Makale · 15.11.2026

Karabağlar’da Kentsel Dönüşüm Süreci

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Karabağlar kentsel dönüşüm sürecini anlatan yazı için yoğun yapılaşmış eski konut dokusu

Karabağlar kentsel dönüşüm süreci, İzmir’deki diğer ilçelerden farklı olarak tek tek binaların riskli yapı tespitiyle değil, büyük ölçüde geniş bir “riskli alan” kararıyla şekillenir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın plan açıklama raporuna göre ilçedeki yaklaşık 540 hektarlık alan, 2012/4048 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan ilan edilmiştir.

Bu yazı, Karabağlar’da malik veya kiracı olan kişinin riskli alan rejiminde hangi aşamalardan geçeceğini, hangi işlemlere nerede ve hangi sürede itiraz edebileceğini anlatır. Tek bir binanın riskli yapı raporuna itiraz usulü ise İzmir’de riskli yapı tespitine itiraz yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Önemli Çıkarımlar

  • Karabağlar’da Cennetçeşme, Salih Omurtak, Bahriye Üçok, Limontepe, Ali Fuat Erdem, Umut, Gazi, Özgür, Yüzbaşı Şerafettin ve Devrim mahallelerini kapsayan yaklaşık 540 hektarlık alan riskli alan ilan edilmiştir (BKK 2012/4048, RG 28514).
  • Riskli alanda uygulamalarda önce malikle anlaşma esastır (6306 s. K. md. 5/1); etap veya ada bazında salt çoğunluk kararı da mümkündür (md. 6/1).
  • Yıkılan binanın arsasında tebligattan sonraki 30 gün içinde salt çoğunlukla anlaşma sağlanamazsa acele kamulaştırma yoluna gidilebilir (md. 6/2).
  • 6306 uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı dava süresi tebliğden itibaren 30 gündür (md. 6/9).
  • HSK 1. Dairesi’nin 03.03.2026 tarihli ve 346 sayılı kararıyla İzmir’de acele kamulaştırma işlemlerinden doğan davalara İzmir 5. İdare Mahkemesi bakar.

Karabağlar Kentsel Dönüşüm Süreci Hangi Karara Dayanır?

Karabağlar kentsel dönüşüm sürecinin dayanağı, 6306 s. Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun md. 2 uyarınca 28514 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2012/4048 sayılı Bakanlar Kurulu kararıdır. Karar, ilçedeki on mahalleyi kapsayan yaklaşık 540 hektarlık alanı riskli alan olarak belirlemiştir.

Bu bilgiler Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın İzmir Büyükşehir Bütünü 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği açıklama raporunda yer alır. 6306 md. 2/ç bugün riskli alanı “zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alan” olarak tanımlar; 2012’deki karar dönemin usulüne göre Bakanlar Kurulu tarafından alınmıştır.

Taşınmazın Karabağlar riskli alan sınırında olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Riskli alan kararlarında sınırlar genellikle ekli kroki ve koordinatlarla gösterilir; bu nedenle mahalle adı tek başına yeterli değildir. Aynı mahallenin bir bölümü sınır içinde, bir bölümü dışında kalabilir. Malikin ada ve parsel bilgisini tapu kaydından alıp İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne veya uygulamayı yürüten idareye yazılı olarak sorması, sonraki işlemler için de belge oluşturur.

Yüksek bir apartmanın yanında yıkım çalışması yapılan dönüşüm alanı

Riskli Alan ile Riskli Yapı Arasındaki Fark Nedir?

Riskli yapı tek bir bina hakkında lisanslı kuruluşun raporuyla tespit edilir ve maliklerin 15 gün içinde itiraz hakkı vardır (6306 md. 3/1). Riskli alan ise bir bölgenin tamamı için verilen idari karardır; alan içindeki uygulamalar etap, ada veya parsel ölçeğinde planlanır ve süreç idarenin projesiyle ilerler.

Bu ayrım pratikte şu sonucu doğurur: Karabağlar’da riskli alan sınırındaki bir malik, binası hakkında ayrıca bir riskli yapı raporu düzenlenmemiş olsa bile dönüşüm projesinin tarafı olabilir. Riskli yapı tespiti, yıkım süresi ve hizmetlerin kesilmesi gibi bina ölçeğindeki konular riskli yapı tespiti ve malikin hakları yazısında anlatılmıştır.

Konu Riskli yapı Riskli alan (Karabağlar)
Kim belirler? Başkanlıkça lisanslandırılan kuruluşun raporu, Başkanlık veya İdareye bildirim Cumhurbaşkanı kararı (2012’de Bakanlar Kurulu kararı)
Ölçek Tek bina Yaklaşık 540 hektar, on mahalle
İlk itiraz 15 gün içinde teknik heyete (md. 3/1) Karara karşı idari yargı yolu; sonraki işlemlere 30 gün (md. 6/9)
Uygulama birimi Parsel Etap, ada veya parsel (md. 6/1)
Anlaşma sağlanamazsa Payların açık artırmayla satışı (md. 6/1) Pay satışı veya acele kamulaştırma (md. 6/1-2)

Uzundere’deki Öncelikli Alan Karabağlar’daki Malikleri Nasıl Etkiler?

Bakanlık raporuna göre riskli alanın güneydoğusunda, Uzundere Mahallesi ile kısmen Peker ve İhsan Alyanak mahallelerinin sınırları içinde kalan ve büyük bölümü boş olan yaklaşık 101,4 hektarlık alan öncelikli olarak planlanmıştır. Amaç, riskli alanın diğer bölümlerinde yaşayan maliklerin taşınması için yeni yerleşim alanı oluşturmaktır.

Raporda bu alanın, başta görüşmeleri olmak üzere riskli alan genelindeki dönüşüm uygulamalarını hızlandırmak için tasarlandığı belirtilir. Aynı rapor, alandaki yerleşime uygunluk değerlendirmesinin 26.08.2013’te onaylanan jeolojik-jeoteknik etüt raporuna ve Uzundere Mahallesi’ndeki 12.03.1997 tarihli ve 97/9416 sayılı afete maruz bölge kararının revizyonuna esas etüde dayandığını gösterir.

Uzundere’de konut teklifi alan malik neye bakmalı?

Riskli alanın başka bir bölümünde oturan malike Uzundere’deki yeni yerleşim alanından konut teklif edilebilir. Bu durumda teklif edilen bağımsız bölümün değeri, mevcut taşınmazın değerlemesi, aradaki farkın nasıl ödeneceği ve teslim takvimi yazılı olarak görülmelidir. 6306 md. 6/3, anlaşma ile edilen veya kamulaştırılan yapıların maliklerine konut sertifikası verilebileceğini düzenler; sertifikanın içeriği Başkanlıkça belirlenen usul ve esaslara bağlıdır.

Katları açığa çıkmış, yıkımı süren çok katlı bir bina

Riskli Alanda Uygulama Nasıl İlerler?

6306 md. 5/1, riskli alanlarda uygulamalarda öncelikle maliklerle anlaşma yoluna gidilmesini esas alır. Anlaşma sağlanamazsa md. 6/1 uyarınca uygulama yapılan etap veya adada, paydaşların hisseleri oranında salt çoğunluğuyla karar alınabilir. Yıkılan binanın arsasında 30 gün içinde anlaşma olmazsa acele kamulaştırma gündeme gelir (md. 6/2).

Salt çoğunluk kararına katılmayan malikin arsa payı, rayiç değerden az olmamak üzere anlaşan paydaşlara açık artırmayla satılır; satış gerçekleşmezse riskli alanlarda bu paylar dönüşüm projesini yürüten Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından rayiç bedeli ödenerek satın alınır (md. 6/1). Salt çoğunluğun hesaplanması ve karara katılmayan malikin itirazları Bayraklı’da kentsel dönüşüm ve hak sahipliği yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Aşama Dayanak Malik ne yapabilir?
Uzlaşma görüşmesi ve değerleme 6306 md. 5/1 Değerleme raporunu ve teklif edilen konutu yazılı ister, karşı teklif verir
Salt çoğunluk kararı 6306 md. 6/1 15 günlük bildirim süresinde teklifi inceler, kabul veya ret kararını belgeler
Arsa payının satışı 6306 md. 6/1 Satış işlemine ve bedele karşı 30 gün içinde dava açabilir (md. 6/9)
Acele kamulaştırma 6306 md. 6/2, 2942 md. 27 El koyma için yapılan değer tespitine katılır, kesin bedel için 2942 md. 10 davasını izler
Kira yardımı veya geçici konut 6306 md. 5/1-2 Başvuruyu anlaşma ile tahliye tarihinde yapar

Riskli alanda acele kamulaştırma nasıl işler?

6306 md. 6/2’ye göre bu Kanun uyarınca yapılan kamulaştırmalar, 2942 s. Kamulaştırma Kanunu md. 3/2’deki iskân projelerinin gerçekleştirilmesi amaçlı kamulaştırma sayılır ve ilk taksit belirlenen tutarın beşte biri oranında ödenir. Acele kamulaştırmada mahkeme, 2942 md. 27 uyarınca yedi gün içinde bilirkişilerce değer tespiti yaptırır ve bu değerin bankaya yatırılmasıyla taşınmaza el konulabilir. Kesin bedel ise taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülen bedel tespiti ve tescil davasında belirlenir (md. 10). Konunun genel usulü acele kamulaştırma ve itiraz yolları rehberinde anlatılacaktır.

Karabağlar’daki Malik ve Kiracıların Hakları Nelerdir?

Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda oturmak şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir (6306 md. 5/1). Malik olmasa bile en az bir yıldır kiracı olarak oturduğu tespit edilenlere konut sertifikası da verilebilir (md. 6/3).

Bu iki hak birbirinden farklıdır: kira yardımı geçici bir destektir, konut sertifikası ise yeni konut edinmede kredi veya mülkiyet sağlayan bir belgedir. Karabağlar’da kiracı olarak oturan kişinin, oturma süresini gösteren kira sözleşmesi, ikamet kaydı ve ödeme belgelerini saklaması bu nedenle önemlidir. Kira yardımının başvuru yeri, süresi ve müteahhit kira yardımıyla farkı İzmir’de kentsel dönüşümde kira yardımı yazısında anlatılmıştır.

Karabağlar’da müteahhit payı satış izni ve haciz yasağı

Dönüşüm alanlarında müteahhide düşen bağımsız bölümlerin satışı, inşaatın ilerleme seviyesine göre ve idarenin iznine dayanarak yapılabilir (md. 6/13). Ayrıca taşınmazlar arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesiyle müteahhide devredilmişse, malikler adına kat irtifakı kurulana kadar müteahhidin üçüncü kişilere olan borçları için, yapım işine ait malzeme ve işçilik alacakları hariç, bu taşınmazlara ve tedbir uygulanamaz (md. 6/10). Karabağlar’daki bir projeden daire satın alacak kişi için bu iki kural, sözleşme öncesinde kontrol edilecek ilk noktalardır.

Biri yenilenmiş, diğeri yıpranmış iki komşu binanın cephesi

Mirasçılı ve Paylı Taşınmazlarda Süreç Nasıl Yürür?

Karabağlar’daki eski yapı stokunda tapuda ölmüş malik adına kayıtlı veya çok sayıda paydaşa ait taşınmazlar sık görülür. 6306 md. 6/2, idareye kamulaştırma ve diğer işlemler için mirasçılık belgesi çıkartma, kayyım tayin ettirme veya tapuda kayıtlı son malike göre işlem yapma yetkisi verir. Bu nedenle mirasçıların sessiz kalması süreci durdurmaz.

Mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa, binanın yıkılmasından sonra arsa hâline gelen taşınmazda ortaklığın giderilmesi davası açılabilir; ancak bu dava, paydaşların salt çoğunluğuyla karar alınmasına ve bu karara göre işlem yapılmasına engel değildir (md. 6/16). Mirasçının, payı üzerinden salt çoğunluk hesabına katılabilmesi için mirasçılık belgesini erkenden alması ve adresini güncel tutması yararlıdır. Arsa payı satış sürecinde tebligat, e-Devlet üzerinden bildirim ve muhtarlıkta 15 gün ilanla yapılır ve ilanın son günü tebliğ tarihi sayılır; tapuya elektronik tebligat adresini bildiren maliklere ise tebligat bu adres üzerinden yapılır (md. 6/1). Muhtarlık ilanlarını takip etmeyen mirasçı, süreyi fark etmeden kaçırabilir.

Karabağlar’daki İşlemlere Nerede ve Ne Kadar Sürede İtiraz Edilir?

6306 uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde 2577 s. İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir (6306 md. 6/9). Karabağlar İzmir Adliyesi’nin yargı çevresindedir; idari davalar İzmir idare mahkemelerinde, kamulaştırma bedeline ilişkin davalar İzmir Adliyesi asliye hukuk mahkemelerinde görülür.

HSK 1. Dairesi’nin 03.03.2026 tarihli ve 346 sayılı kararı, bölge idare mahkemesi merkezlerinde acele kamulaştırma işlemlerinden kaynaklanan davaları ihtisas mahkemelerinde toplamış ve İzmir’de bu davalar için 5 numaralı idare mahkemesini belirlemiştir. Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan davalar ise Danıştay’da görülür. İstinaf aşamasında, İzmir Bölge İdare Mahkemesi’nin iş bölümü kararına göre kentsel dönüşüm uyuşmazlıkları 3. İdari Dava Dairesi’ne verilmiştir.

Kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davası ise adli yargıdadır. İzmir Adliyesi’nin asliye hukuk mahkemeleri 01.09.2026’dan itibaren Halkapınar Ek Hizmet Binası’nda görev yapar. İzmir’deki kamulaştırma dosyalarının mahkeme haritası için İzmir’de kamulaştırma davaları rehberi hazırlanmaktadır. İdari dava sürelerinin genel hesabı için idari işleme karşı iptal davası süresi yazısı incelenebilir.

Mavi gökyüzü altında yıkım aşamasındaki betonarme bir yapı

Karabağlar’da Dönüşüme Hazırlanırken Hangi Belgeler Toplanmalı?

Karabağlar’da riskli alan sınırındaki bir malik veya kiracı, idareyle ilk görüşmeden önce taşınmazına ve oturma durumuna ilişkin belgeleri bir dosyada toplamalıdır. 30 günlük dava süresi kısa olduğundan, tebligat geldiğinde belgelerin hazır olması itiraz hakkının etkin kullanılmasını sağlar ve değerlemeye karşı somut gerekçe sunmayı kolaylaştırır.

  • Güncel tapu kaydı, ada ve parsel bilgisi; varsa ipotek ve şerhler.
  • Mirasçılık belgesi ve mirasçılar arasındaki iletişim bilgileri (paylı ve elbirliği mülkiyette).
  • İdareden gelen tebligatların zarfları ve e-Devlet bildirimlerinin ekran kayıtları: 30 günlük sürenin başlangıcı için.
  • Değerleme raporu, uzlaşma teklif tutanağı ve teklif edilen konutun proje bilgileri.
  • Kiracılar için kira sözleşmesi, ikamet kaydı ve kira ödemelerini gösteren banka dekontları.
  • Müteahhitle yapılacak sözleşmelerde kat irtifakı takvimi ve satış izni bilgileri.

Müteahhitle yapılan kat karşılığı sözleşmelerinin genel sorunları İzmir’de kat karşılığı inşaat uyuşmazlıkları yazısında ele alınmıştır. Gayrimenkul alanındaki diğer konular gayrimenkul hukuku çalışma alanı sayfasında yer alır; yazıyı hazırlayan Av. Yahya Köse gayrimenkul ve kira hukuku alanlarında çalışmaktadır. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Karabağlar’da riskli alan kararından etkilenen malik ve kiracıların soruları çoğunlukla kapsam, dava süresi, kamulaştırma ihtimali ve kiracı hakları üzerinde yoğunlaşıyor. Aşağıdaki kısa cevaplar 6306 sayılı Kanun’un güncel metnine ve resmi kaynaklara dayanır; işlemin türüne, tebligat tarihine ve taşınmazın konumuna göre sonuç değişebilir.

Karabağlar'ın hangi mahalleleri riskli alan kapsamında?

Bakanlık raporuna göre 2012/4048 sayılı Bakanlar Kurulu kararı Cennetçeşme, Salih Omurtak, Bahriye Üçok, Limontepe, Ali Fuat Erdem, Umut, Gazi, Özgür, Yüzbaşı Şerafettin ve Devrim mahallelerini kapsayan yaklaşık 540 hektarlık alanı riskli alan ilan etmiştir. Sınırlar mahalle adıyla değil kroki ve koordinatlarla belirlendiğinden parsel bazında ayrıca kontrol gerekir.

Binam için riskli yapı raporu yoksa da dönüşüme dahil olur muyum?

Riskli alan bir bölgenin tamamı için verilen karardır ve uygulamalar etap, ada veya parsel ölçeğinde yürütülür. Bu nedenle riskli alan sınırındaki bir taşınmaz, ayrıca riskli yapı raporu düzenlenmemiş olsa bile dönüşüm projesinin kapsamına girebilir. Kapsam, idarenin uygulama etabı belirlemesine bağlıdır.

Karabağlar'da kentsel dönüşüm işlemine karşı dava süresi nedir?

6306 s. K. md. 6/9 uyarınca bu Kanun kapsamında tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde dava açılabilir. Bu süre, 2577 s. İYUK’taki genel 60 günlük süreden kısadır. Tebligatın hangi tarihte yapıldığı bu yüzden belgelenmelidir.

Anlaşmazsam evim kamulaştırılabilir mi?

Yıkılan binanın arsasında tebligattan sonraki 30 gün içinde salt çoğunlukla anlaşma sağlanamazsa, gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazlar için acele kamulaştırma yoluna gidilebilir (6306 md. 6/2). Kesin bedel, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde belirlenir (2942 md. 10).

Kiracı olarak Karabağlar'da hangi haklarım var?

Anlaşma ile tahliye edilen yapılardaki kiracılara geçici konut tahsisi veya kira yardımı yapılabilir (6306 md. 5/1). En az bir yıldır oturduğu tespit edilen kiracıya konut sertifikası da verilebilir (md. 6/3). Oturma süresini gösteren sözleşme, ikamet kaydı ve ödeme belgeleri saklanmalıdır.

Acele kamulaştırma davası İzmir'de hangi mahkemede görülür?

HSK 1. Dairesi’nin 03.03.2026 tarihli ve 346 sayılı kararıyla İzmir’de acele kamulaştırma işlemlerinden kaynaklanan idari davalar İzmir 5. İdare Mahkemesi’nde toplanmıştır. Kamulaştırma bedeline ilişkin davalar ise adli yargıda, İzmir Adliyesi asliye hukuk mahkemelerinde görülür.

Dönüşüm projesinden daire alırken nelere dikkat edilmeli?

Müteahhit payına düşen bağımsız bölümlerin satışı, inşaatın ilerleme seviyesine göre idarenin iznine bağlıdır (6306 md. 6/13). Satış izninin bulunup bulunmadığı, kat irtifakının kurulup kurulmadığı ve tapu kaydındaki şerhler sözleşmeden önce kontrol edilmelidir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Tahliye Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk