
İzmir’de adli kontrol kararı verilen kişinin aklındaki ilk soru genellikle aynıdır: imzaya nereye, hangi günlerde gideceğim ve bir gün gidemezsem ne olur? Kararın kâğıt üzerindeki birkaç satırı, aylarca sürebilecek bir düzeni belirler. Bu düzenin nasıl kurulduğunu, değiştirildiğini ve aksatılırsa doğacak sonuçları bilmek, tutuklamaya dönüşebilecek bir riskin önüne geçer.
Adli kontrolün türleri, yurt dışı çıkış yasağı ve İzmir’deki genel uygulama İzmir’de adli kontrol ve yurt dışı yasağı yazısında anlatıldı. Bu yazı ise neredeyse yalnızca imza yükümlülüğünün pratiğine odaklanır: kararın içeriği, imzanın verileceği birim, sıklığın değiştirilmesi, mazeret, ihlalin sonucu ve imzada geçen sürenin cezaya etkisi.
Önemli Çıkarımlar
- İmza yükümlülüğü 5271 s. CMK md. 109/3-b’deki ‘hâkim tarafından belirlenen yerlere, belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak’ yükümlülüğüdür.
- 5402 s. Kanun md. 12 ve 13’e göre 109/3-b dahil bazı adli kontrol yükümlülüklerinin yerine getirilmesine ilişkin çalışmaları denetimli serbestlik müdürlüğü de yürütür; imzanın verileceği yer karardan okunmalıdır.
- Hâkim, CMK md. 110/2 uyarınca yükümlülüğü değiştirebilir, kısmen kaldırabilir veya geçici muafiyet tanıyabilir; kaldırma istemine md. 111/1 uyarınca beş gün içinde karar verilebilir.
- Yükümlülüğü isteyerek yerine getirmeyen kişi hakkında, hükmedilebilecek ceza ne olursa olsun tutuklama kararı verilebilir (CMK md. 112/1).
- İmza yükümlülüğünde geçen süre CMK md. 109/6 uyarınca cezadan mahsup edilmez; konutu terk etmeme yükümlülüğünde ise her iki gün bir gün sayılır.
İzmir’de Adli Kontrol Kararı Neleri İçermelidir?
İzmir’de adli kontrol kararı, soruşturmada Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimince, kovuşturmada davaya bakan mahkemece verilir (5271 sayılı CMK md. 110/1 ve 110/3). İmza yükümlülüğü öngörülmüşse kararda imzanın verileceği yer, sıklık ve mümkünse gün açıkça yazılmalıdır; md. 109/3-b bu unsurları hâkimin belirlemesine bırakır.
İzmir Adalet Komisyonu’nun 2025 faaliyet raporuna göre Konak’taki ana binada görev yapan 7 sulh ceza hâkimliğinde yapılan sorgular sonunda 2025 yılında 15.731 adli kontrol ve 9.151 tutuklama kararı verilmiştir. Bu tablo, sorgu sonunda adli kontrolün tutuklamadan daha sık başvurulan tedbir olduğunu gösterir. Karşıyaka Adliyesi’nde ise sulh ceza hâkimlikleri ana binadadır.
Sorguda imza yükümlülüğü önerilebilir mi?
Önerilebilir ve çoğu zaman önerilmelidir. CMK md. 101/1, tutuklama isteminde adli kontrolün neden yetersiz kalacağının hukuki ve fiili gerekçelerle gösterilmesini; md. 101/2-d ise tutuklama kararında bunun somut olgularla açıklanmasını zorunlu tutar. Bu nedenle sorguda müdafi, düzenli imza, belirli bir yeri terk etmeme veya yurt dışı yasağı gibi daha hafif yükümlülüklerin kaçma şüphesini neden karşılayacağını somut bilgilerle anlatabilir: sabit adres, düzenli iş, aile bağları ve önceki çağrılara uyum bunların başında gelir.
Kararın örneği neden hemen alınmalı?
Sorgudan sonra kişi çoğu zaman kararın yalnızca sözlü özetini duyarak adliyeden ayrılır. Oysa imza gününün yanlış anlaşılması ilk haftada ihlal tutanağına yol açabilir. Kararın bir örneğinin müdafi aracılığıyla veya kalemden alınması, yükümlülüğün bendinin, yerinin ve sıklığının kâğıt üzerinde kontrol edilmesini sağlar. Sorgu öncesi aşama için İzmir’de gözaltı süreci ve şüphelinin hakları yazısına bakılabilir.

İmza Yükümlülüğü Hangi Birimde Yerine Getirilir?
İmzanın verileceği yeri hâkim belirler. Uygulamada bu çoğu zaman kişinin adresine yakın bir polis veya jandarma birimidir. 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu md. 12/1-a ve 13/1-a ise CMK md. 109/3’ün (b), (c), (e), (j), (k) ve (l) bentlerindeki yükümlülüklerin yerine getirilmesine ilişkin çalışmaları denetimli serbestlik müdürlüğüne verir.
Bu nedenle ‘imza’ denince yalnızca karakol akla gelmemelidir. Karar denetimli serbestlik müdürlüğünü gösteriyorsa İzmir merkezde bu birim, İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’dür ve Buca’da Şirinyer’de bulunur. Hangi birimin yazdığı, imza defterinin nerede tutulacağını ve ihlal bildiriminin kimden geleceğini belirler. Buca’daki kurumlar hakkında Buca’da dava süreci ve denetimli serbestlik müdürlüğü yazısı bilgi verir.
Elektronik izleme imzanın yerini tutar mı?
5402 sayılı Kanun md. 15/A, şüpheli ve sanıkların izlenmesinin elektronik cihazlarla da yapılabileceğini ve bu izlemenin rızaları alınarak kendi cihazlarıyla da gerçekleştirilebileceğini öngörür. Ancak bu, kendiliğinden imza yerine geçmez. Elektronik izleme ancak kararda öngörülmüşse uygulanır; kararda karakolda imza yazıyorsa kişi o birime gitmek zorundadır.
İmza Sıklığı veya Yeri Değiştirilebilir mi?
Değiştirilebilir. CMK md. 110/2’ye göre hâkim yükümlülükleri bütünüyle veya kısmen kaldırabilir, değiştirebilir ya da kişiyi bunlardan bazılarına uymaktan geçici olarak muaf tutabilir. Md. 111/1’e göre şüpheli veya sanığın istemi üzerine, savcının görüşü alındıktan sonra beş gün içinde karar verilebilir. Talep her zaman yazılı ve belgeli olmalıdır.
| Durum | Uygun talep | Dilekçeye eklenecek belge |
|---|---|---|
| Başka ilçeye veya ile taşınma | İmza yerinin değiştirilmesi | Yeni ikametgâh belgesi, kira sözleşmesi |
| Vardiyalı veya şehir dışında çalışma | İmza gün ve saatinin ya da sıklığının değiştirilmesi | İşyeri yazısı, çalışma çizelgesi |
| Ameliyat veya yatarak tedavi | Geçici muafiyet | Hastane yazısı, epikriz |
| Uzun süre düzenli imza ve delillerin toplanması | Sıklığın azaltılması veya kaldırma | İmza çizelgesi, dosyanın aşamasını gösteren bilgi |
Talep, soruşturma sürüyorsa kararı veren sulh ceza hâkimliğine, iddianame kabul edilmişse davaya bakan mahkemeye yapılır. En sık hata, taşınma veya iş değişikliğinden sonra talepte bulunmaktır; talep karara bağlanana kadar eski karar geçerlidir ve imza eski yerde verilmeye devam etmelidir.
İmzaya Gidilemezse Ne Olur?
CMK md. 112/1’e göre adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun yetkili merci hemen tutuklama kararı verebilir. Azami tutukluluk süresi dolduğu için verilen adli kontrolde ise md. 112/2 uyarınca bu tutukluluk ağır ceza işlerinde dokuz ayı, diğer işlerde iki ayı geçemez.
İsteyerek yerine getirmeme şartı neden önemlidir?
Kanun, her aksamayı değil isteyerek yerine getirmemeyi yaptırıma bağlar. Ani bir hastalık, trafik kazası veya resmi bir işlem nedeniyle imzaya gidilemediğinde bunu gösteren belgenin aynı gün veya en kısa sürede dosyaya sunulması, aksamanın iradi olmadığını ortaya koyar. Belgesiz ve tekrar eden eksik imzalar ise hâkimin değerlendirmesinde aleyhe sonuç doğurur.
Mazeret belgesi nereye verilir?
Belge iki yere ulaştırılmalıdır. Birincisi imzanın verildiği kolluk birimi veya denetimli serbestlik müdürlüğüdür; bu birim aksamayı kayda geçirirken mazereti de not eder. İkincisi kararı veren sulh ceza hâkimliği ya da kovuşturma aşamasında davaya bakan mahkemedir; dilekçe UYAP kaydıyla dosyaya girer. Yalnızca birime sözlü bilgi vermek, ileride isteyerek yerine getirmeme tartışması çıktığında yeterli ispat sağlamaz. Belgenin tarihli ve resmi bir kurumdan alınmış olması, örneğin acil servis kaydı veya hastane yazısı, değerlendirmeyi kolaylaştırır.
| Aksama (temsilidir) | Risk | Yapılması gereken |
|---|---|---|
| Bir kez, belgeli hastalık | Düşük | Rapor aynı gün dosyaya ve imza birimine bildirilir |
| Taşınma sonrası eski birime gitmeme | Yüksek | Taşınmadan önce imza yeri değişikliği istenir |
| Üst üste birkaç imza eksikliği | Çok yüksek | Gecikmeden müdafi aracılığıyla açıklama ve belge sunulur |

İmzada Geçen Süre Cezadan Düşülür mü?
Hayır. CMK md. 109/6’ya göre adli kontrol altında geçen süre, şahsi hürriyeti sınırlama sebebi sayılarak cezadan mahsup edilemez. Kanun bu kurala iki istisna getirir: md. 109/3-e’deki tedavi ve muayene tedbirleri ile (j) bendindeki konutunu terk etmeme yükümlülüğü; ikincisinde her iki gün cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır.
Bu ayrım, uzun süredir imza veren kişilerin sıkça yanıldığı bir noktadır. İki yıl boyunca haftada iki gün imza verilmiş olsa bile, mahkûmiyet hâlinde bu süre infaz hesabında düşülmez. Mahsup ve infaz hesabının genel kuralları için infaz hesaplama aracı bir fikir verir; ancak sonuç dosyaya göre değişir.
Tazminat bakımından imza ile konutu terk etmeme farkı
CMK md. 141/1-l, kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verildiğinde konutunu terk etmeme ile tedavi ve muayene yükümlülükleri için tazminat yolunu açar; imza yükümlülüğü bu bentte yer almaz. Dolayısıyla imza ile konutu terk etmeme arasındaki fark yalnızca günlük hayatı değil, hem mahsubu hem de olası tazminatı etkiler. Sorgu sırasında hangi yükümlülüğün önerileceği değerlendirilirken bu sonuçlar da hesaba katılmalıdır.
Adli Kontrol Ne Kadar Sürer ve Ne Zaman Gözden Geçirilir?
CMK md. 110/A’ya göre ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol en çok iki yıl sürer ve zorunlu hâllerde bir yıl uzatılabilir; ağır ceza işlerinde üst sınır üç yıldır. Md. 110/4 ise devam gerekip gerekmediğinin en geç dört aylık aralıklarla değerlendirilmesini ister.
Dört aylık değerlendirme, imza yükümlülüğünün hafifletilmesi için doğal bir fırsattır. Bu tarihlere yakın bir dönemde düzenli imza çizelgesi ve değişen koşulları gösteren belgelerle kaldırma veya sıklığın azaltılması istenebilir. Sürelerin ayrıntılı tablosu İzmir’deki adli kontrol süreleri başlığında yer alır.

Adli Kontrol Kararına İzmir’de Kim Bakar?
CMK md. 111/2 adli kontrole ilişkin kararlara itirazı mümkün kılar; süre md. 268/1 uyarınca kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Md. 268/3-b’ye göre sulh ceza hâkimliğinin adli kontrole ilişkin kararlarına itirazı, yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler. Kovuşturmadaki mahkeme kararlarına itiraz ise md. 268/3’teki diğer kurallara tabidir.
İzmir merkez ilçelerinde bu, ana binadaki sulh ceza hâkimliklerinin kararlarına aynı binadaki asliye ceza mahkemelerinin bakması anlamına gelir; Karşıyaka’da da Karşıyaka asliye ceza mahkemeleri merci olur. Sulh ceza işlerine asliye ceza hâkiminin baktığı yerlerde inceleme ağır ceza mahkemesi başkanına aittir. Merci haritasının tamamı İzmir’de tutuklamaya itiraz ve sulh ceza hâkimliği yazısında, genel itiraz usulü tutuklamaya itiraz ve adli kontrol kararları yazısında anlatılır.
İtiraz mı, kaldırma talebi mi?
İtiraz, kararın verildiği andaki hukuka aykırılığı tartışır ve iki haftalık süreye bağlıdır. Kaldırma veya değiştirme talebi ise süreye bağlı değildir ve koşulların değiştiği her an yapılabilir. İmza sıklığının ağır olduğu düşünülüyorsa iki haftalık süre kaçırılmış olsa bile md. 111/1 yolu açıktır.
İmza Yükümlülüğü Diğer İmza Rejimleriyle Nasıl Karıştırılır?
‘İmzaya gitmek’ ifadesi uygulamada birbirinden farklı rejimler için kullanılır. Adli kontrol, hüküm verilmeden önceki bir koruma tedbiridir; hükümden sonra uygulanan denetimli serbestlik ve denetim süresi ise ayrı kanun hükümlerine ve ayrı yaptırımlara bağlıdır. Hangi rejimde olunduğu, ihlalin sonucunu ve başvurulacak merciyi değiştirir.
| Rejim | Dayanak | Aşama | Ayrıntı |
|---|---|---|---|
| Adli kontrol, imza yükümlülüğü | CMK md. 109/3-b, 112 | Soruşturma ve kovuşturma | Bu yazı |
| Çocuklar hakkında adli kontrol | 5395 s. K. md. 20 | Soruşturma ve kovuşturma | Denetimli serbestlik müdürlüğü uzman görevlendirir (md. 20/3) |
| HAGB denetim süresi | CMK md. 231 | Hükümden sonra | İzmir’de HAGB ve denetim süresi |
| Cezanın denetimli serbestlikle infazı | 5275 s. K. md. 105/A | İnfaz | Denetimli serbestlik yükümlülükleri |
Aynı kişi hakkında farklı dosyalarda birden fazla imza düzeni bulunabilir; örneğin bir dosyada adli kontrol kapsamında karakola, başka bir dosyada denetimli serbestlik müdürlüğüne gitmek gerekebilir. Her yükümlülük kendi kararına bağlıdır ve birine uymak diğerinin yerine geçmez. İmza günlerinin çakışması hâlinde, kararlardan birinin değiştirilmesi için ilgili hâkimliğe veya mahkemeye ayrı ayrı başvurulmalıdır.
Adli Kontrol Altındaki Kişi İçin Kontrol Listesi
İmza yükümlülüğünün sorunsuz yürümesi küçük ama düzenli adımlara bağlıdır. Aşağıdaki liste CMK md. 109, 110, 111 ve 112’den çıkan pratik kuralları özetler ve özellikle taşınma, iş değişikliği ve sağlık sorunları gibi imza düzenini bozabilecek durumlara karşı hazırlıklı olmayı amaçlar. Listeyi kararın örneğiyle birlikte saklamak yerinde olur.
- Kararın örneğini alın; bendi, imza yerini, gün ve sıklığı yazılı olarak not edin.
- Her imzadan sonra tarih ve saati kendi çizelgenize işleyin.
- Adres, telefon veya iş değişikliğini önceden bildirin; imza yeri değişecekse karar alın.
- Gidemeyeceğiniz bir gün için belgeyi aynı gün dosyaya sunun.
- Dört aylık değerlendirme dönemlerini takip edin ve koşullar değiştiyse kaldırma veya hafifletme isteyin.
Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Ceza muhakemesindeki diğer tedbirler ceza hukuku sayfamızda ele alınır; Av. Yahya Köse bu alanda çalışmaktadır. Gece veya hafta sonu verilen kararlar için İzmir’de nöbetçi mahkeme ve savcılık yazısı yol gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
İmza yükümlülüğü altındaki kişiler ve aileleri, kararın günlük hayata etkisi konusunda benzer sorular sorar. Aşağıdaki kısa cevaplar, İzmir’deki uygulama dikkate alınarak Ceza Muhakemesi Kanunu ile Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu’na dayanır; kararın kendi metni her zaman önceliklidir ve dosyanın aşaması cevabı değiştirebilir.
İmza için hangi karakola gideceğimi kim belirler?
İmzanın verileceği yeri CMK md. 109/3-b uyarınca kararı veren hâkim belirler ve bu yer kararda yazılır. Uygulamada adrese yakın bir polis veya jandarma birimi seçilir; karar denetimli serbestlik müdürlüğünü de gösterebilir. Yer değişikliği ancak yeni bir kararla mümkündür.
Tatile veya yurt içinde başka şehre gidebilir miyim?
İmza yükümlülüğü tek başına yurt içi seyahati yasaklamaz, ancak imza günlerinde belirlenen yerde bulunmayı gerektirir. Seyahat imza gününe denk geliyorsa önceden CMK md. 110/2 uyarınca geçici muafiyet veya gün değişikliği istenmelidir. Ayrıca yurt dışı yasağı veya belirli bölgeyi terk etmeme yükümlülüğü varsa seyahat ayrıca sınırlanır.
İmza yükümlülüğü sabıka kaydına işlenir mi?
Adli kontrol bir mahkûmiyet değil, yargılama sırasında uygulanan bir koruma tedbiridir; bu nedenle tek başına mahkûmiyet kaydı doğurmaz. Yükümlülüğün takibini kararda gösterilen imza birimi yapar. Dosyanın sonunda verilecek karara göre ortaya çıkacak kayıt ayrıca değerlendirilmelidir.
Adli kontrol kaldırma talebi kaç kez yapılabilir?
CMK md. 111/1 bir sayı sınırı öngörmez; şüpheli veya sanık koşullar değiştikçe kaldırma ya da değiştirme isteyebilir. Talebe savcının görüşü alındıktan sonra beş gün içinde karar verilebilir. Aynı gerekçelerle sık tekrarlanan talepler yerine yeni bir durumu gösteren belgeyle başvurmak daha etkilidir.
Beraat edersem imzada geçen süre için tazminat istenebilir mi?
CMK md. 141/1-l, kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı hâlinde tazminatı yalnızca konutu terk etmeme ile tedavi ve muayene yükümlülükleri için öngörür; imza yükümlülüğü bu bentte sayılmaz. Buna karşılık md. 141/1-k, adli kontrole karşı kanuni başvuru imkânlarından yararlandırılmayan kişiye tazminat hakkı tanır.
Kovuşturmada adli kontrol kararını kim değiştirir?
İddianame kabul edildikten sonra CMK md. 110/3 uyarınca davaya bakan mahkeme yetkilidir. İmza yeri veya sıklığının değiştirilmesi için dilekçe bu mahkemeye verilir. Mahkeme ayrıca md. 110/4 uyarınca en geç dört ayda bir yükümlülüğün devamını resen değerlendirir.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu 2025 Faaliyet Raporu
- İzmir Adliyesi Ana Bina iletişim
İlgili yazılar
- İzmir’de Çocuk Mahkemesi Yargılaması
- İzmir’de İnfaz Hakimliğine Şikayet
- İzmir’de İş Kazası Sonrası Ceza Soruşturması
- Dolandırıcılıkta Zincirleme Suç ve Ceza
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk





