Araç Kilometresinin Düşürülmesi: Ayıp, Hile ve Dava Yolu

Araç kilometresinin düşürülmesi, ikinci el araç alan kişinin çoğu zaman aylar sonra, bir servis kaydında veya muayene raporunda fark ettiği bir sorundur. Hukuki açıdan mesele yalnızca aracın ayıplı olması değildir; satıcının kilometreyi bilerek gizlemesi, sözleşmenin aldatma nedeniyle iptalini ve ceza soruşturmasını da gündeme getirir.

Aşağıda kilometre düşürmenin Türk Borçlar Kanunu’ndaki aldatma hükümleriyle ilişkisini, bir yıllık hak düşürücü süreyi, galeri ile bireysel satıcı arasındaki farkı, ekspertiz firmasının sorumluluğunu, ispat yollarını ve ceza boyutunu anlatıyoruz. İkinci el araçta gizli ayıbın genel çerçevesi için ikinci el araçta gizli ayıp ve seçimlik haklar yazımıza bakabilirsiniz; burada o konuyu tekrar etmiyoruz.

Araç Kilometresinin Düşürülmesi Hukuken Neden Hile Sayılır?

Araç kilometresinin düşürülmesi, aracın gerçek kullanım miktarını gizleyerek alıcıyı daha yüksek bedel ödemeye yönelten bir davranıştır. 6098 s. TBK md. 36 uyarınca karşı tarafın aldatması sonucu sözleşme yapan taraf, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir. Kilometre, fiyatı doğrudan belirleyen bir nitelik olduğundan aldatmanın tipik örneğidir.

Aynı olay hem ayıp hem aldatma kurallarıyla değerlendirilebilir. Kilometresi düşürülmüş araç, satıcının bildirdiği niteliği taşımadığı için ayıplıdır; satıcı bunu biliyor ve gizliyorsa ayrıca aldatma vardır. Alıcı, hangi yolun kendisi için daha elverişli olduğunu süreler, ispat ve istenecek sonuç bakımından karşılaştırarak seçer. Mahkemeler talebin hukuki nitelendirmesini kendiliğinden yapar; yine de dilekçede her iki dayanağın da açıkça gösterilmesi yararlıdır.

Ayıp ile hile ile gizlenen ayıp arasındaki fark

Ayıp sorumluluğunda satıcının kusuru aranmaz; TBK md. 219 satıcının ayıbı bilmese bile sorumlu olduğunu açıkça belirtir. Hile ile gizlenen ayıpta ise satıcı kilometrenin düşük gösterildiğini bilmekte veya bizzat müdahale etmiştir. Bu fark iki sonuç doğurur: hilede zamanaşımı ve ihbar kuralları satıcı lehine işlemez, ayrıca sözleşmenin tümden ortadan kaldırılması aldatma hükümleriyle mümkün hâle gelir.

Aldatmayı önceki malik yaptıysa ne olur?

Kilometreyi satıcı değil, aracın önceki sahibi düşürmüş olabilir. TBK md. 36/2’ye göre üçüncü kişinin aldatmasında alıcı, ancak satıcı aldatmayı biliyor veya bilecek durumdaysa sözleşmeyle bağlı olmaz. Satıcının durumu bilmediği hâllerde alıcının dayanağı ayıp hükümleri olur. Araç defalarca el değiştirmişse, kilometrenin hangi malikin döneminde düştüğü servis ve muayene kayıtlarından tespit edilmelidir.

Aldatma Nedeniyle Sözleşmeden Nasıl Kurtulunur?

TBK md. 39 uyarınca aldatılan taraf, aldatmayı öğrendiği andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını karşı tarafa bildirmeli veya verdiği şeyi geri istemelidir. Bu bildirim yapılmazsa sözleşme onanmış sayılır. Ancak aynı madde, onamanın aldatma nedeniyle doğan tazminat hakkını ortadan kaldırmadığını açıkça düzenler.

Bir yıllık hak düşürücü süre nasıl hesaplanır?

Süre satış tarihinden değil, alıcının kilometre düşürmeyi öğrendiği tarihten başlar. Uygulamada öğrenme tarihi çoğunlukla ekspertiz raporu, yetkili servis çıktısı veya muayene kaydının alıcının eline geçtiği gündür. Bu nedenle kilometre tutarsızlığını gösteren belgenin tarihi saklanmalıdır. Hak düşürücü süre mahkemece kendiliğinden gözetilir; kesilmez ve durmaz. Süreler için genel bir hesap yapmak isterseniz zamanaşımı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Aldatma nedeniyle iptal ve bedel iadesi

Aldatma nedeniyle iptal bildirimi noter ihtarnamesiyle yapılabilir; bildirimde sözleşmeyle bağlı olunmadığı, aracın iadeye hazır tutulduğu ve ödenen bedelin iadesi istendiği açıkça yazılmalıdır. İptal geçmişe etkili sonuç doğurur: taraflar aldıklarını geri verir. Alıcı ayrıca kiralık araç, ekspertiz ve noter masrafları gibi zararlarını Türk Borçlar Kanunu md. 39/2 çerçevesinde tazminat olarak talep edebilir. Aracın alıcı elindeyken değer kaybetmesi, iade hesabında ayrıca tartışılabilir.

Ayıp Hükümlerine Dayanmak Ne Zaman Daha Uygun?

Alıcı aracı elinde tutmak ve yalnızca bedelin indirilmesini istemek isterse ayıp hükümleri daha elverişlidir. TBK md. 227 alıcıya sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelin indirilmesi, onarım ve ayıpsız benzeriyle değiştirme seçeneklerini tanır. Kilometrede onarım mümkün olmadığından uygulamada dönme veya bedel indirimi istenir.

Ayıp yolunun önemli avantajı sürelerle ilgilidir. TBK md. 231’e göre ayıp davaları kural olarak teslimden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar; ancak satıcı ayıplı teslimde ağır kusurluysa bu süreden yararlanamaz. TBK md. 225 ise ağır kusurlu satıcının ve satıcılığı meslek edinmiş kişilerin, bilmesi gereken ayıplar bakımından geç ihbar savunmasına dayanamayacağını düzenler. Galeri sahibinin kilometreyi hiç kontrol etmemiş olması bu hüküm kapsamında tartışılabilir.

Galeri mi Bireysel Satıcı mı: Sorumluluk Nasıl Değişir?

Satıcı bir galeri veya ticari işletme ise alıcı çoğu durumda tüketicidir ve 6502 s. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır. Bireysel satıcıdan alımda ise TBK’nın satış hükümleri geçerlidir. TKHK md. 12/2 ikinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğunun bir yıldan az olamayacağını, md. 12/3 ise hile hâlinde zamanaşımının uygulanmayacağını öngörür.

Galeriden araç alımında satıcının yükümlülükleri

Galeriden araç alımında 27.08.2024 tarihli Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik önemli yükümlülükler getirir. Yönetmelik md. 20’ye göre satıştaki aracın tanıtım kartında kilometre bilgisi yer almalıdır; md. 21 ilanlarda yanıltıcı bilgiye yer verilmesini yasaklar. Md. 16’ya göre belirli sınıftaki taşıtlarda satıştan önceki on gün içinde ekspertiz raporu alınması ve raporun bir nüshasının notere ibraz edilmesi zorunludur.

Ekspertiz zorunluluğunun istisnası da kilometreyle ilgilidir: model yılına göre sekiz yaşın veya 160.000 kilometrenin üzerindeki taşıtlarda rapor alınması zorunlu değildir. Kilometresi düşürülerek bu eşiğin altına indirilen bir araç, kâğıt üzerinde daha genç görünür. Ayrıca md. 17, sekiz yaşın veya 160.000 km’nin altındaki bazı taşıtlarda motor, şanzıman ve elektrik aksamı için üç ay veya 5.000 km’lik işletme sorumluluğu öngörür; bu sorumluluk da düşük gösterilen kilometreye göre şekillenir.

