Makale · 14.11.2026

Zilyetliğe Dayalı Tescil Davası

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Gün batımında geniş tarım arazisi: zilyetliğe dayalı tescil davası tapusuz yerler için açılır

Zilyetliğe dayalı tescil davası, tapuda kaydı bulunmayan bir taşınmazı yıllardır malik gibi kullanan kişinin, mülkiyetin kendi adına tapuya yazılmasını mahkemeden istediği davadır. 4721 s. TMK md. 713 uyarınca taşınmazı davasız ve aralıksız olarak 20 yıl süreyle malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi tescil isteyebilir; bu yola olağanüstü kazandırıcı denir.

Ancak 20 yıllık kullanım tek başına yetmez. Taşınmazın özel mülkiyete elverişli olması, 3402 s. Kadastro Kanunu’ndaki yüzölçümü sınırlarının aşılmaması, davanın doğru kişilere yöneltilmesi ve ilan sürecinin eksiksiz yürütülmesi gerekir. Aşağıda bu şartları, kazanılamayan yerleri, ispat araçlarını ve kadastro görmüş yerlerdeki özel durumu anlatıyoruz.

Önemli Çıkarımlar

  • Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazı 20 yıl davasız, aralıksız ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi tescil isteyebilir (TMK md. 713/1).
  • Aynı imkân, maliki tapudan anlaşılamayan veya 20 yıl önce hakkında gaiplik kararı verilmiş kişi adına kayıtlı taşınmazlar için de vardır (TMK md. 713/2).
  • Dava Hazineye ve ilgili kamu tüzel kişilerine, varsa tapuda malik görünenin mirasçılarına karşı açılır ve en az üç kez ilan edilir.
  • Zilyetlikle kazanım, aynı çalışma alanında sulu arazide 40, kuru arazide 100 dönümle sınırlıdır; fazlası için 1981 öncesi vergi kaydı gibi belgeler aranır (3402 s. K. md. 14).
  • Ormanlar, orta malları, hizmet malları ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup kamu hizmetine tahsis edilen yerler zamanaşımıyla kazanılamaz (3402 s. K. md. 18).

Zilyetliğe Dayalı Tescil Davası Nedir?

Zilyetliğe dayalı tescil davası, olağanüstü kazandırıcı zamanaşımına dayanarak mülkiyetin tespitini ve tapuya tescilini sağlayan davadır. TMK md. 713/1 tapuda kayıtlı olmayan taşınmazları, md. 713/2 ise maliki tapudan anlaşılamayan veya 20 yıl önce gaipliğine karar verilmiş kişi adına kayıtlı taşınmazları kapsar. Her iki hâlde de 20 yıllık nitelikli zilyetlik aranır.

Olağan ve olağanüstü zamanaşımı farkı

TMK md. 712’deki olağan zamanaşımı farklı bir durumu düzenler: geçerli bir hukuki sebep olmadan tapuya malik olarak yazılan kişi, zilyetliğini 10 yıl davasız, aralıksız ve iyiniyetle sürdürürse, mülkiyetine itiraz edilemez. Yani olağan zamanaşımı tapuda zaten adı yazılı olan kişiyi korur; olağanüstü zamanaşımı ise tapusu olmayan zilyede tescil yolu açar. Uygulamada “zilyetlik davası” denildiğinde çoğunlukla TMK md. 713 kastedilir. Bu dava, mevcut bir tapunun iptaline yönelik tapu iptal ve tescil davası sebepleri ile karıştırılmamalıdır.

Zilyetlikle Mülkiyet Kazanmanın Şartları Nelerdir?

TMK md. 713’e göre zilyetlik 20 yıl sürmeli, davasız ve aralıksız olmalı ve malik sıfatıyla sürdürülmelidir. 3402 s. Kadastro Kanunu md. 14 buna yüzölçümü sınırı ekler: aynı çalışma alanında toplam sulu arazide 40, kuru arazide 100 dönüme kadar olan taşınmazlar, zilyetliği belge, veya tanıkla ispatlayan zilyet adına tespit edilir.

