem yapmak beni tamamen korur mu?

Hayır. İzinli platform SPKn’deki sorumluluk rejimine tabidir ve siber saldırı gibi kayıplardan sorumludur. Ancak kişinin kendi iradesiyle dolandırıcıya transfer yapması veya değeri düşen bir kripto varlık alması platformun sorumluluğunu doğurmaz. Kripto varlıklar yatırımcı tazmin mekanizması kapsamında da değildir.

Cüzdanım hacklendi, platforma karşı dava açabilir miyim?

Varlıklar platformun saklamasındaysa ve kayıp siber saldırı veya bilgi güvenliği ihlalinden kaynaklanıyorsa, SPKn md. 99/B/4 uyarınca platform TBK md. 71 kapsamında sorumludur. Kendi saklama cüzdanınızın özel anahtarının ele geçirilmesinde ise sorumluluk faile yönelir.

Kaynaklar

• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• SPK Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar sayfası (spk.gov.tr)

İlgili yazılar

• Çalışanın Kurumsal E-Postasının İşveren Tarafından İncelenmesi

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.