
Kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş, inşaat aşamasında arsa payına bağlı olarak kurulan hakkın, yapı tamamlandıktan sonra bağımsız bölüm üzerinde tam bir mülkiyete dönüşmesidir. 634 s. Kat Mülkiyeti Kanunu md. 3/3 uyarınca bu dönüşüm, yapının tamamı için düzenlenen yapı kullanma izin belgesine (iskân) dayanır ve tapu müdürlüğünce resen yapılır.
Kâğıt üzerinde basit görünen bu süreç, iskânın alınamadığı binalarda yıllarca sürüncemede kalabilir. Aşağıda geçişin şartlarını, 2018 ve 2021 değişiklikleriyle getirilen resen işlem düzenini, iskân alınamayan yapılarda başvurulabilecek yolları ve geçiş tamamlanmadan önce kat irtifakı sahiplerinin haklarını ele alıyoruz.
Önemli Çıkarımlar
- Kat irtifakı, yapı tamamlandığında kat mülkiyetine geçilmesi için kurulan, arsa payına bağlı bir irtifaktır (634 s. KMK md. 1/2, 3/3).
- Geçişin anahtar belgesi yapının tamamı için düzenlenen yapı kullanma izin belgesidir; kısmi iskân tek başına geçiş için yeterli değildir.
- İskân belgesi elektronik ortamda kadastroya ulaştığında cins değişikliği ve kat mülkiyetine geçiş resen yapılır ve döner sermaye bedeli alınmaz (KMK md. 10/6).
- Kat mülkiyetine geçişte ayrıca yönetim planı istenmez (KMK md. 14/1).
- Yapı fiilen tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin üçte ikisi kullanılıyorsa, geçiş olmasa bile yönetimde kat mülkiyeti hükümleri uygulanır (KMK md. 17/3).
Kat İrtifakından Kat Mülkiyetine Geçiş Ne Anlama Gelir?
Kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş, arsa üzerindeki irtifak hakkının, tamamlanmış yapının bağımsız bölümü üzerinde özel mülkiyete çevrilmesidir. KMK md. 3/3’e göre kat irtifakı arsa payına bağlı bir irtifak çeşididir ve yapının tamamı için düzenlenecek yapı kullanma izin belgesine dayalı olarak kat mülkiyetine resen çevrilir.
Kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki fark
KMK md. 1/2, kat irtifakını yapılmakta olan veya ileride yapılacak bir yapının bölümleri üzerinde, yapı tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine esas olmak üzere kurulan hak olarak tanımlar. Kat mülkiyeti ise KMK md. 1/1 uyarınca tamamlanmış bir yapının bağımsız bölümü üzerindeki mülkiyettir. Uygulamada en görünür fark tapu senedinde “kat irtifakı” ya da “kat mülkiyeti” ibaresidir, fakat hukuki sonuçlar bundan ibaret değildir.
| Konu | Kat irtifakı | Kat mülkiyeti |
|---|---|---|
| Yapının durumu | Yapılmakta veya yapılacak (KMK md. 1/2) | Tamamlanmış yapı (KMK md. 1/1) |
| Hakkın konusu | Arsa payına bağlı irtifak | Bağımsız bölüm, eklenti ve arsa payı |
| Dayanak belge | Onaylı mimari proje ve yönetim planı (KMK md. 14) | Yapının tamamı için yapı kullanma izin belgesi (KMK md. 3/3, 12) |
| Yönetim | Yönetim planı ve KMK md. 17; şartları varsa kat mülkiyeti hükümleri (md. 17/3) | KMK hükümleri ve yönetim planı |
| Ortaklığın giderilmesi | Anagayrimenkulde istenemez (KMK md. 7) | Anagayrimenkulde istenemez; bağımsız bölümde istenebilir |
| Elektrik, su, kanalizasyon | Kullanma izni yoksa abonelik kısıtlıdır (3194 s. K. md. 31) | Kullanma izni alınmış olduğundan kısıt yoktur |
Kat Mülkiyetine Geçiş İçin Hangi Şartlar Gerekir?
Kat mülkiyetine geçiş için iki temel belge gerekir: yetkili idarece onaylanıp elektronik ortamda tapuya gönderilen mimari proje ve yapı kullanma izin belgesi (KMK md. 12/a). Kat irtifakı kurulurken yönetim planı zaten verildiğinden, KMK md. 14/1’in son cümlesi uyarınca kat mülkiyetine geçişte ayrıca yönetim planı istenmez.
Yapı kullanma izin belgesi (iskân) nasıl alınır?
3194 s. İmar Kanunu md. 30 uyarınca yapı tamamen bittiğinde, kullanılabilmesi için ruhsatı veren idareden izin alınması zorunludur; idare başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64 başvuru ekinde fenni mesullerin veya yapı denetim kuruluşunun uygunluk raporlarını, enerji kimlik belgesini ve yapının fotoğraflarını arar. Aynı yönetmeliğin 65. maddesi, bunlar dışında başvuru sahibinden belge istenmesini büyük ölçüde sınırlar.
Kısmi yapı kullanma izni geçiş için yeterli mi?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/5, ortak alanları tamamlanmış ve aykırılığı bulunmayan bölümlere kısmi yapı kullanma izni verilebileceğini düzenler. Ancak KMK md. 3/3 kat mülkiyetine geçişi “yapının tamamı için düzenlenecek” yapı kullanma izin belgesine bağlar. Bu nedenle kısmi iskân, ilgili bölümlerin elektrik ve su hizmetlerinden yararlanmasını sağlar, fakat anagayrimenkulün tamamını kat mülkiyetine çevirmeye yetmez. Aynı parselde birden fazla bina varsa, aykırılık içermeyen binalara izin verilmesi md. 64/10 uyarınca engellenmez.

Resen Geçiş Nasıl İşler: İskândan Tapuya Adım Adım
KMK md. 10/6’ya göre yapı kullanma izin belgesi, idare tarafından Mekânsal Adres Kayıt Sistemine yüklenip elektronik ortamda kadastro müdürlüğüne gönderilir. Kadastro müdürlüğü tescil bildirimi düzenler, tapu müdürlüğü cins değişikliğini başka belge aramadan tescil eder ve kat irtifakı tesisli taşınmaz resen kat mülkiyetine çevrilir. Bu işlemler döner sermaye bedelinden muaftır.
- Yapı sahibi veya yetkilisi, ruhsatı veren belediyeye ya da valiliğe yapı kullanma izni için başvurur.
- İdare yapıyı ruhsat ve eklerine uygunluk yönünden denetler; uygunsa yapı kullanma izin belgesini düzenler (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/4).
- Belge Mekânsal Adres Kayıt Sistemine yüklenerek kadastro müdürlüğüne iletilir.
- Kadastro müdürlüğü yapı aplikasyon projesine göre tescil bildirimi hazırlar ve tapu müdürlüğüne gönderir.
- Tapu müdürlüğü cins değişikliğini (ör. “arsa” yerine “betonarme apartman”) ve kat mülkiyetine geçişi resen yapar.
Malikin başvurusu ve eski tarihli iskân belgeleri
Resen işlem esas olsa da KMK md. 3/3’ün son cümlesi, geçişin arsa malikinin veya kat irtifakına sahip ortak maliklerden birinin istemiyle de yapılabileceğini belirtir. Yani bir malik, diğerlerinin onayını beklemeden süreci başlatabilir. 2021 öncesi düzenlenmiş ve sisteme yüklenememiş yapı kullanma izin belgelerinde KMK geçici md. 1 uygulanır: yetkili idare belgeyi ve aplikasyon projesini elektronik ortamda kadastro müdürlüğüne gönderirse aynı resen usul işler. Tapu müdürlüğüyle ilgili başvuru adımları için tapu müdürlüğü başvuru ve randevu süreci yazısına bakılabilir.
İskân Alınamıyorsa Kat İrtifakı Sahipleri Ne Yapabilir?
İskân çoğunlukla projeye aykırı imalat, eksik bırakılmış ortak alanlar veya fenni mesul ve müteahhidin imzadan kaçınması yüzünden alınamaz. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/11’e göre yapı projesine uygun tamamlandığında tüm parsel maliklerinin muvafakati aranmaz; md. 64/12 ise haklı gerekçesiz imzadan kaçınan müteahhide rağmen belgenin düzenlenmesine imkân tanır.
| Engel | Dayanak | Başvurulabilecek yol |
|---|---|---|
| Müteahhit, şantiye şefi veya proje müellifi imzadan kaçınıyor | Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/12 | Yapının süresinde ve projesine uygun tamamlandığının idarece belgelenmesi hâlinde imzasız belge düzenlenmesini istemek |
| Fenni mesul belgeyi imzalamıyor | Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/13 | İdareye başvurarak 3194 s. K. md. 42 kapsamında işlem yapılmasını talep etmek |
| Bir malik iskâna onay vermiyor | Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/11 | Projeye uygun yapılarda tüm parsel maliklerinin muvafakati aranmadığını idareye bildirmek |
| Yapıda projeye aykırılık var | 3194 s. K. md. 32 | Tadilat projesi ile aykırılığı gidermek veya imar barışı kapsamındaki özel durumu incelemek |
| İdare başvuruyu reddediyor | 3194 s. K. md. 30, 2577 s. İYUK md. 7 | Ret işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası |
| Müteahhit eksik işleri tamamlamıyor | KMK md. 17/1 | Kat irtifakı sahiplerinin birbirine ve yükleniciye karşı ifa ve tamamlama talebi |
Müteahhit kaynaklı engeller ve kat irtifakı sahiplerinin dava hakkı
KMK md. 17/1, kat irtifakı sahiplerine, yapının sözleşmede yazılı süre içinde başlaması ve tamamlanması için birbirlerine düşen borçların yerine getirilmesini isteme ve dava etme hakkı tanır. Kat karşılığı sözleşmelerde müteahhidin eksik ve ayıplı imalatından doğan haklar ise arsa payı karşılığı inşaatta ayıplı ifa ve eksik iş yazısında ayrıca ele alındı. İdarenin ret işlemine karşı dava yolu ve iskân başvurusundaki otuz günlük süre için yapı ruhsatı ve iskân uyuşmazlıkları yazımıza bakılabilir.

Geçiş Tamamlanmadan Önce Malikin Hakları Nelerdir?
Kat mülkiyetine geçilmemiş binada malikler korumasız değildir. KMK md. 17/3’e göre kat irtifakı kurulmuş yapı fiilen tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin üçte ikisi kullanılmaya başlanmışsa, kat mülkiyetine geçilmemiş olsa bile anagayrimenkulün yönetiminde kat mülkiyeti hükümleri uygulanır. Yönetici seçimi, aidat ve ortak giderler bu kurala göre yürür.
Üçte iki kuralı ve yönetim
Bu hüküm, iskânı yıllardır alınamayan sitelerde yönetim boşluğunu kapatır. Bağımsız bölümlerin üçte ikisi fiilen kullanılıyorsa kat malikleri kurulu toplanabilir, yönetici seçebilir, işletme projesi onaylayabilir. Aidat borcunu ödemeyen malike karşı KMK md. 20 ve 22’deki yollar işletilebilir; bu konuda aidat alacağının icra yoluyla tahsili yazısı yol gösterir. Yönetici sorumluluğu ve hesap verme için apartman ve site yönetimi uyuşmazlıkları yazısına bakılabilir.
Kat irtifakında ortaklığın giderilmesi ve önalım
KMK md. 7/1 uyarınca kat irtifakına tabi taşınmazda ortaklığın giderilmesi istenemez; bir kat irtifakı sahibi binanın tamamının satılmasını talep edemez. KMK md. 8/1’e göre kat irtifakı bağlanmış arsa payının satışında diğer irtifak sahiplerinin önalım hakkı da yoktur. Ancak tek bir bağımsız bölümün birden fazla paydaşı varsa, paydaşlardan birinin kendi payını satması hâlinde öteki paydaşlar önalım hakkını kullanabilir (KMK md. 8/2).
İmar Barışı ile Kat Mülkiyetine Geçilebilir mi?
3194 s. İmar Kanunu geçici md. 16 kapsamında yapı kayıt belgesi alınmış yapılarda, maliklerin tamamının muvafakati bulunması ve imar planında umumi hizmet alanlarına denk gelen kısımların terk edilmesi hâlinde, yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu yolda kayıt bedelinin iki katı ödenir.
Yapı kayıt belgesiyle geçişin şartları ve riskleri
Bu imkânın en zor şartı, maliklerin tamamının muvafakatidir; tek bir malikin onay vermemesi süreci durdurur. Ayrıca kanun, yapı kayıt belgesinin yapının kullanım amacına yönelik olduğunu belirtir; belge, yapının ruhsat ve projesine uygun hâle geldiği anlamına gelmez. Belge sonradan iptal edilirse kat mülkiyeti kaydının ne olacağı ayrı bir sorundur ve yapı kayıt belgesinin iptali hâlinde doğan sonuçlar yazımızda ele alınmaktadır. Riskli yapı tespiti yapılmış binalarda ise 6306 s. Kanun kapsamındaki kentsel dönüşüm süreci ayrıca değerlendirilmelidir.
Arsa Payı ve Proje Hataları Geçişi Engeller mi?
Arsa payının bağımsız bölümlerin değeriyle orantısız olması geçişi kendiliğinden engellemez; tapu, onaylı projedeki arsa paylarıyla kat mülkiyetine çevrilir. Ancak KMK md. 3/2 uyarınca her kat maliki veya kat irtifakı sahibi, arsa paylarının yeniden düzenlenmesi için mahkemeye başvurabilir. Hatalı blok ve bağımsız bölüm numaraları ise KMK ek md. 5 uyarınca düzeltilebilir.
Arsa payı düzeltme ve numara hataları
KMK ek md. 5’e göre projedeki hatalı blok numaraları, blok bazında kat malikleri kurulunun salt çoğunluk kararı ve lisanslı harita ve kadastro bürosu ya da kadastro müdürlüğünün teknik raporu üzerine düzenlenen yeni vaziyet planıyla düzeltilir. Bağımsız bölüm numarası hatasında da teknik rapor yeterlidir; ancak bu düzeltmede aynî ve şahsi hak lehtarlarının muvafakati aranır. Arsa payının düzeltilmesi için açılacak dava arsa payı düzeltme davası yazısında anlatılıyor. Kat karşılığı inşaatlarda bu sorun sık görüldüğü için kat karşılığı inşaat uyuşmazlıkları yazımız da yol gösterici olabilir.

Kat Mülkiyetine Geçiş İçin Hangi Belgeler Kontrol Edilmeli?
Geçiş sürecinde ilk bakılacak yer tapu kaydının beyanlar hanesi ve belediyedeki ruhsat dosyasıdır. KMK md. 12’deki onaylı mimari proje ile yapı kullanma izin belgesinin varlığı, ruhsat tarihi ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/6’daki 5 yıllık ruhsat süresi içinde izin alınıp alınmadığı kontrol edilmelidir.
- Güncel tapu kaydı ve beyanlar hanesindeki arsa payı, bağımsız bölüm numarası ve eklentiler.
- Yapı ruhsatı ve onaylı mimari proje (tadilat projesi varsa onun da onaylı örneği).
- Yapı denetim kuruluşu ve fenni mesul raporları, enerji kimlik belgesi.
- Belediyenin yapı kullanma izni başvurusuna verdiği cevap veya eksiklik yazısı.
- Kat karşılığı inşaatta sözleşme, ek protokoller ve teslim tutanakları.
- İmar barışı yolu düşünülüyorsa yapı kayıt belgesi ve maliklerin muvafakat beyanları.
Geçişin ardından yapılacak kontroller
Kat mülkiyetine geçişten sonra her bağımsız bölüm, KMK md. 13 uyarınca kat mülkiyeti kütüğünün ayrı bir sayfasına tescil edilir ve irtifaklar dışında anagayrimenkulün sayfasındaki haklar bağımsız bölüm sayfalarına taşınır. Bu nedenle ipotek, ve şerhlerin doğru sayfaya geçip geçmediği yeni tapu kaydı üzerinden kontrol edilmelidir. Satışa ilişkin harç yükümlülüğünü tapu harcı hesaplama aracı ile ön değerlendirmeye alabilirsiniz. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir; gayrimenkul hukuku alanındaki çalışmalarımız ve Av. Yahya Köse hakkında bilgi alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kat irtifakı tapusu olan malikler en çok geçişin kendiliğinden olup olmadığını, işlem için bedel ödenip ödenmeyeceğini, iskânın neden alınamadığını ve bu bekleme sürecinde hangi haklarının korunduğunu soruyor. Aşağıdaki cevaplar 634 s. Kat Mülkiyeti Kanunu, 3194 s. İmar Kanunu ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği hükümlerine dayanmaktadır.
Kat irtifakı tapusu kat mülkiyetine kendiliğinden döner mi?
Evet. Yapının tamamı için düzenlenen yapı kullanma izin belgesi elektronik ortamda kadastroya ulaştığında tapu müdürlüğü cins değişikliğini ve kat mülkiyetine geçişi resen yapar (KMK md. 10/6). Malik ayrıca başvurmak zorunda değildir, ancak istemde bulunabilir.
Kat mülkiyetine geçiş için ücret ödenir mi?
KMK md. 10/6 uyarınca iskâna dayalı resen cins değişikliği ve kat mülkiyetine çevirme işlemleri döner sermaye hizmet bedelinden muaftır. Yapı kayıt belgesine dayalı geçişte ise 3194 s. Kanun geçici md. 16 gereği kayıt bedelinin iki katı ödenir.
Kat irtifaklı daire satılabilir mi?
Evet. Kat irtifakı, arsa payına bağlı bir aynî hak olarak tapuda devredilebilir ve miras yoluyla geçer. Ancak alıcı, iskânın neden alınmadığını ve yapıda projeye aykırılık bulunup bulunmadığını belediyedeki ruhsat dosyası üzerinden kontrol etmelidir.
Bir kat maliki iskân alınmasına engel olabilir mi?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/11’e göre yapı ruhsat ve eki projelere uygun tamamlandığında yapı kullanma izni için tüm parsel maliklerinin muvafakati aranmaz. Malikin kendi bölümünde projeye aykırı değişiklik yapması ise ayrı bir engel oluşturabilir.
Kat irtifakı olan binada aidat ödemek zorunlu mu?
Yapı fiilen tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin üçte ikisi kullanılmaya başlanmışsa KMK md. 17/3 uyarınca yönetimde kat mülkiyeti hükümleri uygulanır. Bu durumda kurul kararıyla belirlenen ortak giderlere katılmak zorunludur.
İskânı olmayan binaya elektrik ve su bağlanır mı?
3194 s. Kanun md. 31 ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 64/7 uyarınca kullanma izni alınmamış yapılar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanamaz. Kısmi kullanma izni alınan bölümler ve yapı kayıt belgeli yapılar için özel kurallar vardır.
Kaynaklar
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 3194 sayılı İmar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Tapu İptal ve Tescil Davası Hangi Hallerde Açılır
- Ortak Alana Müdahalenin Önlenmesi
- Üst Kattan Su Sızıntısında Sorumluluk
- Geçit Hakkı Davası: Şartları ve İşleyişi
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk





