
İzmir’de iş kazası soruşturması, bir çalışanın ölümü veya yaralanmasıyla sonuçlanan kazadan sonra Cumhuriyet başsavcılığının taksirle öldürme (5237 s. TCK md. 85) ya da taksirle yaralama (md. 89) şüphesiyle yürüttüğü ceza soruşturmasıdır. Savcı kazayı öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmakla yükümlüdür (5271 s. CMK md. 160).
Kazanın SGK’ya bildirimi, tazminat davası ve ilçeye göre mahkeme haritası İzmir’de iş kazası sonrası hukuki süreç yazımızda anlatıldı. Bu yazı yalnız ceza tarafını ele alır: kimlerin şüpheli olabileceği, raporunun nasıl hazırlandığı, iş müfettişi incelemesinin etkisi, otopsi ve deliller, işçi ve ailesinin hakları ile uzlaştırma ve soruşturmanın olası sonuçları.
Önemli Çıkarımlar
- Ölümlü kazada TCK md. 85, yaralanmalı kazada md. 89 uygulanır; birden fazla kişinin ölümünde ceza 2 yıldan 15 yıla kadar çıktığı için dava ağır ceza mahkemesinde görülür.
- Birden fazla kişinin taksiri varsa herkes kendi kusurundan sorumludur (TCK md. 22/5); işveren, işveren vekili, iş güvenliği uzmanı ve alt işveren aynı dosyada şüpheli olabilir.
- Tüzel kişi şirket cezalandırılamaz (TCK md. 20/2); soruşturma şirket adına karar veren ve iş güvenliğinden sorumlu gerçek kişilere yönelir.
- Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır; taksirle öldürmede uzlaştırma yoktur (TCK md. 89/5, CMK md. 253).
- Şikâyetten vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği açıkça beyan edilirse hukuk mahkemesinde tazminat davası açılamaz (TCK md. 73/7).
İzmir’de İş Kazası Soruşturması Nasıl Başlar?
İzmir’de iş kazası soruşturması kural olarak şikâyet beklenmeden başlar. 5510 s. K. md. 13 işverene kazayı o yer kolluğuna derhal ve SGK’ya en geç 3 iş günü içinde bildirme yükümlülüğü yükler. Kolluk durumu Cumhuriyet savcısına bildirir; savcı da CMK md. 160 uyarınca delilleri toplamaya başlar.
Soruşturmayı kazanın olduğu yerin başsavcılığı yürütür (CMK md. 12/1). İzmir Adliyesi çevresindeki ilçelerde bu İzmir Cumhuriyet Başsavcılığıdır; 2025 faaliyet raporuna göre başsavcılığın Müracaat, Kayıt ve Nöbet İşlemleri Bürosu vardır ve Nöbet İşlemleri Bürosu 02.01.2025’ten beri çalışmaktadır. Karşıyaka, Menemen, Torbalı, Çeşme, Bergama ve Ödemiş ağır ceza merkezleridir; kendi adliyesi olan ilçelerde soruşturma o adliyenin başsavcılığında yürür. İlçe bazında tablo için yukarıdaki yazıya, nöbet düzeni için İzmir’de nöbetçi savcılık yazısına bakılabilir.
İlk saatlerde olay yerinde neler yapılır?
Kolluk olay yeri tespitini yapar, makine veya iskele gibi ekipmanın durumunu fotoğraflar, tanıkların ilk beyanlarını alır ve gerekirse ekipmanı muhafaza altına alır. Ölüm varsa savcı ölü muayenesi ve otopsi kararı verir. Bu saatlerde olay yerinin temizlenmesi, makinenin onarılması veya kayıtların silinmesi, sonradan kusur incelemesini zorlaştırır ve şüpheliler açısından ayrıca risk doğurur.
Hangi Suçlar Gündeme Gelir, Hangi Mahkeme Bakar?
Ceza, neticeye ve kişi sayısına göre değişir. TCK md. 85 tek kişinin ölümünde 2 yıldan 6 yıla, birden fazla kişinin ölümünde 2 yıldan 15 yıla kadar hapis öngörür. Md. 89/1 yaralamada 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası, md. 89/4 birden fazla kişinin yaralanmasında 9 aydan 5 yıla kadar hapis öngörür.
| Netice | Hüküm | Ceza | Görevli mahkeme | Şikâyet / uzlaştırma |
|---|---|---|---|---|
| Bir çalışanın ölümü | TCK md. 85/1 | 2-6 yıl hapis | Asliye ceza | Şikâyet aranmaz; uzlaştırma yok |
| Birden fazla ölüm veya ölüm ve yaralanma | TCK md. 85/2 | 2-15 yıl hapis | Ağır ceza (5235 s. K. md. 12) | Şikâyet aranmaz; uzlaştırma yok |
| Basit yaralanma | TCK md. 89/1 | 4 ay-2 yıl hapis veya adli para cezası | Asliye ceza | Şikâyete bağlı; uzlaştırma var |
| Kemik kırılması, organ işlevinin zayıflaması vb. | TCK md. 89/2-3 | Md. 89/1 cezası yarı oranında veya bir kat artırılır | Asliye ceza | Şikâyete bağlı, bilinçli taksirde aranmaz; uzlaştırma var |
| Birden fazla kişinin yaralanması | TCK md. 89/4 | 9 ay-5 yıl hapis | Asliye ceza | Şikâyete bağlı, bilinçli taksirde aranmaz; uzlaştırma var |
Görev 5235 s. K. md. 12 uyarınca üst sınıra göre belirlenir: üst sınırı on yıldan fazla hapis olan suçlara ağır ceza mahkemesi bakar. Torbalı ve Selçuk’taki fabrikalarda yaşanan çok ölümlü bir kazada dava Torbalı Ağır Ceza Mahkemesinde, Kemalpaşa’daki bir tesiste ise İzmir ağır ceza mahkemelerinde görülür. Aliağa ve Foça HSK kararıyla Menemen Ağır Ceza yargı çevresine bağlanmıştır.
Bilinçli taksir dosyayı nasıl değiştirir?
Fail neticeyi öngördüğü hâlde istememişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarıya kadar artırılır (TCK md. 22/3). İş kazalarında bu tartışma tipik olarak, daha önce yazılı olarak uyarılan bir tehlikenin giderilmeden çalışmaya devam edilmesi durumunda çıkar. Bilinçli taksir ayrıca md. 89/2-4 hâllerinde şikâyet şartını ortadan kaldırır (md. 89/5).

İş Kazası Soruşturmasında Kimler Şüpheli Olabilir?
Ceza sorumluluğu şahsidir ve tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK md. 20). Bu nedenle soruşturma şirkete değil, iş güvenliği yükümlülüğü bulunan gerçek kişilere yönelir. Birden fazla kişinin taksiri varsa herkes kendi kusurundan sorumlu olur ve cezası ayrı ayrı belirlenir (md. 22/5).
| Kişi | Yükümlülüğün dayanağı | Soruşturmada bakılan noktalar |
|---|---|---|
| İşveren (şahıs işletmesi sahibi, şirket yöneticisi) | 6331 s. K. md. 4 | Risk değerlendirmesi, ekipman, eğitim, denetim |
| İşveren vekili (fabrika müdürü, şantiye şefi) | 4857 s. İş K. md. 2/4 | Sahadaki talimatlar, iş organizasyonu, uyarılara tepki |
| İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi | 6331 s. K. md. 8 | Eksikliği yazılı bildirip bildirmediği, ciddi tehlikeyi Bakanlığa iletip iletmediği |
| Alt işveren ve asıl işveren | 6331 s. K. md. 23; 4857 s. K. md. 2/6 | Aynı alanı paylaşan işverenler arasındaki koordinasyon |
| Ustabaşı, vardiya amiri, ekip arkadaşı | TCK md. 22 | Somut olaydaki kişisel özen eksikliği |
İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekiminin bildirim yükümlülüğü belirleyici bir ölçüttür. 6331 s. K. md. 8/2 uyarınca bu kişiler eksiklikleri işverene yazılı bildirir; hayati tehlikede tedbir alınmazsa durumu Bakanlığa iletir. Ölüm veya maluliyetle sonuçlanan kazada ihmali tespit edilen uzmanın yetki belgesi askıya alınır (md. 8/4). Kazalı işçinin kendi kusuru diğerlerinin sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz; kusur dağılımını etkiler.
Bilirkişi Raporu Ceza Dosyasında Neden Belirleyicidir?
Kusurun kimde ve hangi oranda olduğu teknik bir sorudur; savcı bu nedenle iş güvenliği alanında görevlendirir. CMK md. 63 soruşturma evresinde savcıya bilirkişi atama yetkisi verir; md. 67/3 ise bilirkişinin hukuki nitelendirme yapamayacağını, yalnız teknik konularda görüş bildireceğini düzenler.
İzmir’de bilirkişiler, İzmir BAM binasında bulunan İzmir Bilirkişilik Bölge Kurulu listesinden seçilir; kurulun çevresi İzmir, Aydın ve Manisa’dır ve 2025 faaliyet raporunda bölgede 3.028 bilirkişi kayıtlıdır. Raporda kusur oranları kişi kişi gösterilir; işçi ve ailesi de raporun hangi belgelere dayandığını kontrol etmelidir: risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları, makinenin periyodik kontrol raporları, vardiya listeleri.
Bilirkişi raporuna itiraz nasıl yapılır?
Rapor tamamlandığında savcı veya mahkeme, şüpheli, katılan ve vekillerine yeni bilirkişi incelemesi isteme veya itirazlarını bildirme için süre verir (CMK md. 67/5). İtirazın soyut olmaması, raporun hangi belgeyi incelemediğini veya hangi teknik kuralı yanlış uyguladığını göstermesi gerekir. İzmir’deki rapor süreci İzmir’de bilirkişi raporu süreci yazısında ayrıntılıdır.

İş Müfettişi İncelemesi Ceza Dosyasını Nasıl Etkiler?
İş sağlığı ve güvenliği yönünden teftiş, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişlerince yapılır (6331 s. K. md. 24). Ağır sonuçlu kazalarda müfettiş işyerinde inceleme yaparak hangi yükümlülüklerin ihlal edildiğini raporlar; bu rapor idari para cezalarının (md. 26) ve SGK işlemlerinin dayanağı olur.
Müfettiş raporu ceza dosyasında doğrudan hüküm kurmaz, ancak savcı CMK md. 161/1 uyarınca bütün kamu görevlilerinden bilgi isteyebildiği için rapor dosyaya alınır ve bilirkişi incelemesinin önemli bir girdisi olur. İdari para cezası ile ceza soruşturması birbirinden bağımsızdır: idari ceza ödenmiş olsa da ceza soruşturması devam eder. SGK’nın işverene karşı hakkı ise SGK rücu davası yazısında anlatılmıştır.
Otopsi ve Delillerin Korunması Nasıl Sağlanır?
Ölümlü kazada ölü muayenesi savcı huzurunda bir hekim tarafından yapılır; otopsi ise kural olarak savcı huzurunda iki hekimle yapılır (CMK md. 86-87). Md. 87/1 uyarınca müdafi veya vekil tarafından getirilen hekim de otopside hazır bulunabilir; aile bu hakkı vekil aracılığıyla kullanabilir.
İzmir Adliyesi birimleri arasında Adli Tıp Kurumu İzmir Grup Başkanlığı Adliye Şube Müdürlüğü sayılır; Karşıyaka, Bergama ve Ödemiş’te de adli tıp şube müdürlükleri vardır. Ceza dosyasının omurgasını oluşturan belgeler şunlardır:
- İşverenin tuttuğu kaza kaydı ve inceleme raporu (6331 s. K. md. 14/1).
- Risk değerlendirmesi ve acil durum planları (md. 10-11), çalışanın aldığı eğitimlerin kayıtları (md. 17).
- İşe giriş ve periyodik sağlık muayenesi kayıtları (md. 15), iş ekipmanının periyodik kontrol raporları.
- Kamera görüntüleri, turnike ve vardiya kayıtları, iş güvenliği uzmanının tespit defteri.
- Olay yeri tutanağı, fotoğraflar, tanık beyanları ve otopsi veya adli rapor.
İşçi ve Ailesinin Soruşturmadaki Hakları Nelerdir?
Mağdur ve şikâyetçi, soruşturmada delillerin toplanmasını isteyebilir, soruşturmanın amacını bozmamak kaydıyla belge örneği alabilir ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edebilir (CMK md. 234). Ölüm hâlinde bu hakları, suçtan zarar gören sıfatıyla ölen işçinin eşi, çocukları ve anne babası gibi yakınları kullanır.
Taksirle yaralamada şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren 6 aydır (TCK md. 73/1-2). Kovuşturmaya yer olmadığı kararına tebliğden itibaren 2 hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir (CMK md. 173/1); ayrıntı takipsizlik kararına itiraz yazısındadır. Dava açılırsa aile kamu davasına katılabilir; katılanın hakları ceza davasında katılan sıfatı yazısında yer alır. İzmir’de Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü de mağdurlara bilgilendirme desteği verir.
Şikâyetten vazgeçmenin tazminat hakkına etkisi
İşverenle görüşmelerde en sık yapılan hata burada ortaya çıkar. TCK md. 73/7 uyarınca kamu davası şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşer ve vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklarsa artık hukuk mahkemesinde dava açamaz. Bu nedenle vazgeçme beyanı imzalanmadan önce metinde şahsi haklara ilişkin bir ifade bulunup bulunmadığı dikkatle okunmalıdır.

Uzlaştırma ve Soruşturmanın Olası Sonuçları Nelerdir?
Taksirle yaralama, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır (CMK md. 253/1-b-2); taksirle öldürme ise kapsam dışıdır. Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse hükümleri uygulanmaz (md. 253/3). Aynı kazada farklı işçiler ölmüş ve yaralanmışsa her mağdur ayrıca değerlendirilir.
Uzlaşma sağlanamazsa savcı ya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ya da iddianame düzenler. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kurumu uzlaştırma kapsamındaki suçlarda ve üst sınırı 3 yılı aşan suçlarda uygulanmaz (CMK md. 171/2); bu nedenle iş kazası dosyalarında pratikte uygulanma alanı dardır. TCK md. 22/6 ise neticenin münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından ağır mağduriyet doğurduğu hâllerde ceza verilmemesine imkân tanır; örneğin işletme sahibinin kendi yakınını kaybettiği kazalarda bu hüküm tartışılır. İzmir’deki uzlaştırma bürosu süreci İzmir uzlaştırma bürosu yazısında anlatılmıştır.
Kazadan Sonraki İlk Günlerde Neler Yapılmalı?
İlk günlerde atılan adımlar hem ceza dosyasının hem de sonraki tazminat davasının yönünü belirler. CMK md. 160/2 savcıya şüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplama yükümlülüğü verir; tarafların da kendi bildiklerini ve ellerindeki belgeleri erken aşamada dosyaya sunması bu araştırmayı tamamlar.
- Soruşturma numarasını ve dosyanın hangi başsavcılıkta olduğunu öğrenin; UYAP üzerinden takip edin.
- Kayıtların korunması için kamera, vardiya ve eğitim kayıtlarının muhafazasını savcılıktan yazılı olarak isteyin.
- Otopsi yapılacaksa vekil aracılığıyla bir hekimin hazır bulunmasını değerlendirin (CMK md. 87/1).
- Yaralanma varsa 6 aylık şikâyet süresini takvime işleyin; şikâyetten vazgeçme metnini imzalamadan önce TCK md. 73/7 yönünden kontrol edin.
- Şüpheli konumundaysanız ifadeye müdafi ile gidin ve yazılı talimat, uyarı ve bildirimleri dosyaya sunun.
Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Ceza yargılamasına ilişkin diğer yazılar ceza hukuku çalışma alanı sayfasında, yazarın diğer çalışmaları Av. Yahya Köse profilinde yer alır. Torbalı’daki fabrika kazalarının sorumluluk boyutu Torbalı’da fabrika iş kazası yazısında ele alınır.
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazasından sonra ceza soruşturmasıyla karşılaşan işçi, aile ve işveren tarafının en sık sorduğu konular; şikâyet şartı, şirketin ceza sorumluluğu, iş güvenliği uzmanının durumu, tazminat davasıyla ilişki, uzlaşma ve otopsidir. Cevaplar TCK md. 20, 73, 85 ve 89 ile CMK md. 87, 160 ve 253 hükümlerine dayanır.
İş kazasında savcılık şikâyet olmadan soruşturma açar mı?
Açar. Ölümlü kazalarda (TCK md. 85) ve bilinçli taksirle işlenen ağır yaralamalarda şikâyet aranmaz. Basit taksirle yaralama şikâyete bağlıdır (md. 89/5); bu durumda yaralanan işçinin 6 ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Savcı her hâlde kazayı öğrenince araştırmaya başlar (CMK md. 160).
Şirket iş kazası nedeniyle ceza alır mı?
Tüzel kişi şirket hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK md. 20/2). Soruşturma; şirket yöneticileri, işveren vekilleri, iş güvenliği uzmanı ve sahadaki sorumlular gibi gerçek kişilere yönelir. Şirket ayrıca idari para cezası ve hukuki sorumlulukla karşılaşabilir.
İş güvenliği uzmanı ceza alabilir mi?
Kendi kusuru varsa alabilir. 6331 s. K. md. 8 uzmana eksiklikleri yazılı bildirme ve hayati tehlikede Bakanlığa iletme yükümlülüğü verir. Bildirimi yapan ve işverenin tedbir almadığını belgeleyen uzmanın kusur durumu, bildirim yapmayandan farklı değerlendirilir. Ölümlü kazada ihmali tespit edilen uzmanın belgesi askıya alınır.
İş kazası ceza davası sonuçlanmadan tazminat davası açılabilir mi?
Açılabilir. Hukuk hâkimi ceza hâkiminin beraat kararı ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (6098 s. TBK md. 74). Ancak ceza dosyasındaki bilirkişi raporu, olay yeri tespitleri ve otopsi raporu tazminat davasında önemli delil olur.
Taksirle yaralamada uzlaşma olursa ne olur?
Uzlaşma gerçekleşir ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK md. 253). Uzlaşma metninde maddi tazminat da düzenlenebilir; metnin şahsi haklara ilişkin kapsamı dikkatle okunmalıdır. Taksirle öldürmede uzlaştırma yoluna gidilemez.
Otopsiye aile kendi hekimini getirebilir mi?
Getirebilir. CMK md. 87/1 uyarınca müdafi veya vekil tarafından getirilen hekim de otopside hazır bulunabilir. Bu hak vekil aracılığıyla kullanıldığından, ölümlü kazadan hemen sonra savcılıkla iletişime geçilerek otopsinin yeri ve saati öğrenilmelidir.
İş kazası soruşturması ne kadar sürer?
Kanunda belirli bir süre yoktur. Süreyi çoğunlukla otopsi veya adli rapor, iş müfettişi incelemesi ve İSG bilirkişi raporunun tamamlanması belirler; birden fazla şüpheli ve ek rapor talepleri dosyayı uzatabilir. Dosyanın aşaması UYAP üzerinden veya soruşturma numarasıyla başsavcılıktan takip edilebilir.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu (rayp.adalet.gov.tr)
- İzmir Bilirkişilik Bölge Kurulu (izmirbbk.adalet.gov.tr)
İlgili yazılar
- İzmir'de İnfaz Hakimliğine Şikayet
- İzmir'de Adli Kontrol Kararı ve İmza Yükümlülüğü
- İzmir'de Çocuk Mahkemesi Yargılaması
- Dolandırıcılıkta Zincirleme Suç ve Ceza
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk





