Makale · 15.11.2026

Ticaret Unvanının Korunması

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Ticaret unvanının korunması için tabelası olan işletmelerin bulunduğu tuğla bina cephesi

Ticaret unvanının korunması, bir işletmenin piyasadaki kimliğini başkalarının kullanımına karşı savunabilmesi demektir. 6102 s. TTK md. 50 uyarınca usulen tescil ve ilan edilmiş unvanı kullanma hakkı yalnızca sahibine aittir; benzer bir unvanla faaliyete başlayan rakip, müşteriyi yanıltıyor ve faturalar karışıyorsa kanun sahibine tespit, men, silme ve tazminat yollarını açar.

Uygulamada sorun çoğu zaman tescil aşamasında başlar: aynı ilde değil, Türkiye’nin başka bir sicilinde kayıtlı bir unvan gözden kaçar ya da tescilli bir marka ile unvan çatışır. Aşağıda unvanın nasıl seçildiğini, korumanın sınırlarını, marka ile ilişkisini ve tecavüz halinde atılacak adımları ticaret hukuku pratiği açısından ele alıyoruz.

Önemli Çıkarımlar

  • Koruma, unvanın işletme merkezinin bağlı olduğu ticaret siciline tescil ve ilanıyla başlar (TTK md. 40 ve 50); tescil süresi işletmenin açılışından itibaren 15 gündür.
  • Yeni unvan, Türkiye’deki herhangi bir sicilde kayıtlı unvandan ayırt edilebilmelidir; gerekirse ek yapılır (TTK md. 45).
  • Tecavüz halinde tespit, men, unvanın değiştirilmesi veya silinmesi, maddi durumun ortadan kaldırılması ve tazminat istenebilir (TTK md. 52).
  • Unvan tescili marka hakkı sağlamaz; tescilli bir markanın unvan olarak kullanılması SMK md. 7/3-e uyarınca marka sahibince yasaklanabilir.
  • Kanuna aykırı unvan kullanımına 2026 yılı için 44.443 TL idari para cezası öngörülmüştür (TTK md. 51/2).

Ticaret Unvanının Korunması Hangi Şartla Başlar?

Ticaret unvanının korunması, unvanın usulüne uygun tescil ve ilan edilmesiyle başlar. 6102 s. TTK md. 50 tescil ve ilan edilmiş unvanı kullanma hakkını yalnızca sahibine tanır. TTK md. 40/1 ise her tacire, işletmenin açıldığı günden itibaren 15 gün içinde unvanını merkezin bulunduğu yer siciline tescil ve ilan ettirme yükümlülüğü yükler.

TTK md. 50 ve 52’deki özel koruma tescil ve ilana bağlıdır: sicil kaydı ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ilanı, unvanın kime ait olduğunu ve hangi tarihten itibaren korunduğunu gösteren en güçlü belgedir. Bu yüzden iki benzer unvan arasındaki uyuşmazlıkta ilk bakılan husus, hangi unvanın daha önce tescil edildiğidir. Kuruluş aşamasındaki sicil işlemleri hakkında ayrıntı arayanlar İzmir Ticaret Sicili tescil süreci yazısına bakabilir.

Tescil edilmemiş unvan hiç korunmaz mı?

TTK md. 52’deki özel unvan davaları tescilli unvan sahibine tanınmıştır. Ancak tescilsiz bir unvan veya işaretle uzun süredir tanınan bir işletme tamamen korumasız değildir. Başkasının işletmesiyle karıştırılmaya yol açan önlemler TTK md. 55/1-a-4 uyarınca haksız rekabet sayılır. Bu durumda dava dayanağı unvan hakkı değil, haksız rekabet hükümleri olur ve ispat yükü daha ağırdır: kullanımın süresi, yaygınlığı ve piyasadaki tanınırlık belgelenmelidir.

Ticaret Unvanı Nasıl Seçilir, Hangi Unsurlar Zorunludur?

Unvanın zorunlu unsurları tacirin türüne göre değişir. TTK md. 41 uyarınca gerçek kişi tacirin unvanı kısaltılmamış ad ve soyadından oluşur. TTK md. 43 ise anonim, limited ve kooperatif şirketlere unvanı serbestçe seçme imkânı verir; ancak işletme konusunun gösterilmesini ve şirket türünü belirten ibarenin bulunmasını şart koşar.

Tacir türü Zorunlu unsur Kanun Örnek (temsilidir)
Gerçek kişi tacir Kısaltılmamış ad ve soyad TTK md. 41 Ayşe Demir Tekstil
Kollektif şirket En az bir ortağın ad ve soyadı + şirket ve tür ibaresi TTK md. 42/1 Demir ve Ortakları Kollektif Şirketi
Komandit şirket En az bir komandite ortağın ad ve soyadı; komanditer adı yer alamaz TTK md. 42/2 Kaya Komandit Şirketi
Anonim / limited şirket İşletme konusu + “anonim şirket” veya “limited şirket” ibaresi TTK md. 43 Ege Mavi Gıda Sanayi Limited Şirketi
Şube Merkez unvanı + şube olduğunu gösteren ibare TTK md. 48 Ege Mavi Gıda … Limited Şirketi Bornova Şubesi

Unvana eklenebilecek ve eklenemeyecek ibareler

TTK md. 46/1, işletmenin özelliklerini gösteren veya hayali adlardan oluşan eklere izin verir; yeter ki tacirin kimliği, işletmenin büyüklüğü veya finansal durumu hakkında yanlış bir görüş doğurmasın, gerçeğe ve kamu düzenine aykırı olmasın. Tek başına ticaret yapan gerçek kişi, şirket varmış izlenimi veren ek kullanamaz (md. 46/2). “Türk”, “Türkiye”, “Cumhuriyet” ve “Millî” kelimeleri ise ancak Cumhurbaşkanı kararıyla unvana konabilir (md. 46/3).

Gerçek bir kişinin adı veya soyadı yer alan anonim ya da limited şirket unvanında, şirket türünü gösteren ibare baş harflerle kısaltılamaz (TTK md. 43/2). Bu kural, tabelada ve faturada sık yapılan “Ltd. Şti.” kısaltmalarının sicildeki tam unvanla uyumunu da önemli hale getirir: resmi belgelerde ve imzada tescil edilen tam unvan kullanılmalıdır (TTK md. 39/1).

Ticaret unvanı seçimi ve tescilinden önce boş tabela alanı bulunan ahşap mağaza girişi

Aynı veya Benzer Unvan Başka Bir Sicilde Kayıtlıysa Ne Olur?

TTK md. 45 uyarınca yeni unvanın, Türkiye’nin herhangi bir sicil dairesinde daha önce tescil edilmiş başka bir unvandan ayırt edilmesi gerekiyorsa unvana ek yapılır. Karşılaştırma yalnızca aynı il veya ilçe ile sınırlı değildir; ülke genelindeki bütün siciller esas alınır. Sicil müdürlüğü bu kontrolü MERSİS kayıtları üzerinden yapar.

Ek yapılması, iki unvanın birbirinden ayırt edilebilir hale gelmesini sağlamalıdır. Yalnızca şirket türünü değiştirmek (örneğin anonim yerine limited) veya işletme konusunu gösteren genel bir kelime eklemek, ayırt edici unsur aynı kaldıkça karıştırılmayı önlemeyebilir. Bu nedenle unvan seçerken “esas unsur” denilen, unvanı hafızada tutan kelimenin özgün olması önerilir.

Sicilin tescil etmesi karıştırılma iddiasını ortadan kaldırır mı?

Hayır. Sicil müdürlüğünün unvanı tescil etmiş olması, mahkemenin karıştırılma ihtimaline ilişkin değerlendirmesini bağlamaz. Sicil incelemesi kayıtların biçimsel karşılaştırmasına dayanır; mahkeme ise faaliyet alanını, müşteri çevresini, kullanım biçimini ve ticari dürüstlüğe aykırılığı birlikte değerlendirir. Daha sonra tescil edilen unvan sahibi, “sicil kabul etti” savunmasıyla yetinmemeli; ayırt edicilik ve iyiniyet delillerini ayrıca hazırlamalıdır.

Unvana Tecavüz Halinde Hangi Davalar Açılabilir?

TTK md. 52/1, unvanın ticari dürüstlüğe aykırı biçimde başkası tarafından kullanılması halinde hak sahibine geniş bir talep listesi sunar: tecavüzün tespiti, yasaklanması, haksız unvan tescil edilmişse değiştirilmesi veya silinmesi, maddi durumun ortadan kaldırılması, gerekirse araç ve malların imhası ile kusurun ağırlığına göre maddi ve .

Unvanın değiştirilmesi veya sicilden silinmesi davası

Rakip benzer unvanı tescil ettirmişse, men kararı tek başına yetmez; sicil kaydı da düzeltilmelidir. Bu nedenle dava dilekçesinde hem kullanımın yasaklanması hem de tescilli unvanın kanuna uygun şekilde değiştirilmesi veya terkini birlikte istenmelidir. Kesinleşen karar sicil müdürlüğüne bildirilerek kayıt düzeltilir. Tabela, internet sitesi, katalog ve ambalaj gibi tecavüzü sürdüren maddi unsurların kaldırılması da aynı davada talep edilebilir.

Tazminat ve kararın ilanı talebi

Maddi tazminatta mahkeme, uğranılan zararın yanında, tecavüz sonucunda mütecavizin elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da hükmedebilir (TTK md. 52/1 son cümle). Bu imkân, zararın kesin rakamla ispatının zor olduğu durumlarda önem taşır. Davayı kazanan tarafın istemi üzerine, giderleri karşı tarafa ait olmak üzere kararın gazetede yayımlanmasına da karar verilebilir (md. 52/2). Gecikmiş tazminat alacakları için faiz hesabında yasal faiz hesaplama aracı fikir verebilir.

Talep Ne sağlar? Dayanak
Tespit Kullanımın hukuka aykırı olduğunu belgeleyen karar TTK md. 52/1
Men (yasaklama) Rakibin unvanı kullanmasının durdurulması TTK md. 52/1
Değiştirme / silme Sicildeki haksız unvanın düzeltilmesi veya terkini TTK md. 52/1
Maddi durumun ortadan kaldırılması Tabela, belge, ambalajın kaldırılması; gerekirse imha TTK md. 52/1
Maddi ve manevi tazminat Zarar veya mütecavizin elde edebileceği menfaat karşılığı TTK md. 52/1
Hükmün ilanı Kararın gazetede yayımlanması TTK md. 52/2

Ticaret Unvanı ile Marka Çakışırsa Hangisi Üstün Gelir?

Unvan ile marka farklı rejimlere tabidir ve çatışmada genellikle önceki tarihli hak öne çıkar. 6769 s. SMK md. 6/6 uyarınca başkasına ait ticaret unvanını içeren marka başvurusu, unvan sahibinin itirazı üzerine reddedilir. Buna karşılık SMK md. 7/3-e, tescilli bir işaretin ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılmasını marka sahibinin yasaklayabileceği fiiller arasında sayar.

Pratik sonuç şudur: unvanını tescil ettiren şirket, aynı kelimeyi marka olarak da koruma altına almadıkça ürün ve hizmet ambalajlarında tam bir güvence elde etmez. Sonradan unvan tescil ettiren kişi ise önceden tescilli bir markayı unvanının esas unsuru yaptığında marka tecavüzü iddiasıyla karşılaşabilir. Tescil edilmiş markaya karşı, unvana dayanan hükümsüzlük talebi de SMK md. 25/1 ile md. 6 bağlantısı üzerinden mahkemeye taşınabilir. Marka tarafının ayrıntıları için marka hakkına tecavüz ve taklit ürün ile marka başvurusuna itiraz ve benzerlik yazılarımıza bakılabilir.

Unvan, marka ve işletme adı arasındaki farklar

Ölçüt Ticaret unvanı Marka İşletme adı
Neyi tanıtır? Tacirin kendisini Mal veya hizmeti İşletmeyi (sahipten bağımsız)
Nerede tescil edilir? Ticaret sicili Türk Patent ve Marka Kurumu Ticaret sicili
Koruma alanı Unvan olarak kullanım (TTK md. 50, 52) Tescil kapsamındaki mal ve hizmetler (SMK md. 7) TTK md. 53 yollamasıyla unvan hükümleri
Devri İşletmeden ayrı devredilemez (TTK md. 49) İşletmeden bağımsız devredilebilir TTK md. 53, md. 49’a yollama yapmaz
Görevli mahkeme Asliye ticaret mahkemesi Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi Asliye ticaret mahkemesi
Unvan ve marka çakışmasında tescil kayıtlarını ve belgeleri inceleyen ekip

Unvan Davası Hangi Mahkemede ve Ne Zamana Kadar Açılır?

TTK’dan doğan unvan uyuşmazlıkları TTK md. 4/1-a uyarınca ticari dava sayılır ve TTK md. 5/1 gereği asliye ticaret mahkemesinde görülür. Uyuşmazlık aynı zamanda tescilli marka hakkına dayanıyorsa SMK md. 156/1 uyarınca fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi görevlidir. Davaya hangi hakkın esas alınacağı, dilekçe yazılmadan önce netleştirilmelidir.

TTK md. 5/A’ya göre konusu bir miktar para olan ticari davalarda arabulucuya başvuru dava şartıdır. Tespit, men ve silme talepleri para alacağı olmadığından bu şarta tabi değildir; ancak aynı davada tazminat da istenecekse, tazminat kısmı için önce arabulucuya gidilmelidir. Bu ayrımı ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısında ayrıntılı ele aldık.

TTK md. 52 özel bir öngörmez. Tazminat istemleri için 6098 s. TBK md. 72 uyarınca zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıllık, her halde fiilden itibaren 10 yıllık süre dikkate alınır. Tecavüz devam ettiği sürece men talebi açısından hak kaybı riski daha düşüktür; buna karşılık yıllarca sessiz kalmak, hakkın kötüye kullanılması savunmasına zemin hazırlayabilir. Süre takibinde zamanaşımı hesaplama aracı pratik bir kontrol sağlar.

İhtiyati tedbirle unvan kullanımının durdurulması

Karıştırılma her gün müşteri ve itibar kaybına yol açıyorsa, dava sonunu beklemek yerine HMK md. 389 uyarınca istenebilir. Dava açılmadan tedbir alınmışsa, HMK md. 397/1 gereği tedbirin uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalıdır; aksi halde tedbir kendiliğinden kalkar. Tedbir için genellikle teminat istenir ve yaklaşık ispat yeterlidir.

Kanuna Aykırı Unvan Kullanımının Yaptırımları Nelerdir?

Unvan kurallarının ihlali yalnızca özel hukuk davasına konu olmaz. TTK md. 51/2 uyarınca 39 ila 45 inci veya 48 inci maddeleri ihlal edenlere idari para cezası uygulanır; 17.12.2025 tarihli ve 33110 sayılı Resmî Gazete’deki Ticaret Bakanlığı tebliğine göre bu tutar 2026 yılı için 44.443 TL’dir.

Daha ağır ihlaller için ceza yaptırımı öngörülmüştür. TTK md. 51/3’e göre 46 ncı maddedeki ek kurallarını ihlal edenler ile 49 uncu maddeye aykırı olarak unvanı devredenler, devralanlar ve kullananlar üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Ayrıca mahkemeler, noterler, odalar ve Türk Patent ve Marka Kurumu, görevleri sırasında öğrendikleri aykırılıkları yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür (md. 51/1).

Ticaret unvanının devri neden işletmeden ayrı yapılamaz?

TTK md. 49/1 unvanın işletmeden ayrı olarak devrini yasaklar; işletmenin devri ise aksi açıkça kararlaştırılmadıkça unvanın da devri sonucunu doğurur (md. 49/2). Bu kural, yalnızca “isim satın alma” amaçlı sözleşmeleri hem geçersizlik hem de ceza riski altına sokar. İşletme devrinin diğer sonuçları için işyeri devri sözleşmesi ve devralanın sorumluluğu yazısı yol göstericidir.

İşletme Adı ve Şube Unvanı Nasıl Korunur?

Sahibinden bağımsız olarak işletmeyi tanıtan adlar da tescil edilmelidir. TTK md. 53, tescilli işletme adlarına unvana ilişkin md. 45, 47, 50, 51 ve 52 hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Böylece bir restoranın, otelin veya mağazanın tabela adı, sicile tescil edildiğinde unvan gibi korunur ve tecavüz halinde aynı davalar açılabilir.

Şubeler, merkezin ticaret unvanını şube olduğunu belirterek kullanmak zorundadır (TTK md. 48/1) ve bulundukları yer siciline tescil edilir (md. 40/3). Merkezi yurt dışında olan işletmenin Türkiye şubesinin unvanında merkezin ve şubenin bulunduğu yerler ile şube olduğu gösterilmelidir (md. 48/3). Yabancı yatırımcılar için diğer yükümlülükler Türkiye’de şirket kuran yabancının yükümlülükleri başlıklı yazıda açıklanmıştır.

İşletme adı tabelası bulunan klasik mağaza cephesi ve şube unvanı kullanımı

Unvan Uyuşmazlığına Hazırlanırken Hangi Belgeler Toplanmalı?

Unvan davasında başarı şansını belirleyen unsur, öncelik tarihi ve karıştırılmanın somut delilleridir. Dava veya ihtardan önce en az şu belgeler hazırlanmalıdır: sicil kaydı ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ilanı, MERSİS çıktısı, kullanım süresini gösteren fatura ve sözleşmeler, karıştırılmayı gösteren yazışmalar.

  • Kendi unvanınızın tescil ve ilan tarihini gösteren sicil gazetesi ile karşı tarafın tescil tarihini gösteren kayıt.
  • Yanlış adrese gelen faturalar, siparişler, e-postalar, kargo teslimleri veya müşteri şikâyetleri gibi fiili karıştırılma örnekleri.
  • Karşı tarafın tabela, internet sitesi, sosyal medya ve katalog kullanımının tarihli ekran görüntüleri; gerekirse HMK md. 400 uyarınca delil tespiti.
  • Varsa aynı kelimeye ilişkin marka tescil belgeleri ve kapsadığı mal ve hizmet sınıfları.
  • TTK md. 18/3’e uygun biçimde noter, taahhütlü mektup veya kayıtlı elektronik posta ile gönderilmiş ihtarname ve cevabı.

Ticari defter ve kayıtlar da kullanım süresinin ispatında işe yarar; bunların delil gücü için ticari defterlerin delil niteliği yazısına bakılabilir. Haksız rekabet boyutu ağır basıyorsa haksız rekabet ve ticari itibarın korunması yazısındaki dava türleri de değerlendirilmelidir. Av. Muhammed Çakmak’ın ticaret hukuku çalışma alanları bu tür uyuşmazlıkları da kapsar; somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ticaret unvanının korunmasıyla ilgili sorular çoğunlukla şirket kuruluşunda unvan seçimi, marka ile unvan arasındaki fark ve rakibin benzer unvan kullanması durumunda izlenecek yol etrafında toplanıyor. Aşağıdaki kısa cevaplar TTK ve SMK’nın güncel metnine dayanır; somut dosyada tarih ve kayıtların ayrıca incelenmesi gerekir.

Ticaret unvanı tescil edilmeden kullanılırsa ne olur?

Tacir, TTK md. 40/1 uyarınca işletmenin açılışından itibaren 15 gün içinde unvanını tescil ve ilan ettirmek zorundadır. Tescil yapılmazsa TTK md. 51/2’deki idari para cezası gündeme gelir ve unvan, TTK md. 50 ve 52’deki özel korumadan yararlanamaz; yalnızca haksız rekabet hükümlerine dayanılabilir.

Başka ilde aynı unvanla şirket kurulabilir mi?

Kural olarak hayır. TTK md. 45, Türkiye’nin herhangi bir sicilinde daha önce tescil edilmiş unvandan ayırt edilebilmek için ek yapılmasını gerektirir. Karşılaştırma il bazında değil, ülke genelinde yapılır; MERSİS üzerinden ön kontrol yapılması bu nedenle önemlidir.

Unvanımı tescil ettirdim, ayrıca marka tescili gerekir mi?

Gerekebilir. Unvan tescili, tacirin kendisini tanıtır ve ticaret sicilinde yapılır; mal ve hizmetlerin üzerinde kullanılan işaret için koruma ise SMK md. 7/1 uyarınca marka tesciliyle elde edilir. Aynı kelimeyi ürünlerde de kullanıyorsanız ayrı bir marka başvurusu değerlendirilmelidir.

Benzer unvan kullanan rakibe önce ihtarname göndermek zorunlu mu?

Kanunda zorunlu bir ihtar şartı yoktur. Yine de TTK md. 18/3’e uygun bir ihtarname, karşı tarafın kötüniyetini ve bildirim tarihini belgeler; tazminat talebinde kusurun değerlendirilmesine katkı sağlar. Tazminat istenecekse dava öncesinde başvurusu da gerekir.

Unvan tecavüzünde tazminat nasıl belirlenir?

TTK md. 52/1 uyarınca maddi ve manevi tazminat kusurun ağırlığına göre belirlenir. Mahkeme, zararın ispatı güç olduğunda mütecavizin tecavüz sonucunda elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da hükmedebilir. incelemesinde ticari defterler ve satış kayıtları belirleyici olur.

Şirket satılmadan sadece unvan başkasına devredilebilir mi?

Hayır. TTK md. 49/1 ticaret unvanının işletmeden ayrı devrini yasaklar. Bu kurala aykırı olarak unvanı devredenler, devralanlar ve kullananlar TTK md. 51/3 uyarınca üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla karşılaşabilir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Muhammed Çakmak, Avukat
Çalışma alanları: Bankacılık ve Finans Hukuku, Faktoring Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Ticari Alacakların Tahsili