Şart Ne anlama gelir Dayanak
20 yıllık süre Zilyetlik en az 20 yıl kesintisiz sürmeli; önceki zilyedin süresi eklenebilir TMK md. 713, 996
Davasız zilyetlik Süre içinde zilyetliğe yönelik bir dava veya çekişme bulunmamalı TMK md. 713
Aralıksız zilyetlik Kullanım kesintiye uğramamalı; mevsimlik tarım kullanımı kesinti sayılmaz TMK md. 713
Malik sıfatıyla zilyetlik Kiracı, ortakçı veya izinli kullanıcı olarak değil, malik gibi kullanmak TMK md. 713, 974
Özel mülkiyete elverişlilik Orman, mera, kayalık, kıyı gibi kamuya ait yer olmamalı TMK md. 715; 3402 s. K. md. 16, 18
Yüzölçümü sınırı Aynı çalışma alanında sulu 40, kuru 100 dönüme kadar 3402 s. K. md. 14
İmar ve ihya Devlet arazisinde emek ve masrafla tarıma elverişli hâle getirme 3402 s. K. md. 17

Zilyetlik süresinin eklenmesi

TMK md. 996, kazandırıcı zamanaşımından yararlanma hakkına sahip zilyedin, zilyetliği kendisine devreden aynı yetkiye sahipse onun süresini kendi süresine ekleyebileceğini düzenler. Örneğin babasından miras kalan tarlayı 8 yıldır kullanan kişi, babasının 15 yıllık zilyetliğini ekleyerek 20 yılı doldurabilir. Harici satışla devralınan yerlerde de satıcının zilyetlik süresi eklenebilir; bu nedenle satış senedi ve satıcının tanıklığı önemlidir.

40 ve 100 dönüm sınırı ve belge şartı

3402 s. Kanun md. 14’teki sınırı aşan kısmın zilyet adına tespiti için, zilyetliğin ayrıca 31.12.1981 veya önceki tarihlere ait vergi kayıtları, tasdikli irade suretleri, fermanlar veya tapu yoklama kayıtları gibi belgelerden birine dayanması gerekir. Sulu ve kuru arazi ayrımı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na göre yapılır. Yargıtay uygulamasında bu sınırlar TMK md. 713’e dayalı tescil davalarında da gözetilir; davacının aynı çalışma alanında daha önce zilyetlikle kazandığı yerler de hesaba katılır.

Tarla yolu ve sınır kapısı: zilyetliğin süresi ve sınırları keşifte belirlenir

Hangi Taşınmazlar Zilyetlikle Kazanılamaz?

TMK md. 715’e göre sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait mallar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; kayalar, tepeler, dağlar gibi tarıma elverişli olmayan yerler özel mülkiyete konu olamaz. 3402 s. Kanun md. 18/2 de orta malları, hizmet malları, ormanlar ve kamu hizmetine tahsis edilen yerlerin zamanaşımıyla kazanılamayacağını açıkça belirtir.

Orman, mera ve kıyı alanları

Orman sınırları içinde kalan yerler ne kadar uzun süre kullanılırsa kullanılsın zilyetlikle kazanılamaz; orman niteliği tartışmalıysa mahkeme orman bilirkişisi ve eski hava fotoğraflarıyla inceleme yapar. Mera, yaylak ve harman yerleri orta malıdır ve 3402 s. Kanun md. 16/B uyarınca özel mülkiyete konu olmaz. Kıyı alanları da yararı kamuya ait yerlerdendir. Orman sınırları dışına çıkarılan 2B arazilerindeki hak sahipliği ise ayrı bir rejime tabidir ve 2B arazilerinde hak sahipliği yazısında ele alınmıştır.

İmar planı alanları ile imar ve ihya şartı

3402 s. Kanun md. 17, orman sayılmayan Devlet arazisini emek ve masrafla tarıma elverişli hâle getirenlerin, md. 14’teki şartlar varsa adlarına tespit yapılmasını öngörür; ancak il, ilçe ve kasabaların imar planı kapsamındaki alanlarda bu hüküm uygulanmaz. Yargıtay uygulamasında taşınmaz imar planı alanına girmişse, 20 yıllık zilyetliğin ve tarımsal niteliğin plandan önce tamamlanıp tamamlanmadığı ayrıca araştırılır. Zeytinlik gibi özel koruma alanlarındaki kısıtlar için zeytinlik alanlarında imar kısıtı yazısına bakılabilir.

Dava Kime Karşı ve Hangi Mahkemede Açılır?

TMK md. 713’e göre tescil davası Hazineye ve ilgili kamu tüzel kişilerine, varsa tapuda malik görünen kişinin mirasçılarına karşı açılır. İlgili kamu tüzel kişisi taşınmazın konumuna göre belediye, köy tüzel kişiliği veya orman yönetimi olabilir. Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme ise 6100 s. HMK md. 12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

İlan ve üç aylık itiraz süresi

Mahkeme davanın konusunu bir gazetede, bir internet haber sitesinde ve taşınmazın bulunduğu yerde uygun araç ve aralıklarla en az üç kez ilan ettirir. Son ilandan itibaren üç ay içinde şartların gerçekleşmediğini ileri süren itiraz olmaz veya itiraz yerinde görülmezse ve davacının iddiası ispatlanırsa hâkim tescile karar verir. Davalılar ve itiraz edenler aynı davada kendi adlarına tescil de isteyebilir. İlan eksikliği, kararın kaldırılmasına yol açabilecek bir usul hatasıdır.

Kadastro çalışması devam ediyorsa

3402 s. Kanun md. 27’ye göre taşınmaz için kadastro tutanağı düzenlendiği tarihte, mahalli hukuk mahkemesinde görülen ve henüz kesinleşmemiş davalarda bu mahkemenin görevi sona erer ve dosya kadastro mahkemesine resen devredilir. Bu nedenle dava açılan bölgede kadastro çalışması başlamışsa, dosyanın hangi mahkemede sonuçlanacağı değişebilir; dava öncesi kadastro müdürlüğünden bölgenin durumu sorulmalıdır.

Dalda olgunlaşan zeytinler: ağaçları kimin diktiği zilyetliğin ispatında önemlidir

Kadastro Görmüş Yerlerde Tescil Davası Açılabilir mi?

Kadastro görmüş bir yerde taşınmaz başkası veya Hazine adına tespit edilmişse, 3402 s. Kanun md. 12/3 uyarınca tutanağın kesinleşmesinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere, bu arada kadastro öncesi zilyetliğe dayanılarak dava açılamaz. Kadastro sırasında hiç tespit edilmeyip tespit dışı bırakılan yerlerde ise TMK md. 713’e dayalı dava gündeme gelebilir.

Kadastro tespitine itiraz ile tescil davası farkı

Kadastro askı ilanı süresinde açılan itiraz davaları kadastro mahkemesinde görülür (3402 s. K. md. 26). Kesinleşmiş tespitten sonra ise 10 yıllık içinde genel mahkemede istenebilir. Bu sürenin İzmir’deki uygulaması için İzmir’de tapu iptali ve tescil davası süreci yazısına, kayıt düzeltme yolları için tapu kayıt düzeltme ve cins tashihi yazısına bakılabilir. Kadastro sırasında 3402 s. Kanun md. 13 de tapulu yerlerde belirli şartlarla zilyet adına tespit imkânı tanır.

Zilyetlik Nasıl İspatlanır?

Zilyetliğe dayalı tescil davasında ispatın merkezi keşiftir. Mahkeme taşınmazın başında yerel bilirkişi ve tanıkları dinler, ziraat bilirkişisiyle arazinin niteliğini ve kullanım süresini, fen bilirkişisiyle sınırlarını ve yüzölçümünü belirler. TMK md. 713 uyarınca karara, uzmanlarca düzenlenen teknik bilgileri içeren kroki eklenir.

Delil Neyi ispatlamaya yarar
Yerel bilirkişi ve tanık beyanları Zilyetliğin başlangıcı, süresi ve malik sıfatıyla sürdürülmesi
Ziraat bilirkişisi raporu Arazinin tarım arazisi niteliği, sulu veya kuru olduğu, kullanım izleri
Fen bilirkişisi ve kroki Sınırlar, yüzölçümü ve komşu parsellerle ilişki
Eski hava fotoğrafları ve uydu görüntüleri Taşınmazın yıllar içindeki kullanım durumu, orman niteliği tartışması
Vergi kayıtları, harici satış senedi Zilyetliğin devri ve süre eklenmesi; md. 14’teki sınırı aşan kısım
Muhtarlık ve köy kayıtları Taşınmazın kimin tarafından kullanıldığına ilişkin yerel bilgi

Keşifte sık yapılan hatalar

Tanıkların taşınmazı gerçekten tanıyan, yaşça zilyetliğin başlangıcını bilebilecek kişiler olması gerekir; davacının yakınlarının beyanları tek başına zayıf kalabilir. Tanık ifadeleri ile bilirkişi raporu arasındaki çelişki, kararın kaldırılmasının sık görülen sebeplerindendir. Rapora karşı itiraz yollarını bilirkişi raporuna itiraz usulü yazısında, karara karşı kanun yollarını istinaf ve temyiz süreleri yazısında bulabilirsiniz.

Mülkiyet Ne Zaman Kazanılır, Karardan Sonra Ne Olur?

TMK md. 713’e göre mülkiyet, kanundaki koşulların gerçekleştiği anda kazanılmış olur; mahkeme kararı bu kazanımı tespit eder. TMK md. 705/2 de mahkeme kararıyla kazanılan mülkiyetin tescilden önce doğduğunu, ancak tasarruf işlemleri için tescilin şart olduğunu düzenler. Kesinleşen karar tapu müdürlüğüne gönderilerek tescil yapılır.

Tescil kararının sınırları

Tescil kararı yalnızca davada tespit edilen yer ve sınırlar için geçerlidir; karardaki kroki, tapuya geçecek parselin sınırını belirler. Komşu parselin bir kısmının da kullanıldığı anlaşılırsa bu kısım ayrı bir uyuşmazlık konusu olur. Karar kesinleşip tescil yapıldıktan sonra taşınmaz, diğer tapulu taşınmazlar gibi devredilebilir, ipotek edilebilir ve miras yoluyla geçer. Bu nedenle sırasında sınırların doğru gösterilmesi ve komşu malikin de dinlenmesi, sonradan doğabilecek sınır anlaşmazlıklarını azaltır.

Paylı zilyetlik ve mirasçılar

Taşınmazı birlikte kullanan kardeşler veya mirasçılar, zilyetliklerini birlikte ispatlayarak paylı mülkiyet adına tescil isteyebilir. Tescil sonrası paylaşım anlaşmazlığı çıkarsa ortaklığın giderilmesi davası yoluna gidilebilir. Zilyet ölmüşse mirasçılar, önce mirasçılık belgesi alarak davayı birlikte açmalıdır. Davada harç ve masrafların ön hesabı için dava harcı hesaplama aracı kullanılabilir.

Saman balyası ve kırsal yapı: tarımsal kullanım zilyetliğin somut göstergesidir

Dava Açmadan Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Dava açmadan önce taşınmazın tapuda kayıtlı olup olmadığı ve kadastro durumu tapu ve kadastro müdürlüğünden öğrenilmeli, bölgenin orman, mera veya imar planı içinde kalıp kalmadığı ilgili idarelerden sorulmalıdır. 3402 s. Kanun md. 14’teki 40 ve 100 dönüm sınırı bakımından davacının aynı çalışma alanındaki diğer taşınmazları da listelenmelidir.

  • Tapu ve kadastro müdürlüğünden taşınmazın kayıtsız olduğuna veya kadastro durumuna ilişkin yazı.
  • Taşınmazın yerini gösteren kroki veya koordinat bilgisi.
  • Harici satış senedi, miras paylaşım belgesi veya zilyetliğin devrine ilişkin yazılar.
  • Varsa vergi kayıtları, tarımsal destek başvuruları ve çiftçi kayıt belgeleri.
  • Zilyetliğin başlangıcını bilen tanıkların listesi.
  • Mirasçılar dava açacaksa mirasçılık belgesi.

Temsilî bir örnek

Bir köyde tapusuz bir zeytinliği 1998’den beri babasından devralarak kullanan kişi, babasının 1985’te başlayan zilyetliğini de ekleyerek Hazine ve köy tüzel kişiliğine karşı dava açar. Keşifte tanıklar, ağaçların kimin tarafından dikildiğini anlatır; ziraat bilirkişisi arazinin kuru tarım arazisi olduğunu, fen bilirkişisi yüzölçümünü belirler. İlanlardan sonra itiraz gelmez ve mahkeme tescile karar verir. Bu örnek temsilidir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; gayrimenkul hukuku çalışma alanımız ve Av. Yahya Köse hakkında bilgi edinebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tapusu olmayan bir araziyi yıllardır kullanan kişiler en çok, kaç yıl sonra tapu alabileceklerini, önceki kullanıcının süresinin sayılıp sayılmadığını, davayı kime karşı açacaklarını ve Hazine arazisinde zilyetliğin işe yarayıp yaramadığını soruyor. Aşağıdaki cevaplar 4721 s. Türk Medeni Kanunu ve 3402 s. Kadastro Kanunu hükümlerine dayanmaktadır.

Tapusuz arazi kaç yıl kullanılırsa tapu alınabilir?

TMK md. 713 uyarınca taşınmazın davasız, aralıksız ve malik sıfatıyla en az 20 yıl zilyetlikte bulundurulması gerekir. Ancak tapu kendiliğinden verilmez; asliye hukuk mahkemesinde tescil davası açılmalı ve şartlar keşif, tanık ve bilirkişiyle ispatlanmalıdır.

Hazine arazisi zilyetlikle kazanılabilir mi?

Hazine adına tapuda kayıtlı yerler TMK md. 713/1 kapsamında değildir. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki tescilsiz yerlerde ise imar ve ihya şartları (3402 s. K. md. 17) varsa kazanım mümkündür; orman, mera ve kamu hizmetine tahsisli yerler kazanılamaz.

Babamın kullandığı süre benim süreme eklenir mi?

Evet. TMK md. 996 uyarınca zilyetliği devreden kişi de kazandırıcı zamanaşımından yararlanma yetkisine sahipse, onun zilyetlik süresi sizin sürenize eklenebilir. Miras veya harici satışla devralınan yerlerde bu ekleme sık uygulanır.

Zilyetliğe dayalı tescil davası ne kadar sürer?

Süre; ilanlar, son ilandan itibaren beklenmesi gereken üç aylık itiraz süresi, keşif ve bilirkişi raporlarına göre değişir. İlan ve keşif aşamaları nedeniyle dava genellikle birkaç duruşma sürer; ve aşamaları süreyi uzatabilir.

Kadastroda Hazine adına yazılan yer için dava açılabilir mi?

Kadastro tutanağının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde, kadastro öncesi zilyetliğe dayanarak tapu iptali ve tescil istenebilir (3402 s. K. md. 12/3). Bu süre geçtikten sonra kadastro öncesi sebebe dayanılarak dava açılamaz.

Zilyetlikle kazanılan arazinin üst sınırı var mı?

Evet. 3402 s. Kanun md. 14 uyarınca aynı çalışma alanında toplam sulu arazide 40, kuru arazide 100 dönüme kadar olan yerler zilyet adına tespit edilebilir. Fazlası için 31.12.1981 veya önceki tarihli vergi kaydı gibi belgeler gerekir.

Zilyetliğe dayalı tescil davasında arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. Bu dava Hazineye ve kamu tüzel kişilerine karşı açılır ve 6325 s. Kanun md. 18/B’deki listesinde yer almaz. Dava doğrudan taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk