SGK işten çıkış kodları, işverenin iş sözleşmesi sona eren sigortalıyı Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirirken seçtiği ve ayrılış sebebini gösteren numaralardır. Bir kod, bir satırlık bir kayıt gibi görünür; ancak işsizlik ödeneğinden tartışmasına ve yeni iş başvurularına kadar pek çok sonucu fiilen etkiler.
Aşağıda en sık kullanılan kodların ne anlama geldiğini, hangi kodların kıdem ve ihbar tazminatı ile işsizlik ödeneği bakımından ne sonuç doğurduğunu, eski 29 kodunun yerini alan 42 ila 50 arası kodları ve yanlış kod bildirildiğinde izlenebilecek yolu anlatıyoruz. Kodların güncel listesi SGK’nın kendi uygulama sayfasında yayımlanmaktadır.
Önemli Çıkarımlar
- İşveren, sigortalılığı sona eren işçiyi en geç 10 gün içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür (5510 s. K. md. 9).
- Çıkış kodu, sebebinin hukuki niteliğini belirlemez; mahkeme gerçek fesih sebebine bakar.
- Güncel SGK listesinde 29 kodu yer almaz; 4857 s. İş K. md. 25/II’nin her bendi için 42 ila 50 arası ayrı kodlar kullanılır.
- 3 (istifa) ve 42 ila 50 arası kodlar, kural olarak işsizlik ödeneği ve kıdem tazminatı hakkı doğurmaz.
- Yanlış kod bildirimine karşı işveren nezdinde düzeltme istenebilir; uyuşmazlıkta fesih sebebi iş mahkemesinde ispat edilir.
SGK İşten Çıkış Kodları Nedir, Kim Bildirir?
SGK işten çıkış kodları, işten ayrılış bildirgesinde yer alan ayrılış nedeni numaralarıdır. 5510 s. K. md. 9 uyarınca hizmet akdiyle çalışanların sigortalılığı sözleşmenin sona erdiği tarihte biter ve bu durum işveren tarafından en geç 10 gün içinde Kuruma bildirilir. Kodu seçen ve bildirimden sorumlu olan taraf işverendir.
Kodların güncel listesi
SGK, kullanılabilecek kodları SGK işten ayrılış nedenleri listesi üzerinden yayımlar. Liste zaman içinde değişmiştir; bazı kodlar kaldırılmış, bazıları eklenmiştir. Bu nedenle eski tarihli internet listelerine değil, SGK’nın güncel sayfasına bakmak gerekir. İşçinin kendisine bildirilen kodu görmesinin en kolay yolu e-Devlet SGK tescil ve hizmet dökümü ekranıdır.
Kod bir hukuki nitelendirme değildir
Kod, işverenin kendi beyanıdır. İşveren “25/II-g, devamsızlık” kodunu seçmiş olsa bile bu, işçinin gerçekten devamsızlık yaptığı anlamına gelmez. Fesih sebebinin varlığı ve niteliği, uyuşmazlık hâlinde mahkemece delillerle belirlenir. Kod ise ancak işverenin ayrılış anındaki iddiasını gösteren bir karine gibi değerlendirilir.
Çıkış tarihinin sağlık hakları bakımından önemi
Kodla birlikte bildirilen çıkış tarihi de sonuç doğurur. 5510 s. K. md. 9’a göre hastalık ve analık hükümlerinin uygulanmasında sigortalılık, sözleşmenin sona erdiği tarihi takip eden onuncu günden başlanarak yitirilmiş sayılır. Çıkış tarihinin gerçekte olduğundan erken bildirilmesi, işçinin bu dönemdeki haklarını ve prim günlerini doğrudan etkileyebilir.
En Sık Kullanılan Çıkış Kodları Ne Anlama Gelir?
SGK listesinde 40’tan fazla kod bulunur, ancak uygulamada birkaç kod ayrılışların büyük bölümünü oluşturur. En sık görülenler 3 (istifa), 4 (işverenin haklı sebep bildirmeden feshi), 5 (belirli süreli sözleşmenin sona ermesi), 8 (emeklilik) ve 25/II bentlerini gösteren 42 ila 50 arası kodlardır.
| Kod | SGK listesindeki açıklama | Kısa anlamı |
|---|---|---|
| 1 | Deneme süreli iş sözleşmesinin işverence feshi | Deneme süresinde işveren çıkardı |
| 2 | Deneme süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi | Deneme süresinde işçi ayrıldı |
| 3 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) | Sebepsiz istifa |
| 4 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi | İşveren çıkardı, haklı sebep ileri sürmedi |
| 5 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi | Sözleşme süresi bitti |
| 8 | Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle | Emeklilik için ayrılış |
| 12 | Askerlik | Askerlik nedeniyle ayrılış |
| 13 | Kadın işçinin evlenmesi | Evlilik nedeniyle ayrılış |
| 14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması | Yaş dışı şartları tamamlayarak ayrılış |
| 17 | İşyerinin kapanması | İşyeri kapandı |
| 22 | Diğer nedenler | Başka koda uymayan ayrılış |
| 23, 24, 25 | İşçi tarafından zorunlu neden, sağlık nedeni veya işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih | İşçinin haklı nedenle feshi |
| 27, 28 | İşveren tarafından zorunlu nedenlerle, tutukluluk veya sağlık nedeniyle fesih | İşverenin 25/I, III veya IV’e dayalı feshi |
| 38 | Doğum nedeniyle işten ayrılma | Doğum sonrası ayrılış |
Kıdem ve İhbar Tazminatı Hangi Kodlarda Doğar?
Kıdem tazminatının doğup doğmadığını kod değil, 1475 s. K. md. 14 belirler; ayrıca en az 1 tam yıllık çalışma şartı aranır. Buna karşılık kod, işverenin ayrılışı nasıl nitelendirdiğini gösterdiği için hangi hakkın tartışmalı olacağı konusunda güçlü bir işarettir. Aşağıdaki tablo, kodun işverence doğru seçildiği varsayımıyla genel sonuçları gösterir.
| Kod | Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı | İşsizlik ödeneği |
|---|---|---|---|
| 3 (istifa) | Yok | Yok | Yok |
| 4 (işveren feshi) | Var | Bildirim süresi verilmemişse var | Var |
| 5 (belirli süre bitimi) | Yargıtay uygulamasında kural olarak var | Yok | Var |
| 8 ve 14 (emeklilik) | Var | Yok | Yok |
| 12 (askerlik) ve 13 (evlilik) | Var | Yok | Yok |
| 17 (işyerinin kapanması) | Var | Bildirim süresi verilmemişse var | Var |
| 23, 24, 25 (işçinin haklı feshi) | Var | Yok | Var |
| 38 (doğum nedeniyle ayrılma) | Kural olarak yok | Yok | Yok |
| 42 ila 50 (md. 25/II) | Yok | Yok | Yok |
Kodun tazminat hakkına etkisi sınırlıdır
İşveren 42 ila 50 arası bir kodla bildirim yapmış olsa da mahkeme feshin haklı nedene dayanmadığını tespit ederse kıdem ve ihbar tazminatına hükmedilir. Tersine, 4 koduyla çıkarılan işçi bir yıllık süreyi doldurmamışsa kod ne olursa olsun kıdem tazminatı doğmaz. Bu nedenle kod, tazminat hesabında başlangıç noktası olabilir, ama belirleyici değildir. Tutarın yaklaşık hesabı için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir.
Doğum nedeniyle ayrılmada 38 kodu
1475 s. K. md. 14, doğum nedeniyle ayrılmayı kıdem tazminatı sebepleri arasında saymaz. Kadın işçi nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde ayrılıyorsa evlilik hükmünden yararlanabilir; aksi hâlde kıdem hakkı başka bir sebebe dayanmalıdır. Hamilelik ve doğum sürecindeki fesih korumaları hamilelik ve doğum izninde işten çıkarma yazısında ayrıca ele alınmıştır.
29 Kodu Kaldırıldı mı, 42 ila 50 Arası Kodlar Ne Anlama Gelir?
Güncel SGK listesinde, eskiden “işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih” için kullanılan 29 kodu yer almaz. Onun yerine 4857 s. İş K. md. 25/II bendlerinin her biri için ayrı bir kod kullanılır: 42 kodu (a) bendini, 50 kodu ise (ı) bendini gösterir.
42 ila 50 kodlarının bent karşılıkları
| Kod | İş K. md. 25/II bendi | Konusu |
|---|---|---|
| 42 | (a) | İşçinin sözleşme yapılırken işvereni yanıltması |
| 43 | (b) | İşverenin veya ailesinin şeref ve namusuna dokunan söz veya davranış |
| 44 | (c) | İşverenin başka bir işçisine cinsel taciz |
| 45 | (d) | Sataşma, işyerine sarhoş veya uyuşturucu almış gelme |
| 46 | (e) | Güveni kötüye kullanma, hırsızlık, meslek sırrını açıklama |
| 47 | (f) | İşyerinde 7 günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen suç |
| 48 | (g) | İzinsiz ve haklı sebep olmaksızın devamsızlık |
| 49 | (h) | Görevleri hatırlatılmasına rağmen yapmamakta ısrar |
| 50 | (ı) | İş güvenliğini tehlikeye düşürme veya ağır hasar verme |
Bent düzeyinde kod bildiriminin önemi
Eski 29 kodu yalnızca “ahlak ve iyi niyet” başlığını gösteriyordu. Yeni sistemde kod, işçiye yöneltilen somut suçlamayı doğrudan ortaya koyar: 46 kodu güveni kötüye kullanma veya hırsızlık iddiası, 44 kodu cinsel taciz iddiası anlamına gelir. Bu yüzden haksız bir 42 ila 50 kodu, işçi açısından yalnızca maddi hak kaybı değil, itibar sorunu da doğurabilir. İşverenin bu fesihte uyması gereken 6 iş günlük süre için işverenin haklı nedenle feshi ve altı iş günü kuralı yazısına bakılabilir.
Yanlış Çıkış Kodu Verilirse İşçi Ne Yapabilir?
İşçi önce işverenden kodun düzeltilmesini yazılı olarak isteyebilir; işten ayrılış bildirgesinin düzeltilmesi işveren tarafından SGK’ya yapılır. İşveren kabul etmezse gerçek fesih sebebi dava yoluyla ortaya konur. 4857 s. İş K. md. 20 uyarınca davasında feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir.
İşe iade ve alacak davasında kodun rolü
İşe iade davası için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak gerekir. Bu süre, kodun düzeltilmesini beklerken geçirilmemelidir. Kıdem ve ihbar tazminatı davalarında da işveren, kodda gösterdiği haklı sebebi ispat etmek zorundadır. Süre hesabı için işe iade süreleri aracı ve dava şartları için işe iade davası şartları yazısı yol gösterir.
Yanlış kod için mahkeme kararı sonrası düzeltme
Mahkeme feshin gerçek sebebini tespit ettiğinde, kesinleşen karar SGK kayıtlarının ve işsizlik ödeneği başvurusunun düzeltilmesinde kullanılabilir. Kararın bir örneğiyle SGK’ya ve Türkiye İş Kurumuna başvurulması, kaydın kendiliğinden değişmesini beklemekten daha güvenlidir. İşsizlik ödeneği başvurusunun 30 günlük süresi ise ayrıca korunmalıdır.
Çıkış Kodu İşsizlik Maaşını Nasıl Etkiler?
Türkiye İş Kurumu, işsizlik ödeneği başvurusunda SGK’ya bildirilen ayrılış nedenini esas alır. 4447 s. K. md. 51 ödenek hakkını işveren feshi, işçinin haklı feshi, belirli süre bitimi ve işyeri kapanması gibi hâllerle sınırlar. Bu nedenle 3 kodu ve 42 ila 50 arası kodlar, prim şartı sağlansa bile genellikle ret gerekçesi olur.
İşsizlik ödeneği ile kod uyumsuzluğu
İşçi haklı nedenle feshettiği hâlde işveren 3 (istifa) kodu verdiyse ödenek başvurusu büyük olasılıkla reddedilir. Bu durumda işçinin fesih bildirimini, ücret dökümlerini ve yazışmaları saklaması, hem işverene karşı hem Kuruma karşı açılacak davada temel delil olur. Ödenek şartlarının tamamı işsizlik maaşı şartları ve kesilme hâlleri yazısında anlatılmıştır; istifada kıdem hakkı ise istifa eden işçinin kıdem tazminatı yazısında incelenmiştir.
İşveren Açısından Doğru Kod Seçimi Neden Önemlidir?
İşveren için kod, sonradan açılacak davada kendi beyanına bağlılık anlamına gelir. 4857 s. İş K. md. 19 fesih bildiriminin yazılı ve sebebin açık olmasını ister; SGK’ya bildirilen kod bu yazıdaki sebeple çelişirse, işverenin haklı veya geçerli sebep savunması zayıflar. Kod, fesih yazısıyla aynı gün ve aynı gerekçeyle belirlenmelidir.
22 (diğer nedenler) kodunun belirsizliği
Hangi kodu seçeceğinden emin olmayan işverenler zaman zaman 22 kodunu kullanır. Bu kod hiçbir fesih türünü açıkça göstermediği için Türkiye İş Kurumu nezdinde ek belge istenmesine ve işçinin ödenek başvurusunun gecikmesine yol açabilir. Aynı belirsizlik, alacak davasında da işverenin hangi sebebe dayandığını tartışmalı hâle getirir.
Karşılıklı anlaşmayla ayrılışta kod
İş sözleşmesinin tarafların anlaşmasıyla sona ermesi için listede ayrı bir kod yoktur. Anlaşma metnindeki ifade ile seçilen kodun tutarlı olması gerekir. 4447 s. K. md. 51, karşılıklı anlaşmayla sona ermeyi ödenek sebepleri arasında saymadığından, bu yolla ayrılan işçi kural olarak işsizlik ödeneği alamaz. Anlaşmanın bu sonucu bilinerek imzalanması, sonradan “kod yanlış” tartışmasını önler.
Çıkış Kodunu Kontrol Etmek İçin Hangi Adımlar İzlenmeli?
Kod, işten ayrılıştan sonraki 10 gün içinde SGK’ya bildirildiği için (5510 s. K. md. 9) işçi, ayrılıştan kısa süre sonra hizmet dökümünü kontrol etmelidir. Erken fark edilen bir hata, hem işe iade için 1 aylık hem de işsizlik ödeneği için 30 günlük süre dolmadan düzeltilebilir.
Kontrol listesi
- e-Devlet hizmet dökümünde işten çıkış tarihini ve kodunu kontrol edin.
- Kodu, işverenin size verdiği yazılı fesih bildirimindeki sebeple karşılaştırın.
- Uyumsuzluk varsa işverenden yazılı olarak düzeltme isteyin ve talebin tarihini belgeleyin.
- İşe iade için 1 aylık süresini, işsizlik ödeneği için 30 günlük başvuru süresini takvime işleyin.
- Haklı fesihte kullandığınız ihtarname, bordro ve banka kayıtlarını saklayın.
İşverenler açısından da doğru kod, sonradan açılacak davalarda tutarlılık sağlar; fesih yazısındaki sebep ile SGK’ya bildirilen kod birbirini tutmalıdır. İş hukuku alanındaki genel bilgilere ve yazar Av. Mehmet İlker Dinç profiline ilgili sayfalardan ulaşılabilir. Somut durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşten çıkış kodlarıyla ilgili en çok sorulan konular; kodun nereden öğrenileceği, 4 koduyla çıkarılan işçinin hakları, işverenin gerçeğe aykırı istifa kodu vermesi, eski 29 kodunun durumu ve kodun yeni iş başvurularına etkisidir. Yanıtlar 5510 ve 4857 sayılı Kanunlar ile SGK’nın güncel listesi esas alınarak hazırlanmıştır.
İşten çıkış kodumu nereden öğrenebilirim?
Kod, e-Devlet üzerindeki SGK tescil ve hizmet dökümü ekranında işten çıkış tarihiyle birlikte görünür. İşveren bildirimi en geç 10 gün içinde yapmak zorunda olduğundan, ayrılıştan kısa süre sonra kontrol etmek yeterlidir.
4 kodu ile çıkarılan işçi hangi haklara sahiptir?
4 kodu, işverenin haklı sebep bildirmeden feshini gösterir. Bu durumda işçi, en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına, bildirim süresi verilmemişse ihbar tazminatına ve prim şartlarını sağlıyorsa işsizlik ödeneğine hak kazanır. Şartları varsa işe iade davası da açılabilir.
İşveren istifa etmediğim hâlde 3 kodu verdiyse ne olur?
Kod tek başına istifa sayılmaz. İşçi, işverenin kendisini çıkardığını veya haklı nedenle feshettiğini tanık, yazışma ve belgelerle ispat edebilir. Bu süreçte işe iade için 1 aylık arabuluculuk süresi ve işsizlik ödeneği için 30 günlük başvuru süresi kaçırılmamalıdır.
Kod 29 hâlâ kullanılıyor mu?
SGK’nın yayımladığı güncel işten ayrılış nedenleri listesinde 29 kodu yer almaz. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesihlerde, 4857 s. İş K. md. 25/II’nin ilgili bendine göre 42 ila 50 arasındaki kodlardan biri kullanılır.
Çıkış kodu yeni işe girmemi engeller mi?
Kanunda çıkış koduna bağlı bir işe alım yasağı yoktur. Ancak kod SGK kayıtlarında kalır ve işçinin hizmet dökümünde görünür. Haksız bir 42 ila 50 kodu bu nedenle itibar sorunu yaratabileceğinden, zamanında itiraz edilmesi önemlidir.
Deneme süresinde çıkarılan işçiye hangi kod verilir?
SGK listesinde deneme süreli sözleşmenin işverence feshi için 1, işçi tarafından feshi için 2 kodu bulunur. 4857 s. İş K. md. 15 uyarınca deneme süresinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir; işçinin çalıştığı günlerin ücreti ve diğer hakları saklıdır.
İşveren çıkış kodunu sonradan değiştirebilir mi?
İşveren, işten ayrılış bildirgesindeki hatalı bilgiyi SGK’ya düzeltme başvurusuyla değiştirebilir. Uyuşmazlık varsa işçinin mahkemeden aldığı kesinleşmiş karar da kayıtların düzeltilmesinde kullanılır. Düzeltme sürecinde hak düşürücü sürelerin işlemeye devam ettiği unutulmamalı ve takip edilmelidir.
Kaynaklar
- SGK İşten Ayrılış Nedenleri listesi (uyg.sgk.gov.tr)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- İbranamenin Geçerlilik Şartları ve İspat Gücü
- Hizmet Tespiti Davası: Sigortasız Çalışmanın İspatı
- Asıl İşveren ve Alt İşveren (Taşeron) Sorumluluğu
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 27.09.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Mehmet İlker Dinç, Avukat
Çalışma alanları: Sigorta Hukuku, Tazminat Hukuku, İş Hukuku, Şirketler Hukuku, Kurumsal Danışmanlık