Yılda üçten fazla araç satan kişi galeri sayılır mı?

Yönetmelik md. 5/1’e göre bir takvim yılı içinde doğrudan veya aracılık yoluyla üçten fazla ikinci el araç satışı yapılması hâlinde, aksi Bakanlıkça tespit edilmedikçe her satış ticari faaliyet kabul edilir. Kendini bireysel satıcı gibi gösteren ancak sürekli araç alıp satan kişilere karşı bu hüküm, tüketici mevzuatının uygulanması ve nitelikli dolandırıcılık tartışması bakımından önemlidir.

Ekspertiz Firması Düşük Kilometreyi Fark Etmediyse Sorumlu mu?

Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik md. 16/5 uyarınca ekspertiz işletmesi, raporundaki bilgilerin taşıtın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur. Aynı fıkra, aldatıcı ve yanıltıcı ekspertiz raporları bakımından tüketicilerin 6502 s. Kanun’daki ayıplı hizmete ilişkin haklarının saklı olduğunu açıkça belirtir; TKHK md. 16 bu haklar için iki yıllık süre öngörür.

Ekspertiz sorumluluğu ve ayıplı hizmet

Ekspertiz sorumluluğu, raporun kapsamına göre belirlenir. Rapor kilometreyi yalnızca gösterge üzerinden yazmışsa ve kayıt kontrolü yapılmadığını açıkça belirtmişse sorumluluk tartışmalı olabilir. Buna karşılık rapor kilometrenin tutarlı olduğunu belirtiyor, ancak kolayca erişilebilen kayıtlar bunun aksini gösteriyorsa ayıplı hizmetten söz edilir. Ekspertizi alıcı kendisi yaptırdıysa firma ile doğrudan sözleşme ilişkisi vardır; galerinin aldırdığı zorunlu raporda ise alıcı, rapora güvenen tüketici olarak ayıplı hizmet hükümlerine dayanır.

Uygulamada ekspertiz firmasına karşı talep, satıcıya karşı taleple birlikte ileri sürülür. Satıcı bedeli iade edemeyecek durumdaysa bu ikinci sorumlu önem kazanır. Servisin hatalı işleminden doğan zararlar farklı bir konu olup araç servisinde ayıplı hizmet yazımızda ele alınmıştır.

Kilometre Düşürme Nasıl İspat Edilir?

Kilometre düşürmenin ispatı, aracın geçmişte kayda geçmiş kilometre değerleriyle satış anındaki değerin karşılaştırılmasına dayanır. Yönetmelik md. 16/2 uyarınca ekspertiz raporu satıcı işletme ve ekspertiz işletmesi tarafından en az beş yıl saklanır; md. 19 ise galeriye bırakılan araç için kilometre bilgisini içeren taşıt teslim belgesi düzenlenmesini zorunlu tutar.

Muayene ve servis kayıtlarında kilometre kaydı

En güçlü delil, farklı tarihlerde tutulmuş ve birbirini izleyen kilometre kaydıdır. Periyodik araç muayene raporları, yetkili servis bakım kayıtları, sigorta hasar dosyaları, önceki ekspertiz raporları ve önceki satışlardaki taşıt teslim belgeleri bu kaydı oluşturur. Daha önceki bir tarihte daha yüksek kilometre görülmesi, düşürmenin açık göstergesidir. Satış ilanının ekran görüntüsü de satıcının bildirdiği kilometreyi ispatlar.

Bilirkişi incelemesi ve delil tespiti

Dava açılmadan önce aracın elektronik beyin ve gösterge kayıtlarının bozulma riski varsa delil tespiti talep edilebilir. Bilirkişi, gösterge ile motor kontrol ünitesi gibi farklı elektronik birimlerde saklanan değerleri, lastik, pedal ve direksiyon aşınmasını birlikte değerlendirir. Bilirkişi raporuna itiraz yolları için bilirkişi raporuna itiraz başlıklı içeriğimize bakabilirsiniz.

Kilometre Düşürmenin Ceza Boyutu Nedir?

Kilometreyi düşürerek alıcıyı aldatan ve bu yolla yarar sağlayan kişi, 5237 s. TCK md. 157 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır. Fiil tacir veya şirket yöneticisi tarafından ticari faaliyet sırasında işlenirse TCK md. 158/1-h’deki nitelikli dolandırıcılık gündeme gelir; bu hâlde ceza üç yıldan on yıla kadar hapistir.

Basit dolandırıcılık, 5271 s. CMK md. 253 uyarınca uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli dolandırıcılık ise bu kapsamda değildir. Uzlaştırmanın sonuçları için uzlaştırma kapsamındaki suçlar, dolandırıcılığın nitelikli hâlleri için dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık ayrımı yazılarımıza bakabilirsiniz. Türk Ceza Kanunu bakımından kilometre düşürmenin tek başına değil, alıcının aldatılarak zarara uğratılmasıyla birlikte suç oluşturduğu unutulmamalıdır.

Ceza şikâyeti hukuk davasını bekletir mi?

Ceza soruşturması ile hukuk davası birbirinden bağımsız yürür. Hukuk hâkimi, ceza mahkemesindeki beraat kararıyla bağlı değildir; ancak ceza dosyasındaki bilirkişi raporları ve tanık beyanları hukuk davasında delil olarak kullanılabilir. Hak düşürücü süreyi kaçırmamak için ceza şikâyeti beklenmeden TBK md. 39 bildirimi ayrıca yapılmalıdır.

Dava Hangi Mercide Açılır?

Galeriden alımda uyuşmazlık tüketici işlemidir ve TKHK md. 73 uyarınca tüketici mahkemesi görevlidir. 2026 yılı için değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınır 23.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle belirlenmiştir. Hakem heyeti görevi dışındaki davalarda TKHK md. 73/A uyarınca arabuluculuğa başvuru dava şartıdır.

İkinci el araç bedelleri çoğu zaman hakem heyeti sınırını aştığından yol genellikle arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesidir. 23 Aralık 2025 tarihli tebliğ ile belirlenen sınır ve başvuru süreci için tüketici hakem heyeti başvurusu yazımıza bakabilirsiniz. Bireysel satıcıdan alımda ise görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir.

Dava Açmadan Önce Hangi Adımlar Atılmalı?

Kilometre düşürmeden şüphelenen alıcının ilk işi, aldatmayı öğrendiği tarihi belgeleyip TBK md. 39’daki bir yıllık süreyi takvime işlemektir. Ardından deliller eksiksiz toplanmalı, satış belgeleri bir dosyada birleştirilmeli ve satıcıya noter ihtarnamesiyle sözleşmeyle bağlı olunmadığı veya ayıp nedeniyle haklar kullanıldığı bildirilmelidir.

• Satış sözleşmesi, noter satış senedi, ilan ekran görüntüsü ve ödeme dekontlarını bir araya getirin.
• Muayene raporları, servis bakım çıktıları ve önceki ekspertiz raporlarından kilometre geçmişini çıkarın.
• Aracın elektronik kayıtlarının değişme riski varsa mahkemeden delil tespiti isteyin.
• Satıcıya ve gerekiyorsa ekspertiz firmasına ihtarname gönderin; ihtarnamede iade talebini ve tarihini açıkça yazın.
• Aracı olağan dışı kullanmaktan kaçının; iade hâlinde değer kaybı tartışmasını önler.
• Kasten gizleme şüphesi varsa savcılığa şikâyeti ayrıca değerlendirin.

Aracın değiştirilmiş şasi numarasıyla satıldığı durumlar farklı kurallara tabidir ve change araç davaları yazımızda anlatılmıştır. Tüketici uyuşmazlıklarındaki genel çerçeve için tüketici hukuku sayfamıza bakabilirsiniz. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Araç kilometresinin düşürülmesi konusunda alıcıların en çok sorduğu konular; noter satışının hakları etkileyip etkilemediği, ‘görüldüğü gibi’ kaydı, satıcının kilometreyi bilmediğini söylemesi, aracın iadesi sırasında kullanım bedeli ve ceza davasının sonucu beklenmeli mi sorularıdır. Kısa cevaplar ilgili kanun maddeleriyle birlikte aşağıda yer almaktadır.

Noterde satış yapıldıysa kilometre düşürme nedeniyle hak aranabilir mi?

Evet. Noter satış senedi aracın mülkiyetini devreder, ancak kilometre konusundaki aldatmayı ortadan kaldırmaz. Alıcı TBK md. 36 ve 39 uyarınca öğrenmeden itibaren bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirebilir veya ayıp hükümlerine dayanabilir.

Sözleşmedeki 'görüldüğü gibi satılmıştır' kaydı satıcıyı korur mu?

Kilometreyi bilerek gizleyen satıcıyı korumaz. TBK md. 221 uyarınca ayıplı devirde ağır kusurlu satıcının sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Aldatmada ise sözleşmenin kendisi alıcıyı bağlamadığından bu kayda dayanılamaz.

Satıcı kilometreyi bilmediğini söylüyor, yine de sorumlu mu?

Ayıp hükümleri bakımından sorumludur; TBK md. 219 satıcının ayıbı bilmese bile sorumlu olduğunu belirtir. Aldatma nedeniyle iptal ise satıcının bildiğinin veya önceki malikin aldatmasını bilecek durumda olduğunun ispatını gerektirir (TBK md. 36/2).

Aracı iade edersem kullandığım süre için bedel kesilir mi?

İptal veya dönmede taraflar aldıklarını geri verir. Satıcı, alıcının araçtan yararlanması nedeniyle bir kullanım bedeli veya olağan kullanımı aşan yıpranma için mahsup isteyebilir. Bu tutar dosya özelinde bilirkişi tarafından belirlenir; alıcının masrafları da hesaba katılır.

Kilometre düşürme için savcılığa şikâyet süresi var mı?

Dolandırıcılık (TCK md. 157) şikâyete bağlı bir suç değildir; savcılık ihbar üzerine kendiliğinden soruşturma yürütür ve dava zamanaşımı süreleri uygulanır. Ancak delillerin kaybolmaması ve hukuki taleplerle eş zamanlı ilerlemek için başvurunun geciktirilmemesi yararlıdır.

Ekspertiz raporunda kilometre doğru görünüyorsa kime başvurulur?

Hem satıcıya hem ekspertiz firmasına başvurulabilir. Yönetmelik md. 16/5 ekspertiz işletmesini raporun gerçeği yansıtmamasından sorumlu tutar ve tüketicinin ayıplı hizmet haklarını saklı bırakır. Talepler genellikle aynı dosyada birlikte ileri sürülür.

Bir yıllık süre geçtiyse hiçbir hak kalmaz mı?

Aldatma nedeniyle iptal hakkı düşer ve sözleşme onanmış sayılır, ancak TBK md. 39/2 uyarınca tazminat hakkı devam eder. Ayrıca ağır kusurlu satıcıya karşı ayıp hükümlerine dayanma imkânı ve tüketici satışında hile nedeniyle zamanaşımının işlememesi ayrıca değerlendirilir.

Kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
• Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• Tüketici hakem heyeti parasal sınırları tebliği, Resmî Gazete 23.12.2025

İlgili yazılar

• Kargoda Kayıp ve Hasar: Taşıyıcının Sorumluluğu
• Abonelik Sözleşmelerinin Feshi ve Cayma Bedeli
• Emlakçı Komisyonu Hangi Hallerde Ödenir?

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.