Makale · 14.11.2026

Kısmi Süreli Çalışanın Kıdem Hakkı

Kafede servis penceresini açan çalışan, kısmi süreli çalışanın kıdem hakkı örneği

Kısmi süreli çalışanın kıdem hakkı, tam süreli çalışanınkinden farklı değildir: haftada birkaç gün ya da günde birkaç saat çalışmak, kıdem tazminatını ortadan kaldırmaz. Farklı olan, tazminatın hangi ücret üzerinden ve hangi süre esas alınarak belirleneceğidir. Kafe, mağaza, çağrı merkezi ve eğitim sektöründe yarı zamanlı çalışanlar bu konuda en çok yanlış bilgilendirilen gruptur.

Aşağıda kısmi süreli iş sözleşmesinin tanımından başlayarak hak kazanma şartlarını, kıdem süresinin nasıl sayılacağını, ücretin nasıl belirleneceğini ve tam süreliden kısmi süreliye geçişte ortaya çıkan riskleri anlatıyoruz. Tutar hesabı ise bu yazının konusu değildir; bunun için ayrı bir araç vardır.

Önemli Çıkarımlar

  • Haftalık çalışma süresi tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde az olan sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir (4857 s. İş K. md. 13/1).
  • Kısmi süreli işçi, haklı kılan bir neden olmadıkça yalnızca bu nedenle tam süreli emsalinden farklı işleme tabi tutulamaz; parasal haklar çalıştığı süreyle orantılı ödenir (md. 13/2).
  • Kıdem süresi, haftada kaç saat çalışıldığına bakılmadan iş sözleşmesinin devam ettiği takvim süresiyle belirlenir (1475 s. K. md. 14).
  • Tazminata esas ücret, kısmi süreli işçinin fiilen aldığı son ücret ile para ve parayla ölçülebilen menfaatlerdir (1475 s. K. md. 14).
  • için arabulucuya başvuru dava şartıdır (7036 s. K. md. 3/1) ve beş yıldır (4857 s. İş K. ek md. 3).

Kısmi Süreli Çalışanın Kıdem Hakkı Var mı?

Evet. 1475 s. K. md. 14, kıdem tazminatını tam veya kısmi süreli çalışma ayrımı yapmadan, sözleşmenin belirli sebeplerle sona ermesine bağlar. 4857 s. İş K. md. 13/2 de kısmi süreli işçinin yalnızca sözleşmesi kısmi süreli olduğu için tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamayacağını açıkça düzenler.

Kısmi süreli iş sözleşmesi nedir?

İş K. md. 13/1’e göre işçinin normal haftalık çalışma süresi, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmişse sözleşme kısmi sürelidir. Emsal işçi, aynı işyerinde aynı veya benzer işte tam süreli çalışan işçidir; böyle biri yoksa o işkolunda şartlara uygun bir işyerindeki tam süreli işçi esas alınır (md. 13/3). Sözleşmenin adı değil, fiilen kararlaştırılan çalışma süresi belirleyicidir.

Çağrı üzerine çalışma da kısmi süreli midir?

Evet. İş K. md. 14/1, işçinin ihtiyaç duyulduğunda çağrılarak çalıştığı ilişkiyi çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli iş sözleşmesi olarak tanımlar. Taraflar çalışma süresini belirlemedikleri takdirde haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır ve işçi, belirlenen sürede çalıştırılsın ya da çalıştırılmasın ücrete hak kazanır. Bu kural, kıdem tazminatına esas ücretin belirlenmesinde de önem taşır.

Masada defterle çalışırken saatine bakan kişi, haftalık çalışma süresi

Hangi Hâllerde Kıdem Tazminatı Doğar?

Kısmi süreli işçi için de 1475 s. K. md. 14’teki sebepler aynen geçerlidir: işverenin haklı neden dışında feshi, işçinin haklı nedenle feshi, muvazzaf askerlik, emeklilik veya yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması, kadın işçinin evlendikten sonra bir yıl içinde ayrılması ve işçinin ölümü. Sebepsiz istifada ise kural olarak kıdem doğmaz.

Kısmi süreli kıdem tazminatı şartları

Kanun her geçen tam yıl için otuz günlük ücret öngördüğünden, uygulamada kıdem tazminatı için en az bir yıllık kıdem aranır. Kısmi süreli işçinin bir yılı doldurması için yılda belirli sayıda gün çalışması gerekmez; sözleşmenin başlangıcından itibaren bir takvim yılının geçmesi yeterlidir. İstifa ile kıdemin birlikte doğduğu hâller istifa eden işçinin kıdem tazminatı yazısında, kıdemin hiç ödenmediği durumlar ise kıdem tazminatının ödenmediği hâller yazısında ele alınmıştır.

Ücretin eksik ödenmesi ve haklı fesih

Kısmi süreli işçilerde sık görülen bir durum, sözleşmede kararlaştırılan saatlerin altında çalıştırılıp ücretin de buna göre düşürülmesidir. Çağrı üzerine çalışmada işçi, belirlenen sürede çalıştırılmasa bile ücrete hak kazanır (İş K. md. 14/2). Ücretin kanun veya sözleşme şartlarına uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi, İş K. md. 24/II-e uyarınca işçiye haklı nedenle derhal imkânı verir. Bu yolla sona eren sözleşmede kıdem tazminatı da doğar. bildiriminde gerekçenin açıkça yazılması, ileride istifa iddiasıyla karşılaşmamak için önemlidir.

Sona erme şekli Kıdem doğar mı? Dayanak
İşverenin haklı neden dışında feshi Evet 1475 s. K. md. 14/1-1
İşçinin haklı nedenle feshi (örneğin ücretin ödenmemesi) Evet 1475 s. K. md. 14/1-2, İş K. md. 24
Emeklilik veya yaş dışındaki şartların tamamlanması Evet 1475 s. K. md. 14/1-4 ve 5
Kadın işçinin evlendikten sonra 1 yıl içinde ayrılması Evet 1475 s. K. md. 14/1
Sebepsiz istifa Kural olarak hayır 1475 s. K. md. 14
İşverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle feshi Hayır İş K. md. 25/II

Kıdem Süresi Nasıl Belirlenir?

1475 s. K. md. 14, kıdemi işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet sözleşmesinin devamı süresince geçen her tam yıl üzerinden kurar. Kanun çalışılan saatleri değil, sözleşmenin devam ettiği süreyi ölçer. Bu nedenle haftada iki gün çalışan işçinin dört yıllık sözleşmesi de dört yıllık kıdem sayılır.

Takvim süresi ile çalışılan gün farkı

Uygulamada en sık yapılan hata, kısmi süreli işçinin fiilen çalıştığı günlerin toplanarak kıdem süresinin kısaltılmasıdır. Haftada üç gün çalışan bir işçinin beş yıllık sözleşmesini çalışılan günlere bölüp üç yıl gibi göstermek kanuna uygun değildir. İş K. md. 13/2’deki orantılılık kuralı ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler içindir; kıdem süresi ise bölünebilir bir parasal menfaat değil, sözleşmenin süresidir.

Aynı işverende aralıklı çalışmalar

1475 s. K. md. 14/2’ye göre işçinin kıdemi, sözleşmesinin devam etmiş veya aralıklarla yeniden kurulmuş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştığı süreler toplanarak hesaplanır. Sezonluk veya dönemsel kısmi süreli çalışmalarda bu kural önemlidir; ancak önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmişse aynı süre için ikinci kez ödeme yapılmaz. Aralıklı dönemlerin birleştirilebilmesi için her dönemin başlangıç ve bitiş tarihlerinin SGK hizmet dökümünden ayrı ayrı çıkarılması ve önceki ayrılışların kıdem ödenmesini gerektirmeyecek bir şekilde gerçekleşip gerçekleşmediğinin kontrol edilmesi gerekir.

Kıdeme Esas Ücret Nasıl Belirlenir?

1475 s. K. md. 14’e göre kıdem tazminatı son ücret üzerinden hesaplanır ve bu ücrete işçiye sağlanan para ve parayla ölçülebilen sözleşmeden veya kanundan doğan menfaatler de eklenir. Kısmi süreli işçi için son ücret, tam süreli emsalin ücreti değil, kendisine fiilen ödenen kısmi süreli ücrettir.

Giydirilmiş ücret ve yan haklar

Yol, yemek, ikramiye gibi düzenli ödemeler kısmi süreli işçinin de tazminat ücretine eklenir. Ücretin sabit olmadığı parça başı veya yüzde usulü çalışmalarda son bir yıl içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama esas alınır. Saat ücretiyle çalışanlarda ise ayın bordrolarındaki fiilî ödeme belirleyici olur; bordro dışı ödemeler tanık ve banka kayıtlarıyla ispat edilir. Aşağıdaki örnek yalnızca yöntemi gösterir (temsilidir):

Örnek veri (temsilidir) Değer
Çalışma düzeni Haftada 3 gün, günde 7,5 saat
Sözleşme süresi 4 yıl 6 ay
Son aylık brüt kısmi süreli ücret 12.000 TL
Düzenli yol yardımı 1.000 TL
Tazminata esas aylık ücret 13.000 TL
Kıdem süresi 4,5 yıl (çalışılan gün sayısına göre kısaltılmaz)

Tutarın kendisi için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir. Gecikme hâlinde 1475 s. K. md. 14 uyarınca mevduata uygulanan en yüksek faiz istenebilir; faiz türlerinin farkı için yasal faiz hesaplama aracı fikir verir.

Kafede filtre kahve hazırlayan yarı zamanlı barista

Tam Süreliden Kısmi Süreliye Geçişte Ne Olur?

Tam süreli çalışırken kısmi süreliye geçirilen işçi için asıl risk, 1475 s. K. md. 14’teki son ücret kuralıdır. Sözleşme kısmi süreli dönemde sona ererse tazminat düşük olan son ücret üzerinden hesaplanma tehlikesi taşır. Bu nedenle geçişin nasıl yapıldığı ve belgelendiği, ileride doğacak kıdem tazminatını doğrudan etkiler.

Esaslı değişiklik ve altı iş günü kuralı

Tam süreli işçinin çalışma süresinin işverence kısaltılması, çalışma koşullarında esaslı bir değişikliktir. İş K. md. 22’ye göre bu değişiklik işçiye yazılı olarak bildirilmeli; işçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik onu bağlamaz. İşçi kabul etmezse işveren geçerli neden göstererek ve bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir; bu durumda kıdem tazminatı doğar.

Dönemlere göre ayrı hesap tartışması

Kanun son ücreti esas aldığı için, uzun yıllar tam süreli çalışıp son aylarda kısmi süreliye geçen işçinin tüm kıdemi düşük ücretle hesaplanabilir. Bu sonucun hakkaniyete aykırı olduğu ve özellikle geçiş işçinin iradesi dışında gerçekleşmişse dönemlerin ayrı değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülür. Sonuç, geçişin gerekçesine ve belgelerine göre değişir. Geçiş anlaşması imzalanmadan önce, o tarihe kadarki kıdemin nasıl korunacağının yazılı olarak düzenlenmesi bu tartışmayı baştan önler.

Ebeveynlerin kısmi süreli çalışma hakkı

İş K. md. 13/5, doğum sonrası izinlerin bitiminden çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar ebeveynlerden birine kısmi süreli çalışma talep hakkı tanır. Bu talep işverence karşılanır ve geçerli fesih nedeni sayılmaz. Bu dönemde sona eren sözleşmelerde de son ücret meselesi gündeme gelir; doğum iznine ilişkin korumalar hamilelik ve doğum izninde işten çıkarma yazısında anlatılmıştır.

Emeklilik Nedeniyle Ayrılmada Prim Günleri Neden Önemli?

1475 s. K. md. 14/1-5, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayarak kendi isteğiyle ayrılan işçiye de kıdem hakkı tanır. Kısmi süreli işçinin SGK’ya bildirilen prim gün sayısı eksik olabileceğinden bu şartlar daha geç tamamlanır. 5510 s. K. md. 41/1-i ise kısmi süreli çalışılan aylardaki eksik sürelerin borçlanılmasına imkân verir.

Borçlanma, emeklilik şartlarının tamamlanma tarihini öne çekebilir; ancak borçlanılan sürenin hangi tarih itibarıyla sonuç doğuracağı SGK işlemine göre belirlenir. Bu nedenle kıdem tazminatı için istifa etmeden önce SGK’dan şartların tamamlandığını gösteren yazının alınması ve işverene bu belgeyle başvurulması gerekir. Kodlama hataları ileride sorun çıkarabileceğinden SGK işten çıkış kodları yazısına da göz atılmalıdır.

Kısmi Süreli Çalışan Kıdem İçin Nasıl Başvurur?

Kıdem tazminatı ödenmezse önce arabulucuya başvurmak zorunludur; 7036 s. K. md. 3/1 kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacaklarında arabuluculuğu sayar. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. 4857 s. İş K. ek md. 3’e göre kıdem tazminatının zamanaşımı süresi beş yıldır.

İspatta kısmi süreli çalışmaya özgü noktalar

Kısmi süreli dosyalarda iki uyuşmazlık sık görülür: işçinin aslında tam süreli çalıştığı hâlde kısmi süreli gösterildiği iddiası ve bordroda gösterilen ücretin gerçek ücretten düşük olması. Birincisinde giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve tanık beyanları; ikincisinde banka hesap hareketleri belirleyicidir. SGK’ya eksik gün bildirildiyse bu ayrıca hizmet tespiti davası konusu olabilir. İzmir’deki usul için İzmir’de kıdem ve ihbar tazminatı davası yazısına bakılabilir.

Önlüklü genç garsonun masada not defterine çalışma düzenini yazması

Başvurudan Önce Hangi Belgeler Toplanmalı?

Kısmi süreli çalışmada uyuşmazlığın merkezinde çalışma süresi ve gerçek ücret yer aldığı için belgeler tam süreli dosyalardan daha önemlidir. 4857 s. İş K. md. 13 kapsamındaki sözleşmenin yazılı örneği ile çalışma düzenini gösteren kayıtlar baştan toplanmalıdır. Aşağıdaki liste görüşmesine hazırlık için de kullanılabilir.

  • Kısmi süreli iş sözleşmesi ve varsa tam süreliden kısmi süreliye geçiş yazısı veya anlaşması.
  • Son bir yıla ait bordrolar ve ücretin yatırıldığı banka hesap dökümleri.
  • Haftalık çalışma çizelgeleri, vardiya planları, giriş çıkış kayıtları.
  • SGK hizmet dökümü (eksik gün kodlarıyla birlikte) ve işten çıkış bildirgesi.
  • Fesih bildirimi, istifa yazısı veya haklı fesih ihtarnamesi.
  • Yol, yemek, prim gibi düzenli yan ödemeleri gösteren belgeler.

İhbar süreleri ve seçeneği de aynı dosyada değerlendirilmelidir; iş güvencesinin sınırları için işe iade davasının şartları yazısı yol gösterir. İş hukuku konularındaki diğer yazılar ile Av. Mehmet İlker Dinç profili incelenebilir. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Kanun metinleri için 4857 sayılı İş Kanunu ve 1475 sayılı İş Kanununun yürürlükteki 14. maddesi incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yarı zamanlı çalışanların kıdem tazminatıyla ilgili soruları genellikle hak kazanma şartları, kıdem süresinin sayılması, esas alınacak ücret ve birden fazla işverenle çalışma üzerinde yoğunlaşır. Aşağıdaki kısa cevaplar 1475 sayılı Kanunun yürürlükteki 14. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine dayanır ve genel bilgi niteliğindedir.

Part time çalışan kıdem tazminatı alabilir mi?

Alabilir. Part time, hukuki adıyla kısmi süreli çalışan işçi, 1475 s. K. md. 14’teki şartlar gerçekleştiğinde ve en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır. Haftalık çalışma saatinin az olması hakkı ortadan kaldırmaz, yalnızca esas alınan ücreti etkiler.

Haftada iki gün çalışan işçinin kıdemi nasıl sayılır?

Kıdem, çalışılan günler toplanarak değil, iş sözleşmesinin başladığı ve sona erdiği tarihler arasındaki takvim süresiyle belirlenir. Haftada iki gün çalışan işçinin üç yıllık sözleşmesi üç yıllık kıdem sayılır; tazminat ise fiilen aldığı kısmi süreli ücret üzerinden hesaplanır.

Kısmi süreli işçinin kıdem tazminatına tam süreli ücret esas alınır mı?

Hayır. Esas alınan ücret, kısmi süreli işçiye fiilen ödenen son ücret ile düzenli yan ödemelerdir. İş K. md. 13/2’ye göre parasal haklar çalışılan süreyle orantılıdır. İşçinin aslında tam süreli çalıştığı ispatlanırsa tam süreli ücret esas alınır.

Birden fazla işyerinde yarı zamanlı çalışan her işverenden kıdem alabilir mi?

Her iş sözleşmesi ayrı değerlendirilir. Şartlar her işveren bakımından ayrı ayrı gerçekleşmişse, işçi her işverenden kendi sözleşmesinin süresi ve o işyerindeki ücreti üzerinden kıdem tazminatı isteyebilir. Bir işverendeki fesih diğer sözleşmeyi etkilemez.

Kısmi süreli çalışan işçi ihbar tazminatı alabilir mi?

Alabilir. İhbar süreleri iş sözleşmesinin süresine göre belirlenir ve kısmi süreli işçiye de uygulanır. Belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden taraf, bu sürelere ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder. Tutar kısmi süreli ücret üzerinden hesaplanır.

İşveren tam süreli işçiyi zorla kısmi süreliye geçirebilir mi?

Tek taraflı olarak geçiremez. Çalışma süresinin kısaltılması esaslı değişikliktir; İş K. md. 22’ye göre yazılı bildirilmeli ve işçi altı iş günü içinde yazılı kabul etmelidir. Kabul edilmeyen değişiklik işçiyi bağlamaz; işveren ancak geçerli neden ve bildirim süresiyle fesih yoluna gidebilir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Mehmet İlker Dinç, Avukat
Çalışma alanları: Sigorta Hukuku, Tazminat Hukuku, İş Hukuku, Şirketler Hukuku, Kurumsal Danışmanlık