Makale · 14.11.2026

Ortak Alana Müdahalenin Önlenmesi

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Apartman bloklarının ortak bahçesi ve oyun alanı: ortak alana müdahalenin önlenmesi

Ortak alana müdahalenin önlenmesi, apartman veya sitede bir kat malikinin ya da kiracının çatıyı, bahçeyi, otoparkı, merdiven sahanlığını veya sığınağı tek başına kullanmasına, kapatmasına veya değiştirmesine karşı başvurulan hukuki yoldur. 634 s. Kat Mülkiyeti Kanunu md. 19/2 uyarınca ortak yerlerde inşaat, onarım ve tesis için bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir.

Uygulamada sorun çoğu zaman küçük başlar: bahçeye konan bir çit, sahanlığa yerleştirilen bir dolap, çatı arasına açılan bir kapı. Aşağıda hangi yerlerin ortak alan sayıldığını, müdahale türlerine göre hangi talebin ileri sürüleceğini, dava öncesi zorunlu arabuluculuğu ve kararın nasıl uygulatılacağını anlatıyoruz.

Önemli Çıkarımlar

  • Çatı, temel, merdiven, sığınak, kalorifer dairesi, ortak garaj ve avlu kanun gereği her hâlde ortak yerdir (634 s. KMK md. 4).
  • Bir kat maliki, beşte dört yazılı rıza olmadan ortak yerde inşaat, onarım veya tesis yapamaz (KMK md. 19/2).
  • Kat mülkiyetinden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (KMK ek md. 1) ve dava öncesi dava şartıdır (6325 s. K. md. 18/B).
  • Kiracı ve oturma hakkı sahibi de ortak alanı kullanırken kat malikiyle birlikte müteselsilen sorumludur (KMK md. 18/2).
  • Sulh hâkiminin emrine rağmen ihlalde bir yıl ısrar edilmesi, bağımsız bölümün devrini isteme hakkı doğurabilir (KMK md. 25/3-b).

Ortak Alana Müdahalenin Önlenmesi Ne Anlama Gelir?

Ortak alana müdahalenin önlenmesi, ortak yerin kanuna, yönetim planına veya diğer maliklerin rızasına aykırı şekilde kullanılmasının durdurulması ve gerekiyorsa eski hâle getirilmesidir. KMK md. 16’ya göre kat malikleri ortak yerlere arsa payları oranında ortak mülkiyet hükümlerine göre maliktir; bu nedenle tek bir malik ortak yeri kendine özgüleyemez.

Hangi yerler ortak alan sayılır?

KMK md. 4, temeller, ana duvarlar, taşıyıcı sistem, avlular, genel giriş kapıları, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar, kapıcı dairesi, ortak garajlar, kalorifer dairesi, sığınaklar, su depoları, çatılar, bacalar, genel dam terasları ve yangın merdivenlerini her hâlde ortak yer sayar. Bunların dışında kalıp ortaklaşa kullanma veya korunma için zorunlu olan yerler de ortak yerdir. Sözleşmeyle ortak yer kapsamı genişletilebilir.

Eklenti ile ortak alan farkı

Uyuşmazlıkların önemli bir kısmı “burası benim eklentim” savunmasıyla başlar. KMK md. 6’ya göre bir bağımsız bölüme doğrudan tahsis edilmiş kömürlük, depo veya garaj gibi yerler eklentidir ve o bölümün malikine aittir; ancak eklentiler kat mülkiyeti kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilir. Tapuda eklenti olarak görünmeyen bir depo veya otopark yeri, kural olarak ortak yerdir. Bu nedenle ilk kontrol tapu kaydının beyanlar hanesi ve onaylı mimari projedir.

Balkonlarla çevrili apartman iç avlusu: avlular kanunen ortak yer sayılır

Ortak Alana Müdahale Türleri ve Uygulanacak Hükümler

Ortak alana müdahale tek tip değildir: bazısı fiilî işgal, bazısı yapısal değişiklik, bazısı ise ortak yerin gelir getirecek şekilde kullanılmasıdır. Uygulanacak hüküm de buna göre değişir; yapısal işlerde KMK md. 19/2’deki beşte dört yazılı rıza, kat ilavesinde md. 44’teki oybirliği, çatı veya dış duvarın reklam için kiralanmasında md. 45’teki oybirliği aranır.

Müdahale örneği İlgili hüküm İleri sürülebilecek talep
Bahçenin çitle ayrılıp tek malikçe kullanılması KMK md. 16, 18; TMK md. 683 Elatmanın önlenmesi, çitin kaldırılması,
Merdiven sahanlığına dolap, ayakkabılık veya eşya konulması KMK md. 18 Hâkimin müdahalesi ile eşyanın kaldırılması
Çatı arasının bağımsız bölüme katılması veya çatı katı ilavesi KMK md. 19/2, 44 Eski hâle getirme, gerekirse yıkım
Sığınağın veya kapıcı dairesinin depo ya da kiralık daire yapılması KMK md. 4, 19/2 Elatmanın önlenmesi, elde edilen gelir için ecrimisil
Ortak otoparkta sabit ve kilitli yer ayrılması KMK md. 16/2, 18 Kullanımın düzenlenmesi, engelin kaldırılması
Cepheye veya çatıya reklam panosu konulup kiraya verilmesi KMK md. 45 Kaldırılma talebi, oybirliği yoksa kiranın paylaşımı tartışması
Taşıyıcı duvarın kaldırılması veya kolonun kesilmesi KMK md. 4/a, 19 Acil tedbir, eski hâle getirme, delil tespiti

Beşte Dört Yazılı Rıza Hangi İşleri Kapsar?

KMK md. 19/2’ye göre kat maliklerinden biri, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça ortak yerlerde inşaat, onarım ve tesis ile değişik renkte dış badana veya boya yaptıramaz. Rıza şifahi verilemez; toplantıda alınan ve imzalanan kurul kararı ya da tek tek alınan imzalı muvafakatler gerekir. Rıza oranı malik sayısı üzerinden hesaplanır.

Mahkemece tespit edilen acil onarım istisnası

Aynı fıkra bir istisna içerir: ortak yer ve tesislerdeki bir bozukluğun anayapıya veya bağımsız bölümlere zarar verdiği ve acilen onarılması gerektiği ya da anayapının güçlendirilmesinin zorunlu olduğu mahkemece tespit edilmişse, onarım ve güçlendirmenin projesine ve tekniğine uygun yapılması için kat maliklerinin rızası aranmaz. Bu tespit genellikle sulh hukuk mahkemesinde delil tespiti ve incelemesiyle yapılır.

Kurul kararı ile yönetim planının ilişkisi

Ortak yerin kullanım şekli yönetim planında düzenlenmişse, KMK md. 28 uyarınca plan bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir ve ancak beşte dört oyla değiştirilebilir. Basit bir kurul kararıyla ortak bahçenin bir malike bırakılması bu nedenle sorunludur. Kurul kararının iptali ve süreleri ayrı bir konudur ve kat malikleri kurulu kararının iptali yazımızda ele alınmıştır; burada yalnızca fiilî müdahaleye karşı yollar anlatılmaktadır.

Otopark, Çatı ve Taşıyıcı Sistemde Özel Kurallar Nelerdir?

Bazı ortak yerlerde kullanım ölçüsü kanunla belirlenmiştir. KMK md. 16/2’ye göre kat maliklerinin genel kömürlük, garaj, teras, çamaşırhane ve kurutma alanı gibi yerlerdeki kullanma hakkı, aksine sözleşme yoksa arsa payıyla orantılıdır. Taşıyıcı sistem ise KMK md. 4/a uyarınca ortak yer olduğundan, hiçbir malik kendi dairesinde bile kolon veya perde duvara dokunamaz.

Otopark kullanımında arsa payı oranı

Ortak otoparkta en sık görülen sorun, bir malikin belirli bir yeri zincir, bariyer veya kilitli kapıyla kendine ayırmasıdır. Yönetim planında veya kurul kararında bir yer tahsisi yoksa, bu davranış diğer maliklerin eşit olmayan ama arsa payıyla orantılı kullanma hakkını ihlal eder. Çözüm çoğu zaman yerlerin numaralandırılmasına veya dönüşümlü kullanıma ilişkin bir kurul kararıdır; bu karar yönetim planını değiştiriyorsa KMK md. 28 uyarınca beşte dört oy gerekir.

Taşıyıcı sisteme müdahalede acil tedbir

KMK md. 19 uyarınca kat maliki kendi bağımsız bölümünde anayapıya zarar verecek nitelikte onarım ve değişiklik yapamaz. Tadilat sırasında kolon kesildiği veya perde duvar kaldırıldığı fark edilirse, gecikmeden HMK md. 400 uyarınca delil tespiti ve HMK md. 389 uyarınca istenmesi gerekir; tedbir yolunu ihtiyati tedbirin şartları yazısında anlattık. Bilirkişi incelemesinin sonucuna itiraz usulü için bilirkişi raporuna itiraz yazısına bakılabilir. Binada deprem riski ayrıca tartışılıyorsa riskli yapı tespiti süreci gündeme gelebilir.

Bina cephesindeki yangın merdiveni: yangın emniyet merdivenleri ortak yerdir

Ortak Alana Müdahalede Hangi Dava Açılır?

Müdahaleye karşı iki ana yol vardır: KMK md. 33/2’deki hâkimin müdahalesi ve 4721 s. TMK md. 683/2’ye dayanan elatmanın önlenmesi ile eski hâle getirme davası. Ortak yerin haksız kullanımından gelir elde edilmişse ecrimisil, ortak yere kusurla zarar verilmişse KMK md. 19 uyarınca tazminat da istenebilir.

Hâkimin müdahalesi mi, elatmanın önlenmesi mi?

Hâkimin müdahalesi, kat malikinin veya bölümü sürekli kullananın borçlarını yerine getirmemesi yüzünden zarar gören malikin başvurabileceği hızlı bir yoldur; hâkim ilgilileri dinleyip kararını verir ve kısa bir süre içinde yerine getirilmesini emreder (KMK md. 33/2). Kalıcı yapılar, duvar örülmesi veya yıkım gerektiren durumlarda ise elatmanın önlenmesi ve eski hâle getirme talebi daha uygun düşer. Haksız kullanım bedeli için ecrimisil talebinin şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

Davayı kim açar, kime karşı açılır?

Ortak yerler paylı mülkiyete tabi olduğundan her kat maliki kendi başına dava açabilir; yönetici de KMK md. 35 uyarınca anagayrimenkulün korunması için gerekli tedbirleri almakla görevlidir. Davalı, müdahaleyi yapan kat malikidir. KMK md. 18/2’ye göre kiracı ve bağımsız bölümden sürekli yararlanan kişiler de kat malikiyle birlikte müteselsilen sorumlu olduğundan, müdahale kiracı tarafından yapılmışsa dava hem kiracıya hem malike yöneltilebilir.

Dava Öncesi Arabuluculuk ve Görevli Mahkeme

KMK ek md. 1 uyarınca Kat Mülkiyeti Kanunu’nun uygulanmasından doğan her türlü anlaşmazlık sulh hukuk mahkemesinde görülür. 6325 s. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu md. 18/B ise 634 s. Kanundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını yapar. Arabulucu süreci üç haftada sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en fazla bir hafta uzatılabilir (md. 18/A).

Arabuluculukta anlaşma ve icra edilebilirlik şerhi

Taraflar anlaşırsa, taşınmazla ilgili anlaşma belgesinin icra edilebilirlik şerhi taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır (6325 s. K. md. 18/B-3). Mahkeme, anlaşmanın taşınmaza ilişkin kanuni sınırlamalara uygun olup olmadığını denetler. Anlaşma olmazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir. İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabilir. Site yönetimlerindeki mahkeme ve arabuluculuk akışını site yönetimi uyuşmazlıklarında sulh hukuk ve arabuluculuk yazısında İzmir özelinde anlattık.

Aşama Süre Dayanak
Arabuluculuk görüşmeleri Görevlendirmeden itibaren 3 hafta, zorunlu hâlde en fazla 1 hafta uzatma 6325 s. K. md. 18/A
Son tutanağın dava dosyasına sunulması Mahkemenin vereceği 1 haftalık kesin süre 6325 s. K. md. 18/A
Dava öncesi tedbirden sonra dava açma Tedbirin uygulanmasının istenmesinden itibaren 2 hafta 6100 s. HMK md. 397
Hâkimin müdahalesi kararına uyma Hâkimin belirleyeceği kısa süre 634 s. KMK md. 33
Devir davasının açılması Dava açma kararının öğrenilmesinden 6 ay, her hâlde 5 yıl 634 s. KMK md. 25

Karar Verildikten Sonra Uygulanmazsa Ne Olur?

Ortak alana müdahalenin önlenmesine veya eski hâle getirmeye ilişkin karar, ilamlı icra yoluyla uygulatılır. 2004 s. İİK md. 30’a göre bir işin yapılmasına ilişkin ilamda borçlu süresinde işi yapmazsa masraf bilirkişiye takdir ettirilir ve iş borçlu hesabına yaptırılır. KMK md. 33/3 ise hâkimin kararına uymayana idari para cezası öngörür.

Kat mülkiyetinin devri yaptırımı

KMK md. 25/3-b’ye göre sulh hâkiminin md. 33 uyarınca verdiği emre rağmen kanundaki borçların yerine getirilmemesi ve bunda devamlı olarak bir yıl ısrar edilmesi, çekilmezlik hâli sayılır. Bu durumda diğer kat malikleri, bedelini ödeyerek ihlal eden malikin bağımsız bölümünün kendilerine devrini isteyebilir. Dava açma kararı sayı ve arsa payı çoğunluğuyla alınır ve dava hakkı karar öğrenildikten sonra altı ay içinde kullanılmalıdır. Bu ağır yaptırım nadiren uygulanır, fakat ısrarlı müdahalelerde caydırıcı bir araçtır.

Ortak Alanda Yapılan Kaçak İnşaatın İmar Boyutu Nedir?

Ortak alana yapılan kalıcı bir ilave çoğu zaman aynı zamanda ruhsatsız yapıdır. 3194 s. İmar Kanunu md. 32 uyarınca ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı tespit edildiğinde belediye inşaatı mühürler ve aykırılığın giderilmesini ister. Bu idari süreç, kat maliklerinin özel hukuktaki eski hâle getirme talebinden bağımsız yürür.

Belediye başvurusu ve ceza boyutu

Diğer malikler belediyeye başvurarak tespit yapılmasını isteyebilir; belediyenin tutanağı hukuk davasında da güçlü bir delildir. Ruhsatsız yapının ceza hukukundaki karşılığı imar kirliliğine neden olma suçu yazısında, idari yaptırıma itiraz ise imar para cezasına itiraz yazısında anlatılıyor. Yönetici ve aidat tarafındaki sorumluluklar için apartman yönetiminde yöneticinin sorumluluğu yazısına bakılabilir.

Site içindeki ortak yaya yolu ve yeşil alan: kaçak yapı ve eski hâle getirme

Dava Açmadan Önce Hangi Deliller Toplanmalı?

Ortak alana müdahale davasında en güçlü deliller onaylı mimari proje, tapudaki beyanlar hanesi ve yönetim planıdır; müdahalenin varlığı ise fotoğraf, tutanak ve gerektiğinde 6100 s. HMK md. 400 uyarınca delil tespitiyle belgelenir. Müdahale henüz tamamlanmamışsa ihtiyati tedbir talebi gecikmeden değerlendirilmelidir.

  • Tapu kaydı: beyanlar hanesindeki eklentiler ve yönetim planı tarihi.
  • Belediye arşivinden onaylı mimari proje ve varsa tadilat projesi.
  • Yönetim planı ve ortak yer kullanımına ilişkin kat malikleri kurulu kararları.
  • Müdahaleyi gösteren tarihli fotoğraflar ve yönetici tutanağı.
  • Müdahale edene noter ihtarı veya yönetimin yazılı uyarısı.
  • Arabuluculuk son tutanağı (dava şartı).

Temsilî bir örnek

Beş daireli bir apartmanda zemin kat maliki, ortak bahçenin arka kısmını çitle ayırıp kendi kullanımına almıştır. Diğer malikler önce yönetici aracılığıyla yazılı uyarı yapar, ardından arabulucuya başvurur; anlaşma sağlanamayınca sulh hukuk mahkemesinde elatmanın önlenmesi, çitin kaldırılması ve kullanım süresi için ecrimisil ister. Mahkeme keşifte projeyi ve tapudaki eklenti kaydını inceler. Bu örnek temsilidir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; gayrimenkul hukuku çalışma alanımız ve Av. Yahya Köse hakkında bilgi edinebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ortak alan uyuşmazlıklarında kat malikleri en çok, tek bir komşunun bahçeyi veya çatıyı kullanıp kullanamayacağını, kiracıya karşı ne yapılabileceğini ve yöneticinin tek başına harekete geçip geçemeyeceğini soruyor. Aşağıdaki cevaplar 634 s. Kat Mülkiyeti Kanunu ve 6325 s. Arabuluculuk Kanunu hükümlerine dayanır.

Zemin kat maliki apartman bahçesini kullanabilir mi?

Bahçe kural olarak ortak yerdir ve tüm maliklerin kullanımına açıktır. Yönetim planı veya tapudaki kayıtla zemin kata özgülenmemişse, zemin kat malikinin bahçeyi çitle ayırıp tek başına kullanması müdahale sayılır ve önlenmesi istenebilir.

Merdiven sahanlığına ayakkabılık koymak yasak mı?

Sahanlık KMK md. 4 uyarınca ortak yerdir. Geçişi daraltan, yangın güvenliğini etkileyen veya diğer malikleri rahatsız eden eşya, KMK md. 18’deki birbirini rahatsız etmeme borcuna aykırıdır. Yönetim planındaki kurallar da ayrıca dikkate alınır.

Ortak alan işgali için dava açmadan önce ne yapılmalı?

Önce müdahale fotoğraflarla ve yönetici tutanağıyla belgelenir, müdahale edene yazılı uyarı yapılır. Ardından 6325 s. Kanun md. 18/B gereği arabulucuya başvurulur; anlaşma sağlanamazsa son tutanakla sulh hukuk mahkemesinde dava açılır.

Kiracı ortak alanı işgal ederse kime dava açılır?

KMK md. 18/2 uyarınca kiracı, kat malikiyle birlikte müteselsilen sorumludur. Bu nedenle dava kiracıya ve bağımsız bölüm malikine birlikte yöneltilebilir. Malik ayrıca kira ilişkisi çerçevesinde kiracısına karşı ihtar ve yollarını değerlendirebilir.

Yönetici tek başına ortak alan müdahalesine dava açabilir mi?

KMK md. 35 yöneticiye anagayrimenkulün korunması ve kat maliklerinin yararına gerekli tedbirleri alma görevi verir. Uygulamada yöneticinin kurul kararıyla yetkilendirilmesi tartışmayı azaltır. Her kat maliki de kendi adına dava açabilir.

Ortak alana yapılan kaçak inşaat zamanla meşrulaşır mı?

Hayır. Süre geçmesi, beşte dört yazılı rıza olmadan ortak yere yapılan inşaatı hukuka uygun hâle getirmez. Ancak ecrimisil gibi para alacakları zamanaşımına tabidir; bu nedenle müdahale fark edildiğinde gecikmeden harekete geçilmesi yararlıdır.

Kat irtifakı olan binada ortak alana müdahale önlenebilir mi?

Evet. Kat irtifakı sahipleri de ortak yerler üzerinde paylı hak sahibidir. Yapı tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin üçte ikisi kullanılıyorsa KMK md. 17/3 gereği yönetimde kat mülkiyeti hükümleri uygulanır; geçiş süreci için kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş yazısına bakılabilir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Tahliye Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk