
Torbalı’da fabrika iş kazası yaşandığında ilk akla gelen soru genellikle tazminatın miktarıdır; oysa sonucu belirleyen, sorumluluğun kime ve hangi hukuki temele dayanarak yükleneceğidir. Pres, forklift, konveyör veya kaynak hattında meydana gelen bir kazada işveren, alt işveren, makineyi kuran firma ve işyerinin İSG hizmeti aldığı kuruluş aynı olayın içinde yer alabilir.
Bu yazı, Torbalı’daki fabrikalarda meydana gelen iş kazalarının hukuki sorumluluk boyutunu ve davanın Torbalı Adliyesinde nasıl ilerleyeceğini anlatır. Ceza soruşturması, SGK’nın davası ve tazminat kalemlerinin hesabı ayrı yazılarda ele alındığı için burada yalnızca bağlantı olarak verilmiştir.
Önemli Çıkarımlar
- İşverenin iş sağlığı ve güvenliğine aykırı davranışından doğan zararların tazmini, 6098 s. TBK md. 417/3 uyarınca sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir.
- Sözleşmeye aykırılıkta işveren, kendisine hiçbir yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur (TBK md. 112); genel süresi 10 yıldır (TBK md. 146).
- Dışarıdan İSG hizmeti alınması işverenin sorumluluğunu kaldırmaz (6331 s. İSG Kanunu md. 4/2).
- İş kazasından doğan tazminat davalarında şartı aranmaz (7036 s. K. md. 3/3); kazanın olduğu yer mahkemesi de yetkilidir (md. 6/3).
- Torbalı’da ayrı iş mahkemesi yoktur; 7036 s. K. md. 2/3 uyarınca iş davalarına asliye hukuk mahkemesi bakar.
Torbalı’da Fabrika İş Kazasında Sorumluluk Neye Dayanır?
Torbalı’da fabrika iş kazası sonrasında işverenin hukuki sorumluluğu iş sözleşmesine dayanır. 6098 s. TBK md. 417/2 işverene iş sağlığı ve güvenliği için gerekli her türlü önlemi alma borcunu yükler; md. 417/3 ise bu borca aykırılıktan doğan ölüm ve bedensel zararların sözleşmeye aykırılık hükümlerine göre tazmin edileceğini belirtir.
Bu nitelendirmenin pratik sonuçları büyüktür. Haksız fiilde zarar gören, karşı tarafın kusurunu ispat etmek zorundadır. Sözleşmeye aykırılıkta ise TBK md. 112 uyarınca borçlu, yani işveren, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe zarardan sorumludur. Zamanaşımı bakımından da kanunda özel hüküm bulunmadığı için TBK md. 146’daki 10 yıllık genel süre uygulanır.
İşverenin hukuki sorumluluğu ile ceza sorumluluğu aynı şey mi?
Hayır. Ceza yargılaması, işveren veya işveren vekilinin taksirle yaralama ya da öldürme suçunu işleyip işlemediğini inceler; tazminat davası ise zararın kimin tarafından ve hangi oranda karşılanacağını belirler. Ceza dosyasında beraat kararı verilmesi tazminat davasını kendiliğinden sona erdirmez; ancak ceza dosyasındaki raporu ve tanık ifadeleri hukuk davasında önemli delil olarak kullanılır. Soruşturma süreci İzmir’de iş kazası sonrası ceza soruşturması yazımızda anlatılıyor.

Fabrikada İşverenin Hangi Önlemleri Alması Gerekir?
6331 s. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 4/1 uyarınca işveren mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbiri almak, alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını denetlemek ve risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Md. 4/4’e göre bu tedbirlerin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz.
Fabrika ortamında bu yükümlülükler somut sorulara dönüşür: makinenin koruyucu kapağı var mıydı, acil durdurma butonu çalışıyor muydu, forklift operatörünün belgesi var mıydı, çalışan o makinede eğitim almış mıydı? Kanun, risk değerlendirmesinde kullanılacak iş ekipmanının seçimini ve işyerinin tertip ve düzenini ayrıca dikkate alınacak hususlar arasında sayar (md. 10/1). Eğitim ise özellikle işe başlamadan önce, iş veya çalışma yeri değiştiğinde ve iş ekipmanı değiştiğinde verilmelidir (md. 17/1).
Risk değerlendirmesi ve eğitim kayıtları neden önemli?
Tazminat davasında işveren, kusursuzluğunu ispat etmek için genellikle risk değerlendirme raporunu, eğitim katılım formlarını, kişisel koruyucu donanım zimmet tutanaklarını ve makine bakım kayıtlarını sunar. Kâğıt üzerinde bulunan ama fiilen uygulanmayan bir prosedür, işvereni kurtarmaz; çünkü md. 4/1-b işverene tedbirlere uyulup uyulmadığını izleme ve denetleme görevi de verir. Dışarıdan iş güvenliği uzmanı veya OSGB hizmeti alınması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz (md. 4/2).
| Yükümlülük | 6331 s. Kanundaki dayanak | Davada sorulan soru |
|---|---|---|
| Her türlü tedbiri alma ve organizasyon | Md. 4/1-a | Makinede koruyucu donanım ve acil durdurma var mıydı? |
| Tedbirlere uyumu denetleme | Md. 4/1-b | Talimata aykırı çalışma biliniyor ve göz yumuluyor muydu? |
| Risk değerlendirmesi | Md. 4/1-c, md. 10 | Kazaya yol açan risk raporda yer alıyor muydu? |
| Çalışanın işe uygunluğu | Md. 4/1-ç | Çalışan o işe sağlık ve yetkinlik yönünden uygun muydu? |
| Eğitim | Md. 17/1 | İşe başlarken ve ekipman değişince eğitim verildi mi? |
| Maliyetin çalışana yansıtılmaması | Md. 4/4 | Koruyucu donanım bedeli ücretten kesildi mi? |
Kaza Alt İşveren Çalışanının Başına Gelirse Kim Sorumludur?
Fabrikalarda bakım, temizlik, yükleme veya güvenlik işleri sıklıkla alt işverenlere verilir ve kaza çoğu zaman bu işçilerin başına gelir. 4857 s. İş Kanunu md. 2/6 uyarınca asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak kanundan ve iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur.
Asıl işveren alt işveren ilişkisinde iş kazası
Kaza geçiren alt işveren işçisi, tazminat davasını hem kendi işverenine hem de fabrikanın sahibi olan asıl işverene karşı birlikte açabilir. 6331 s. Kanun md. 22/2, altı aydan fazla süren asıl işveren alt işveren ilişkisinde iş sağlığı ve güvenliği kurullarının koordinasyonunu asıl işverene bırakır; md. 23/1 ise aynı çalışma alanını paylaşan işverenlere iş birliği ve karşılıklı bilgilendirme yükümlülüğü getirir. Asıl işveren ve alt işveren arasındaki iç paylaşım kendi sözleşmelerine ve kusur oranlarına göre belirlenir; bu, işçiye karşı birlikte sorumluluğu değiştirmez. Konu asıl işveren ve alt işveren sorumluluğu yazımızda daha geniş anlatılıyor.
Makineyi kuran veya bakımını yapan firmanın kusuru varsa, bu firmanın sorumluluğu da ayrıca gündeme gelebilir. Böyle bir durumda işveren işçiye karşı sorumluluktan kurtulmaz; ödediği tazminat için ilgili firmaya başvurma imkânı ise ayrı bir uyuşmazlık konusudur.

Torbalı’daki Sanayi Yoğunluğu Davaları Nasıl Etkiliyor?
Torbalı Adliyesinin resmî tanıtım sayfası, ilçenin 2024 verilerine göre 218.744 nüfusa sahip olduğunu ve organize sanayi bölgeleri ile büyük fabrikalar sayesinde bir üretim merkezi hâline geldiğini belirtir. Adliyenin 2025 faaliyet raporu da ilçenin artan nüfusuna ve gelişen sanayisine dikkat çeker.
Aynı Torbalı 2025 faaliyet raporuna göre Torbalı Cumhuriyet Başsavcılığına gelen soruşturma sayısı 2021’deki 12.506’dan 2025’te 17.195’e yükselmiştir. Rapordaki en sık görülen dava türleri listesinde, Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi için “ölüm ve cismani zarar nedeniyle tazminat” davaları yer alır ve bu davaların ortalama bitirilme süresi 477 gün olarak gösterilir. Bu veri tüm davaların iş kazası olduğu anlamına gelmez; ancak bedensel zarar davalarının bu mahkemede kısa sürede sonuçlanmadığını gösterir.
Torbalı’daki organize sanayi bölgelerinde çalışan işçilerin ücret, fazla mesai ve kıdem gibi alacak sorunları İzmir OSB’lerinde işçi alacakları yazımızda; Torbalı Adliyesinin genel yapısı ise Torbalı Adliyesi ve dava süreci yazımızda anlatılıyor.
Torbalı’da İş Kazası Davası Hangi Mahkemede Açılır?
7036 s. İş Mahkemeleri Kanunu md. 6/3 uyarınca iş kazasından doğan tazminat davalarında, genel yetkili mahkemelere ek olarak kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Md. 3/3’e göre bu davalarda zorunlu arabuluculuk aranmaz.
Torbalı Adliyesinde 2025 faaliyet raporuna göre 2 asliye hukuk mahkemesi bulunur; ayrı bir iş mahkemesi yoktur. 7036 s. Kanun md. 2/3’e göre iş mahkemesi kurulmamış yerlerde iş davalarına o yerdeki asliye hukuk mahkemesi, iş mahkemelerine özgü usulle bakar. Hâkimler ve Savcılar Kurulu yargı çevrelerini ayrıca düzenleyebildiği için, davanın hangi mahkemeye tevzi edileceği dava açılmadan önce UYAP kayıtları veya Torbalı Adliyesi ön bürosu üzerinden teyit edilmelidir. Bu davalarda basit yargılama usulü uygulanır (md. 7/1).
Yetkili mahkeme seçimi: Torbalı mı, İzmir mi?
Torbalı’daki fabrikada kaza geçiren ama Buca veya Karabağlar’da oturan bir işçi, md. 6/3 sayesinde davayı kendi yerleşim yerindeki iş mahkemesinde, yani İzmir’de de açabilir. Şirketin merkezi İstanbul’daysa, şirket merkezi mahkemesi de genel kural gereği yetkilidir. Bu seçenekler arasında tanıkların ve yapılacak makinenin nerede olduğu, dosyanın süresi ve takip kolaylığı birlikte değerlendirilmelidir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Görevli mahkeme (Torbalı) | İş mahkemesi yok; asliye hukuk iş davasına bakar | 7036 s. K. md. 2/3 |
| Yetkili yer | Davalının yerleşim yeri, işin yapıldığı yer, kaza yeri, işçinin yerleşim yeri | 7036 s. K. md. 6/1, 6/3 |
| Arabuluculuk | İş kazası tazminatında değil | 7036 s. K. md. 3/3 |
| Yargılama usulü | Basit yargılama | 7036 s. K. md. 7/1 |
| Zamanaşımı | 10 yıl (sözleşmeye aykırılık) | TBK md. 146 |
| Yetki sözleşmesi | Bu kurallara aykırı yetki sözleşmesi geçersiz | 7036 s. K. md. 6/5 |

Kaza Sonrasında Fabrikadaki Deliller Nasıl Korunur?
Fabrikada kaza sonrası makine çoğu zaman hızla onarılır, üretim hattı yeniden düzenlenir ve kamera kayıtları belirli bir süre sonunda silinir. 6100 s. HMK md. 400 uyarınca delilin kaybolma veya ispatın zorlaşma ihtimali varsa, dava açılmadan önce keşif ve bilirkişi incelemesi yoluyla delil tespiti istenebilir.
Delil tespiti hangi mahkemeden istenir?
Dava açılmamışsa delil tespiti, esas davaya bakacak mahkemeden veya incelenecek makinenin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenir (HMK md. 401/1). Torbalı’daki bir fabrika için bu, Torbalı Adliyesindeki sulh hukuk mahkemesi anlamına gelir. Tespit talebinde makinenin koruyucu donanımı, acil durdurma sistemi, kazaya ilişkin kamera kayıtları ve bakım kayıtları açıkça belirtilmelidir.
İşverenin kazayı bildirme yükümlülüğü de delil zinciri açısından önemlidir. 5510 s. Kanun md. 13 uyarınca işveren iş kazasını yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Kolluk tutanağı, SGK bildirgesi ve iş müfettişi raporu birbirini tutmuyorsa bu çelişki davada önem kazanır. SGK’nın işverene karşı açabileceği dava ise iş kazasında SGK rücu davası yazımızın konusudur.
İşçinin Kendi Kusuru Tazminatı Nasıl Etkiler?
İşçinin de iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyma yükümlülüğü vardır: makinelerin güvenlik donanımlarını keyfi olarak çıkarmamak ve kendisine verilen kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak bunların başında gelir (6331 s. K. md. 19/2). Ancak md. 4/3 açıkça, çalışanların yükümlülüklerinin işverenin sorumluluğunu etkilemeyeceğini belirtir.
Müterafik kusur indirimi hangi hâllerde uygulanır?
Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK md. 52/1). Fabrika kazalarında tartışma genellikle şudur: işçi koruyucu kapağı kendisi mi söktü, yoksa üretim hızını artırmak için kapağın sökülmesine işyerinde göz mü yumuldu? İkinci durumda işverenin denetim yükümlülüğü (md. 4/1-b) devreye girer ve işçinin kusur payı azalır. Konu müterafik kusur ve tazminat yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
İşçi, ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaştığında kurula ya da işverene başvurarak tedbir alınmasını isteyebilir; talep yönünde karar verilirse tedbir alınana kadar çalışmaktan kaçınabilir ve bu dönemdeki ücreti saklı kalır (6331 s. K. md. 13/1-2). Talep etmesine rağmen tedbir alınmazsa iş sözleşmesini feshedebilir (md. 13/4).
Torbalı’da Dava Açmadan Önce Hangi Belgeler Toplanmalı?
İş kazası davasında ispat yükünün önemli kısmı işverende olsa da, kazanın oluş şeklini ve zararın kapsamını gösteren belgeleri erken toplamak davanın süresini kısaltır. Kaza tespit tutanağı ve SGK bildirimi, 5510 s. Kanun md. 13’teki üç iş günlük bildirim süresi nedeniyle kısa sürede oluşur ve ilk istenmesi gereken belgelerdir.
- Kaza tespit tutanağı, kolluk tutanağı ve SGK iş kazası bildirgesi.
- Hastane epikriz raporları, tedavi belgeleri ve iş göremezlik raporları.
- Ceza soruşturmasındaki bilirkişi raporu ve tanık ifadeleri (Torbalı Cumhuriyet Başsavcılığı dosyası).
- İSG eğitim belgeleri, risk değerlendirme raporu ve kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları.
- Alt işveren sözleşmesi ve işçinin hangi işverene bağlı çalıştığını gösteren SGK kayıtları.
- Ücret bordroları ve banka kayıtları (zarar hesabında esas alınır).
Tazminat kalemleri ve hak kaybını önleyen adımlar için iş kazası sonrası hak kaybını önleyen adımlar ve İzmir’de iş kazası sonrası hukuki süreç yazılarımıza, geçici iş göremezlik ödeneğine yaklaşık bir bakış için geçici iş göremezlik hesaplama aracına başvurabilirsiniz. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. İş hukuku alanındaki diğer içerikler iş hukuku sayfamızda; bu alanda çalışan avukatımız Av. Mehmet İlker Dinç hakkında bilgi ise ekip sayfamızda yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Torbalı’daki fabrikalarda kaza geçiren işçiler ve yakınları en çok arabuluculuk şartını, dava süresini, alt işveren ilişkisini ve kendi kusurlarının sonuca etkisini soruyor. Aşağıdaki cevaplar genel bilgi niteliğindedir; kazanın oluş şekli ve belgeler sonucu değiştirebilir. Bu nedenle her cevap, dosyadaki belgelerle birlikte okunmalıdır.
Torbalı'daki fabrikada yaralanan işçi arabulucuya gitmek zorunda mı?
Hayır. 7036 s. Kanun md. 3/3 uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve davalarında arabuluculuk dava şartı değildir. Aynı olaydan doğan ücret veya kıdem gibi işçilik alacakları için ise ayrıca arabulucuya başvurmak gerekir.
İş kazası tazminat davası kaç yıl içinde açılmalı?
İşverenin sorumluluğu TBK md. 417/3 uyarınca sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabi olduğundan, TBK md. 146’daki 10 yıllık genel zamanaşımı uygulanır. Sürenin başlangıcı ve zararın sonradan ortaya çıktığı hâller dosyaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.
İşveren OSGB'den hizmet alıyorsa sorumluluktan kurtulur mu?
Hayır. 6331 s. Kanun md. 4/2’ye göre işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. OSGB’nin kusuru varsa işveren ödediği tazminat için ona başvurabilir; bu iç ilişki işçiyi etkilemez.
Torbalı'da çalışıp İzmir merkezde oturan işçi davayı nerede açabilir?
7036 s. Kanun md. 6/3 uyarınca iş kazasından doğan tazminat davası, kazanın olduğu yerde, zarar gören işçinin yerleşim yerinde veya genel kurala göre davalının yerleşim yerinde açılabilir. Bu nedenle İzmir merkezde oturan işçi davayı İzmir iş mahkemesinde de açabilir.
Koruyucu gözlüğü takmayan işçi tazminat alamaz mı?
Alabilir, ancak tazminattan indirim yapılabilir. TBK md. 52/1 uyarınca zararın doğmasında etkili olan işçinin kusuru oranında indirim yapılabilir. İşverenin donanımı sağlayıp sağlamadığı ve kullanımını denetleyip denetlemediği de (6331 md. 4/1-b) kusur paylaşımında dikkate alınır.
Alt işveren işçisi fabrikanın sahibine dava açabilir mi?
Evet. 4857 s. İş Kanunu md. 2/6 uyarınca asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Dava her iki işverene karşı birlikte açılabilir; aralarındaki paylaşım işçiyi bağlamaz.
Kaza sonrası makine değiştirilirse ispat nasıl yapılır?
Delilin kaybolma tehlikesi varsa HMK md. 400 uyarınca dava açılmadan delil tespiti istenebilir. Talep, esas davaya bakacak mahkemeye veya makinenin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine yapılır (md. 401/1). Kamera kayıtları ve bakım defterleri de tespit kapsamına alınmalıdır.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Torbalı Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu (rayp.adalet.gov.tr)
- Torbalı Adliyesi tanıtım sayfası (torbali.adalet.gov.tr)
İlgili yazılar
- Gaziemir'de Serbest Bölge İş İlişkileri
- Kemalpaşa'da Organize Sanayi ve İş Davaları
- İzmir'de İş Mahkemesinde Dava Açma Usulü
- İşçinin Rekabet Yasağına Aykırı Davranışı
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Mehmet İlker Dinç, Avukat
Çalışma alanları: Sigorta Hukuku, Tazminat Hukuku, İş Hukuku, Şirketler Hukuku, Kurumsal Danışmanlık





