
Mala zarar verme suçu, başkasına ait bir eşyayı kırmak, yakmak, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek ya da kirletmekle işlenir ve en sık karşılaşılan malvarlığı suçlarından biridir. Komşunun aracının çizilmesi, kira bitiminde kapının kırılması, duvara boya ile yazı yazılması gibi gündelik olaylar bu suçun tipik örnekleridir. Bu yazıda suçun cezasını, nitelikli hâllerini ve özellikle zararın tazmin edilmesinin ceza dosyasını nasıl etkilediğini adım adım anlatıyoruz.
Konuyu iki taraftan ele alıyoruz: zararı gören kişi hangi yollara başvurabilir, şüpheli konumundaki kişi zararı ne zaman ve nasıl giderirse sonuç değişir? Cevaplar büyük ölçüde zamanlamaya bağlıdır; aynı ödeme, soruşturma aşamasında yapıldığında başka, hüküm öncesinde yapıldığında başka bir sonuç doğurur.
Önemli Çıkarımlar
- Basit mala zarar verme (5237 s. TCK md. 151/1) şikâyete bağlıdır; ceza dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
- Kamu malı, ağaç, sulama tesisi gibi nitelikli hâllerde (TCK md. 152) şikâyet aranmaz ve ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir.
- Basit hâl uzlaştırma kapsamındadır (5271 s. CMK md. 253/1-a); sağlanırsa aynı zarar için ayrıca tazminat davası açılamaz.
- Zararın kovuşturma başlamadan, yani iddianame kabul edilmeden önce tamamen giderilmesi cezanın üçte ikiye kadar indirilmesini sağlar (TCK md. 168/1).
- Taksirle, yani dikkatsizlikle verilen zarar suç oluşturmaz; bu durumda yalnız hukuk mahkemesinde tazminat istenebilir (TCK md. 22/1, TBK md. 49).
Mala Zarar Verme Suçu Nedir, Cezası Ne Kadardır?
5237 s. TCK md. 151/1 uyarınca başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen ya da tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Suç ancak kastla işlenebilir.
Kanundaki hareketler seçimliktir: bunlardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Bir aracın lastiğini kesmek “kullanılamaz hâle getirme”, bina cephesine sprey boyayla yazı yazmak “kirletme”, bahçe duvarını yıkmak ise “yıkma” kapsamında değerlendirilir. Malın tamamen yok olması gerekmez; kısmi zarar da suçu tamamlar. Zararın miktarı suçun varlığını değil, cezanın belirlenmesini ve tazminatı etkiler.
Suçun konusu ve kendi malına zarar verme
Suçun konusu “başkasına ait” maldır. Kişinin tamamen kendisine ait eşyasını kırması bu suçu oluşturmaz. Paylı veya elbirliğiyle mülkiyette ise diğer paydaşların hakkı da etkilendiğinden durum farklıdır: ortak miras kalan evin kapısını söken mirasçı, diğer mirasçılara karşı mala zarar verme iddiasıyla karşılaşabilir. Kiracının kiralanandaki demirbaşı kasten tahrip etmesi de suç kapsamına girer, çünkü mülkiyet kiraya verene aittir.
Maddenin hayvanlara ilişkin ikinci fıkrası 7332 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Bugün hayvanlara yönelik fiiller ayrı bir yasal çerçevede değerlendirilir; bu nedenle evcil hayvana zarar verilen olaylarda yalnız TCK md. 151’e bakmak yeterli değildir.

Mala Zarar Vermenin Nitelikli Hâlleri Nelerdir?
TCK md. 152/1 yedi bent hâlinde nitelikli hâller sayar: kamuya ait veya kamu hizmetine tahsis edilmiş yer ve eşya, afetlere karşı korunmaya ayrılmış tesisler, dikili ağaç ve fidan, sulama ve içme suyu tesisleri gibi. Bu hâllerde ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir ve soruşturma için şikâyet aranmaz.
| Hâl | Kanun hükmü | Yaptırım |
|---|---|---|
| Basit mala zarar verme | TCK md. 151/1 | 4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası, şikâyete bağlı |
| Kamu kurumuna ait veya kamu hizmetine tahsisli eşya, ağaç ve fidan, sulama tesisi, siyasi parti binası, kamu görevlisinden öç alma amacı | TCK md. 152/1 (a-g) | 1 – 4 yıl hapis, re’sen soruşturulur |
| Yakarak, patlayıcı kullanarak, sel veya toprak kaymasına neden olarak | TCK md. 152/2 | Ceza bir katına kadar artırılır |
| Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu hizmetinin aksaması | TCK md. 152/3 | Ceza yarısından iki katına kadar artırılır |
| İbadethane ve mezarlıklara yıkma, bozma, kırma yoluyla zarar | TCK md. 153/1 | 1 – 4 yıl hapis |
| İbadethane ve mezarlıkları kirletme | TCK md. 153/2 | 3 ay – 1 yıl hapis veya adli para cezası |
Devlet ormanı ve kamu malı ayrımı
TCK md. 152/1-c, dikili ağaç ve fidanları “Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç” olarak korur; orman alanındaki fiiller orman mevzuatına göre değerlendirilir. Belediye otobüs durağı, park bankı, trafik levhası ise kamu hizmetine tahsis edilmiş eşya sayıldığından 152/1-a kapsamına girer. Bu ayrım uygulamada önemlidir, çünkü nitelikli hâlde uzlaşma ve şikâyetten vazgeçme yolu kapanır.
Okul camını kıran öğrenci, hastane bekleme salonundaki koltuğu kesen kişi veya belediyeye ait aydınlatma direğine aracıyla kasten çarpan sürücü bu nedenle basit değil, nitelikli hâlden sorumlu tutulabilir. Malın kime ait olduğu tapu, demirbaş kaydı veya kurum yazısıyla dosyaya girer ve suç vasfını doğrudan belirler.
Mala Zarar Vermede Şikâyet Süresi ve Vazgeçme Nasıl İşler?
Basit mala zarar verme şikâyete bağlıdır ve TCK md. 73/1 uyarınca şikâyet, fiil ile failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Süre kaçırılırsa artık soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Nitelikli hâllerde (md. 152, 153) şikâyet şartı yoktur; savcılık olayı öğrendiğinde re’sen soruşturur.
Mala zarar verme şikâyet süresi ne zaman başlar?
Altı aylık süre olay tarihinden değil, mağdurun fiili ve failin kimliğini öğrendiği tarihten başlar. Gece park hâlindeki aracı çizilen kişi, faili kamera kaydı incelendikten sonra öğrenmişse süre o tarihten işler. Ancak bu öğrenme tarihi dosyada ispatlanabilmelidir; kayıt alma tarihi, kolluk tutanağı veya yöneticiden gelen e-posta gibi belgeler saklanmalıdır.
Hırsızlık için girilen yerde verilen zarar
TCK md. 142/4 önemli bir istisna içerir: hırsızlık amacıyla konut dokunulmazlığı ihlal edilmiş veya mala zarar verilmişse bu suçlar için şikâyet aranmaz. Kilidi kırılarak girilen işyerinde mağdurun “kapıdan şikâyetçi değilim” demesi dosyayı kapatmaz. Basit hâlde ise şikâyetten vazgeçme, TCK md. 73/4 uyarınca hüküm kesinleşene kadar davayı düşürür.

Mala Zarar Vermede Uzlaşma Mümkün mü?
Evet, ancak yalnız basit hâlde. 5271 s. CMK md. 253/1-a şikâyete bağlı tüm suçları uzlaştırma kapsamına alır; TCK md. 151/1 bu nedenle uzlaştırmaya tabidir. TCK md. 152’deki nitelikli hâller ise şikâyete bağlı olmadığı ve md. 253/1-b listesinde yer almadığı için uzlaştırma kapsamı dışındadır.
Mala zarar vermede uzlaşma ve tazminat davası ilişkisi
Uzlaşma çoğu zaman zararın ödenmesi edimiyle kurulur. CMK md. 253/19 uyarınca şüpheli edimini bir defada yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; taksitli edimde kamu davasının açılması ertelenir. Aynı fıkra, uzlaşma sağlandıktan sonra o suç nedeniyle tazminat davası açılamayacağını, açılmış davadan feragat edilmiş sayılacağını da düzenler. Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar bu yasağın dışındadır.
Bu nedenle mağdurun, uzlaşma teklifini kabul etmeden önce zararın tamamını belgeyle hesaplaması gerekir: ekspertiz raporu, tamir faturası, değer kaybı ve kullanım kaybı gibi kalemler unutulursa sonradan ayrı dava açmak mümkün olmayabilir. Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK md. 253/4).
Birlikte işlenen suçlarda uzlaşma tuzağı
CMK md. 253/3, uzlaştırma kapsamındaki bir suçun kapsam dışındaki başka bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmesi hâlinde uzlaşma hükümlerinin uygulanmayacağını öngörür. Örneğin mala zarar verme ile birlikte tehdidin nitelikli hâli veya nitelikli hırsızlık iddiası varsa basit mala zarar verme için de uzlaşma yolu kapanabilir. Kapsamdaki suçların güncel listesi için uzlaştırma kapsamındaki suçlar rehberimize bakılabilir.
Zararı Tazmin Etmek Cezayı Nasıl Etkiler?
Uzlaşma sağlanamadıysa veya suç nitelikli hâldeyse devreye etkin pişmanlık girer. TCK md. 168 uyarınca zararın aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi, kovuşturma başlamadan önce yapılırsa cezanın üçte ikiye kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce yapılırsa yarıya kadar indirilmesini sağlar.
| Tazminin yapıldığı an | Hukuki sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Uzlaştırma aşamasında, uzlaşma edimi olarak (yalnız md. 151/1) | Edim bir defada ödenirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı | CMK md. 253/19 |
| Soruşturma sürerken veya iddianame kabul edilmeden önce | Ceza üçte ikiye kadar indirilir | TCK md. 168/1 |
| İddianame kabul edildikten sonra, hüküm verilmeden önce | Ceza yarıya kadar indirilir | TCK md. 168/2 |
| Zararın yalnız bir kısmı ödenmişse | Ceza indiriminin uygulanması için mağdurun rızası gerekir | TCK md. 168/4 |
| Hüküm verildikten sonra | Etkin pişmanlık indirimi uygulanmaz; değerlendirmesinde zararın giderilmesi ayrıca önem taşır | TCK md. 168, CMK md. 231 |
Etkin pişmanlık indiriminde kovuşturma ne zaman başlar?
Birçok kişi “kovuşturma” kelimesini soruşturmayla karıştırır. CMK md. 2/1-f’ye göre kovuşturma, iddianamenin kabulüyle başlayan evredir. Yani savcılıkta ifade verildikten sonra, hatta iddianame düzenlendikten sonra bile mahkeme iddianameyi kabul edene kadar yapılan tam tazmin, üçte ikiye kadar indirimden yararlanma imkânını korur. Bu kısa aralık, şüpheli için en avantajlı tazmin penceresidir.
İndirimin uygulanması için pişmanlığın failin kendisi tarafından gösterilmesi ve zararın tamamen giderilmesi aranır. Etkin pişmanlığın hangi suçlarda ve hangi oranlarla uygulandığına dair genel tablo için etkin pişmanlık hangi suçlarda uygulanır yazımız yararlı olacaktır. Hüküm aşamasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması da gündeme gelebilir; şartlarını HAGB şartları ve denetim süresi başlıklı yazıda ayrıca ele aldık.

Akraba Arasında Mala Zarar Vermede Ceza Verilir mi?
TCK md. 167/1 uyarınca mala zarar verme, ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyun ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenirse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz. Ayrılık kararı verilmiş eş veya ayrı yaşayan kardeş için ise ceza, şikâyet üzerine yarı oranında indirilir.
Bu düzenleme, boşanma sürecinde sık rastlanan olaylarda önem kazanır. Henüz ayrılık kararı bulunmayan eşin ortak konuttaki eşyaları kırması ceza yargılamasında şahsi cezasızlık sebebi oluşturabilir; buna karşılık hukuki sorumluluk devam eder ve zarar boşanma veya tazminat davasında ileri sürülebilir. Cezasızlık yalnız ilgili akrabayı kapsar; olaya katılan üçüncü kişi bu imkândan yararlanamaz.
Mağdur Hukuk Mahkemesinde Hangi Tazminatı İsteyebilir?
Ceza yargılamasından bağımsız olarak mağdur, 6098 s. TBK md. 49 uyarınca haksız fiil sorumluluğuna dayanarak maddi tazminat isteyebilir. TBK md. 50 gereğince zararı ve kusuru ispat yükü zarar görendedir. Tamir bedeli, değer kaybı ve kullanım kaybı en sık talep edilen kalemlerdir.
Maddi tazminat davasında zamanaşımı
TBK md. 72’ye göre tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suçsa ve ceza kanunu daha uzun bir öngörüyorsa o süre uygulanır; TCK md. 66/1-e uyarınca beş yılı aşmayan hapis cezası gerektiren suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır. Süre hesabında zamanaşımı hesaplama aracından yararlanılabilir.
Taksirle verilen zarar suç mudur?
Hayır. TCK md. 22/1 uyarınca taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır; mala zarar vermenin taksirli şekli düzenlenmemiştir. Park ederken komşu aracına dikkatsizlikle sürtmek veya üst kattan sızan suyla alt kattaki tavanın bozulması bu nedenle suç değildir. Bu tür olaylarda yol tazminat hukuku kapsamında hukuk davasıdır; su sızıntısı örneği için su sızıntısında komşu sorumluluğu yazımıza bakılabilir.
Temsili Bir Olayda Süreç Nasıl İlerler?
Bu örnek temsilidir. Bir apartmanda otopark tartışması sonrası A, komşusu B’nin aracının kaportasını anahtarla çizer. Olay güvenlik kamerasına yansımıştır ve tamir faturası 38.000 TL’dir. Fiil basit mala zarar verme (TCK md. 151/1) olarak değerlendirilir; B’nin altı ay içinde şikâyeti gerekir.
Savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. A, uzlaştırmacı huzurunda tamir bedelini ve araçta oluşan değer kaybını bir defada ödemeyi kabul eder ve öder; kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. B sonradan aynı olay için tazminat davası açamaz, ancak uzlaşma anında bilinmeyen gizli bir hasar ortaya çıkarsa o kalem için dava hakkı saklıdır. Uzlaşma sağlanamasaydı, A’nın iddianame kabul edilmeden önce zararın tamamını ödemesi TCK md. 168/1 indirimini mümkün kılardı.
Şikâyet veya Savunma Öncesi Hangi Belgeler Hazırlanmalı?
Mala zarar verme dosyalarında belirleyici olan, zararın kim tarafından ve hangi kastla verildiğinin belgelenmesidir. Olay günü çekilen fotoğraflar, güvenlik kamerası kayıtları ve ekspertiz raporu ilk sırada gelir. Kayıtlar çoğu sistemde birkaç gün içinde silindiğinden, kopyanın hemen alınması ve suç duyurusunun yapılacağı yere sunulması gerekir.
| Kimin için | Hazırlanacak belge | Neden önemli |
|---|---|---|
| Mağdur | Tarih ve saat bilgili fotoğraf, video ve kamera kaydı | Failin kimliği ve kastı bu kayıtlarla ortaya konur |
| Mağdur | Servis faturası, ekspertiz raporu, değer kaybı tespiti | Uzlaşma edimi ve tazminat bu belgelere göre hesaplanır |
| Mağdur | Faili öğrendiğiniz tarihi gösteren yazışma veya tutanak | Altı aylık şikâyet süresinin başlangıcını ispatlar |
| Mağdur | Hasar büyükse HMK md. 400 uyarınca delil tespiti talebi | Onarımdan önce hasarın mahkeme kanalıyla saptanmasını sağlar |
| Şüpheli | Olayın dikkatsizlikle gerçekleştiğine dair kanıtlar | Taksirli fiil suç oluşturmaz (TCK md. 22/1) |
| Şüpheli | Mülkiyet veya akrabalık belgesi, ödeme dekontları | TCK md. 167 ve md. 168 değerlendirmesinin temelidir |
Mala zarar verme dosyaları basit görünse de suç vasfı, uzlaşma ve tazminat dengesi kurulurken yapılan bir hata sonradan telafi edilemeyebilir. ceza hukuku çalışma alanımız kapsamında Av. Yahya Köse tarafından hazırlanan bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir. Güveni kötüye kullanma gibi yakın suçlar için güveni kötüye kullanma suçu yazımız incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mala zarar verme dosyalarında en çok sorulan sorular, cezanın ertelenip ertelenmeyeceği, faili bilinmeyen olaylarda ne yapılacağı ve zararın ödenmesinin dosyayı kapatıp kapatmadığı üzerinedir. Aşağıdaki kısa cevaplar konunun genel hukuki çerçevesini verir; her olayın delil durumu farklı olduğundan sonuç dosyaya göre değişebilir.
Mala zarar verme suçunda hapis cezası ertelenir mi?
Temel ceza dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası olduğundan, şartları varsa adli para cezasına çevirme, erteleme veya HAGB değerlendirilebilir. Mahkeme sanığın geçmişini, zararın giderilip giderilmediğini ve kişilik özelliklerini birlikte inceler; sonuç dosyaya göre değişir.
Aracımı çizen kişiyi bilmiyorsam ne yapmalıyım?
Kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına faili meçhul olarak şikâyette bulunabilirsiniz. Kamera kayıtları ve tanık beyanlarıyla fail tespit edilirse altı aylık şikâyet süresi failin öğrenildiği tarihten itibaren işler. Kasko poliçeniz varsa sigorta şirketine de ayrıca bildirim yapmanız gerekir.
Kira bitiminde evi hasarlı bırakan kiracı mala zarar verme suçu işlemiş olur mu?
Olağan kullanımdan doğan yıpranma suç değildir. Kiracı demirbaşı veya bölmeleri kasten kırmış, sökmüş ya da kullanılamaz hâle getirmişse TCK md. 151 gündeme gelir. Kastın ispatı zor olduğundan çoğu olayda depozito mahsubu ve tazminat davası daha belirleyici olur.
Mala zarar verme şikâyetinden vazgeçilebilir mi?
Basit hâlde evet. TCK md. 73/4 uyarınca şikâyetten vazgeçme hüküm kesinleşene kadar davayı düşürür; ancak sanığın vazgeçmeyi kabul etmesi gerekir. Nitelikli hâllerde (md. 152, 153) şikâyetten vazgeçme yargılamayı durdurmaz, çünkü bu suçlar re’sen soruşturulur.
Zararı ödemem davanın düşmesi için yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Basit hâlde ödeme uzlaşma edimi olarak yapılır veya mağdur şikâyetinden vazgeçerse dosya kapanabilir. Aksi hâlde ödeme yalnız TCK md. 168 uyarınca cezanın indirilmesini sağlar; indirimin oranı, ödemenin iddianame kabulünden önce mi sonra mı yapıldığına göre değişir.
Okul veya belediye malına zarar vermenin cezası nedir?
Kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya kamu hizmetine tahsis edilmiş eşyaya zarar verme TCK md. 152/1-a kapsamındadır ve bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir. Bu hâlde şikâyet aranmaz, uzlaştırma uygulanmaz; zararın tazmini ise etkin pişmanlık indirimini yine mümkün kılar.
Komşu ile ortak duvara zarar vermek suç mudur?
Ortak duvar paylı mülkiyetteyse diğer paydaşın hakkı da etkilendiğinden kasten yıkma veya bozma mala zarar verme iddiasına konu olabilir. Sınır ve mülkiyet tartışmalı ise ceza dosyasından önce mülkiyet durumunun tapu ve kadastro kayıtlarıyla netleştirilmesi sağlıklı olur.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)
İlgili yazılar
- Kasten Yaralamada Uzlaştırma ve Ceza
- Hırsızlık Suçunda Nitelikli Haller
- Tehdit ve Şantaj Suçları Arasındaki Fark
- Zimmet ve Görevi Kötüye Kullanma Ayrımı
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk





