Makale · 14.11.2026

Hırsızlık Suçunda Nitelikli Haller

Bu yazıyı dinleyin
0:00 / –:––
Çelik kapı kilidi, hırsızlıkta nitelikli haller kapsamında korunan eşya

Hırsızlıkta nitelikli haller, aynı “başkasının malını almak” fiilinin hangi koşullarda bir yıllık bir cezadan on iki yıla kadar varan bir cezaya dönüştüğünü belirler. Kilitli bisikletin alınması, otobüste cüzdanın çekilmesi, gece bir evden eşya çalınması veya internet bankacılığı üzerinden para aktarılması; hepsi hırsızlıktır ama her biri farklı bir fıkraya ve farklı bir ceza aralığına girer.

Bu yazıda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu md. 141-147’deki hâlleri güncel metinden hareketle tek tek ele alıyor, ceza aralıklarını tablo hâlinde veriyoruz. Nitelikli hâlin , görevli mahkeme, ve şikâyet üzerindeki etkisini de gösteriyoruz; çünkü dosyanın gidişatı çoğu zaman suçun hangi fıkraya girdiğine bağlıdır.

Önemli Çıkarımlar

  • Basit hırsızlık (TCK md. 141/1) bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir ve uzlaştırma kapsamındadır.
  • TCK md. 142/1’deki hâllerde ceza üç yıldan yedi yıla, md. 142/2’deki hâllerde beş yıldan on yıla kadar hapistir; bu hâllerde uzlaşma uygulanmaz.
  • Enerji hırsızlığı (md. 142/3) beş yıldan on iki yıla kadar hapis gerektirir ve üst sınır on yılı aştığı için ağır ceza mahkemesinde görülür.
  • Suçun gece vakti işlenmesi cezayı yarı oranında artırır (md. 143); gece, güneş batışından bir saat sonra başlar (md. 6/1-e).
  • Paydaş malı veya alacak tahsili amacıyla hırsızlık (md. 144) ile kullanma hırsızlığı (md. 146) şikâyete bağlıdır; değer azlığı ve zorunluluk hâli cezayı kaldırabilir.

Hırsızlıkta Nitelikli Haller Nelerdir?

Hırsızlıkta nitelikli haller 5237 s. TCK md. 142 ile md. 143’te düzenlenir. Temel suç md. 141/1’de bir yıldan üç yıla kadar hapis olarak tanımlanmıştır. Nitelikli hâller ise malın niteliğine, bulunduğu yere, işleniş biçimine ve zamanına göre cezayı üç kademede ağırlaştırır.

Nitelikli hâlin varlığı, savcılığın iddianamesinde gösterilen sevk maddesine ve dosyadaki delillere göre belirlenir. Aynı olayda birden fazla nitelikli hâl gerçekleşebilir; örneğin kilitli bir işyerine taklit anahtarla girilip eşya alınması hem md. 142/2-d hem md. 142/2-h kapsamında tartışılır. Bu durumda tek bir nitelikli hırsızlık suçundan hüküm kurulur, ancak birden fazla hâlin varlığı temel cezanın alt sınırdan uzaklaştırılmasında dikkate alınabilir.

Güncel ceza aralıkları tablosu

Hâl Madde Ceza (güncel metin)
Basit hırsızlık TCK md. 141/1 1 – 3 yıl hapis
Kamu kurumunda, ibadet yerinde, toplu taşımada bulunan, afet için hazırlanmış veya âdeten açıkta bırakılan eşya TCK md. 142/1 (a, c, d, e) 3 – 7 yıl hapis
Korunamayan veya ölen kişinin malı, çekip alma, özel beceri, kargaşa, taklit anahtar, bilişim sistemi, kimlik gizleme, büyük ve küçük baş hayvan, kilitli veya bina içinde muhafaza edilen eşya TCK md. 142/2 (a-h) 5 – 10 yıl hapis; kendini savunamayan kişiden çekip almada üçte bire kadar artırım
Sıvı veya gaz hâlindeki enerji ve tesisleri TCK md. 142/3 5 – 12 yıl hapis; örgüt faaliyetinde yarı oranında artırım ve adli para cezası
Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu hizmetinin aksaması TCK md. 142/5 Ceza yarısından iki katına kadar artırılır
Gece vakti TCK md. 143 Ceza yarı oranında artırılır

Tablodaki aralıklar 6545 sayılı Kanunla 2014’te yapılan artırımlardan sonraki metne göredir. Eski kaynaklarda md. 142/1 için “iki yıldan beş yıla”, md. 142/2 için “üç yıldan yedi yıla” ifadeleri görülebilir; bu oranlar artık uygulanmaz. Ayrıca md. 142/1-b ve f bentleri ile md. 141/2 yürürlükten kaldırılmıştır.

Şifreli kilitle bağlanmış turuncu bisiklet, kilitlenerek muhafaza edilen eşya

Birinci Fıkradaki Hâller Hangi Eşyayı Kapsar?

TCK md. 142/1, eşyanın bulunduğu yere veya tahsis amacına bakar ve üç yıldan yedi yıla kadar hapis öngörür. Kamu kurumlarındaki veya ibadete ayrılmış yerlerdeki eşya, otobüs ve metro gibi halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım araçlarındaki eşya, afet için hazırlanmış malzeme ve âdet ya da kullanım gereği açıkta bırakılan eşya bu kapsamdadır.

Uygulamada en çok tartışılan bent (e) bendidir. Kullanımı gereği dışarıda bırakılan tarım aletleri, şantiyedeki inşaat malzemesi, kapı önüne bırakılan tüp veya sokakta park edilmiş kilitsiz bir araç bu bende örnek gösterilebilir. Eşya kilitlenmiş veya bina içinde muhafaza altına alınmışsa artık daha ağır olan md. 142/2-h devreye girer. Bu ayrım, eşyanın sahibi tarafından nasıl korunduğuna dair ilk tutanakla belirlenir.

Toplu taşımada hırsızlık ile yankesicilik farkı

Otobüste koltuğa bırakılan çantanın alınması md. 142/1-c kapsamında değerlendirilebilir. Ancak yolcunun cebindeki cüzdanın fark ettirilmeden alınması “özel beceri” ile, elindeki telefonun çekilip alınması ise “çekip alma” ile işlendiğinden md. 142/2-b’ye girer ve ceza beş yıldan on yıla çıkar. Aynı mekânda gerçekleşen iki olayın cezası bu nedenle belirgin biçimde farklıdır.

İkinci Fıkradaki Hâller Neden Daha Ağırdır?

TCK md. 142/2, failin kullandığı yönteme veya mağdurun zayıf durumuna odaklanır ve beş yıldan on yıla kadar hapis öngörür. Kanun koyucu, mağdurun korunma imkânının ortadan kalktığı veya failin özel bir hazırlık yaptığı hâlleri daha ağır bir haksızlık olarak görmüştür. Sekiz bentten oluşan bu liste, hırsızlık dosyalarının büyük bölümünü kapsar.

  • (a) Korunamayan veya ölen kişinin malı: hastanede yatan, bilinci kapalı veya hayatını kaybetmiş kişinin eşyası.
  • (b) Çekip alma veya özel beceri: kapkaç ve yankesicilik. Mağdur kendini savunamayacak durumdaysa ceza üçte bire kadar artırılır.
  • (c) Afet veya sosyal olayların yarattığı kargaşa: deprem, yangın veya toplu olay sırasında yağmalama niteliğindeki alımlar.
  • (d) Taklit anahtar veya alet: kilidi açmak ya da kilitlenmesini engellemek suretiyle işlenen hırsızlık.
  • (e) Bilişim sistemlerinin kullanılması: internet bankacılığı veya mobil uygulama üzerinden başkasının hesabından para aktarma.
  • (f) Kimlik gizleme veya resmî sıfat takınma: maske takarak ya da görevli gibi davranarak işlenen hırsızlık.
  • (g) Büyük veya küçük baş hayvan: 6545 sayılı Kanunla “barınak, sürü veya açık yer” şartı kaldırılmıştır.
  • (h) Kilitli veya bina içinde muhafaza edilen eşya: kilitli bisiklet, kilitli dolap, ev veya işyeri içindeki eşya.

Konuttan hırsızlık ve konut dokunulmazlığı

Bir eve girilerek eşya alınması çoğu zaman md. 142/2-h’ye girer; ayrıca konut dokunulmazlığının ihlali (TCK md. 116) ayrı bir suç olarak değerlendirilir. Kapı veya pencere kırılmışsa mala zarar verme de gündeme gelir. TCK md. 142/4 uyarınca hırsızlık amacıyla işlenen konut dokunulmazlığı ihlali ve mala zarar verme için şikâyet aranmaz. Mala zarar vermenin kendi kuralları için mala zarar verme suçu ve tazmin yazımıza bakılabilir.

Koyu renk kapı mandalını kilitleyen gümüş asma kilit

Bilişim Yoluyla Hırsızlık Hangi Durumlarda Oluşur?

TCK md. 142/2-e, hırsızlığın bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli hâl sayar ve beş yıldan on yıla kadar hapis öngörür. Kişinin rızası olmadan internet bankacılığına girilip parasının başka hesaba aktarılması bu bendin tipik örneğidir; burada mağdur aldatılmaz, para doğrudan alınır.

Mağdur yanıltılarak parayı kendisi gönderiyorsa suç hırsızlık değil, bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık olarak tartışılır. Bu ayrımı dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık ayrımı yazımızda ayrıntılı ele aldık. Sisteme izinsiz girişin kendisi ise ayrıca bilişim sistemine girme suçu kapsamında değerlendirilir. Banka hesabından izinsiz çıkışlarda bankanın hukuki sorumluluğu ise ayrı bir konudur ve hesaptan izinsiz para çıkışında banka sorumluluğu başlığında anlatılmıştır.

Gece Vakti Hırsızlık Cezayı Ne Kadar Artırır?

TCK md. 143 uyarınca hırsızlığın gece vakti işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. 6545 sayılı Kanundan önce artırım “üçte birine kadar” idi; bugün oran sabit yarıdır. TCK md. 6/1-e gece vaktini güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat önceye kadar süren zaman olarak tanımlar.

Gece vakti hırsızlık hesabı örneği

Gece vakti, astronomik verilere göre olay tarihindeki gün batımı ve gün doğumu saatleri esas alınarak belirlenir; bu nedenle yaz ve kış aylarında farklı saatlere denk gelir. Temel cezanın alt sınırdan belirlendiği temsili bir hesapta, md. 142/2-h kapsamındaki bir hırsızlık için beş yıllık ceza gece vakti artırımıyla yedi yıl altı aya çıkar. Basit hırsızlıkta bir yıllık ceza ise bir yıl altı ay olur.

Gece artırımı yalnız hırsızlığa özgüdür ve md. 141 ile md. 142’nin tüm fıkralarına uygulanır. Olayın saati çoğu dosyada kamera kayıtları, HTS kayıtları veya mağdurun beyanıyla tespit edilir; saatin gün batımına yakın olduğu durumlarda bir saatlik eşik sonucu doğrudan değiştirebilir. Bu nedenle olayın tam saatine ilişkin her delil önem taşır.

Hangi Hâller Cezayı Azaltır veya Kaldırır?

Kanun ağırlaştırıcı hâllerin yanında hafifletici hâlleri de düzenler. TCK md. 144’e göre paydaş veya elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde ya da hukuki bir ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlıkta, şikâyet üzerine iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.

Hafifletici hâl Madde Sonuç Şikâyet
Paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal TCK md. 144/1-a 2 ay – 1 yıl hapis veya adli para cezası Şikâyete bağlı
Hukuki ilişkiden doğan alacağı tahsil amacı TCK md. 144/1-b 2 ay – 1 yıl hapis veya adli para cezası Şikâyete bağlı
Malın değerinin az olması TCK md. 145 Ceza indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir Suça göre
Kullanma hırsızlığı (geçici kullanıp iade) TCK md. 146 Ceza yarı oranına kadar indirilir; mal suçta kullanıldıysa uygulanmaz Şikâyete bağlı
Ağır ve acil ihtiyaç (zorunluluk) TCK md. 147 Ceza indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir Suça göre
Eş, üstsoy, altsoy, birlikte yaşayan kardeş zararına TCK md. 167/1 Ceza verilmez Şahsi cezasızlık sebebi

Değer azlığı ve etkin pişmanlık birlikte uygulanır mı?

Md. 145 malın değerine, md. 168 ise failin suçtan sonraki davranışına bakar; bu nedenle iki kurum birbirinden bağımsızdır. TCK md. 168/1 uyarınca kovuşturma başlamadan önce mağdurun zararının aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi cezanın üçte ikiye kadar, hüküm öncesinde giderilmesi yarıya kadar indirilmesini sağlar. Bu konunun genel çerçevesi etkin pişmanlık yazımızda ayrıca ele alınmaktadır.

Bisiklet gövdesine takılmış sarı spiral kilit

Nitelikli Hırsızlıkta Uzlaşma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

5271 s. CMK md. 253/1-b-6 yalnız TCK md. 141’deki basit hırsızlığı uzlaştırma kapsamına alır. Md. 142 ve 143 kapsamındaki nitelikli hâller bu listede yoktur; bu nedenle mağdur ile şüpheli anlaşsa bile dosya uzlaşmayla kapanmaz. Md. 144 ve 146 ise şikâyete bağlı olduğundan CMK md. 253/1-a uyarınca uzlaşmaya tabidir.

Nitelikli hırsızlıkta uzlaşma neden yoktur?

Uzlaştırma, kanunda sayılan veya şikâyete bağlı suçlarla sınırlıdır ve nitelikli hırsızlık re’sen soruşturulur. Ayrıca CMK md. 253/3 uyarınca uzlaşma kapsamındaki bir suç, kapsam dışı bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Kapsamdaki suçların listesi için uzlaştırma kapsamındaki suçlar yazımız incelenebilir.

Hâl Görevli mahkeme Dava zamanaşımı (TCK md. 66)
Basit hırsızlık (md. 141) Asliye ceza mahkemesi 8 yıl
Md. 142/1 ve 142/2 hâlleri Asliye ceza mahkemesi 15 yıl
Enerji hırsızlığı (md. 142/3) Ağır ceza mahkemesi 15 yıl

Görev ayrımı 5235 s. Kanun md. 12 hükmüne dayanır: ağır ceza mahkemesi, on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara bakar. Md. 142/3’ün üst sınırı on iki yıl olduğundan bu dosyalar ağır cezada görülür. İzmir’deki görev dağılımı için İzmir ağır ceza mahkemesinin görev alanı yazısına bakılabilir. Zamanaşımı hesabında TCK md. 66/3 uyarınca nitelikli hâller de dikkate alınır.

İfade Vermeden veya Şikâyet Etmeden Önce Neler Yapılmalı?

Nitelikli hâlin uygulanıp uygulanmayacağı çoğu zaman olayın ilk saatlerinde tutulan tutanaklarla belirlenir: eşyanın kilitli olup olmadığı, kapının nasıl açıldığı, olayın saati ve eşyanın değeri bu belgelere yansır. Şüpheli konumundaysanız şüphelinin ifade ve sorgudaki hakları hakkında bilgi edinmeden beyanda bulunmamak önemlidir.

  • Mağdur için: olay yeri fotoğrafları, kilit veya kapıdaki hasarın görüntüsü, kamera kayıtlarının kopyası, çalınan eşyaların fatura ve seri numaraları, olay saatini gösteren kayıtlar.
  • Şüpheli için: eşyanın açıkta mı yoksa kilitli mi olduğuna ilişkin tespitler, paydaşlık veya alacak ilişkisini gösteren belgeler (md. 144), eşyanın iadesi veya bedelinin ödendiğine dair dekontlar (md. 168).
  • Her iki taraf için: olay saatinin gün batımı ve doğumu saatlerine göre değerlendirilmesi, eşyanın değerini gösteren piyasa araştırması (md. 145).

Mağdur, kamu davasına katılarak delil sunma ve kanun yollarına başvurma imkânı elde eder; bu konu ceza davasında katılan sıfatı başlığında anlatılacaktır. Ceza hukuku alanındaki çalışmalarımız kapsamında Av. Yahya Köse tarafından hazırlanan bu yazı genel bilgi niteliğindedir; somut durumunuzun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hırsızlık dosyalarında en sık sorulanlar, nitelikli hâlde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının mümkün olup olmadığı, kilitli eşyanın cezası ve şikâyetten vazgeçmenin etkisi üzerinedir. Aşağıdaki kısa cevaplar güncel kanun metnine dayanır ve genel bir çerçeve sunar; somut olayda tutanaklar, kamera kayıtları ve eşyanın değeri gibi deliller sonucu değiştirebilir.

Nitelikli hırsızlıkta HAGB verilebilir mi?

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ise ve CMK md. 231/6’daki şartlar varsa mümkündür. Md. 142’deki alt sınırlar üç ve beş yıl olduğundan, indirimler uygulanmadıkça bu eşiğe inmek zordur. Zararın tamamen giderilmesi de için ayrıca aranan şartlardandır.

Kilitli bisiklet çalmanın cezası nedir?

Herkesin girebileceği bir yerde kilitlenerek bırakılan eşya TCK md. 142/2-h kapsamındadır ve ceza beş yıldan on yıla kadar hapistir. Olay gece vakti işlenmişse md. 143 uyarınca ceza yarı oranında artırılır. Kilitsiz bırakılan bisiklette değerlendirme farklı olabilir.

Hırsızlık suçunda şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Basit ve nitelikli hırsızlık re’sen soruşturulur; şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Yalnız md. 144 ve 146’daki şikâyete bağlı hâllerde vazgeçme davayı düşürür. Basit hırsızlıkta ise uzlaşma sağlanırsa dosya kapanabilir.

Market veya mağazadan küçük değerli ürün almak nitelikli hırsızlık mıdır?

Herkese açık bir mağazadan ürün alınmasında basit hırsızlığın mı yoksa bina içinde muhafaza edilen eşya nedeniyle md. 142/2-h’nin mi uygulanacağı olayın özelliklerine göre tartışılır. Malın değeri çok düşükse md. 145 uyarınca ceza indirilebilir veya ceza verilmeyebilir.

Kapkaç ile yağma arasındaki fark nedir?

Kapkaçta eşya mağdura cebir veya tehdit uygulanmadan çekip alınır ve md. 142/2-b uygulanır. Mağdura vurularak, itilerek veya tehdit edilerek eşya alınırsa suç TCK md. 148’deki yağmaya dönüşür; ceza altı yıldan on yıla kadar hapistir ve dava ağır ceza mahkemesinde görülür.

Eşin veya çocuğun parasını almak hırsızlık sayılır mı?

TCK md. 167/1 uyarınca ayrılık kararı verilmemiş eş, üstsoy, altsoy ve aynı konutta yaşayan kardeş zararına işlenen hırsızlıkta ilgili akraba hakkında ceza verilmez. Ayrılık kararı varsa veya kardeş ayrı yaşıyorsa ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir.

Hırsızlık suçunda tutuklama kararı verilir mi?

Tutuklama, suçun niteliğinden çok kuvvetli suç şüphesi ile kaçma veya delil karartma tehlikesi gibi CMK md. 100’deki şartlara bağlıdır. Nitelikli hırsızlıkta cezanın yüksekliği bu değerlendirmede dikkate alınır; çoğu dosyada adli kontrol gibi daha hafif tedbirler de gündeme gelir.

Kaynaklar

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazı 15.11.2026 tarihli mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Yazar: Av. Yahya Köse, Avukat
Çalışma alanları: İcra ve İflas Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Kira ve Hukuku, Ceza Hukuku, Uyuşmazlık Çözümü, Önleyici Hukuk