İzmir’de Mirasın Reddi: Süre ve Mahkeme

İzmir’de mirasın reddi, borçlu bir yakını kaybeden ailelerin en sık başvurduğu işlemlerden biridir ve üç aylık bir süreye bağlıdır. Sürenin ne zaman başladığı kadar, beyanın hangi İzmir mahkemesine verileceği de önemlidir; çünkü kanun reddin, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesindeki özel kütüğe yazılmasını öngörür.

Bu yazı reddin hukuki sonuçlarını baştan anlatmaz; bunu mirasın reddi süresi ve usulü yazımızda yaptık. Burada İzmir’deki doğru mahkemeyi, beyanın nasıl verildiğini, süre hesabındaki tuzakları ve ret sonrasında alacaklılarla yaşanan tipik sorunları yerel uygulama ekseninde ele alıyoruz.

İzmir’de Mirasın Reddi Hangi Mahkemeye Yapılır?

4721 s. TMK md. 609 uyarınca ret beyanı sulh mahkemesine yapılır ve süresinde verilen beyan, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesinde özel kütüğe yazılır. TMK md. 576’ya göre miras, mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır. Bu nedenle başvuru, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılmalıdır.

Mirasçının nerede oturduğu burada belirleyici değildir. Bu kural, mirasçılık belgesindeki esneklikten farklıdır; orada başvuranın oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (İzmir’de mirasçılık belgesi yazımız). Ret ise mirasbırakanın İzmir’deki son yerleşim yerine bağlanır.

Son yerleşim yeri nasıl belirlenir?

Yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir (TMK md. 19). Uygulamada nüfustaki adres kaydı güçlü bir başlangıç noktasıdır. Ancak TMK md. 22 uyarınca sağlık veya bakım kurumuna konulmak yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz. Buca’da oturup son aylarını Narlıdere’deki bir bakım kurumunda geçiren mirasbırakan için yerleşim yeri kural olarak Buca’dır.

Ret Beyanı İzmir’de Nasıl Verilir?

Mirasın reddi bir dava değil, çekişmesiz yargı işidir (6100 s. HMK md. 382/2-c-7). Karşı taraf gösterilmez, alacaklılar davalı yapılmaz. Mirasçı, sulh hâkimi önünde sözlü beyanda bulunabilir ya da imzalı bir dilekçe verebilir; hâkim beyanı tutanakla tespit eder ve kütüğe yazılmasını sağlar (TMK md. 609).

Dilekçe, mahkemenin bulunduğu binadaki ön büro ve tevzi birimi aracılığıyla ya da UYAP Vatandaş Portalı’ndan elektronik imzayla verilebilir. Dilekçede mirasbırakanın kimlik bilgileri, ölüm tarihi, son yerleşim yeri, mirasçının mirasbırakanla ilişkisi ve “mirası kayıtsız şartsız reddediyorum” ifadesi açıkça yer almalıdır. Şartlı ya da kısmi ret geçerli sayılmaz.

Hâkim önünde imza ve kimlik doğrulaması

Ret, mirasçının kişisel iradesine dayanır. Uygulamada sulh hukuk mahkemeleri, dilekçedeki imzanın mirasçıya ait olduğundan emin olmak için mirasçıyı duruşmaya çağırıp beyanını tekrar alabilir veya imza doğrulaması isteyebilir. Vekil aracılığıyla ret yapılacaksa vekâletnamede mirası reddetme yetkisinin özel olarak yazılması gerekir.

Yurt dışındaki mirasçı İzmir’de nasıl reddeder?

Yurt dışında yaşayan mirasçı, ret yetkisini açıkça içeren bir vekâletnameyle İzmir’deki vekili aracılığıyla beyan verebilir. Vekâletnamenin düzenlenmesi ve apostil şerhi zaman aldığı için üç aylık süre çoğu zaman bu aşamada daralır. Yurt dışı vekâlet sürecini yurt dışındaki mirasçının vekâletle takibi yazımızda anlattık.

Üç Aylık Süre Ne Zaman Başlar ve Nasıl Hesaplanır?

TMK md. 606 uyarınca miras üç ay içinde reddedilebilir. Süre yasal mirasçı için mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarihten, mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat ederse o tarihten başlar. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı için başlangıç, tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarihtir. Ay olarak hesaplanan süre, ilgili ayın karşılık gelen gününde dolar.

Tereke yazımı ve süre uzatma talebi

Borç tablosu belirsizse iki araç vardır. Birincisi, ölümden itibaren bir ay içinde terekenin defterinin tutulmasını istemektir (TMK md. 590/3); yazım yapılırsa ret süresi yazımın bittiğinin bildirilmesiyle başlar. İkincisi, önemli sebep varsa sulh hâkiminden ret süresinin uzatılmasını istemektir (TMK md. 615). Tereke tespitinin İzmir’deki işleyişini İzmir’de veraset ilamı ve tereke tespiti yazımızda anlattık.

Adli Tatil ve Bayram Tatilleri Ret Süresini Etkiler mi?

Mirasın reddi, HMK md. 103/1-ğ kapsamında çekişmesiz yargı işi olduğu için adli tatilde de görülür. Ret süresi TMK’dan doğan bir süredir; HMK md. 104’teki uzatma yalnızca o Kanunun belirlediği süreler için öngörülmüştür. Bu nedenle 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında dolan bir ret süresine adli tatil gerekçesiyle güvenilmemelidir.

İzmir’de yaz aylarında ölüm hâlinde aileler çoğu zaman cenaze ve tatil dönemini birleştirip beyanı eylüle bırakmayı düşünür. Bu, en sık rastlanan hak kaybı senaryolarından biridir. Sürenin son günü resmî tatile denk geliyorsa bile beyanı son güne bırakmamak, birkaç gün önceden mahkemeye ulaşmak en güvenli yoldur.

Hangi Davranışlar İzmir’de Ret Hakkını Ortadan Kaldırır?

TMK md. 610/2 uyarınca ret süresi dolmadan mirasçı olarak tereke işlerine karışan, olağan yönetim dışında işlem yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı mirası reddedemez. Buna karşılık zamanaşımını kesmek için dava açılması veya icra takibi yapılması ret hakkını kaldırmaz. Sınır, işlemin terekeyi korumaya mı, sahiplenmeye mi yönelik olduğudur.

Uygulamada sorun çıkaran tipik davranışlar şunlardır:

• Mirasbırakanın aracını satmak veya kendi adına devralmak,
• Mirasbırakana ait dairenin kira bedelini tahsil edip harcamak ya da daireyi yeniden kiraya vermek,
• Banka hesabındaki parayı çekip kullanmak (cenaze giderleri dahi tartışma yaratabilir),
• Şirket hissesi veya işyeri devri gibi olağan yönetimi aşan işlemlere imza atmak.

Bozulacak malların korunması, kapının kilitlenmesi veya faturaların ödenmesi gibi koruma amaçlı işlemler ise kural olarak olağan yönetim içinde kalır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Mal ortaklığı rejimindeki eş

Eşler arasında sözleşmeyle mal ortaklığı rejimi kurulmuşsa, eşlerden birinin mirası reddine izin verilmesi de çekişmesiz yargı işleri arasında sayılır (HMK md. 382/2-b-11). İzmir’de bu rejim nadir olsa da, sözleşme yapılmışsa ret beyanından önce izin konusunun açıklığa kavuşturulması gerekir.

Ret Sonrasında Alacaklılar Neler Yapabilir?

Ret tek başına bütün riskleri bitirmez. TMK md. 617’ye göre malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, kendi alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, bu alacaklılar ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir. TMK md. 618 ise ödemeden aciz mirasbırakanın alacaklılarına karşı ayrı bir sorumluluk öngörür.

TMK md. 618’e göre reddeden mirasçılar, mirasbırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde ondan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olur. Olağan eğitim giderleri ve âdet üzere verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır; iyiniyetli mirasçılar yalnızca geri verme zamanındaki zenginleşmeleri ölçüsünde sorumludur.

Tablodaki risklerin ortak noktası, hepsinin ret beyanından önceki dönemdeki davranışlara ve kazandırmalara bakmasıdır. Mirasbırakan hayattayken çocuklarından birine ev, araç veya yüklü para vermişse, ret o kazandırmayı otomatik olarak güvenceye almaz. İzmir’de özellikle aile şirketlerinde ve esnaf işletmelerinde bu tür devirler sık görüldüğünden, ret kararı verilmeden önce son beş yılın kayıtları gözden geçirilmelidir.

Hükmen ret ve icra takipleri

Mirasbırakanın ödemeden aczi ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK md. 605/2). Bu durumda üç aylık süre aranmaz; ancak durumun mahkemece tespiti için çoğu zaman ayrı bir dava açılır. İzmir icra dairelerinden gelen ödeme emirlerine karşı izlenecek yolu mirasın hükmen reddi ve borçlu terekede icra takibi yazımızda anlattık.

Bütün Mirasçılar Reddederse Ne Olur?

En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; artan değer olursa mirası reddetmemiş gibi hak sahiplerine verilir (TMK md. 612). Altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer (md. 613). Bu sonuç, ailenin kendi içinde planlama yapmasını gerektirir.

Örneğin Bornova’da ölen ve borçları malvarlığını aşan bir babanın üç çocuğu reddeder, eş reddetmezse bütün miras eşte kalır; borç riski de ona yönelir (temsilidir). Bu yüzden ret kararı aile içinde birlikte verilmelidir. Payların reddten sonra nasıl değiştiğini görmek için miras payı hesaplama aracından yararlanılabilir.

Sonra gelen mirasçılara sorma talebi

Mirasçılar ret sırasında, kendilerinden sonra gelen mirasçılara mirası kabul edip etmeyeceklerinin sorulmasını isteyebilir (TMK md. 614). Sulh hâkimi bunu bildirir; sonraki mirasçılar bir ay içinde kabul etmezse reddetmiş sayılır. Tereke tasfiye edilir ve artan değerler önce gelen mirasçılara verilir.

Ret Belgesi Alındıktan Sonra İzmir’de Neler Yapılır?

TMK md. 609 uyarınca süresinde yapılan ret, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesinde özel kütüğe yazılır ve mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir. Bu belge, ret sonrasındaki bütün yazışmalarda temel kanıttır. Belgeyi almadan icra dairesine veya alacaklı bankaya yapılan sözlü açıklamalar çoğu zaman sonuç vermez.

Mirasbırakan aleyhine başlatılmış veya mirasçılara yöneltilmiş bir icra takibi varsa, ret belgesi takibin yürüdüğü icra dairesine sunulur. İzmir’deki icra dairelerinin hangi binada olduğunu İzmir icra müdürlükleri rehberimizde topladık. tebligat." aria-label="Ödeme emri — tanım">Ödeme emri tebliğ edildiyse itiraz ve şikâyet süreleri ret belgesini beklemeden işler; bu süreler ayrıca takip edilmelidir. Belgenin bir örneğini mirasçılık belgesi işlemleri için de saklamak, ileride düzenlenecek belgelerde reddin hesaba katılmasını kolaylaştırır.

Ret Başvurusundan Önce Hangi Hazırlık Yapılmalı?

Ret kararı geri alınamaz bir sonuç doğurur ve TMK md. 606’daki üç aylık süre kısa sayılır. Bu nedenle ölümden sonraki ilk haftalarda borç ve malvarlığı tablosunu çıkarmak, aynı zamanda terekeye dokunmamak gerekir. Ret beyanının kayıtsız şartsız olduğu ve mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesine yapıldığı mutlaka kontrol edilmelidir.

1. Ölüm tarihini ve ölümü öğrendiğiniz tarihi not edin; üç aylık sürenin son gününü takvime işleyin.
2. Mirasbırakanın son yerleşim yerini belirleyin ve yukarıdaki tabloya göre hangi binaya gideceğinizi seçin.
3. e-Devlet üzerinden mirasbırakana ait tapu, araç ve banka kayıtlarını, icra dosyalarını ve kefaletleri araştırın; kefalet borçlarının mirasa geçişi için kefilin sorumluluğu yazımıza bakılabilir.
4. Tablo belirsizse ölümden itibaren bir ay içinde tereke defteri tutulmasını veya önemli sebeple süre uzatılmasını isteyin.
5. Ret beyanından sonra mahkemeden reddi gösteren belgeyi alın; icra dairelerine ve alacaklılara bu belgeyle başvurun.
6. Diğer mirasçıların da ret yapıp yapmayacağını netleştirin; payların kime geçeceğini önceden görün.

Mirasın reddi ile ilgili diğer konular için miras hukuku uzmanlık sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’de mirasın reddi sürecinde mirasçıların en sık sorduğu soruları aşağıda kısa cevaplarla topladık. Cevaplar 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6100 sayılı HMK’nın güncel metnine dayanır. Süre hesabı her dosyada ölümün öğrenildiği tarihe göre ayrı yapılmalı, belge ve kayıtlar dosya özelinde kontrol edilmelidir.

Mirası reddetmek için avukat zorunlu mu?

Hayır. Mirasçı, ret beyanını sulh hukuk mahkemesine kendisi sözlü ya da yazılı olarak verebilir. Vekil aracılığıyla yapılacaksa vekâletnamede mirası reddetme yetkisinin açıkça yazılı olması gerekir. Sürenin kısa olması ve şartlı beyanın geçersiz sayılması nedeniyle beyanın içeriği dikkatle hazırlanmalıdır.

Mirasbırakan İzmir'de, ben İstanbul'da oturuyorum; nereye başvurmalıyım?

Ret beyanı mirasın açıldığı yerin, yani mirasbırakanın son yerleşim yerinin sulh hukuk mahkemesine yapılmalıdır. Mirasbırakan Bornova’da oturuyorsa İzmir sulh hukuk mahkemelerine başvurulur. UYAP Vatandaş Portalı üzerinden elektronik imzayla dilekçe vermek ya da vekil kullanmak, şehir değiştirmeden işlem yapmayı sağlar.

Reşit olmayan çocuk adına miras reddedilebilir mi?

Evet. Velayet altındaki çocuk adına ret beyanını yasal temsilci verir. Ana veya baba da aynı mirasta mirasçıysa ve menfaatleri çocuğunkiyle çatışıyorsa, çocuk için kayyım atanması gündeme gelebilir (TMK md. 426). Bu işlemler de üç aylık süre içinde tamamlanmalıdır; kayyım atanmasını beklerken süre takibi ayrıca yapılmalıdır.

Üç aylık süre kaçtıysa ne yapılabilir?

Süre kaçtıysa mirasçı mirası kazanmış sayılır (TMK md. 610). Ancak mirasbırakanın ödemeden aczi ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmişse hükmen ret iddiasıyla tespit davası açılabilir. Mirasçı olduğunu sonradan öğrenen kişi ise sürenin o tarihten başladığını ispat edebilir.

Mirası reddeden kişi mirasbırakanın evinde oturmaya devam edebilir mi?

Ret süresi içinde evde oturmaya devam etmek tek başına terekeye karışma sayılmayabilir; ancak evi kiraya vermek, eşyaları satmak veya kendine maletmek ret hakkını ortadan kaldırabilir (TMK md. 610/2). Ret sonrasında ev, diğer mirasçılara veya tasfiyeye konu terekeye aittir; kullanım bu çerçevede değerlendirilir.

Ret beyanı geri alınabilir mi?

Ret beyanı kayıtsız şartsız yapılır ve kural olarak geri alınamaz. İrade sakatlığı gibi istisnai durumlar ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle beyandan önce malvarlığı ve borç tablosunun mümkün olduğunca netleştirilmesi, diğer mirasçıların ne yapacağının konuşulması gerekir.

Mirası reddeden kişi ölüm aylığı alabilir mi?

Mirasın reddi, mirasbırakanın malvarlığına ilişkin bir işlemdir. Ölüm aylığı ise sosyal güvenlik mevzuatına göre hak sahiplerine bağlanır ve kural olarak mirasçılık sıfatına dayanmaz. Aylık bağlanma şartları ayrıca SGK mevzuatına göre incelenmelidir.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binası iletişim bilgileri (izmir.adalet.gov.tr)
• Karşıyaka Adliyesi Çiğli Ek Hizmet Binası (karsiyaka.adalet.gov.tr)

İlgili yazılar

• İzmir'de Tenkis Davası ve Saklı Pay
• Ödemiş ve Tire'de Tarım Arazisinin Mirasla Bölünmesi
• İzmir'de Tarım Arazisinde Önalım ve Ehil Mirasçı

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 10.10.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.