
Aval ve kefalet farkı, başkasının borcunu güvence altına alan iki imzanın hukuken bambaşka kurallara bağlı olmasından doğar. Aval, bono, poliçe veya çek üzerine atılan ve kambiyo hukukuna tabi bir teminattır; kefalet ise Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen ve sıkı şekil şartlarına bağlı bir sözleşmedir. Aynı borç için verilen iki güvence, şekil, eş rızası, savunmalar ve takip yolu bakımından farklı sonuç doğurur.
Bu yazı iki kurumu yan yana karşılaştırıyor ve özellikle senet üzerine “kefil” yazılarak atılan imzaların hangi rejime tabi olduğunu açıklıyor. Kefaletin şekil şartları ve türleri kefilin sorumluluğu ve kefalette şekil şartı yazımızda ayrıntılı anlatıldığından burada yalnızca karşılaştırma için gereken kadarına değiniyoruz.
Önemli Çıkarımlar
- Aval 6102 s. TTK md. 700-702’de düzenlenir ve bonoya md. 778/3, çeke md. 818/1-g ile uygulanır; kefalet 6098 s. TBK md. 581-603’te düzenlenir.
- Aval senet üzerine imzayla verilir; kefalet yazılı sözleşme, azami miktar, tarih ve kefilin el yazısını ister (TBK md. 583).
- Yargıtay uygulamasında avalde TBK md. 584’teki eş rızası aranmamaktadır; kefalette ise kural olarak şarttır.
- Aval veren, teminat altına alınan borç şekil dışı bir sebeple batıl olsa da sorumludur (TTK md. 702/2); kefil ise asıl borç sona erince kurtulur (TBK md. 598).
- Aval verene karşı kambiyo takibinde itiraz süresi 5 gün (İİK md. 168), kefile karşı ilamsız takipte 7 gündür (İİK md. 62).
Aval ve Kefalet Farkı Nedir?
Aval, 6102 s. TTK md. 700 uyarınca kambiyo senedindeki bedelin ödenmesini tamamen veya kısmen güvenceye alan senet üstü bir taahhüttür. Kefalet ise 6098 s. TBK md. 581 uyarınca kefilin, borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından alacaklıya karşı kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir. Temel fark, avalin senede, kefaletin ise asıl borç ilişkisine bağlı olmasıdır.
Bu bağlantı farkı bütün sonuçları belirler. Aval veren, senet kimin elindeyse ona karşı senette yazan tutar kadar sorumludur; senet el değiştirdikçe aval de onunla birlikte dolaşır. Kefil ise asıl borcun varlığına, miktarına ve geçerliliğine sıkı sıkıya bağlıdır ve asıl borçlunun savunmalarını kullanabilir. Aşağıdaki tablo iki kurumu temel başlıklarda karşılaştırıyor.
| Ölçüt | Aval | Kefalet |
|---|---|---|
| Dayanak | TTK md. 700-702, 778/3, 794 | TBK md. 581-603 |
| Konusu | Yalnızca bono, poliçe veya çek bedeli | Her türlü geçerli borç |
| Şekil | Senet veya alonj üzerine imza (TTK md. 701) | Yazılı sözleşme, azami miktar, tarih, el yazısı (TBK md. 583) |
| Eş rızası | Yargıtay uygulamasında aranmıyor | Kural olarak şart (TBK md. 584) |
| Asıl borca bağlılık | Bağımsız; şekil dışı butlan etkilemez (TTK md. 702/2) | Bağımlı; asıl borç sona erince kefalet de biter (TBK md. 598/1) |
| Savunmalar | Asıl borçlunun kişisel def’ileri kural olarak kullanılamaz | Asıl borçlunun def’ilerini ileri sürme hakkı ve yükümlülüğü (TBK md. 591) |
| Başvuru sırası | Sıra yok, (TTK md. 724) | Adi kefalette önce borçlu (TBK md. 585); müteselsilde şartlı (md. 586) |
| Süre sınırı | Senedin zamanaşımına tabi | Gerçek kişi kefaleti 10 yılda sona erer (TBK md. 598/3) |
| Takip yolu | Kambiyo senetlerine özgü takip, itiraz 5 gün | Genel yoluyla , itiraz 7 gün |
Aval Hangi Şekilde Verilir ve Kim İçin Verilmiş Sayılır?
TTK md. 701 uyarınca aval şerhi senet veya alonj üzerine yazılır ve “aval içindir” ya da eş anlamlı bir ibareyle ifade edilip aval veren tarafından imzalanır. Muhatabın veya düzenleyenin imzaları dışında senedin ön yüzüne atılan her imza da aval sayılır. Çekte muhatap banka aval veremez (TTK md. 794/2).
Bu kural uygulamada beklenmedik sonuçlar doğurur. Bononun ön yüzüne “şahit” veya “tanık” amacıyla imza atan kişi, açıklama olmasa da aval veren durumuna düşebilir. Bu nedenle bir senede kimsenin “nezaketen” ya da “görüldü” anlamında imza atmaması gerekir. Avalin ayrı bir kâğıtta verilmesi ise ancak senede eklenen alonj üzerinde yapılırsa geçerlidir; senetten bağımsız bir belgede verilen güvence aval değil, şartları varsa kefalettir.
Lehine aval verilen kişi belirtilmezse ne olur?
Aval, kimin için verildiğini göstermelidir. TTK md. 701/4 uyarınca bu belirtilmemişse aval düzenleyen için verilmiş sayılır; bonolar için md. 778/4 aynı sonucu bonoyu düzenleyen kişi bakımından açıkça tekrarlar. Uygulamada en sık görülen durum, bononun düzenleyeni (borçlusu) lehine aval verilmesidir. Bu durumda aval veren, tıpkı düzenleyen gibi senet bedelinden doğrudan sorumludur.
Bono üzerine atılan kefil imzası aval mı sayılır?
Senetlerde “kefil”, “müşterek borçlu ve müteselsil kefil” gibi ibarelerle atılan imzalar sık görülür. Yargıtay uygulamasında üzerine bu tür ibarelerle atılan imzalar çoğunlukla aval olarak değerlendirilir; çünkü TTK md. 701/2 “aval içindir” ibaresinin eş anlamlılarını da kabul eder. Bu nedenle senet üzerindeki kefil imzası, TBK’nın kefalete özgü şekil korumalarından değil, kambiyo hukukunun kurallarından yararlanır.

Kefalet Sözleşmesi Hangi Şekil Şartlarına Bağlıdır?
TBK md. 583 uyarınca kefalet sözleşmesi yazılı yapılmadıkça, kefilin sorumlu olacağı azami miktar ve kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefil azami miktarı, tarihi ve müteselsil kefilse bu sıfatı kendi el yazısıyla yazmalıdır. Aval için bu şartların hiçbiri aranmaz; senet üzerine atılan imza yeterlidir.
Bu fark, uyuşmazlıklarda en çok başvurulan savunmayı belirler. Kefalet sözleşmesinde azami miktar el yazısıyla yazılmamışsa kefil sorumlu tutulamaz. Aynı kişi aynı borç için bonoya aval vermişse bu savunma işe yaramaz. Kira ilişkilerinde kefaletin sınırlarını kira kefilinin sorumluluğu yazımızda ayrıca ele aldık; özellikle matbu kira sözleşmelerindeki kefil imzalarının şekil eksikliği orada ayrıntılıdır.
Avalde Eşin Rızası Aranır mı?
TBK md. 584 uyarınca evli bir kişi, ayrılık kararı veya yasal ayrı yaşama hakkı yoksa ancak eşinin yazılı rızasıyla kefil olabilir. TBK md. 603 bu kuralı kişisel güvence veren benzer sözleşmelere de uygular. Yargıtay uygulamasında ise aval, kambiyo hukukuna özgü bağımsız bir taahhüt sayıldığından eş rızası aranmamaktadır.
Bu ayrım ciddi bir pratik sonuç doğurur. Eşinin rızası olmadan banka kredisine kefil olan kişi kefalet sözleşmesinin geçersizliğini ileri sürebilirken, aynı kişi aynı borç için bonoya aval vermişse bu savunmaya dayanamaz. Uygulamada kredi ve satış ilişkilerinde alacaklıların hem kefalet sözleşmesi hem de avalli bono almasının nedenlerinden biri budur.
Eş rızası şartının kefalette uygulanmadığı hâller
TBK md. 584/3, ticaret siciline kayıtlı işletme sahibinin veya şirket ortağı ya da yöneticisinin işletme veya şirketle ilgili verdiği kefaletleri, esnaf ve sanatkârların mesleki faaliyetleriyle ilgili kefaletlerini ve bazı kamu destekli kredi kefaletlerini eş rızası şartının dışında tutar. Bu istisnaların ayrıntısı kefalette eşin rızası ve istisnaları başlıklı yazımızda yer alıyor.
Aval Verenin Sorumluluğu Neden Bağımsızdır?
TTK md. 702 uyarınca aval veren, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumludur ve güvence altına aldığı borç şekil noksanı dışındaki bir sebeple batıl olsa bile taahhüdü geçerlidir. Kefil ise TBK md. 598/1 uyarınca asıl borç hangi sebeple sona ererse ersin borcundan kurtulur.
Örneğin bonoyu düzenleyen kişinin imzası sahteyse veya ehliyetsizlik nedeniyle düzenleyen sorumlu değilse, aval veren yine de senet bedelinden sorumludur. Buna karşılık senet şekil şartlarını taşımıyorsa, yani bono sayılmıyorsa, aval de geçersiz olur; çünkü aval ancak geçerli bir kambiyo senedi üzerinde var olabilir. Bono unsurlarının eksikliği bu yüzden aval veren için de belirleyici bir savunmadır; ayrıntısı için bonoda eksik unsurlar ve sonuçları yazımıza bakabilirsiniz.
Aval veren hangi def’ileri ileri sürebilir?
Aval veren, senetten anlaşılan def’ileri (şekil eksikliği, , senetteki ödeme kaydı) ve hamille kendisi arasındaki doğrudan ilişkiden doğan def’ileri ileri sürebilir. Lehine aval verdiği borçlunun hamille arasındaki kişisel def’ilere, örneğin malın ayıplı teslim edildiği savunmasına ise kural olarak dayanamaz. Kefil ise TBK md. 591 uyarınca asıl borçlunun ödeme güçsüzlüğünden doğmayan bütün def’ilerini ileri sürme hakkına sahiptir ve bunları ileri sürmek zorundadır.

Alacaklı Aval Verene ve Kefile Hangi Sırayla Başvurur?
Aval veren, TTK md. 724 uyarınca senedin diğer borçlularıyla birlikte hamile karşı müteselsil borçludur; hamil hiçbir sıra gözetmeden doğrudan aval verene başvurabilir. Kefalette ise adi kefil, kural olarak asıl borçluya başvurulmadan takip edilemez (TBK md. 585); müteselsil kefile başvurmak için de borçlunun temerrüdü ve ihtarın sonuçsuz kalması gibi şartlar aranır (md. 586).
Takip yolu da farklıdır. Aval verene karşı kambiyo senetlerine özgü takip başlatılır ve itiraz süresi İİK md. 168 uyarınca 5 gündür. Kefile karşı ise kural olarak genel haciz yoluyla ilamsız takip yapılır ve itiraz süresi 7 gündür. Kefilin takip dosyasındaki konumunu, itiraz seçeneklerini ve haciz sürecini kefilin icra takibindeki konumu yazımızda; kambiyo takibinin işleyişini ise kambiyo senetlerine özgü takip yazımızda ele aldık.
Zamanaşımı ve Süre Sınırları Nasıl Farklılaşır?
Aval veren, lehine aval verdiği kişi gibi sorumlu olduğundan onun tabi olduğu kambiyo zamanaşımına tabidir. Bono düzenleyeni lehine verilen avalde süre, TTK md. 749/1 (md. 778/1-h) uyarınca vadeden itibaren 3 yıldır. Gerçek kişinin verdiği kefalet ise TBK md. 598/3 uyarınca sözleşmeden itibaren 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer.
Ciranta lehine verilen avalde hamilin başvuru hakkı, süresinde çekilen protesto tarihinden itibaren 1 yıllık zamanaşımına bağlıdır (md. 749/2). Kefalette ise asıl borç zamanaşımına uğradığında kefil bunu TBK md. 591 uyarınca ileri sürebilir; ancak zamanaşımına uğradığını bilerek kefil olan kişi bu savunmadan yararlanamaz (TBK md. 582, 591). Kambiyo zamanaşımının hesaplanması ve kesilmesi için kambiyo senedinde zamanaşımı ve kesilme yazımıza, tahmini hesap için zamanaşımı hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Ödeme Yapan Aval Veren ve Kefil Kime Rücu Eder?
Senet bedelini ödeyen aval veren, TTK md. 702/3 uyarınca lehine taahhüt altına girdiği kişiye ve ona karşı senetten sorumlu olanlara karşı senetten doğan hakları kazanır. Kefil ise TBK md. 596 uyarınca ödediği ölçüde alacaklının haklarına halef olur ve bu hakları asıl borç muaccel olunca kullanabilir.
Örnek (temsilidir): Bir tedarikçi, müşterisinden 300.000 TL bedelli bir bono almış, müşterinin ortağı bonoya “kefil” yazarak imza atmıştır. Ayrıca aynı ortak, ayrı bir sözleşmeyle 200.000 TL azami miktarlı kefalet vermiş, ancak azami miktarı el yazısıyla yazmamıştır. Bono vadesinde ödenmeyince tedarikçi ortağa karşı kambiyo takibi başlatır. Ortak, senet üzerindeki imzası aval sayılacağından kefalet sözleşmesindeki şekil eksikliğine dayanarak bono borcundan kurtulamaz; ödeme yaparsa senetten doğan haklarla müşteri şirkete edebilir. Kefalet sözleşmesine dayanan ayrı bir talep ise şekil eksikliği nedeniyle sonuç doğurmaz.

Senede İkinci İmza Atmadan Önce Neler Kontrol Edilmeli?
Bir senede ikinci imza atmak, çoğu zaman kefalet sözleşmesinden daha ağır sonuç doğurur; çünkü aval, kefaletin şekil ve eş rızası korumalarından yararlanmaz ve asıl borçlunun savunmalarıyla sınırlı değildir. İmza atmadan önce yükümlülüğün türü, tutarı ve kimin için verildiği açıkça bilinmelidir.
- Senedin hangi borç için düzenlendiğini ve tutarının o borçla uyumlu olup olmadığını kontrol edin.
- İmzanın yanına kimin için verildiğini yazın; yazılmazsa düzenleyen için verilmiş sayılır.
- Tutar, vade veya lehtar alanı boş bir senede aval vermeyin.
- Kefil olmak istiyorsanız bunu ayrı bir kefalet sözleşmesiyle, azami miktarı kendi el yazınızla belirterek yapın.
- Avalin süre sınırının bulunmadığını, senedin zamanaşımına bağlı olduğunu dikkate alın.
- Ödeme yaparsanız senedin aslını ve ödeme makbuzunu teslim alın; rücu hakkınız buna dayanır.
Boş imzalanan senetlerin sonradan doldurulması riskini senedin rızaya aykırı doldurulması yazımızda, çekte avalin karşılığı olan keşideci sorumluluğunu çekte keşidecinin sorumluluğu yazımızda inceliyoruz. Kambiyo senetleri ve güvence sözleşmeleri ticaret hukuku alanımızda ele alınıyor; yazıyı Av. Muhammed Çakmak hazırladı. Somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Aşağıda aval ile kefalet arasındaki farklara ilişkin en sık sorulan soruları kısa ve doğrudan yanıtladık. Yanıtlar genel niteliktedir; imzanın senedin neresine ve hangi ibareyle atıldığı, ayrı bir kefalet sözleşmesinin bulunup bulunmadığı ve tarafların sıfatı sonucu doğrudan değiştirebilir; bu nedenle değerlendirme senedin ve varsa sözleşmenin aslı üzerinden yapılmalıdır.
Bonoya kefil olarak imza atan kişi kefil mi sayılır, avalist mi?
Yargıtay uygulamasında kambiyo senedi üzerine ‘kefil’ veya ‘müteselsil kefil’ ibaresiyle atılan imza çoğunlukla aval olarak değerlendirilir. Bu durumda imza sahibi kambiyo hukukuna göre sorumlu olur ve TBK’nın kefalete özgü şekil korumalarından yararlanamaz.
Aval verirken eşin rızası gerekir mi?
Yargıtay uygulamasında aval, kambiyo hukukuna özgü bağımsız bir taahhüt sayıldığından TBK md. 584’teki eş rızası aranmamaktadır. Aynı borç için ayrı bir kefalet sözleşmesi yapılıyorsa ise eşin yazılı rızası, istisnalar dışında, geçerlilik şartıdır.
Aval veren asıl borçlunun savunmalarını kullanabilir mi?
Kural olarak hayır. Aval veren senetten anlaşılan def’ileri ve hamille kendi arasındaki ilişkiden doğan def’ileri ileri sürebilir; lehine aval verdiği borçlunun kişisel def’ilerine dayanamaz. Kefil ise TBK md. 591 uyarınca asıl borçlunun def’ilerini ileri sürebilir.
Avalin süresi var mı, kefalet gibi 10 yılda biter mi?
Hayır. TBK md. 598/3’teki 10 yıllık sona erme kuralı gerçek kişi kefaletine özgüdür. Aval veren, lehine aval verdiği kişinin tabi olduğu kambiyo zamanaşımına bağlıdır; bono düzenleyeni lehine avalde bu süre vadeden itibaren 3 yıldır.
Aval ayrı bir kâğıda verilebilir mi?
Aval yalnızca senet veya senede eklenen alonj üzerine yazılabilir (TTK md. 701/1). Senetten bağımsız bir belgede verilen ödeme güvencesi aval sayılmaz; yazılı şekil, azami miktar ve el yazısı şartlarını taşıyorsa kefalet olarak değerlendirilebilir.
Şirket borcu için ortak aval verirse kişisel malvarlığıyla sorumlu olur mu?
Evet. Şirket bonosuna aval veren ortak veya yönetici, şirket adına değil kendi adına taahhüt altına girmiş olur ve senet bedelinden kişisel malvarlığıyla sorumludur. Şirketin sınırlı sorumlu olması bu sonucu değiştirmez; imza şirket kaşesi üzerine yetkili sıfatıyla atılmışsa durum ayrıca değerlendirilir.
Avalist borcu öderse kime başvurur?
Senet bedelini ödeyen aval veren, TTK md. 702/3 uyarınca lehine aval verdiği kişiye ve ona karşı senetten sorumlu olanlara senetten doğan haklarla başvurabilir. Bu nedenle ödeme sırasında senedin aslının ve ödeme belgesinin teslim alınması gerekir.
Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Cari Hesapta Bakiye Tespiti ve İtiraz
- Ticari Satışta Ayıp İhbar Süresi
- Franchise Sözleşmesinde Tarafların Yükümlülükleri
- Bayilik Sözleşmesinin Haksız Feshi
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Muhammed Çakmak, Avukat
Çalışma alanları: Bankacılık ve Finans Hukuku, Faktoring Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Ticari Alacakların Tahsili





