
Rekabet yasağına aykırı davranan işçi, işvereniyle rekabet etmeme borcunu ya çalışırken ya da sözleşme sona erdikten sonra ihlal etmiş olur. İki dönemin hukuki sonuçları birbirinden farklıdır: çalışırken yapılan ihlal sadakat borcunun ihlalidir ve ." aria-label="haklı fesih — tanım">haklı fesih sebebi oluşturur; ayrıldıktan sonraki ihlal ise yazılı bir rekabet yasağı sözleşmesinin varlığına bağlıdır ve tazminat, ya da durdurma talebi doğurur.
Rekabet yasağı sözleşmesinin hangi hâllerde geçerli olduğu rekabet yasağı sözleşmesinin geçerlilik şartları yazısında anlatıldı. Bu yazı, geçerli bir yasağın veya sadakat borcunun çiğnendiği anda başlayan süreci ele alıyor: hangi yaptırımların istenebileceğini, cezai şartın nasıl işlediğini, yeni işverenin sorumluluğunu ve ihlalin nasıl ispat edileceğini.
Önemli Çıkarımlar
- Çalışan işçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece sadakat borcuna aykırı olarak ücret karşılığı üçüncü kişiye hizmet veremez ve işvereniyle rekabete giremez (6098 s. TBK md. 396/3).
- Bu davranış doğruluk ve bağlılığa aykırılık olarak işverene haklı fesih imkânı verir; hak, öğrenmeden itibaren altı iş günü ve fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (4857 s. İş K. md. 25/II-e, 26).
- Ayrılıktan sonraki ihlalde işçi işverenin bütün zararlarını gidermekle yükümlüdür (TBK md. 446/1).
- Sözleşmede aksi yoksa işçi cezai şartı ödeyerek yasaktan kurtulabilir, ancak cezayı aşan zararı da gidermek zorundadır (TBK md. 446/2).
- Aykırı faaliyetin durdurulması ancak sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutulmuşsa ve menfaatlerin önemi haklı gösteriyorsa istenebilir (TBK md. 446/3).
Rekabet Yasağına Aykırı Davranış Ne Zaman Oluşur?
Rekabet yasağına aykırı davranış iki farklı borcun ihlaliyle ortaya çıkar. Çalışma süresince 6098 s. TBK md. 396/3’teki sadakat borcu, sözleşme bittikten sonra ise TBK md. 444 uyarınca yazılı olarak üstlenilen rekabet yasağı uygulanır. Hangi dönemde ihlal yapıldığı, işverenin başvurabileceği yolları doğrudan belirler.
| Ölçüt | Çalışırken ihlal | Ayrıldıktan sonra ihlal |
|---|---|---|
| Dayanak | TBK md. 396/3 sadakat borcu | TBK md. 444 rekabet yasağı sözleşmesi |
| Yazılı sözleşme şart mı? | Hayır, borç kanundan doğar | Evet, yazılı şekil şarttır |
| Başlıca yaptırım | Haklı fesih (İş K. md. 25/II-e), tazminat | Tazminat, cezai şart, durdurma (TBK md. 446) |
| Süre sınırı | Fesih hakkı için 6 iş günü ve 1 yıl (İş K. md. 26) | Yasak en çok 2 yıl, özel durumlar hariç (TBK md. 445) |
| Sır saklama | TBK md. 396/4 | Haklı menfaat için gerekli ölçüde devam eder |
Sadakat borcu ve çalışırken rekabet
TBK md. 396/3, işçinin hizmet ilişkisi devam ettiği sürece sadakat borcuna aykırı olarak bir ücret karşılığında üçüncü kişiye hizmette bulunamayacağını ve özellikle kendi işvereniyle rekabete girişemeyeceğini düzenler. Bu borç için ayrı bir sözleşme imzalanması gerekmez. İşverenin müşterisine kendi hesabına teklif veren, mesai dışında rakip firmaya danışmanlık yapan veya eşinin adına aynı alanda şirket kurup işleri oraya yönlendiren işçi bu borcu ihlal eder.
Sözleşme sona erdikten sonraki ihlal
Ayrılıktan sonra işçiyi bağlayan bir yasak ancak TBK md. 444’e uygun yazılı bir kayıtla doğar. Bu kayıt; rakip işletme açmayı, rakip işletmede çalışmayı veya rakiple başka türden bir menfaat ilişkisine girmeyi kapsayabilir. Yazılı yasak yoksa ayrılan işçi kural olarak rakip firmada çalışabilir; yalnızca sır saklama borcu ve haksız rekabet kuralları devam eder.

Çalışırken Rakibe İş Yapan İşçiye Hangi Yaptırım Uygulanır?
4857 s. İş K. md. 25/II-e, işçinin işverenin güvenini kötüye kullanması ve meslek sırlarını ortaya atması gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarını haklı fesih sebebi sayar. Sadakat borcunu ihlal ederek rakibe çalışan işçi bu kapsamdadır. Bu fesihte işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz.
Haklı fesih ve altı iş günü kuralı
İş K. md. 26’ya göre fesih hakkı, işverenin davranışı öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. İşçinin olayda maddi çıkar sağlaması hâlinde bir yıllık süre uygulanmaz. Rakibe iş yapma çoğu zaman maddi çıkar içerdiği için bu istisna önemlidir. Öğrenme tarihinin nasıl belirlendiği işverenin haklı nedenle feshi ve altı iş günü kuralı yazısında açıklanmıştır.
Çalışırken verilen zararın tazmini
Fesihle birlikte işveren, ihlal nedeniyle uğradığı zararı TBK md. 400 uyarınca isteyebilir. Kaybedilen siparişler, rakibe yönlendirilen müşterilerden elde edilemeyen kâr ve ifşa edilen bilgilerin değeri bu kapsamda tartışılır. Zarar alacağının ücretten kendiliğinden düşülmesi ise mümkün değildir; TBK md. 407/2 uyarınca işçinin rızası veya kasten verilen ve yargı kararıyla sabit bir zarar gerekir.
Ayrıldıktan Sonra Yasağı İhlal Eden İşçi Neyle Karşılaşır?
TBK md. 446 üç ayrı yaptırım öngörür: işverenin uğradığı bütün zararların giderilmesi, kararlaştırılmışsa cezai şartın ödenmesi ve sözleşmede açıkça saklı tutulmuşsa aykırı davranışa son verilmesi. Bu yaptırımlar birbirini dışlamaz; ancak her birinin kendine özgü şartları vardır ve dava dilekçesinde ayrı ayrı talep edilmelidir.
Hangi faaliyetler yasağın kapsamına girer?
TBK md. 444/1, işçinin sözleşme sona erdikten sonra işverenle herhangi bir biçimde rekabet etmekten kaçınmayı üstlenebileceğini söyler ve örnek olarak kendi hesabına rakip işletme açmayı, rakip işletmede çalışmayı ve rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girmeyi sayar. Bu nedenle eşin veya bir yakının adına kurulan şirket üzerinden yürütülen faaliyet de, fiilen işçi tarafından yönetiliyorsa yasağın kapsamında değerlendirilebilir. Buna karşılık rakip firmada yasakla korunan bilgilerle hiç ilgisi olmayan bir görevde çalışmak veya sözleşmede yazılı bölge dışında faaliyet göstermek tartışmalıdır. Uyuşmazlıkta sözleşmedeki yer, zaman ve iş türü sınırları dar yorumlanır.
Uğranılan zararın hesaplanması
Zararın varlığını ve miktarını işveren ispat eder. Bu nedenle ihlalden önceki ve sonraki dönemin satış rakamları, rakibe geçen müşterilerin listesi ve bu müşterilerden önceki yıllarda elde edilen ortalama kâr, incelemesinin temel verileridir. İşçinin ihlali ile müşterinin ayrılması arasında nedensellik bağı kurulamazsa, örneğin müşteri fiyat nedeniyle zaten ayrılmışsa, zarar talebi zayıflar. Bu yüzden cezai şart kararlaştırılmamış sözleşmelerde işverenin, ihlali öğrendiği andan itibaren müşteri kayıplarını tarih ve tutarlarıyla düzenli olarak kayda geçirmesi, ileride yapılacak hesap için en güvenilir zemini oluşturur.

Cezai Şart Nasıl İşler, İşçi Ödeyerek Kurtulabilir mi?
TBK md. 446/2’ye göre yasağa aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine hüküm yoksa, işçi öngörülen miktarı ödeyerek rekabet yasağından kurtulabilir. Ancak bu miktarı aşan zararı da gidermek zorundadır. TBK md. 180/1 uyarınca ceza, işveren hiç zarara uğramamış olsa bile istenebilir.
Rekabet yasağı cezai şartı ile zarar ilişkisi
Sözleşmede “cezai şartın ödenmesi yasağı sona erdirmez” gibi açık bir kayıt varsa işçi ödeme yapsa bile rakip faaliyete devam edemez; bu durumda işveren hem cezayı hem yasağa uyulmasını talep edebilir. Böyle bir kayıt yoksa cezai şart bir tür “çıkış bedeli” işlevi görür. Cezanın aşırı olduğu durumlarda hâkim TBK md. 182/3 uyarınca onu kendiliğinden indirir; bu takdirde işçinin ekonomik durumu ve işverenin gerçek zararı dikkate alınır. Ayrıntılı ölçütler geçerlilik yazısında yer aldığından burada tekrar edilmemiştir.
| Sözleşmedeki düzenleme | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yalnızca cezai şart var, ek kayıt yok | İşçi cezayı öderse yasaktan kurtulur; aşan zarar ayrıca istenebilir | TBK md. 446/2 |
| Cezai şart ve “ödeme yasağı kaldırmaz” kaydı | Ceza ödense de yasak devam eder | TBK md. 446/2, md. 179 |
| Durdurma hakkı yazılı olarak saklı | Ceza ve zararın yanında faaliyete son verilmesi istenebilir | TBK md. 446/3 |
| Cezai şart yok | Yalnızca ispatlanan zarar istenebilir | TBK md. 446/1 |
Yasağa Aykırı Faaliyetin Durdurulması İstenebilir mi?
İstenebilir, ama sıkı şartlarla. TBK md. 446/3’e göre işveren, cezai şart ve ek zararlarının yanında yasağa aykırı davranışa son verilmesini, ancak bu hakkı sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutmuşsa ve ihlal edilen menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı bunu haklı gösteriyorsa talep edebilir. Bu kayıt yoksa durdurma talebi dinlenmez.
İhtiyati tedbir ile faaliyetin geçici olarak durdurulması
Dava sürerken rakip faaliyet devam ederse, işveren 6100 s. HMK md. 389 uyarınca isteyebilir. Mahkeme, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya ciddi bir zarar doğacağı endişesini yaklaşık ispat düzeyinde arar. Tedbir dava açılmadan önce alınmışsa, HMK md. 397/1 uyarınca uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki dava açılmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. Tedbirin hacizden farkı ihtiyati haciz ile ihtiyati tedbir farkı yazısında anlatılmıştır.
Yeni İşveren de Sorumlu Tutulabilir mi?
Tutulabilir. 6102 s. TTK md. 55/1-b, başkalarını sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmeyi ve özellikle işçileri işverenlerinin üretim ve iş sırlarını ifşa etmeye ya da ele geçirmeye yöneltmeyi haksız rekabet sayar. Eski çalışanı bilerek yasağı çiğnemeye teşvik eden rakip firmaya karşı haksız rekabet davası açılabilir.
Ayrıca 4857 s. İş K. md. 23, bildirim süresine uymadan işini bırakıp başka bir işverene geçen işçinin bu davranışına yeni işveren sebep olmuşsa, durumu bilerek işçiyi işe almışsa veya öğrendikten sonra çalıştırmaya devam ediyorsa, yeni işvereni de işçiyle birlikte sorumlu tutar. Haksız rekabet davalarının genel çerçevesi haksız rekabet ve ticari itibarın korunması, İzmir’deki görevli mahkeme ise İzmir’de haksız rekabet davası yazısında ele alınmıştır.

İhlal Nasıl İspat Edilir, İşçi Hangi Savunmaları Yapar?
İhlalin ispatı işverene düşer. Eski çalışanın yeni işyerinde fiilen çalıştığı, kurduğu şirketin faaliyet alanı ve müşterilerle temasları somut belgelerle gösterilmelidir. İşçi ise yasağın geçersizliğini, TBK md. 447’deki sona erme sebeplerini veya faaliyetinin yasak kapsamı dışında kaldığını ileri sürerek savunma yapar.
Delil tespiti ve somut deliller
Delillerin kaybolma ihtimali varsa HMK md. 400 vd. kapsamında delil tespiti istenebilir. Ticaret sicili gazetesindeki şirket kuruluş ilanı, rakip firmanın internet sitesindeki ekip sayfası, müşterilerden gelen yazışmalar ve noter tespitleri sık kullanılan delillerdir. Kurumsal e-posta ve cihaz incelemesinde ise kişisel verilerin korunması kurallarına uyulmalıdır; bu konuda çalışan e-postasının işverence incelenmesi yazısı yol gösterir. Bilgi götürme iddialarında ticari sır ve çalışan ayrılışında veri güvenliği yazısındaki önlemler de dikkate alınmalıdır.
İşçinin başlıca savunmaları
TBK md. 447/2’ye göre sözleşme haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından veya işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse rekabet yasağı sona erer. Örneğin ücreti ödenmediği için haklı nedenle ayrılan işçi bu hükme dayanabilir. Md. 447/1’e göre işverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararı kalmamışsa da yasak sona erer. Yasağın baştan geçersiz olduğu iddiası ise geçerlilik şartları üzerinden incelenir.
İhlal Şüphesinde İşveren Hangi Adımları Atmalı?
Rekabet yasağına aykırı davranış şüphesi doğduğunda işverenin ilk günlerde attığı adımlar, hem İş K. md. 26’daki altı iş günlük fesih süresini hem de ileride açılacak tazminat davasının ispat gücünü belirler. Aşağıdaki sıra pratikte en çok işe yarayan yaklaşımdır; her dosyada ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.
- Öğrenme tarihini belgeleyin: ihlali gösteren ilk bilginin ne zaman ve kimden geldiğini yazılı kayda geçirin.
- Çalışan hâlâ işyerindeyse savunmasını yazılı olarak alın ve altı iş günü içinde fesih kararını verin.
- Rekabet yasağı sözleşmesini, cezai şart ve durdurma hakkı kayıtlarını yeniden okuyun.
- Delil kaybı riski varsa delil tespiti veya ihtiyati tedbir talebini değerlendirin.
- Eski çalışana ve gerekirse yeni işverene noter aracılığıyla ihtarname gönderin.
- Tazminat veya cezai şart talebinde, işveren alacağı için öngörülen şartını göz önünde bulundurun (7036 s. K. md. 3/1).
Sözleşmeden doğan tazminat ve cezai şart alacakları için kanunda özel bir süre öngörülmediğinden TBK md. 146’daki genel on yıllık gündeme gelir; genel süreleri görmek için zamanaşımı hesaplama aracı kullanılabilir. İş hukuku alanındaki diğer yazılar ve Av. Mehmet İlker Dinç profili incelenebilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Hükümlerin tam metni için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Rekabet yasağı ihlali dosyalarında hem işverenler hem çalışanlar en çok cezai şartın ödenip ödenmeyeceğini, çalışırken yapılan ek işin sonuçlarını, haklı fesih süresini ve yeni işverenin durumunu soruyor. Aşağıdaki kısa cevaplar Türk Borçlar Kanunu, İş Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine dayanır ve genel bilgi niteliğindedir.
Rekabet yasağını ihlal eden işçi cezai şartı ödemek zorunda mı?
Geçerli bir rekabet yasağı ve cezai şart varsa, ihlal hâlinde işçi kararlaştırılan cezayı ödemekle yükümlüdür. TBK md. 180/1’e göre işverenin zarara uğramış olması da şart değildir. Ceza aşırıysa hâkim TBK md. 182/3 uyarınca kendiliğinden indirebilir.
Çalışırken hafta sonları rakip firmaya iş yapmak suç mu?
Bu davranış kural olarak suç değil, TBK md. 396/3’teki sadakat borcunun ihlalidir. İşverene İş K. md. 25/II-e uyarınca haklı fesih ve zararın tazmini imkânı verir. Ticari sırların ifşası söz konusuysa ayrıca ceza hukuku boyutu doğabilir.
Rekabet yasağı imzalamayan işçi ayrıldıktan sonra rakip firmada çalışabilir mi?
Kural olarak çalışabilir; ayrılıktan sonraki rekabet yasağı ancak TBK md. 444’e uygun yazılı bir sözleşmeyle doğar. Ancak işçinin sır saklama borcu haklı menfaatin gerektirdiği ölçüde devam eder ve müşteri listesi veya iş sırlarını kullanması haksız rekabet oluşturabilir.
İşveren ihlali öğrendikten bir ay sonra işçiyi haklı nedenle çıkarabilir mi?
Kural olarak hayır. İş K. md. 26’ya göre haklı fesih hakkı, işverenin davranışı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Bu süre kaçırılırsa işveren aynı olaya dayanarak haklı fesih yapamaz; geçerli fesih ve tazminat yolları ayrıca değerlendirilir.
Rekabet yasağı ihlalinde yeni işverene de dava açılabilir mi?
Açılabilir. Yeni işveren eski çalışanı sözleşmeyi ihlale veya sır ifşasına yöneltmişse TTK md. 55/1-b kapsamında haksız rekabet sorumluluğu doğar. Ayrıca İş K. md. 23’teki hâllerde, bildirim süresine uymadan ayrılan işçiyle birlikte sorumlu tutulabilir.
Cezai şartı ödeyen işçi rakip firmada çalışmaya devam edebilir mi?
Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa TBK md. 446/2 uyarınca işçi cezayı ödeyerek yasaktan kurtulabilir ve faaliyetine devam edebilir. Sözleşmede ödemenin yasağı kaldırmayacağı açıkça yazılmışsa veya durdurma hakkı saklı tutulmuşsa yasak devam eder.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Ücretten Yapılabilecek Kesintiler ve Sınırları
- Kısmi Süreli Çalışanın Kıdem Hakkı
- İş Kazasında SGK'nın Rücu Davası
- Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Mehmet İlker Dinç, Avukat
Çalışma alanları: Sigorta Hukuku, Tazminat Hukuku, İş Hukuku, Şirketler Hukuku, Kurumsal Danışmanlık





